http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A3%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9F%D0%A2%D0%90%D0%91%D0%90%D0%A7%D0%AB 2026-04-22T21:51:18Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A3%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9F%D0%A2%D0%90%D0%91%D0%90%D0%A7%D0%AB&diff=44677&oldid=prev 2025-05-05T04:06:07Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:06, 5 Май (Бугу) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">3 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">3 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;АБДУРАХМАН&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;аптабачы&#039;&#039;&#039; (болжол менен 1844, [[Кокон хандыгы]] – 25. 05. 1881, [[Россия империясы]], Екатеринослав шаары) – Кокон хандыгынын мамлекеттик ишмери жана кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. Ичке моюн, узун чорголуу кумган өзбек-тажик тилдеринде «офтоба» (же «обдаста»)  деп айтылгандыктан, хан сарайда хандын жана кадырлуу меймандардын колуна суу куюп, сүлгү сунган кызматчы «офтобачи» деген наамга ээ болгон. Айрым тарыхый адабият же архив  документтеринде «афтобачи», «автобачи» түрүндө кезигиши мүмкүн. Абдурахмандын атасы [[Мусулманкул миңбашы]] (1794–1852) уюштурган ордодогу козголоңдун натыйжасында 1844-жылы жети (же он бир) күн хандык кылган [[Мурад]] (Шах-Мурад) хан өлтүрүлүп, 14 жашар Кудаярга кызын берген жана аны такка отургузгандан (кара: [[Кудаяр хан]]) кийин өзү «[[аталык]]» наамын алган. Бирок ич ара келишпөөчүлүк, атааңдаштык, бийлик талашуудан келип чыккан чыр-чатактардын найтыйжасында Мусулманкул 1852-жылы Кудаяр хандын буйругу менен дарга асылган. Ага карабай теңтуш катары ордодо чогуу өскөн Абдурахман алгач Кудаяр хандан мамилесин үзбөй, жөнөкөй «аптабачылык» кызматын улантып, кийин миңбашылык даражасына жеткен. Кудаяр хандын 1-, 2-, 3-хандыгы жана [[Мала хан]]дын (1858–1862) учурунда хандыкта салыктар өсүп, карапайым элдин абалы начарлоонун үстүндө болгон. 1873-жылы [[Анжиян]], [[Ош]]тун түштүк-батышындагы көчмөн кыргыздар салык төлөөдөн баш тартып, көтөрүлүш чыгарууга даярдана башташкан. Мындай кабар угулганда Кудаяр хан аларга каршы 4 миң сарбазы менен Абдурахман аптабачыны аттандырган. Ал кыргыздар менен сүйлөшүү жүргүзүп, аларды ийге келтирген жана Кудаяр хан менен келишим түзүү үчүн ар кайсы уруудан элчи катары 40 кишини Кокондогу ордого жиберген. Бирок, хан ал элчилердин баарынын башын алууга буйрук берген. Мындан кийин Абдурахман Кудаяр хандан кол үзгөнүн билдирип, кыргыздардын ичинде калган. 40 элчи өлтүрүлгөндөн кийин нааразычылык ого бетер тутанып, ошол эле жылы июль айында көтөрүлүшчүлөр [[Алим хан]]дын (1798–1809) бир уулу Болоттун (Полот, Пулат) атынан [[Искак Асан уулу]]н (1844–1876) [[Сафед-Булон]]до хан көтөрүшкөн. Аны көргөн Абдурахман кайра Кудаяр хан тарапка өтүп кеткен. Тоодон түшкөн кыргыздарга отурукташкан кыпчак, өзбек калкы биригип, алгач [[Өзгөн]], анан Сук тоосундагы хандын казынасы катылган дагы бир чепти алышкан. Көтөрүлүш күчөй берип, көп өтпөй [[Үч-Коргон]], [[Сузак]], Ош, Булак-Башы чептери көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өткөн. Кокон ханы аларга каршы Иса олуя менен Абдурахман жетектеген көп колун аттандырган. Күзгө жуук көтөрүлүшчүлөр [[Чаткал]]га чегинген. 1874-жылы жаз-жай айларында көтөрүлүш кайра уланып, Сафед-Булон, Чартак, Жаңы-Коргон чептери алынып, [[Касан шаары]] согушсуз ээленген. Аларга каршы Кудаяр хан Абдрахман аптабачы, Иса Олуя, Науман паңсат башындагы күчтүү куралчан 7000 сыпай жана 1000 сарбаз жиберген. Алгач [[Наманган шаары]]на жакын, андан кийин Касан шаарынын жанында чечүүчү салгылашуулар болуп, жеңилген көтөрүлүшчүлөрдүн негизги бөлүгү кайрадан Чаткалга ооп кеткен. Кокондук жазалоочу аскерге башчылык кылган кызматы үчүн 1874-жылы Кудаяр хандан «[[Парваначы]]» наамын алган. 1875-жылы июль айынын башында Искак башында турган көтөрүлүшчүлөр кайрадан Чаткал өрөөнүнөн аттанып чыгып, Өзгөн аркылуу Ош – Кокон  багытына карай жылган. Жолдон аларга кыпчак, өзбек калкы кошулуп турган жана  Ош, Өзгөн, [[Анжиян]], Асаке, Маргалаң, Наманган жана Алты-Арык сыяктуу шаарларга жакындаган сайын көтөрүлүшчүлөрдүн саны өсүп, Кокон хандыгынын түштүк-чыгыш бөлүгү толук бойдон алардын колуна өткөн. Натыйжада Кокондун кол алдындагы бардык аймактарында толкундоолор күчөгөн. Көтөрүлүштү басуу үчүн Кудаяр хан бул жолу да башында Абдурахман аптабачы, Иса-Олуя жана Насыр датка турган 4 миң адамдан турган аскерин жиберген. 1875-жылы 17-июлда алар кол алдындагы сарбаздары жана Анжиянда бек болуп турган Кудаяр хандын тун уулу Насирдин менен бирге көтөрүлүшчүлөргө кошулуп кеткен. Аскеринен ажыраган Кудаяр хан 1875-жылы 20-июнда жардам сурап, [[Түркстан генерал-губернаторлугу]]нун башчысы К. П. [[фон Кауфман]]га (1818–1882) кайрылууга аргасыз болгон. 22-июлда Кудаяр хан үй-бүлөсүн алып, шашылыш [[Ташкент шаары]]н карай качкандан кийин көтөрүлүшчүлөр Кокон шаарына кирген жана Абдурахман аптабачынын сунушу менен Кокондун тагына [[Насирдин]] (1875-жылы июлдан – 9-октябрга чейин) отурган. Насирдин көтөрүлүштү басууну кайра эле Абдурахман аптабачыга тапшырган, натыйжада көтөрүлүштүн башчысы Искак кармалып, Махрам түрмөсүнө камалган. Бирок көтөрүлүштү токтотуу мүмкүн болбой калганын көргөн Абдурахман аны капырларга каршы пайдаланууну көздөгөн. Өзү башында турган кокон аскери көп өтпөй Маргалаң, Наманган, Махрам шаарларын алышкан. Август айынын орто ченинде Ташкент – Кожент жолундагы бир нече станцияны талкалап, Ташкенттен 40 чакырымдай жерге чейин жетишкен. Кырдаал курчуп баратканын көргөн [[генерал-губернатор]] К. П. фон Кауфман Кудаяр ханды кат жүзүндө жардам суроого көндүрүп, ага ылайык полковник М. Д. Скобелевдин (1843–1882) жетекчилигинде 20 оор замбирек, 8 ракета станогу менен куралданган 7 миң (16 рота, 8 жүздүк) орус аскерин Фергана өрөөнүнө аттандырган. 22-августтагы айыгышкан салгылашуулардан кийин орус аскери Махрамды алган, ушул күнү Искак түрмөдөн чыгып, көтөрүлүшчүлөргө кошулган. 1200 кишисинен ажыраган көтөрүлүшчүлөр Коконго чегинген, бирок Насирдин хан шаардын дарбазасын жаптырып, аларды киргиздирбей койгон. 1875-жылы сентябрь айынын аяк ченинде саны 70 миңге чукул көтөрүлүшчүлөр Анжиян шаарынын айланасына чогулуп, Абдурахман аптабачынын сунушу менен Искакты кайрадан өзүлөрүнө жетекчи кылып алышкан. Аларга каршы генерал-майор В. Н. Троцкий башында турган 1400 орус аскери аттанып келип, 1–5-октябрдагы согушта алар жеңилип калышкан. Мындан кийин көтөрүлүшчүлөр Кокон шаарына кирген жана 10-октябрда Насирдин хан орус аскерин баш паанек кылып, Кожентке качкан. Бирок декабрь айында Намангандын алдындагы беттешүүдө көтөрүлүшчүлөр жеңилип, 1876-жылы 2 (14)-январда орус аскери согушсуз Кокон шаарына кирген. 24-январда (жаңы стиль менен 5-февраль) Абдурахман жанындагы 500 жоокери жана өзүн коштоп жүргөн 26 бий, бектер менен Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта ыктыярлуу колго түшкөн. Абдурахман аптабачы адегенде [[Оренбург]], кийин Екатеринославль (азыркы Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы 1-январдагы буйругу менен орус падышачылыгы Абдурахман аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. Ал [[Түркстан]]га кайтууну өтүнүп, бир нече жолу орус бийлигине кайрылган, бирок эч кандай жооп ала албай жүрүп, 1881-жылы 25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;АБДУРАХМАН&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;аптабачы&#039;&#039;&#039; (болжол менен 1844, [[Кокон хандыгы]] – 25. 05. 1881, [[Россия империясы]], Екатеринослав шаары) – Кокон хандыгынын мамлекеттик ишмери жана кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. Ичке моюн, узун чорголуу кумган өзбек-тажик тилдеринде «офтоба» (же «обдаста»)  деп айтылгандыктан, хан сарайда хандын жана кадырлуу меймандардын колуна суу куюп, сүлгү сунган кызматчы «офтобачи» деген наамга ээ болгон. Айрым тарыхый адабият же архив  документтеринде «афтобачи», «автобачи» түрүндө кезигиши мүмкүн. Абдурахмандын атасы [[Мусулманкул миңбашы]] (1794–1852) уюштурган ордодогу козголоңдун натыйжасында 1844-жылы жети (же он бир) күн хандык кылган [[Мурад]] (Шах-Мурад) хан өлтүрүлүп, 14 жашар Кудаярга кызын берген жана аны такка отургузгандан (кара: [[Кудаяр хан]]) кийин өзү «[[аталык]]» наамын алган. Бирок ич ара келишпөөчүлүк, атааңдаштык, бийлик талашуудан келип чыккан чыр-чатактардын найтыйжасында Мусулманкул 1852-жылы Кудаяр хандын буйругу менен дарга асылган. Ага карабай теңтуш катары ордодо чогуу өскөн Абдурахман алгач Кудаяр хандан мамилесин үзбөй, жөнөкөй «аптабачылык» кызматын улантып, кийин миңбашылык даражасына жеткен. Кудаяр хандын 1-, 2-, 3-хандыгы жана [[Мала хан]]дын (1858–1862) учурунда хандыкта салыктар өсүп, карапайым элдин абалы начарлоонун үстүндө болгон. 1873-жылы [[Анжиян]], [[Ош]]тун түштүк-батышындагы көчмөн кыргыздар салык төлөөдөн баш тартып, көтөрүлүш чыгарууга даярдана башташкан. Мындай кабар угулганда Кудаяр хан аларга каршы 4 миң сарбазы менен Абдурахман аптабачыны аттандырган. Ал кыргыздар менен сүйлөшүү жүргүзүп, аларды ийге келтирген жана Кудаяр хан менен келишим түзүү үчүн ар кайсы уруудан элчи катары 40 кишини Кокондогу ордого жиберген. Бирок, хан ал элчилердин баарынын башын алууга буйрук берген. Мындан кийин Абдурахман Кудаяр хандан кол үзгөнүн билдирип, кыргыздардын ичинде калган. 40 элчи өлтүрүлгөндөн кийин нааразычылык ого бетер тутанып, ошол эле жылы июль айында көтөрүлүшчүлөр [[Алим хан]]дын (1798–1809) бир уулу Болоттун (Полот, Пулат) атынан [[Искак Асан уулу]]н (1844–1876) [[Сафед-Булон]]до хан көтөрүшкөн. Аны көргөн Абдурахман кайра Кудаяр хан тарапка өтүп кеткен. Тоодон түшкөн кыргыздарга отурукташкан кыпчак, өзбек калкы биригип, алгач [[Өзгөн]], анан Сук тоосундагы хандын казынасы катылган дагы бир чепти алышкан. Көтөрүлүш күчөй берип, көп өтпөй [[Үч-Коргон]], [[Сузак]], Ош, Булак-Башы чептери көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өткөн. Кокон ханы аларга каршы Иса олуя менен Абдурахман жетектеген көп колун аттандырган. Күзгө жуук көтөрүлүшчүлөр [[Чаткал]]га чегинген. 