http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%92%D0%90%D0%A0_%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB 2026-04-23T01:08:31Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%92%D0%90%D0%A0_%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=44839&oldid=prev 2025-12-19T05:24:57Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:24, 19 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – [[Борбордук Азия]]да (4-кылымдын аягы) жана Борбордук [[Европа]]да (6-кылым ) өкүм сүргөн [[көчмөн уруулар]]дын мамлекети. Аварлар тууралуу алгач [[византия]]лык тарыхчы Прискнин эмгегинде эскерилет. Ал боюнча савир урууларын талкалаган аварлар 461–465-жылдары [[Константинопол]]го [[элчи]]лерин жиберген. [[Ибн-Хордадбек]]тин (820–913) эмгеги «[[Китаб ал-масалик ва-л-мамалик]]те» [[хазар]] уруулары менен бирге «абар» уруулары эскерилет. Бирок аварлардын теги жана кайсы тилде сүйлөгөнү тууралуу азырынча так айтуу мүмкүн эмес. Э. [[Шаванн]] аварларды байыркы [[уйгур]] урууларына, В. [[Томсен]] [[байыркы түрк жазма эстеликтери]]ндеги «апар апурумга» байланыштырса, А. Н. [[Бернштам]]дын пикиринде  1) жергиликтүү, 2) [[гунн]] (хунн), 3) [[түрк]] ([[эфталит]]), 4) [[жуан-жуан]] урууларынан куралган курама эл болгон. 568-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>аварлар [[Рим империясы]]нын Паннония провинциясында (азыркы [[Венгрия]], [[Австрия]]нын чыгышын, [[Словакия]]нын түштүк-батышын, [[Сербия]]нын түндүк-чыгышын, [[Словения]], [[Хорватия]] жана [[Босния менен Герцеговина]]нын түндүгүн ээлеген чоң аймак) пайда болуп, 630-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Далмацияны басып алып, [[Италия]]дагы [[франктар]]ды талкалап, түштүк-чыгышынан Константинополь менен чектешип калган. Баян хандын тушунда (562–602) гүлдөгөн абалга жеткен. 796-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Италиянын королу Пипин аварларга каршы жүрүшкө чыгып, [[Дунай]]дын жээгинде келгенде, алар ханын өлтүрүп, толук багынганын билдиришкен. Кийинчерээк Авар кагандыгынын түштүк-чыгыш аймактары [[Болгар]] падышалыгына карап, айрым аймактарында [[славян]] саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш [[Кара деңиз]] жана Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, кара: [[Аварлар]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – [[Борбордук Азия]]да (4-кылымдын аягы) жана Борбордук [[Европа]]да (6-кылым ) өкүм сүргөн [[көчмөн уруулар]]дын мамлекети. Аварлар тууралуу алгач [[византия]]лык тарыхчы Прискнин эмгегинде эскерилет. Ал боюнча савир урууларын талкалаган аварлар 461–465-жылдары [[Константинопол]]го [[элчи]]лерин жиберген. [[Ибн-Хордадбек]]тин (820–913) эмгеги «[[Китаб ал-масалик ва-л-мамалик]]те» [[хазар]] уруулары менен бирге «абар» уруулары эскерилет. Бирок аварлардын теги жана кайсы тилде сүйлөгөнү тууралуу азырынча так айтуу мүмкүн эмес. Э. [[Шаванн]] аварларды байыркы [[уйгур]] урууларына, В. [[Томсен]] [[байыркы түрк жазма эстеликтери]]ндеги «апар апурумга» байланыштырса, А. Н. [[Бернштам]]дын пикиринде  1) жергиликтүү, 2) [[гунн]] (хунн), 3) [[түрк]] ([[эфталит]]), 4) [[жуан-жуан]] урууларынан куралган курама эл болгон. 568-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>аварлар [[Рим империясы]]нын Паннония провинциясында (азыркы [[Венгрия]], [[Австрия]]нын чыгышын, [[Словакия]]нын түштүк-батышын, [[Сербия]]нын түндүк-чыгышын, [[Словения]], [[Хорватия]] жана [[Босния менен Герцеговина]]нын түндүгүн ээлеген чоң аймак) пайда болуп, 630-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Далмацияны басып алып, [[Италия]]дагы [[франктар]]ды талкалап, түштүк-чыгышынан Константинополь менен чектешип калган. Баян хандын тушунда (562–602) гүлдөгөн абалга жеткен. 796-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Италиянын королу Пипин аварларга каршы жүрүшкө чыгып, [[Дунай]]дын жээгинде келгенде, алар ханын өлтүрүп, толук багынганын билдиришкен. Кийинчерээк Авар кагандыгынын түштүк-чыгыш аймактары [[Болгар]] падышалыгына карап, айрым аймактарында [[славян]] саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш [[Кара деңиз]] жана Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, кара: [[Аварлар]].</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Бернштам А. Н. Аварский каганат. /Очерк истории гуннов. Л., 1951; Радлов B.B. К вопросу об уйгурах. Из предисловия к изданию Кудатку-Билика. Приложение к LXXII-му тому Записок Императорский Академии наук. №2. СПб., 1893; Ed. Chavannes. Documents sur les Tou-kiue Occidentaux, СПб., 1903.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Бернштам А. Н. Аварский каганат. /Очерк истории гуннов. Л., 1951; Радлов B.B. К вопросу об уйгурах. Из предисловия к изданию Кудатку-Билика. Приложение к LXXII-му тому Записок Императорский Академии наук. №2. СПб., 1893; Ed. Chavannes. Documents sur les Tou-kiue Occidentaux, СПб., 1903.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Gulira http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%92%D0%90%D0%A0_%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=49178&oldid=prev 2025-04-04T02:15:02Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:15, 4 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – Борбордук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Азияда </del>(4-кылымдын аягы) жана Борбордук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Европада </del>(6-кылым ) өкүм сүргөн көчмөн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">уруулардын </del>мамлекети. Аварлар тууралуу алгач <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">византиялык </del>тарыхчы Прискнин эмгегинде эскерилет. Ал боюнча савир урууларын талкалаган аварлар 461–465-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. Константинополго элчилерин </del>жиберген. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Ибн-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Хордадбектин'' </del>(820–913) эмгеги <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«Китаб </del>ал-масалик ва-л-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамаликте» </del>хазар уруулары менен бирге «абар» уруулары эскерилет. Бирок аварлардын теги жана кайсы тилде сүйлөгөнү тууралуу азырынча так айтуу мүмкүн эмес. Э. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Шаванн<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>аварларды байыркы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>уйгур<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>урууларына, В. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Томсен<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>байыркы түрк жазма <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эстеликтериндеги </del>«апар апурумга» байланыштырса, А. Н. