КОСМОНАВТИКА
КОСМОНА́ВТИКА (космос ж-а гр. nautike – кеме башкаруу өнөрү), а с т р о н а в т и к а – космоско учуучу аппараттарды пайдалануу м-н космосту ж-а Жерден тышкаркы объектилерди изилдөөчү, өздөштүрүүчү илим ж-а техника тармактарынын жыйындысы. Космонавтика төмөнкү проблемаларды камтыйт: космоско учуу теорияларын – траекторияны эсептөө ж. б.; илимий-техникалык ракеталарды, кыймылдаткычтарды, башкаруунун борттук системаларын, автоматтык станцияларды ж-а космос кемелерин, илимий борборлорду конструкциялоо, траекториялык ченөө жүргүзүү ж. б.; медицина-биологиялык тиричиликти камсыз кылуучу борт системаларын түзүү, адам организмине таасир этүүчү кошумча иш, салмаксыздык, радиация м-н байланышкан жагымсыз кубулуштарды калыбына келтирүү; Эл аралык космос мейкиндигин изилдөө, пайдалануу ж. б. Космонавтиканын негиздөөчүлөрү – физик-математик К. Э. Циолковский, америкалык физик Роберт Годдард ж-а Эно-Пельтри. Космос заманынын башталышы – СССРде 1957-жылы 4-октябрда Жердин жасалма жандоочусунун, 1961-жылы 12-апрелде Ю. Гагариндин космоско биринчи учушу, 1969-жылы 21-июлда АКШнын астронавттары Н. Армстронг ж-а Э. Олдрин башкарган «Аполлон – 11» космос кемесинин Айдын бетине биринчи конушу. Советтик «Мир» (орбитада 20. 2. 1986–23. 3. 1986) ж-а АКШнын «Скайлэб» (орбитада 14. 5. 1973–11. 7. 1979) космостук станциялары курулган. Бул станцияларда космонавттар бир нече айга чейин болуп, илимий технологиялык ж-а биологиялык эксперименттер жүргүзүлүп, метеорологиялык кубулуштар изилденүүдө. Келечекте Айга туруктуу база түзүү ж-а Марска бир канча адамдардан экспедиция жиберүү пландалууда. Ошондой эле Эл аралык «Альфа» орбиталык космостук станциясын куруу максаты турат.