1874-жылы жаз-жай айларында көтөрүлүш кайра уланып, Сафед-Булон, Чартак, Жаңы-Коргон чептери алынып, [[Касан шаары]] согушсуз ээленген. Аларга каршы Кудаяр хан Абдрахман аптабачы, Иса Олуя, Науман паңсат башындагы күчтүү куралчан 7000 сыпай жана 1000 сарбаз жиберген. Алгач [[Наманган шаары]]на жакын, андан кийин Касан шаарынын жанында чечүүчү салгылашуулар болуп, жеңилген көтөрүлүшчүлөрдүн негизги бөлүгү кайрадан Чаткалга ооп кеткен. Кокондук жазалоочу аскерге башчылык кылган кызматы үчүн 1874-жылы Кудаяр хандан «[[Парваначы]]» наамын алган. 1875-жылы июль айынын башында Искак башында турган көтөрүлүшчүлөр кайрадан Чаткал өрөөнүнөн аттанып чыгып, Өзгөн аркылуу Ош – Кокон  багытына карай жылган. Жолдон аларга кыпчак, өзбек калкы кошулуп турган жана  Ош, Өзгөн, [[Анжиян]], Асаке, Маргалаң, Наманган жана Алты-Арык сыяктуу шаарларга жакындаган сайын көтөрүлүшчүлөрдүн саны өсүп, Кокон хандыгынын түштүк-чыгыш бөлүгү толук бойдон алардын колуна өткөн. Натыйжада Кокондун кол алдындагы бардык аймактарында толкундоолор күчөгөн. Көтөрүлүштү басуу үчүн Кудаяр хан бул жолу да башында Абдурахман аптабачы, Иса-Олуя жана Насыр датка турган 4 миң адамдан турган аскерин жиберген. 1875-жылы 17-июлда алар кол алдындагы сарбаздары жана Анжиянда бек болуп турган Кудаяр хандын тун уулу Насирдин менен бирге көтөрүлүшчүлөргө кошулуп кеткен. Аскеринен ажыраган Кудаяр хан 1875-жылы 20-июнда жардам сурап, [[Түркстан генерал-губернаторлугу]]нун башчысы К. П. [[фон Кауфман]]га (1818–1882) кайрылууга аргасыз болгон. 22-июлда Кудаяр хан үй-бүлөсүн алып, шашылыш [[Ташкент шаары]]н карай качкандан кийин көтөрүлүшчүлөр Кокон шаарына кирген жана Абдурахман аптабачынын сунушу менен Кокондун тагына [[Насирдин]] (1875-жылы июлдан – 9-октябрга чейин) отурган. Насирдин көтөрүлүштү басууну кайра эле Абдурахман аптабачыга тапшырган, натыйжада көтөрүлүштүн башчысы Искак кармалып, Махрам түрмөсүнө камалган. Бирок көтөрүлүштү токтотуу мүмкүн болбой калганын көргөн Абдурахман аны капырларга каршы пайдаланууну көздөгөн. Өзү башында турган кокон аскери көп өтпөй Маргалаң, Наманган, Махрам шаарларын алышкан. Август айынын орто ченинде Ташкент – Кожент жолундагы бир нече станцияны талкалап, Ташкенттен 40 чакырымдай жерге чейин жетишкен. Кырдаал курчуп баратканын көргөн [[генерал-губернатор]] К. П. фон Кауфман Кудаяр ханды кат жүзүндө жардам суроого көндүрүп, ага ылайык полковник М. Д. Скобелевдин (1843–1882) жетекчилигинде 20 оор замбирек, 8 ракета станогу менен куралданган 7 миң (16 рота, 8 жүздүк) орус аскерин Фергана өрөөнүнө аттандырган. 22-августтагы айыгышкан салгылашуулардан кийин орус аскери Махрамды алган, ушул күнү Искак түрмөдөн чыгып, көтөрүлүшчүлөргө кошулган. 1200 кишисинен ажыраган көтөрүлүшчүлөр Коконго чегинген, бирок Насирдин хан шаардын дарбазасын жаптырып, аларды киргиздирбей койгон. 1875-жылы сентябрь айынын аяк ченинде саны 70 миңге чукул көтөрүлүшчүлөр Анжиян шаарынын айланасына чогулуп, Абдурахман аптабачынын сунушу менен Искакты кайрадан өзүлөрүнө жетекчи кылып алышкан. Аларга каршы генерал-майор В. Н. Троцкий башында турган 1400 орус аскери аттанып келип, 1–5-октябрдагы согушта алар жеңилип калышкан. Мындан кийин көтөрүлүшчүлөр Кокон шаарына кирген жана 10-октябрда Насирдин хан орус аскерин баш паанек кылып, Кожентке качкан. Бирок декабрь айында Намангандын алдындагы беттешүүдө көтөрүлүшчүлөр жеңилип, 1876-жылы 2 (14)-январда орус аскери согушсуз Кокон шаарына кирген. 24-январда (жаңы стиль менен 5-февраль) Абдурахман жанындагы 500 жоокери жана өзүн коштоп жүргөн 26 бий, бектер менен Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта ыктыярлуу колго түшкөн. Абдурахман аптабачы адегенде [[Оренбург]], кийин Екатеринославль (азыркы Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы 1-январдагы буйругу менен орус падышачылыгы Абдурахман аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. Ал [[Түркстан]]га кайтууну өтүнүп, бир нече жолу орус бийлигине кайрылган, бирок эч кандай жооп ала албай жүрүп, 1881-жылы 25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Россель Ю. А. Среднеазиатская культура и наша политика на Востоке. /Вестник Европы,1878, № 6, 7; История завоевания Средней Азии : с картами и планами : [в 3 т.] /ген.-лейт. М. А. Терентьев. Т. 2. СПб, 1906; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Б.– М. 2004.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Россель Ю. А. Среднеазиатская культура и наша политика на Востоке. /Вестник Европы,1878, № 6, 7<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">; Боголюбов А. Очерки войны в Средней Азии. 1876 год /Военный сборник. 1880, №1</ins>; История завоевания Средней Азии: с картами и планами: [в 3 т.] /ген.-лейт. М. А. Терентьев. Т. 2. СПб, 1906; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Б.– М. 2004.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A3%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9F%D0%A2%D0%90%D0%91%D0%90%D0%A7%D0%AB&diff=47328&oldid=prev 2025-04-16T10:14:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:14, 16 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив).]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив).]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АБДУРАХМАН''' '''аптабачы''' (болжол менен 1844, [[Кокон хандыгы]] – 25. 05. 1881, [[Россия империясы]], Екатеринослав шаары) – Кокон хандыгынын мамлекеттик ишмери жана кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. Ичке моюн, узун чорголуу кумган өзбек-тажик тилдеринде «офтоба» (же «обдаста»)  деп айтылгандыктан, хан сарайда хандын жана кадырлуу меймандардын колуна суу куюп, сүлгү сунган кызматчы «офтобачи» деген наамга ээ болгон. Айрым тарыхый адабият же архив  документтеринде «афтобачи», «автобачи» түрүндө кезигиши мүмкүн. Абдурахмандын атасы [[Мусулманкул миңбашы]] (1794–1852) уюштурган ордодогу козголоңдун натыйжасында 1844-жылы жети (же он бир) күн хандык кылган [[Мурад]] (Шах-Мурад) хан өлтүрүлүп, 14 жашар Кудаярга кызын берген жана аны такка отургузгандан (кара: [[Кудаяр хан]]) кийин өзү «[[аталык]]» наамын алган. Бирок ич ара келишпөөчүлүк, атааңдаштык, бийлик талашуудан келип чыккан чыр-чатактардын найтыйжасында Мусулманкул 1852-жылы Кудаяр хандын буйругу менен дарга асылган. Ага карабай теңтуш катары ордодо чогуу өскөн Абдурахман алгач Кудаяр хандан мамилесин үзбөй, жөнөкөй «аптабачылык» кызматын улантып, кийин миңбашылык даражасына жеткен. Кудаяр хандын 1-, 2-, 3-хандыгы жана [[Мала хан]]дын (1858–1862) учурунда хандыкта салыктар өсүп, карапайым элдин абалы начарлоонун үстүндө болгон. 1873-жылы [[Анжиян]], [[Ош]]тун түштүк-батышындагы көчмөн кыргыздар салык төлөөдөн баш тартып, көтөрүлүш чыгарууга даярдана башташкан. Мындай кабар угулганда Кудаяр хан аларга каршы 4 миң сарбазы менен Абдурахман аптабачыны аттандырган. Ал кыргыздар менен сүйлөшүү жүргүзүп, аларды ийге келтирген жана Кудаяр хан менен келишим түзүү үчүн ар кайсы уруудан элчи катары 40 кишини Кокондогу ордого жиберген. Бирок, хан ал элчилердин баарынын башын алууга буйрук берген. Мындан кийин Абдурахман Кудаяр хандан кол үзгөнүн билдирип, кыргыздардын ичинде калган. 40 элчи өлтүрүлгөндөн кийин нааразычылык ого бетер тутанып, ошол эле жылы июль айында көтөрүлүшчүлөр [[Алим хан]]дын (1798–1809) бир уулу Болоттун (Полот, Пулат) атынан [[Искак Асан уулу]]н (1844–1876) [[Сафед-Булон]]до хан көтөрүшкөн. Аны көргөн Абдурахман кайра Кудаяр хан тарапка өтүп кеткен. Тоодон түшкөн кыргыздарга отурукташкан кыпчак, өзбек калкы биригип, алгач [[Өзгөн]], анан Сук тоосундагы хандын казынасы катылган дагы бир чепти алышкан. Көтөрүлүш күчөй берип, көп өтпөй [[Үч-Коргон]], [[Сузак]], Ош, Булак-Башы чептери көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өткөн. Кокон ханы аларга каршы Иса олуя менен Абдурахман жетектеген көп колун аттандырган. Күзгө жуук көтөрүлүшчүлөр [[Чаткал]]га чегинген. 1874-жылы жаз-жай айларында көтөрүлүш кайра уланып, Сафед-Булон, Чартак, Жаңы-Коргон чептери алынып, [[Касан шаары]] согушсуз ээленген. Аларга каршы Кудаяр хан Абдрахман аптабачы, Иса Олуя, Науман паңсат башындагы күчтүү куралчан 7000 сыпай жана 1000 сарбаз жиберген. Алгач [[Наманган шаары]]на жакын, андан кийин Касан шаарынын жанында чечүүчү салгылашуулар болуп, жеңилген көтөрүлүшчүлөрдүн негизги бөлүгү кайрадан Чаткалга ооп кеткен. Кокондук жазалоочу аскерге башчылык кылган кызматы үчүн 1874-жылы Кудаяр хандан «[[Парваначы]]» наамын алган. 1875-жылы июль айынын башында Искак башында турган көтөрүлүшчүлөр кайрадан Чаткал өрөөнүнөн аттанып чыгып, Өзгөн аркылуу Ош – Кокон  багытына карай жылган. Жолдон аларга кыпчак, өзбек калкы кошулуп турган жана  Ош, Өзгөн, [[Анжиян]], Асаке, Маргалаң, Наманган жана Алты-Арык сыяктуу шаарларга жакындаган сайын көтөрүлүшчүлөрдүн саны өсүп, Кокон хандыгынын түштүк-чыгыш бөлүгү толук бойдон алардын колуна өткөн. Натыйжада Кокондун кол алдындагы бардык аймактарында толкундоолор күчөгөн. Көтөрүлүштү басуу үчүн Кудаяр хан бул жолу да башында Абдурахман аптабачы, Иса-Олуя жана Насыр датка турган 4 миң адамдан турган аскерин жиберген. 1875-жылы 17-июлда алар кол алдындагы сарбаздары жана Анжиянда бек болуп турган Кудаяр хандын тун уулу Насирдин менен бирге көтөрүлүшчүлөргө кошулуп кеткен. Аскеринен ажыраган Кудаяр хан 1875-жылы 20-июнда жардам сурап, [[Түркстан генерал-губернаторлугу]]нун башчысы К. П. [[фон Кауфман]]га (1818–1882) кайрылууга аргасыз болгон. 22-июлда Кудаяр хан үй-бүлөсүн алып, шашылыш [[Ташкент шаары]]н карай качкандан кийин көтөрүлүшчүлөр Кокон шаарына кирген жана Абдурахман аптабачынын сунушу менен Кокондун тагына [[Насирдин]] (1875-жылы июлдан – 9-октябрга чейин) отурган. Насирдин көтөрүлүштү басууну кайра эле Абдурахман аптабачыга тапшырган, натыйжада көтөрүлүштүн башчысы Искак кармалып, Махрам түрмөсүнө камалган. Бирок көтөрүлүштү токтотуу мүмкүн болбой калганын көргөн Абдурахман аны капырларга каршы пайдаланууну көздөгөн. Өзү башында турган кокон аскери көп өтпөй Маргалаң, Наманган, Махрам шаарларын алышкан. Август айынын орто ченинде Ташкент – Кожент жолундагы бир нече станцияны талкалап, Ташкенттен 40 чакырымдай жерге чейин жетишкен. Кырдаал курчуп баратканын көргөн [[генерал-губернатор]] К. П. фон Кауфман Кудаяр ханды кат жүзүндө жардам суроого көндүрүп, ага ылайык полковник М. Д. Скобелевдин (1843–1882) жетекчилигинде 20 оор замбирек, 8 ракета станогу менен куралданган 7 миң (16 рота, 8 жүздүк) орус аскерин Фергана өрөөнүнө аттандырган. 