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Бернштамдын'' </del>пикиринде  1) жергиликтүү, 2) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>гунн<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>(хунн), 3) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>түрк<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>эфталит<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>), 4) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>жуан-жуан<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>урууларынан куралган курама эл болгон. 568-ж. аварлар Рим <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">империясынын </del>Паннония провинциясында (азыркы Венгрия, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Австриянын </del>чыгышын, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Словакиянын </del>түштүк-батышын, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Сербиянын </del>түндүк-чыгышын, Словения, Хорватия жана Босния менен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Герцеговинанын </del>түндүгүн ээлеген чоң аймак) пайда болуп, 630-ж. Далмацияны басып алып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Италиядагы франктарды </del>талкалап, түштүк-чыгышынан Константинополь менен чектешип калган. Баян хандын тушунда (562–602) гүлдөгөн абалга жеткен. 796-ж. Италиянын королу Пипин аварларга каршы жүрүшкө чыгып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дунайдын </del>жээгинде келгенде, алар ханын өлтүрүп, толук багынганын билдиришкен. Кийинчерээк Авар кагандыгынын түштүк-чыгыш аймактары Болгар падышалыгына карап, айрым аймактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз жана Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к. ''</del>Аварлар<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Борбордук <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Азия]]да </ins>(4-кылымдын аягы) жана Борбордук <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Европа]]да </ins>(6-кылым ) өкүм сүргөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>көчмөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">уруулар]]дын </ins>мамлекети. Аварлар тууралуу алгач <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[византия]]лык </ins>тарыхчы Прискнин эмгегинде эскерилет. Ал боюнча савир урууларын талкалаган аварлар 461–465-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары [[Константинопол]]го [[элчи]]лерин </ins>жиберген. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ибн-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Хордадбек]]тин </ins>(820–913) эмгеги <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[Китаб </ins>ал-масалик ва-л-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамалик]]те» [[</ins>хазар<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>уруулары менен бирге «абар» уруулары эскерилет. Бирок аварлардын теги жана кайсы тилде сүйлөгөнү тууралуу азырынча так айтуу мүмкүн эмес. Э. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Шаванн<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>аварларды байыркы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>уйгур<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>урууларына, В. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Томсен<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] [[</ins>байыркы түрк жазма <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эстеликтери]]ндеги </ins>«апар апурумга» байланыштырса, А. Н. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Бернштам]]дын </ins>пикиринде  1) жергиликтүү, 2) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>гунн<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(хунн), 3) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>түрк<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>эфталит<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>), 4) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>жуан-жуан<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>урууларынан куралган курама эл болгон. 568-ж. аварлар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Рим <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">империясы]]нын </ins>Паннония провинциясында (азыркы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Венгрия<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Австрия]]нын </ins>чыгышын, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Словакия]]нын </ins>түштүк-батышын, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Сербия]]нын </ins>түндүк-чыгышын, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Словения<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Хорватия<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>жана <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Босния менен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Герцеговина]]нын </ins>түндүгүн ээлеген чоң аймак) пайда болуп, 630-ж. Далмацияны басып алып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Италия]]дагы [[франктар]]ды </ins>талкалап, түштүк-чыгышынан Константинополь менен чектешип калган. Баян хандын тушунда (562–602) гүлдөгөн абалга жеткен. 796-ж. Италиянын королу Пипин аварларга каршы жүрүшкө чыгып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Дунай]]дын </ins>жээгинде келгенде, алар ханын өлтүрүп, толук багынганын билдиришкен. Кийинчерээк Авар кагандыгынын түштүк-чыгыш аймактары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Болгар<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>падышалыгына карап, айрым аймактарында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>славян<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Кара деңиз<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>жана Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кара: [[</ins>Аварлар<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Бернштам А. Н. Аварский каганат. /Очерк истории гуннов. Л., 1951; Радлов B.B. К вопросу об уйгурах. Из предисловия к изданию Кудатку-Билика. Приложение к LXXII-му тому Записок Императорский Академии наук. №2. СПб., 1893; Ed. Chavannes. Documents sur les Tou-kiue Occidentaux, СПб., 1903.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Бернштам А. Н. Аварский каганат. /Очерк истории гуннов. Л., 1951; Радлов B.B. К вопросу об уйгурах. Из предисловия к изданию Кудатку-Билика. Приложение к LXXII-му тому Записок Императорский Академии наук. №2. СПб., 1893; Ed. Chavannes. Documents sur les Tou-kiue Occidentaux, СПб., 1903.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%92%D0%90%D0%A0_%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=49177&oldid=prev 2024-09-12T02:09:12Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span> категория</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:09, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">2 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">2 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Бернштам А. Н. Аварский каганат. /Очерк истории гуннов. Л., 1951; Радлов B.B. К вопросу об уйгурах. Из предисловия к изданию Кудатку-Билика. Приложение к LXXII-му тому Записок Императорский Академии наук. №2. СПб., 1893; Ed. Chavannes. Documents sur les Tou-kiue Occidentaux, СПб., 1903.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Бернштам А. Н. Аварский каганат. /Очерк истории гуннов. Л., 1951; Радлов B.B. К вопросу об уйгурах. Из предисловия к изданию Кудатку-Билика. Приложение к LXXII-му тому Записок Императорский Академии наук. №2. СПб., 1893; Ed. Chavannes. Documents sur les Tou-kiue Occidentaux, СПб., 1903.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:1-Том]]</ins></div></td></tr> </table>

