ДИПОЛЬ
ДИПО́ЛЬ (ди... ж-а гр. pjlos – уюл) – 1) э л е к т рд и к Д. – бири-биринен белгилүү бир аралыкта жайгашкан, абс. маанилери бирдей, бирок бел-
гилери карама-каршы болгон эки чекиттик заряддан (+е, –е) турган система. Электрдик Д-дун негизги мүнөздөөчүсү – анын Д-дук моменти. Терс заряд м-н оң зарядды туташтырган вектор Д-дун ийини, заряддын абс. мааниси (q)
түз сызык. Ал төмөнкү касиетке ээ: ийри сызыктын каалаган чекитинен ийри сызыктын фокусуна чейинки r аралыктын, ошол эле чекиттен конустук кесилиштин тегиздигиндеги түз сызыкка чейинки d аралыгына болгон катышы
м-н Д-дун ийинине (l) болгон көбөйтүндүсүнө
барабар вектордук чоңдук Д-дук м о м е н т
турактуу ж-а эксцентриситетке e = r
d
барабар.
→
(Р вектору) деп аталат. Ал мындай туюнту-
Эллипс ж-а гипербола экиден Д-га, ал эми парабола бир Д-га ээ. Айлана үчүн Д. аныкталган
→ →
лат: P = q l , мында l – заряддардын арасындагы
→
аралык. Р вектору терс заряддан (–е) оң зарядга
(+е) багытталат. Д-дук момент өзүнүн өлчөмүнө караганда чоң аралыктагы бейтарап системанын электр талаасын ж-а ага тышкы талаанын аракетин аныктайт. 2) абс. чоңдуктары барабар, белгилери карама-каршы эки заряд магниттик Д-дук моментке ээ болуу м-н м а г н и т т и к Д. катары каралат. 3) Кыска толкундарга арналган антеналардын бир түрү.