22-августтагы айыгышкан салгылашуулардан кийин орус аскери Махрамды алган, ушул күнү Искак түрмөдөн чыгып, көтөрүлүшчүлөргө кошулган. 1200 кишисинен ажыраган көтөрүлүшчүлөр Коконго чегинген, бирок Насирдин хан шаардын дарбазасын жаптырып, аларды киргиздирбей койгон. 1875-жылы сентябрь айынын аяк ченинде саны 70 миңге чукул көтөрүлүшчүлөр Анжиян шаарынын айланасына чогулуп, Абдурахман аптабачынын сунушу менен Искакты кайрадан өзүлөрүнө жетекчи кылып алышкан. Аларга каршы генерал-майор В. Н. Троцкий башында турган 1400 орус аскери аттанып келип, 1–5-октябрдагы согушта алар жеңилип калышкан. Мындан кийин көтөрүлүшчүлөр Кокон шаарына кирген жана 10-октябрда Насирдин хан орус аскерин баш паанек кылып, Кожентке качкан. Бирок декабрь айында Намангандын алдындагы беттешүүдө көтөрүлүшчүлөр жеңилип, 1876-жылы 2 (14)-январда орус аскери согушсуз Кокон шаарына кирген. 24-январда (жаңы стиль менен 5-февраль) Абдурахман жанындагы 500 жоокери жана өзүн коштоп жүргөн 26 бий, бектер менен Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өз ыктыярында </del>колго түшкөн. Абдурахман аптабачы адегенде [[Оренбург]], кийин Екатеринославль (азыркы Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы 1-январдагы буйругу менен орус падышачылыгы Абдурахман аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. Ал [[Түркстан]]га кайтууну өтүнүп, бир нече жолу орус бийлигине кайрылган, бирок эч кандай жооп ала албай жүрүп, 1881-жылы 25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АБДУРАХМАН''' '''аптабачы''' (болжол менен 1844, [[Кокон хандыгы]] – 25. 05. 1881, [[Россия империясы]], Екатеринослав шаары) – Кокон хандыгынын мамлекеттик ишмери жана кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. Ичке моюн, узун чорголуу кумган өзбек-тажик тилдеринде «офтоба» (же «обдаста»)  деп айтылгандыктан, хан сарайда хандын жана кадырлуу меймандардын колуна суу куюп, сүлгү сунган кызматчы «офтобачи» деген наамга ээ болгон. Айрым тарыхый адабият же архив  документтеринде «афтобачи», «автобачи» түрүндө кезигиши мүмкүн. Абдурахмандын атасы [[Мусулманкул миңбашы]] (1794–1852) уюштурган ордодогу козголоңдун натыйжасында 1844-жылы жети (же он бир) күн хандык кылган [[Мурад]] (Шах-Мурад) хан өлтүрүлүп, 14 жашар Кудаярга кызын берген жана аны такка отургузгандан (кара: [[Кудаяр хан]]) кийин өзү «[[аталык]]» наамын алган. Бирок ич ара келишпөөчүлүк, атааңдаштык, бийлик талашуудан келип чыккан чыр-чатактардын найтыйжасында Мусулманкул 1852-жылы Кудаяр хандын буйругу менен дарга асылган. Ага карабай теңтуш катары ордодо чогуу өскөн Абдурахман алгач Кудаяр хандан мамилесин үзбөй, жөнөкөй «аптабачылык» кызматын улантып, кийин миңбашылык даражасына жеткен. Кудаяр хандын 1-, 2-, 3-хандыгы жана [[Мала хан]]дын (1858–1862) учурунда хандыкта салыктар өсүп, карапайым элдин абалы начарлоонун үстүндө болгон. 1873-жылы [[Анжиян]], [[Ош]]тун түштүк-батышындагы көчмөн кыргыздар салык төлөөдөн баш тартып, көтөрүлүш чыгарууга даярдана башташкан. Мындай кабар угулганда Кудаяр хан аларга каршы 4 миң сарбазы менен Абдурахман аптабачыны аттандырган. Ал кыргыздар менен сүйлөшүү жүргүзүп, аларды ийге келтирген жана Кудаяр хан менен келишим түзүү үчүн ар кайсы уруудан элчи катары 40 кишини Кокондогу ордого жиберген. Бирок, хан ал элчилердин баарынын башын алууга буйрук берген. Мындан кийин Абдурахман Кудаяр хандан кол үзгөнүн билдирип, кыргыздардын ичинде калган. 40 элчи өлтүрүлгөндөн кийин нааразычылык ого бетер тутанып, ошол эле жылы июль айында көтөрүлүшчүлөр [[Алим хан]]дын (1798–1809) бир уулу Болоттун (Полот, Пулат) атынан [[Искак Асан уулу]]н (1844–1876) [[Сафед-Булон]]до хан көтөрүшкөн. Аны көргөн Абдурахман кайра Кудаяр хан тарапка өтүп кеткен. Тоодон түшкөн кыргыздарга отурукташкан кыпчак, өзбек калкы биригип, алгач [[Өзгөн]], анан Сук тоосундагы хандын казынасы катылган дагы бир чепти алышкан. Көтөрүлүш күчөй берип, көп өтпөй [[Үч-Коргон]], [[Сузак]], Ош, Булак-Башы чептери көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өткөн. Кокон ханы аларга каршы Иса олуя менен Абдурахман жетектеген көп колун аттандырган. Күзгө жуук көтөрүлүшчүлөр [[Чаткал]]га чегинген. 1874-жылы жаз-жай айларында көтөрүлүш кайра уланып, Сафед-Булон, Чартак, Жаңы-Коргон чептери алынып, [[Касан шаары]] согушсуз ээленген. Аларга каршы Кудаяр хан Абдрахман аптабачы, Иса Олуя, Науман паңсат башындагы күчтүү куралчан 7000 сыпай жана 1000 сарбаз жиберген. Алгач [[Наманган шаары]]на жакын, андан кийин Касан шаарынын жанында чечүүчү салгылашуулар болуп, жеңилген көтөрүлүшчүлөрдүн негизги бөлүгү кайрадан Чаткалга ооп кеткен. Кокондук жазалоочу аскерге башчылык кылган кызматы үчүн 1874-жылы Кудаяр хандан «[[Парваначы]]» наамын алган. 1875-жылы июль айынын башында Искак башында турган көтөрүлүшчүлөр кайрадан Чаткал өрөөнүнөн аттанып чыгып, Өзгөн аркылуу Ош – Кокон  багытына карай жылган. Жолдон аларга кыпчак, өзбек калкы кошулуп турган жана  Ош, Өзгөн, [[Анжиян]], Асаке, Маргалаң, Наманган жана Алты-Арык сыяктуу шаарларга жакындаган сайын көтөрүлүшчүлөрдүн саны өсүп, Кокон хандыгынын түштүк-чыгыш бөлүгү толук бойдон алардын колуна өткөн. Натыйжада Кокондун кол алдындагы бардык аймактарында толкундоолор күчөгөн. Көтөрүлүштү басуу үчүн Кудаяр хан бул жолу да башында Абдурахман аптабачы, Иса-Олуя жана Насыр датка турган 4 миң адамдан турган аскерин жиберген. 1875-жылы 17-июлда алар кол алдындагы сарбаздары жана Анжиянда бек болуп турган Кудаяр хандын тун уулу Насирдин менен бирге көтөрүлүшчүлөргө кошулуп кеткен. Аскеринен ажыраган Кудаяр хан 1875-жылы 20-июнда жардам сурап, [[Түркстан генерал-губернаторлугу]]нун башчысы К. П. [[фон Кауфман]]га (1818–1882) кайрылууга аргасыз болгон. 22-июлда Кудаяр хан үй-бүлөсүн алып, шашылыш [[Ташкент шаары]]н карай качкандан кийин көтөрүлүшчүлөр Кокон шаарына кирген жана Абдурахман аптабачынын сунушу менен Кокондун тагына [[Насирдин]] (1875-жылы июлдан – 9-октябрга чейин) отурган. Насирдин көтөрүлүштү басууну кайра эле Абдурахман аптабачыга тапшырган, натыйжада көтөрүлүштүн башчысы Искак кармалып, Махрам түрмөсүнө камалган. Бирок көтөрүлүштү токтотуу мүмкүн болбой калганын көргөн Абдурахман аны капырларга каршы пайдаланууну көздөгөн. Өзү башында турган кокон аскери көп өтпөй Маргалаң, Наманган, Махрам шаарларын алышкан. Август айынын орто ченинде Ташкент – Кожент жолундагы бир нече станцияны талкалап, Ташкенттен 40 чакырымдай жерге чейин жетишкен. Кырдаал курчуп баратканын көргөн [[генерал-губернатор]] К. П. фон Кауфман Кудаяр ханды кат жүзүндө жардам суроого көндүрүп, ага ылайык полковник М. Д. Скобелевдин (1843–1882) жетекчилигинде 20 оор замбирек, 8 ракета станогу менен куралданган 7 миң (16 рота, 8 жүздүк) орус аскерин Фергана өрөөнүнө аттандырган. 22-августтагы айыгышкан салгылашуулардан кийин орус аскери Махрамды алган, ушул күнү Искак түрмөдөн чыгып, көтөрүлүшчүлөргө кошулган. 1200 кишисинен ажыраган көтөрүлүшчүлөр Коконго чегинген, бирок Насирдин хан шаардын дарбазасын жаптырып, аларды киргиздирбей койгон. 1875-жылы сентябрь айынын аяк ченинде саны 70 миңге чукул көтөрүлүшчүлөр Анжиян шаарынын айланасына чогулуп, Абдурахман аптабачынын сунушу менен Искакты кайрадан өзүлөрүнө жетекчи кылып алышкан. Аларга каршы генерал-майор В. Н. Троцкий башында турган 1400 орус аскери аттанып келип, 1–5-октябрдагы согушта алар жеңилип калышкан. Мындан кийин көтөрүлүшчүлөр Кокон шаарына кирген жана 10-октябрда Насирдин хан орус аскерин баш паанек кылып, Кожентке качкан. Бирок декабрь айында Намангандын алдындагы беттешүүдө көтөрүлүшчүлөр жеңилип, 1876-жылы 2 (14)-январда орус аскери согушсуз Кокон шаарына кирген. 24-январда (жаңы стиль менен 5-февраль) Абдурахман жанындагы 500 жоокери жана өзүн коштоп жүргөн 26 бий, бектер менен Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ыктыярлуу </ins>колго түшкөн. Абдурахман аптабачы адегенде [[Оренбург]], кийин Екатеринославль (азыркы Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы 1-январдагы буйругу менен орус падышачылыгы Абдурахман аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. Ал [[Түркстан]]га кайтууну өтүнүп, бир нече жолу орус бийлигине кайрылган, бирок эч кандай жооп ала албай жүрүп, 1881-жылы 25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Россель Ю. А. Среднеазиатская культура и наша политика на Востоке. /Вестник Европы,1878, № 6, 7; История завоевания Средней Азии : с картами и планами : [в 3 т.] /ген.-лейт. М. А. Терентьев. Т. 2. СПб, 1906; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Б.– М. 2004.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Россель Ю. А. Среднеазиатская культура и наша политика на Востоке. /Вестник Европы,1878, № 6, 7; История завоевания Средней Азии : с картами и планами : [в 3 т.] /ген.-лейт. М. А. Терентьев. Т. 2. СПб, 1906; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Б.– М. 2004.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A3%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9F%D0%A2%D0%90%D0%91%D0%90%D0%A7%D0%AB&diff=47327&oldid=prev 2025-04-16T10:08:25Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:08, 16 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''АБДУРАХМАН''' '''аптабачы''' (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын мамлекеттик  ишмери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана&lt;/span> кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. ''Мусулманкул'' миң башынын уулу. 1845-жылы  14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен&lt;/span> такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен&lt;/span> туугандашуу үчүн кызын ''Кудаяр ханга'' берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен&lt;/span> теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-жылы  Кудаяр хандын буйругу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен&lt;/span> өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен&lt;/span> жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив).]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив).]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1870-жылдын башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.