ДИНАМИКА
ДИНА́МИКА 1) к ө р к ө м и с к-в о д о – кыймылды, мезгилдик өзгөрүүлөрдү, ички кубатты сырттан көрсөтүү. Көркөм и с к-в о д о статикалык башталыштары, тең салмактуулуктун туруктуулугу ж-а тектоника тигил же бул өлчөмдө Д. м-н, б. а. кыймылдын башталышы, ыргак, кубат, толкуу м-н айкалышат. Убактылуу, Д-лык көркөм иск-водон айырмаланып алар көз м-н көрүп, кулак м-н уккан образ ж-а формалардын чыныгы кыймылын өз ичине камтыйт, пластикалык көркөм иск-водо чыныгы кыймыл жок. Бирок алардын образын кабылдоо – мезгил ичинде болот, ошондуктан пластикалык көркөм иск-во кыймылсыз болсо да, аларды кабыл алууда Д. көз м-н көрүп, кулак м-н уккан образ ж-а формалардын чыныгы кыймылын өз ичине камтыйт. Мейкиндик формаларынын пропорциялары м-н бөлүнүштөрү, композициянын туруктуулугу же туруксуздугу, живопистеги ар сүртүмдөрдүн мүнөзү – мына ушунун баары белгилүү бир ыргакты түзөт ж-а ал мезгил м-н кабыл алынат. Ал эми мейкиндиктеги орун которуунун тездигин көрсөтүүдө, көркөм форма элементтеринин кыймылдуулук таасирин түзүүдө Д. ушул ыргакты тездетет ж-а акырындатат. Көркөм иск-вонун тарыхында шайкештик м-н кыймылсыз тынчтык (байыр-
кы грек классикасы, роман стили, классицизм кайра жаралуусу) көбүрөөк орун алган доорлор м-н стилдер Д-нын өсүшү (эллинизм, готика, барокко) м-н алмашат. Д-лык ыргактар үстөмдүк кылган багыттарга экспрессионизм, футуризм кирет; 2) м у з ы к а д а – добуш күчүнүн жогорулашына же басаңдашына байланыштуу кубулуштардын жыйындысы. Д. үндүн ар кандай баскычындагы күчүн, анын тез ж-а жай алмашышын, үндүн өзүнчө өзгөчөлөнүшүн көрсөтөт. Негизги түрлөрү: piano (р) – акырын, кыбылжыган ж-а forte (f) – катуу, бийик. Булардын туундулары: mezzo piano (mp) – орт. акырын, mezzo forte (mf) – орт. катуураак; pianissimo (pp) – өтө акырын, fortissimo (ff) – өтө катуу ж. б. Үндүн акырындап катуулашы – crescendo (графикалык белгилениши <), акырындап басаңдашы – diminuendo (>) аркылуу белгиленет. Д-нын белгилерине акценттин түрлөрү да кирет, к. Акцент.