кыск</del>' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">oldv=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;</del>менен<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt; байланышып</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахман  аптабачы лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы жөнүндө кат жазган</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Натыйжада лейлектиктер </del>Кокон <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хандарынын Кожент шаарында жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып</del>, хан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">көтөрүшкөн</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Көтөрүлүшчүлөргө каршы </del>Кудаяр хан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыймылды аёосуз баскан</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргыздар тоого качып кетишкен</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat='ж</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыск' oldv='м</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н'&gt;</del>менен<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун </del>катары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тапшырышкан</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1873–74</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары  </del>Абдурахман <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аптабачы </del>Кудаяр <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ханга </del>каршы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">көтөрүлгөн ''Полот хандын</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мамыр Мерген'' уулунун</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Абдылдабектин'' ж</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук </del>жазалоочу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аскерлерине </del>башчылык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылып, бул </del>кызматы үчүн 1874-жылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Кудаяр хандан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«Парваначы» </del>наамын алган. 1875-жылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> июлда </del>Кокон <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргызстандын түштүгү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а'&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген </del>көтөрүлүшчүлөрдүн колуна <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өтө баштаган</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга </del>Кудаяр хан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тарабынан жиберилген </del>Абдурахман <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>аптабачы, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Калназар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а'&gt;</del>жана<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat='ж</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыск' oldv='м</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н'&gt;менен&lt;/span&gt; </del>17-июлда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп </del>кеткен. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">19</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган</del>. 22-июлда Кудаяр хан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Коконду таштап</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот</del>. Абдурахман <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> аптабачы</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иса олуя ж</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">колдоосу &lt;span cat='ж</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыск' oldv='м</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н'&gt;</del>менен<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал </del>22-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">августта Чаткал тарапка качып кеткен)</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахман  аптабачы  &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин </del>хан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ыйык казатка» («газаватка») чакырган</del>. 1875-жылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Падышалык бийликтин М</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Д</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Скобелев </del>башында турган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жазалоо отрядына </del>1876-жылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">январдын акырында </del>Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахман аптабачы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган</del>. Абдурахман <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>аптабачы адегенде Оренбург, кийин Екатеринославль (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">азыр </del>Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>1-январдагы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">буйрук &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;</del>менен<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt; </del>орус падышачылыгы Абдурахман <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1881-жылы  25-февралда Абдурахман  аптабачы  Мекеге барууга уруксат сурап</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борбордук  бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй</del>, 1881-жылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">АБДУРАХМАН''' '''аптабачы''</ins>' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(болжол </ins>менен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1844</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Кокон хандыгы]] – 25</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">05</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1881, [[Россия империясы]], Екатеринослав шаары) – </ins>Кокон <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хандыгынын мамлекеттик ишмери жана кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. Ичке моюн, узун чорголуу кумган өзбек-тажик тилдеринде «офтоба» (же «обдаста»)  деп айтылгандыктан</ins>, хан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">сарайда хандын жана кадырлуу меймандардын колуна суу куюп, сүлгү сунган кызматчы «офтобачи» деген наамга ээ болгон. Айрым тарыхый адабият же архив  документтеринде «афтобачи», «автобачи» түрүндө кезигиши мүмкүн</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахмандын атасы [[Мусулманкул миңбашы]] (1794–1852) уюштурган ордодогу козголоңдун натыйжасында 1844-жылы жети (же он бир) күн хандык кылган [[Мурад]] (Шах-Мурад) хан өлтүрүлүп, 14 жашар Кудаярга кызын берген жана аны такка отургузгандан (кара: [[</ins>Кудаяр хан<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]) кийин өзү «[[аталык]]» наамын алган. Бирок ич ара келишпөөчүлүк, атааңдаштык</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бийлик талашуудан келип чыккан чыр-чатактардын найтыйжасында Мусулманкул 1852-жылы Кудаяр хандын буйругу менен дарга асылган</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ага карабай теңтуш катары ордодо чогуу өскөн Абдурахман алгач Кудаяр хандан мамилесин үзбөй, жөнөкөй «аптабачылык» кызматын улантып, кийин миңбашылык даражасына жеткен</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кудаяр хандын 1-, 2-, 3-хандыгы жана [[Мала хан]]дын (1858–1862) учурунда хандыкта салыктар өсүп, карапайым элдин абалы начарлоонун үстүндө болгон</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1873-жылы [[Анжиян]], [[Ош]]тун түштүк</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">батышындагы көчмөн кыргыздар салык төлөөдөн баш тартып, көтөрүлүш чыгарууга даярдана башташкан. Мындай кабар угулганда Кудаяр хан аларга каршы 4 миң сарбазы менен Абдурахман аптабачыны аттандырган. Ал кыргыздар менен сүйлөшүү жүргүзүп, аларды ийге келтирген жана Кудаяр хан </ins>менен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">келишим түзүү үчүн ар кайсы уруудан элчи </ins>катары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">40 кишини Кокондогу ордого жиберген. Бирок, хан ал элчилердин баарынын башын алууга буйрук берген</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мындан кийин Абдурахман Кудаяр хандан кол үзгөнүн билдирип, кыргыздардын ичинде калган. 40 элчи өлтүрүлгөндөн кийин нааразычылык ого бетер тутанып, ошол эле жылы июль айында көтөрүлүшчүлөр [[Алим хан]]дын (1798–1809) бир уулу Болоттун (Полот, Пулат) атынан [[Искак Асан уулу]]н (1844–1876) [[Сафед</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Булон]]до хан көтөрүшкөн. Аны көргөн </ins>Абдурахман <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кайра </ins>Кудаяр <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хан тарапка өтүп кеткен. Тоодон түшкөн кыргыздарга отурукташкан кыпчак, өзбек калкы биригип, алгач [[Өзгөн]], анан Сук тоосундагы хандын казынасы катылган дагы бир чепти алышкан. Көтөрүлүш күчөй берип, көп өтпөй [[Үч-Коргон]], [[Сузак]], Ош, Булак-Башы чептери көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өткөн. Кокон ханы аларга </ins>каршы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иса олуя менен Абдурахман жетектеген көп колун аттандырган. Күзгө жуук көтөрүлүшчүлөр [[Чаткал]]га чегинген. 1874-жылы жаз-жай айларында көтөрүлүш кайра уланып, Сафед-Булон, Чартак, Жаңы-Коргон чептери алынып, [[Касан шаары]] согушсуз ээленген. Аларга каршы Кудаяр хан Абдрахман аптабачы</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иса Олуя</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Науман паңсат башындагы күчтүү куралчан 7000 сыпай жана 1000 сарбаз жиберген</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгач [[Наманган шаары]]на жакын, андан кийин Касан шаарынын жанында чечүүчү салгылашуулар болуп, жеңилген көтөрүлүшчүлөрдүн негизги бөлүгү кайрадан Чаткалга ооп кеткен</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кокондук </ins>жазалоочу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аскерге </ins>башчылык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылган </ins>кызматы үчүн 1874-жылы Кудаяр хандан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[Парваначы]]» </ins>наамын алган. 1875-жылы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">июль айынын башында Искак башында турган көтөрүлүшчүлөр кайрадан Чаткал өрөөнүнөн аттанып чыгып, Өзгөн аркылуу Ош – </ins>Кокон <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> багытына карай жылган. Жолдон аларга кыпчак, өзбек калкы кошулуп турган жана  Ош, Өзгөн, [[Анжиян]], Асаке, Маргалаң</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Наманган жана Алты</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арык сыяктуу шаарларга жакындаган сайын </ins>көтөрүлүшчүлөрдүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">саны өсүп, Кокон хандыгынын түштүк-чыгыш бөлүгү толук бойдон алардын </ins>колуна <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өткөн</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Натыйжада Кокондун кол алдындагы бардык аймактарында толкундоолор күчөгөн. Көтөрүлүштү басуу үчүн </ins>Кудаяр хан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бул жолу да башында </ins>Абдурахман аптабачы, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иса</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Олуя </ins>жана <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Насыр датка турган 4 миң адамдан турган аскерин жиберген</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1875</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>17-июлда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алар кол алдындагы сарбаздары жана Анжиянда бек болуп турган Кудаяр хандын тун уулу Насирдин менен бирге көтөрүлүшчүлөргө кошулуп </ins>кеткен. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Аскеринен ажыраган Кудаяр хан 1875</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы 20-июнда жардам сурап</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Түркстан генерал-губернаторлугу]]нун башчысы К. П. [[фон Кауфман]]га (1818–1882) кайрылууга аргасыз болгон</ins>. 22-июлда Кудаяр хан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">үй-бүлөсүн алып</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шашылыш [[Ташкент шаары]]н карай качкандан кийин көтөрүлүшчүлөр Кокон шаарына кирген жана Абдурахман аптабачынын сунушу менен Кокондун тагына [[Насирдин]] (1875-жылы июлдан – 9-октябрга чейин) отурган</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Насирдин көтөрүлүштү басууну кайра эле </ins>Абдурахман <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аптабачыга тапшырган, натыйжада көтөрүлүштүн башчысы Искак кармалып</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Махрам түрмөсүнө камалган. Бирок көтөрүлүштү токтотуу мүмкүн болбой калганын көргөн Абдурахман аны капырларга каршы пайдаланууну көздөгөн</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Өзү башында турган кокон аскери көп өтпөй Маргалаң, Наманган, Махрам шаарларын алышкан</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Август айынын орто ченинде Ташкент – Кожент жолундагы бир нече станцияны талкалап, Ташкенттен 40 чакырымдай жерге чейин жетишкен</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кырдаал курчуп баратканын көргөн [[генерал</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">губернатор]] К. П. фон Кауфман Кудаяр ханды кат жүзүндө жардам суроого көндүрүп, ага ылайык полковник М. Д. Скобелевдин (1843–1882) жетекчилигинде 20 оор замбирек, 8 ракета станогу </ins>менен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">куралданган 7 миң (16 рота</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8 жүздүк) орус аскерин Фергана өрөөнүнө аттандырган. </ins>22-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">августтагы айыгышкан салгылашуулардан кийин орус аскери Махрамды алган, ушул күнү Искак түрмөдөн чыгып, көтөрүлүшчүлөргө кошулган</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1200 кишисинен ажыраган көтөрүлүшчүлөр Коконго чегинген, бирок Насирдин </ins>хан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаардын дарбазасын жаптырып</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аларды киргиздирбей койгон</ins>. 1875-жылы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">сентябрь айынын аяк ченинде саны 70 миңге чукул көтөрүлүшчүлөр Анжиян шаарынын айланасына чогулуп, Абдурахман аптабачынын сунушу менен Искакты кайрадан өзүлөрүнө жетекчи кылып алышкан</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Аларга каршы генерал-майор В</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Н</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Троцкий </ins>башында турган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1400 орус аскери аттанып келип, 1–5-октябрдагы согушта алар жеңилип калышкан. Мындан кийин көтөрүлүшчүлөр Кокон шаарына кирген жана 10-октябрда Насирдин хан орус аскерин баш паанек кылып, Кожентке качкан. Бирок декабрь айында Намангандын алдындагы беттешүүдө көтөрүлүшчүлөр жеңилип, </ins>1876-жылы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2 (14)-январда орус аскери согушсуз Кокон шаарына кирген. 24-январда (жаңы стиль менен 5-февраль) Абдурахман жанындагы 500 жоокери жана өзүн коштоп жүргөн 26 бий, бектер менен </ins>Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өз ыктыярында колго түшкөн</ins>. Абдурахман аптабачы адегенде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Оренбург<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, кийин Екатеринославль (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">азыркы </ins>Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы 1-январдагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">буйругу </ins>менен орус падышачылыгы Абдурахман аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ал [[Түркстан]]га кайтууну өтүнүп, бир нече жолу орус бийлигине кайрылган</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бирок эч кандай жооп ала албай жүрүп</ins>, 1881-жылы 25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ад.: Россель Ю. А. Среднеазиатская культура и наша политика на Востоке. /Вестник Европы,1878, № 6, 7; История завоевания Средней Азии : с картами и планами : [в 3 т.] /ген.-лейт. М. А. Терентьев. Т. 2. СПб, 1906; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Б.– М. 2004</ins>.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A3%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9F%D0%A2%D0%90%D0%91%D0%90%D0%A7%D0%AB&diff=47326&oldid=prev 2024-09-11T10:31:02Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span> clean up</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:31, 11 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">3 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">3 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив).]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив).]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-жылдын башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. Абдурахман  аптабачы лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы жөнүндө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент шаарында жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873–74-жылдары  Абдурахман аптабачы Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн &#039;&#039;Полот хандын, Мамыр Мерген&#039;&#039; уулунун, &#039;&#039;Абдылдабектин&#039;&#039; ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-жылы  Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-жылы  июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кыргызстандын түштүгү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген Абдурахман  аптабачы, Калназар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. Абдурахман  аптабачы, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). Абдурахман  аптабачы  &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-жылы  элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-жылы январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. Абдурахман  аптабачы адегенде Оренбург, кийин Екатеринославль (азыр Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы  1-январдагы буйрук &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы Абдурахман  аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-жылы  25-февралда Абдурахман  аптабачы  Мекеге барууга уруксат сурап, борбордук  бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-жылы  25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-жылдын башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. Абдурахман  аптабачы лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы жөнүндө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент шаарында жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873–74-жылдары  Абдурахман аптабачы Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн &#039;&#039;Полот хандын, Мамыр Мерген&#039;&#039; уулунун, &#039;&#039;Абдылдабектин&#039;&#039; ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-жылы  Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-жылы  июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кыргызстандын түштүгү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген Абдурахман  аптабачы, Калназар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. Абдурахман  аптабачы, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). Абдурахман  аптабачы  &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-жылы  элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-жылы январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. Абдурахман  аптабачы адегенде Оренбург, кийин Екатеринославль (азыр Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы  1-январдагы буйрук &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы Абдурахман  аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-жылы  25-февралда Абдурахман  аптабачы  Мекеге барууга уруксат сурап, борбордук  бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-жылы  25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:1-Том]]</ins></div></td></tr> </table>

imported>Kadyrm http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A3%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9F%D0%A2%D0%90%D0%91%D0%90%D0%A7%D0%AB&diff=47325&oldid=prev 2024-03-11T02:43:08Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:43, 11 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АБДУРАХМАН''' '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">АПТАБАЧЫ</del>''' (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын мамлекеттик  ишмери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. ''Мусулманкул'' миң башынын уулу. 1845-жылы  14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; туугандашуу үчүн кызын ''Кудаяр ханга'' берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-жылы  Кудаяр хандын буйругу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АБДУРАХМАН''' '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аптабачы</ins>''' (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын мамлекеттик  ишмери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. ''Мусулманкул'' миң башынын уулу. 1845-жылы  14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; туугандашуу үчүн кызын ''Кудаяр ханга'' берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-жылы  Кудаяр хандын буйругу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив).]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив).]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-жылдын башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. Абдурахман  аптабачы лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы жөнүндө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент шаарында жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873–74-жылдары  Абдурахман аптабачы Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн &#039;&#039;Полот хандын, Мамыр Мерген&#039;&#039; уулунун, &#039;&#039;Абдылдабектин&#039;&#039; ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-жылы  Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-жылы  июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кыргызстандын түштүгү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген Абдурахман  аптабачы, Калназар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. Абдурахман  аптабачы, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). Абдурахман  аптабачы  &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-жылы  элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-жылы январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. Абдурахман  аптабачы адегенде Оренбург, кийин Екатеринославль (азыр Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы  1-январдагы буйрук &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы Абдурахман  аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-жылы  25-февралда Абдурахман  аптабачы  Мекеге барууга уруксат сурап, борбордук  бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-жылы  25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-жылдын башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. Абдурахман  аптабачы лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы жөнүндө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент шаарында жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873–74-жылдары  Абдурахман аптабачы Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн &#039;&#039;Полот хандын, Мамыр Мерген&#039;&#039; уулунун, &#039;&#039;Абдылдабектин&#039;&#039; ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-жылы  Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-жылы  июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кыргызстандын түштүгү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген Абдурахман  аптабачы, Калназар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. Абдурахман  аптабачы, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). Абдурахман  аптабачы  &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-жылы  элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-жылы январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. Абдурахман  аптабачы адегенде Оренбург, кийин Екатеринославль (азыр Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы  1-январдагы буйрук &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы Абдурахман  аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-жылы  25-февралда Абдурахман  аптабачы  Мекеге барууга уруксат сурап, борбордук  бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-жылы  25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз.&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Temirkan http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A3%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9F%D0%A2%D0%90%D0%91%D0%90%D0%A7%D0%AB&diff=47324&oldid=prev 2024-03-07T01:59:17Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">01:59, 7 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;АБДУРАХМАН&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;АПТАБАЧЫ&#039;&#039;&#039; (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын мамлекеттик  ишмери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. &#039;&#039;Мусулманкул&#039;&#039; миң башынын уулу. 1845-жылы  14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; туугандашуу үчүн кызын &#039;&#039;Кудаяр ханга&#039;&#039; берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-жылы  Кудаяр хандын буйругу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;АБДУРАХМАН&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;АПТАБАЧЫ&#039;&#039;&#039; (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын мамлекеттик  ишмери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. &#039;&#039;Мусулманкул&#039;&#039; миң башынын уулу. 1845-жылы  14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; туугандашуу үчүн кызын &#039;&#039;Кудаяр ханга&#039;&#039; берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-жылы  Кудаяр хандын буйругу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'</del>ж.кыск<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">' </del>oldv=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'</del>ж-а<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'</del>&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. архив</del>. архив).]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"</ins>ж.кыск<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">" </ins>oldv=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"</ins>&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив).]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-жылдын башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. Абдурахман  аптабачы лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы жөнүндө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент шаарында жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873–74-жылдары  Абдурахман аптабачы Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн &#039;&#039;Полот хандын, Мамыр Мерген&#039;&#039; уулунун, &#039;&#039;Абдылдабектин&#039;&#039; ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-жылы  Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-жылы  июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кыргызстандын түштүгү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген Абдурахман  аптабачы, Калназар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. Абдурахман  аптабачы, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). Абдурахман  аптабачы  &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-жылы  элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-жылы январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. Абдурахман  аптабачы адегенде Оренбург, кийин Екатеринославль (азыр Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы  1-январдагы буйрук &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы Абдурахман  аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-жылы  25-февралда Абдурахман  аптабачы  Мекеге барууга уруксат сурап, борбордук  бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-жылы  25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-жылдын башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. Абдурахман  аптабачы лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы жөнүндө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент шаарында жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873–74-жылдары  Абдурахман аптабачы Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн &#039;&#039;Полот хандын, Мамыр Мерген&#039;&#039; уулунун, &#039;&#039;Абдылдабектин&#039;&#039; ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-жылы  Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-жылы  июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кыргызстандын түштүгү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген Абдурахман  аптабачы, Калназар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. Абдурахман  аптабачы, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). Абдурахман  аптабачы  &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-жылы  элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-жылы январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. Абдурахман  аптабачы адегенде Оренбург, кийин Екатеринославль (азыр Украинадагы Днепр шаары) шаарына жөнөтүлүп, Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы  1-январдагы буйрук &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы Абдурахман  аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-жылы  25-февралда Абдурахман  аптабачы  Мекеге барууга уруксат сурап, борбордук  бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-жылы  25-майда ошол эле жерде көз жумган. Мүрзөсү кайда экени белгисиз.&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A3%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9F%D0%A2%D0%90%D0%91%D0%90%D0%A7%D0%AB&diff=47323&oldid=prev 2024-01-25T09:01:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:01, 25 Январь (Үчтүн айы) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;АБДУРАХМАН&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;АПТАБАЧЫ&#039;&#039;&#039; (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын мамлекеттик  ишмери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. &#039;&#039;Мусулманкул&#039;&#039; миң башынын уулу. 1845-жылы  14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; туугандашуу үчүн кызын &#039;&#039;Кудаяр ханга&#039;&#039; берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-жылы  Кудаяр хандын буйругу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;АБДУРАХМАН&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;АПТАБАЧЫ&#039;&#039;&#039; (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын мамлекеттик  ишмери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. &#039;&#039;Мусулманкул&#039;&#039; миң башынын уулу. 1845-жылы  14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; туугандашуу үчүн кызын &#039;&#039;Кудаяр ханга&#039;&#039; берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-жылы  Кудаяр хандын буйругу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив. архив).]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив. архив).]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-жылдын башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. Абдурахман  аптабачы лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы жөнүндө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент шаарында жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873–74-жылдары  Абдурахман аптабачы Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн ''Полот хандын, Мамыр Мерген'' уулунун, ''Абдылдабектин'' ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-жылы  Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-жылы  июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кыргызстандын түштүгү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген Абдурахман  аптабачы, Калназар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. Абдурахман  аптабачы, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). Абдурахман  аптабачы  &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-жылы  элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-жылы январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта Абдурахман аптабачы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. Абдурахман  аптабачы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> Екатеринбург </del>шаарына жөнөтүлүп, жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы  1-январдагы буйрук &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы Абдурахман  аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-жылы  25-февралда Абдурахман  аптабачы  Мекеге барууга уруксат сурап, борбордук  бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-жылы  25-майда көз жумган.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-жылдын башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. Абдурахман  аптабачы лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы жөнүндө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент шаарында жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873–74-жылдары  Абдурахман аптабачы Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн ''Полот хандын, Мамыр Мерген'' уулунун, ''Абдылдабектин'' ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-жылы  Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-жылы  июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кыргызстандын түштүгү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген Абдурахман  аптабачы, Калназар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. Абдурахман  аптабачы, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). Абдурахман  аптабачы  &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-жылы  элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-жылы январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта Абдурахман аптабачы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. Абдурахман  аптабачы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адегенде Оренбург, кийин Екатеринославль (азыр Украинадагы Днепр шаары) </ins>шаарына жөнөтүлүп, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Фергана өрөөнүндөгү менчик кирешелеринин эсебинен </ins>жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы  1-январдагы буйрук &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы Абдурахман  аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-жылы  25-февралда Абдурахман  аптабачы  Мекеге барууга уруксат сурап, борбордук  бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-жылы  25-майда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошол эле жерде </ins>көз жумган<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Мүрзөсү кайда экени белгисиз</ins>.&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A3%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9F%D0%A2%D0%90%D0%91%D0%90%D0%A7%D0%AB&diff=47322&oldid=prev 2023-07-31T09:29:28Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:29, 31 Июль (Теке) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;АБДУРАХМАН&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;АПТАБАЧЫ&#039;&#039;&#039; (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын мамлекеттик  ишмери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. &#039;&#039;Мусулманкул&#039;&#039; миң башынын уулу. 1845-жылы  14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; туугандашуу үчүн кызын &#039;&#039;Кудаяр ханга&#039;&#039; берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-жылы  Кудаяр хандын буйругу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;АБДУРАХМАН&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;АПТАБАЧЫ&#039;&#039;&#039; (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын мамлекеттик  ишмери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. &#039;&#039;Мусулманкул&#039;&#039; миң башынын уулу. 1845-жылы  14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; туугандашуу үчүн кызын &#039;&#039;Кудаяр ханга&#039;&#039; берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-жылы  Кудаяр хандын буйругу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив. архив).]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив. архив).]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-жылдын башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. Абдурахман  аптабачы лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы жөнүндө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент шаарында жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1873– 74</del>-жылдары  Абдурахман аптабачы Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн ''Полот хандын, Мамыр Мерген'' уулунун, ''Абдылдабектин'' ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-жылы  Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-жылы  июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кыргызстандын түштүгү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген Абдурахман  аптабачы, Калназар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. Абдурахман  аптабачы, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). Абдурахман  аптабачы  &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-жылы  элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-жылы январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта Абдурахман аптабачы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. Абдурахман  аптабачы  Екатеринбург шаарына жөнөтүлүп, жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы  1-январдагы буйрук &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы Абдурахман  аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-жылы  25-февралда Абдурахман  аптабачы  Мекеге барууга уруксат сурап, борбордук  бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-жылы  25-майда көз жумган.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-жылдын башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. Абдурахман  аптабачы лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы жөнүндө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент шаарында жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1873–74</ins>-жылдары  Абдурахман аптабачы Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн ''Полот хандын, Мамыр Мерген'' уулунун, ''Абдылдабектин'' ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-жылы  Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-жылы  июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кыргызстандын түштүгү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген Абдурахман  аптабачы, Калназар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. Абдурахман  аптабачы, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). Абдурахман  аптабачы  &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-жылы  элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-жылы январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта Абдурахман аптабачы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. Абдурахман  аптабачы  Екатеринбург шаарына жөнөтүлүп, жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-жылы  1-январдагы буйрук &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы Абдурахман  аптабачыга милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-жылы  25-февралда Абдурахман  аптабачы  Мекеге барууга уруксат сурап, борбордук  бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-жылы  25-майда көз жумган.&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Adina http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A3%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9F%D0%A2%D0%90%D0%91%D0%90%D0%A7%D0%AB&diff=47321&oldid=prev 2023-07-25T06:05:59Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">06:05, 25 Июль (Теке) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АБДУРАХМАН''' '''АПТАБАЧЫ''' (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл. </del>ишмери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. ''Мусулманкул'' миң башынын уулу. 1845-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; туугандашуу үчүн кызын ''Кудаяр ханга'' берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Кудаяр хандын буйругу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АБДУРАХМАН''' '''АПТАБАЧЫ''' (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик  </ins>ишмери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. ''Мусулманкул'' миң башынын уулу. 1845-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; туугандашуу үчүн кызын ''Кудаяр ханга'' берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>Кудаяр хандын буйругу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив. архив).]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Иса олуя (мамл. борб. архив. архив).]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дын </del>башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. а. </del>лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дө </del>кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-нда </del>жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873– 74-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. А. а. </del>Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн ''Полот хандын, Мамыр Мерген'' уулунун, ''Абдылдабектин'' ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кырг-ндын </del>түштүгү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. а.</del>, Калназар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. а.</del>, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. а. </del>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. а. </del>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. а. </del>Екатеринбург <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-на </del>жөнөтүлүп, жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>1-январдагы буйрук &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. а-га </del>милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>25-февралда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. а. </del>Мекеге барууга уруксат сурап, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борб. </del>бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>25-майда көз жумган.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдын </ins>башында ал кыргыз бийлери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахман  аптабачы </ins>лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндө </ins>кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарында </ins>жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873– 74-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары  Абдурахман аптабачы </ins>Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн ''Полот хандын, Мамыр Мерген'' уулунун, ''Абдылдабектин'' ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргызстандын </ins>түштүгү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахман  аптабачы</ins>, Калназар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Сарымсак эшик ага 4000 аскери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахман  аптабачы</ins>, Иса олуя ж.б. колдоосу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахман  аптабачы  </ins>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахман аптабачы </ins>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; аны &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахман  аптабачы  </ins>Екатеринбург <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарына </ins>жөнөтүлүп, жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>1-январдагы буйрук &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; орус падышачылыгы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахман  аптабачыга </ins>милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>25-февралда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдурахман  аптабачы  </ins>Мекеге барууга уруксат сурап, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борбордук  </ins>бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>25-майда көз жумган.&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Temirkan http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A3%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%90%D0%9D_%D0%90%D0%9F%D0%A2%D0%90%D0%91%D0%90%D0%A7%D0%AB&diff=47320&oldid=prev 2022-12-05T08:20:11Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: м-н → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; (12), ж-а → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; (6)</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:20, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АБДУРАХМАН''' '''АПТАБАЧЫ''' (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын мамл. ишмери ж-а кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. ''Мусулманкул'' миң башынын уулу. 1845-ж. 14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы м-н такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму м-н туугандашуу үчүн кызын ''Кудаяр ханга'' берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр м-н теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-ж. Кудаяр хандын буйругу м-н өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык м-н жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АБДУРАХМАН''' '''АПТАБАЧЫ''' (1844, Кокон хандыгы – 25. 5. 1881) – Кокон хандыгынын мамл. ишмери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>кол башчы; кыргыз-кыпчак урууларынын төбөлү. ''Мусулманкул'' миң башынын уулу. 1845-ж. 14 жашар Кудаяр белгилүү бий Мусулманкулдун жардамы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>такка олтурган. Мусулман кул хандын тукуму <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>туугандашуу үчүн кызын ''Кудаяр ханга'' берген. Ошол кездеги жаш Абдурахман Кудаярдын бир тууган кайниси катары ордодо чоңоюп, курбалдашы Кудаяр <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>теңтуш болуп өскөн. Атасы 1852-ж. Кудаяр хандын буйругу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>жөнөкөй «аптабачылык» (хан колуна суу куюучу бала) кызматтан ордодогу негизги бийлик миң башылыкка чейин жеткен.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb | Абдурахман аптабачы ж-а Иса олуя (мамл. борб. архив. архив).]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АБДУРАХМАН АПТАБАЧЫ36.png | thumb|Абдурахман аптабачы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Иса олуя (мамл. борб. архив. архив).]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-ж-дын башында ал кыргыз бийлери м-н байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. А. а. лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы ж-дө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент ш-нда жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү м-н Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873– 74-ж. А. а. Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн ''Полот хандын, Мамыр Мерген'' уулунун, ''Абдылдабектин'' ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-ж. Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-ж. июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кырг-ндын түштүгү ж-а Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген А. а., Калназар ж-а Сарымсак эшик ага 4000 аскери м-н 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. А. а., Иса олуя ж.б. колдоосу м-н анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). А. а. м-н Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-ж. элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-ж. январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта А. а. ж-а аны м-н кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий ж-а бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. А. а. Екатеринбург ш-на жөнөтүлүп, жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-ж. 1-январдагы буйрук м-н орус падышачылыгы А. а-га милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-ж. 25-февралда А. а. Мекеге барууга уруксат сурап, борб. бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-ж. 25-майда көз жумган.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1870-ж-дын башында ал кыргыз бийлери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>байланышып, Кудаяр ханды алмаштырууну көздөгөн. А. а. лейлектик кыргыздардын чапкылык уруусунун бийлерине көтөрүлүшкө чыгуу зарылдыгы ж-дө кат жазган. Натыйжада лейлектиктер Кокон хандарынын Кожент ш-нда жашап жаткан урпактарынын бири – Садыкбектин уулу Абдыкеримбекти чакырышып, хан көтөрүшкөн. Көтөрүлүшчүлөргө каршы Кудаяр хан 7 падсаттын башчылыгында чоң кошуун жиберип, кыймылды аёосуз баскан. Кыргыздар тоого качып кетишкен. Ошол мезгилде Россиянын карамагында турган Кожентке кайткан Абдыкеримбекти орус бийликтери Кудаярдын өтүнүчү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>Кокон ордосуна туткун катары тапшырышкан. 1873– 74-ж. А. а. Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн ''Полот хандын, Мамыр Мерген'' уулунун, ''Абдылдабектин'' ж. б. кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-ж. Кудаяр хандан «Парваначы» наамын алган. 1875-ж. июлда Кокон хандыгына каршы көтөрүлүш күчөп, Кырг-ндын түштүгү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Фергананын бир катар аймактары Полот хан жетектеген көтөрүлүшчүлөрдүн колуна өтө баштаган. Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген А. а., Калназар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Сарымсак эшик ага 4000 аскери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен. 19-июлда Анжиян вилаетинин беги Кудаяр хандын уулу Насреддинбек, Маргалаң вилаетинин беги Султанмурат да күрөшкө чыккан эл тарапка кошулган. 22-июлда Кудаяр хан Коконду таштап, Россия ээлигине баш калкалап качууга аргасыз болот. А. а., Иса олуя ж.б. колдоосу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>анын ордуна уулу Насреддинбек хан көтөрүлөт, ал эми Полот хан жашыруун түрдө туткунга алынат (ал 22-августта Чаткал тарапка качып кеткен). А. а. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>Насреддин хан элдин күрөшүн диний мүнөзгө багыттап, «ыйык казатка» («газаватка») чакырган. 1875-ж. элдик көтөрүлүш кайра күчөгөндө Насреддин хан орус падышалыгынын аскерлерин жардамга чакырууга аргасыз болот. Падышалык бийликтин М. Д. Скобелев башында турган жазалоо отрядына 1876-ж. январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Инду кыштакта А. а. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>аны <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>бек, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган. А. а. Екатеринбург ш-на жөнөтүлүп, жылына 3000 рубль көлөмүндө маяна алып жашап турган. 1881-ж. 1-январдагы буйрук <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>орус падышачылыгы А. а-га милициянын полковниги деген чин ыйгарып, полициялык көзөмөлдөн куткарган. 1881-ж. 25-февралда А. а. Мекеге барууга уруксат сурап, борб. бийликке кат жазган. Бирок каттын жообун алууга үлгүрбөй, 1881-ж. 25-майда көз жумган.&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Kadyrm