imported>Kadyrm http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%92%D0%90%D0%A0_%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=49176&oldid=prev 2024-01-26T03:14:48Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:14, 26 Январь (Үчтүн айы) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – Борбордук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Азияда (4-кылымдын аягы) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;</del>жана<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt; </del>Борбордук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Европада (6-кылым ) өкүм сүргөн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түрк тилдүү </del>көчмөн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">уруулар </del>мамлекети. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Авар кагандыгынын борбору </del>алгач <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Монголиядагы Халха дарыясынын боюнда жайгашкан</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кубаты чыңалган</del>. Бирок<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, 552-жылы  аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Авар урууларынын бир бөлүгү Корея &lt;span cat=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.кыск</del>' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">oldv=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;менен&lt;/span&gt; Түндүк Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка кеткен авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, Түндүк  Кавказды мекендеген гунн уруулары &lt;span cat=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.кыск</del>' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">oldv=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;менен&lt;/span&gt; аралашып</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Византиянын чек араларына жакын кирип барган</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">558-жылы  Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган &lt;span cat=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.кыск</del>' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">oldv=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;жана&lt;/span&gt; союздаш болуу сунушун билдирген</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">567–568-жылдарда  аварлар Византия, лангобард &lt;span cat=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.кыск</del>' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">oldv=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;жана&lt;/span&gt; лепид урууларынын ортосундагы карама-каршылыктардан пайдаланып </del>жергиликтүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> славян</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">герман &lt;span cat=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.кыск</del>' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">oldv=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;жана&lt;/span&gt; роман урууларын багындырган &lt;span cat=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.кыск</del>' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">oldv=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;жана&lt;/span&gt; Карпат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө &lt;span cat=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.кыск</del>' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">oldv=</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;менен&lt;/span&gt; Паннонияда </del>(азыркы Венгрия, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Австрия</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Югославиянын аймактары) борбордук  азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин </del>- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Авар  кагандыгын  негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары аварлар франктарга</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">славяндарга</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">лангобарддарга</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">582-жылы  аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-кылымдын башында Далмация аймактарын </del>басып алып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттин алсырашына алып келген. 626</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын &lt;span cat='ж</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-кылымдын аягы – 9-кылымдын башында Авар  кагандыгы кыйраган. Верден келишиминде (843</del>-ж.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» жөнүндө эскерилет</del>. Авар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>кагандыгынын түштүк-чыгыш аймактары Болгар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">падышалыгынын курамына кирген</del>, айрым <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>аймактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;</del>жана<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt; </del>Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;br&gt;    </del>Ад.: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Дацм Ф</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' История и археология авар</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Материалы по археологии</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">истории и этнографии Таврии</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Т</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Симферополь</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2002</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – Борбордук Азияда (4-кылымдын аягы) жана Борбордук Европада (6-кылым ) өкүм сүргөн көчмөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">уруулардын </ins>мамлекети. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Аварлар тууралуу </ins>алгач <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">византиялык тарыхчы Прискнин эмгегинде эскерилет. Ал боюнча савир урууларын талкалаган аварлар 461–465-ж. Константинополго элчилерин жиберген</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Ибн-Хордадбектин'' (820–913) эмгеги «Китаб ал-масалик ва</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">л</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамаликте» хазар уруулары менен бирге «абар» уруулары эскерилет</ins>. Бирок <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аварлардын теги жана кайсы тилде сүйлөгөнү тууралуу азырынча так айтуу мүмкүн эмес. Э</ins>. ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Шаванн</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аварларды байыркы </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">уйгур</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">урууларына</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">В</ins>. ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Томсен</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">байыркы түрк жазма эстеликтериндеги «апар апурумга» байланыштырса, А</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Н</ins>. ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бернштамдын</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">пикиринде  1) </ins>жергиликтүү, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2) ''гунн'</ins>' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(хунн), 3) </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түрк</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(</ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эфталит</ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">), 4) </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жуан</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жуан'</ins>' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">урууларынан куралган курама эл болгон. 568-ж. аварлар Рим империясынын Паннония провинциясында </ins>(азыркы Венгрия, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Австриянын чыгышын</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Словакиянын түштүк</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">батышын</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Сербиянын түндүк-чыгышын</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Словения</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Хорватия жана Босния менен Герцеговинанын түндүгүн ээлеген чоң аймак) пайда болуп</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">630-ж</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Далмацияны </ins>басып алып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Италиядагы франктарды талкалап</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түштүк</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">чыгышынан Константинополь менен чектешип калган</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Баян хандын тушунда (562–602) гүлдөгөн абалга жеткен</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">796</ins>-ж. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Италиянын королу Пипин аварларга каршы жүрүшкө чыгып, Дунайдын жээгинде келгенде, алар ханын өлтүрүп, толук багынганын билдиришкен</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кийинчерээк </ins>Авар кагандыгынын түштүк-чыгыш аймактары Болгар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">падышалыгына карап</ins>, айрым аймактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз жана Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>Аварлар<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бернштам А. Н. Аварский каганат. /Очерк истории гуннов. Л., 1951; Радлов B.B. К вопросу об уйгурах. Из предисловия к изданию Кудатку-Билика. Приложение к LXXII-му тому Записок Императорский Академии наук. №2</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">СПб</ins>., <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1893; Ed</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Chavannes</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Documents sur les Tou-kiue Occidentaux, СПб</ins>., <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1903</ins>.&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%92%D0%90%D0%A0_%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=49175&oldid=prev 2023-08-15T03:55:16Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:55, 15 Август (Баш оона) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – Борбордук  Азияда (4-кылымдын аягы) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Борбордук  Европада (6-кылым ) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>кагандыгынын борбору алгач Монголиядагы Халха дарыясынын боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-жылы  аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Түндүк Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка кеткен авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, Түндүк  Кавказды мекендеген гунн уруулары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-жылы  Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-жылдарда  аварлар Византия, лангобард &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; лепид урууларынын ортосундагы карама-каршылыктардан пайдаланып жергиликтүү  славян, герман &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; роман урууларын багындырган &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Карпат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) борбордук  азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - Авар  кагандыгын  негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары аварлар франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-жылы  аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-кылымдын башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-жылы  аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-кылымдын аягы – 9-кылымдын башында Авар  кагандыгы кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» жөнүндө эскерилет. Авар  кагандыгынын түштүк-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым  аймактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt;    Ад.: ''Дацм Ф.'' История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – Борбордук  Азияда (4-кылымдын аягы) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Борбордук  Европада (6-кылым ) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Авар </ins>кагандыгынын борбору алгач Монголиядагы Халха дарыясынын боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-жылы  аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Түндүк Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка кеткен авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, Түндүк  Кавказды мекендеген гунн уруулары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-жылы  Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-жылдарда  аварлар Византия, лангобард &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; лепид урууларынын ортосундагы карама-каршылыктардан пайдаланып жергиликтүү  славян, герман &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; роман урууларын багындырган &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Карпат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) борбордук  азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - Авар  кагандыгын  негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары аварлар франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-жылы  аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-кылымдын башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-жылы  аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-кылымдын аягы – 9-кылымдын башында Авар  кагандыгы кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» жөнүндө эскерилет. Авар  кагандыгынын түштүк-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым  аймактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt;    Ад.: ''Дацм Ф.'' История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Adina http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%92%D0%90%D0%A0_%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=49174&oldid=prev 2023-08-01T11:12:57Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">11:12, 1 Август (Баш оона) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борб. </del>Азияда (4-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>аягы) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борб. </del>Европада (6-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к.</del>) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. А. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-нын </del>борбору алгач Монголиядагы Халха <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-сынын </del>боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка кеткен авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>Кавказды мекендеген гунн уруулары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>аварлар Византия, лангобард &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; лепид урууларынын ортосундагы карама-каршылыктардан пайдаланып <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жерг. </del>славян, герман &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; роман урууларын багындырган &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Карпат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борб. </del>азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. к. </del>негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары аварлар франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>аягы – 9-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. к. </del>кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дө </del>эскерилет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. к-нын түш.</del>-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым  аймактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt;    Ад.: ''Дацм Ф.'' История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борбордук  </ins>Азияда (4-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>аягы) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борбордук  </ins>Европада (6-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылым </ins>) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. А. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кагандыгынын </ins>борбору алгач Монголиядагы Халха <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясынын </ins>боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка кеткен авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк  </ins>Кавказды мекендеген гунн уруулары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдарда  </ins>аварлар Византия, лангобард &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; лепид урууларынын ортосундагы карама-каршылыктардан пайдаланып <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жергиликтүү  </ins>славян, герман &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; роман урууларын багындырган &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Карпат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борбордук  </ins>азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Авар  кагандыгын  </ins>негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары аварлар франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы  </ins>аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>аягы – 9-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Авар  кагандыгы </ins>кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндө </ins>эскерилет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Авар  кагандыгынын түштүк</ins>-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым  аймактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt;    Ад.: ''Дацм Ф.'' История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Temirkan http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%92%D0%90%D0%A0_%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=49173&oldid=prev 2022-12-05T08:32:00Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: м-н → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; (3), ж-а → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; (7)</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:32, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – Борб. Азияда (4-к-дын аягы) ж-а Борб. Европада (6-к.) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. А. к-нын борбору алгач Монголиядагы Халха д-сынын боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-ж. аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея м-н Түн. Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка кеткен авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, Түн. Кавказды мекендеген гунн уруулары м-н аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-ж. Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган ж-а союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-ж. аварлар Византия, лангобард ж-а лепид урууларынын ортосундагы карама-каршылыктардан пайдаланып жерг. славян, герман ж-а роман урууларын багындырган ж-а Карпат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө м-н Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) борб. азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - А. к. негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары аварлар франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-ж. аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-к-дын башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-ж. аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын ж-а славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-к-дын аягы – 9-к-дын башында А. к. кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» ж-дө эскерилет. А. к-нын түш.-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым  аймактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз ж-а Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt;    Ад.: ''Дацм Ф.'' История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' – Борб. Азияда (4-к-дын аягы) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Борб. Европада (6-к.) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. А. к-нын борбору алгач Монголиядагы Халха д-сынын боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-ж. аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>Түн. Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка кеткен авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, Түн. Кавказды мекендеген гунн уруулары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-ж. Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-ж. аварлар Византия, лангобард <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>лепид урууларынын ортосундагы карама-каршылыктардан пайдаланып жерг. славян, герман <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>роман урууларын багындырган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Карпат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) борб. азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - А. к. негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары аварлар франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-ж. аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-к-дын башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-ж. аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-к-дын аягы – 9-к-дын башында А. к. кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» ж-дө эскерилет. А. к-нын түш.-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым  аймактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt;    Ад.: ''Дацм Ф.'' История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Kadyrm http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%92%D0%90%D0%A0_%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=49172&oldid=prev 2022-09-29T06:34:40Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">06:34, 29 Сентябрь (Аяк оона) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del>– Борб. Азияда (4-к-дын аягы) ж-а Борб. Европада (6-к.) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. А. к-нын борбору алгач Монголиядагы Халха д-сынын боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-ж. аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея м-н Түн. Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка кеткен авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, Түн. Кавказды мекендеген гунн уруулары м-н аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-ж. Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган ж-а союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-ж. аварлар Византия, лангобард ж-а лепид урууларынын ортосундагы карама-каршылыктардан пайдаланып жерг. славян, герман ж-а роман урууларын багындырган ж-а Карпат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө м-н Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) борб. азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - А. к. негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары аварлар франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-ж. аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-к-дын башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-ж. аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын ж-а славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-к-дын аягы – 9-к-дын башында А. к. кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» ж-дө эскерилет. А. к-нын түш.-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым  аймактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз ж-а Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt;    Ад.: ''Дацм Ф.'' История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''АВАР КАГАНДЫГЫ''' </ins>– Борб. Азияда (4-к-дын аягы) ж-а Борб. Европада (6-к.) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. А. к-нын борбору алгач Монголиядагы Халха д-сынын боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-ж. аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея м-н Түн. Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка кеткен авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, Түн. Кавказды мекендеген гунн уруулары м-н аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-ж. Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган ж-а союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-ж. аварлар Византия, лангобард ж-а лепид урууларынын ортосундагы карама-каршылыктардан пайдаланып жерг. славян, герман ж-а роман урууларын багындырган ж-а Карпат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө м-н Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) борб. азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - А. к. негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары аварлар франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-ж. аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-к-дын башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-ж. аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын ж-а славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-к-дын аягы – 9-к-дын башында А. к. кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» ж-дө эскерилет. А. к-нын түш.-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым  аймактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз ж-а Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt;    Ад.: ''Дацм Ф.'' История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Kerimova-59 http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%92%D0%90%D0%A0_%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=49171&oldid=prev 2022-09-22T06:19:01Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">06:19, 22 Сентябрь (Аяк оона) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>   – Борб. Азияда (4-к-дын аягы) ж-а Борб. Европада (6-к.) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. А. к-нын борбору алгач Монголиядагы Халха д-сынын боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-ж. аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея м-н Түн. Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка кеткен авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, Түн. Кавказды мекендеген гунн уруулары м-н аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-ж. Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган ж-а союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-ж. аварлар Византия, лангобард ж-а лепид урууларынын ортосундагы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">карамакаршылыктардан </del>пайдаланып жерг. славян, герман ж-а роман урууларын багындырган ж-а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кар пат </del>ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө м-н Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) борб. азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - А. к. негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары аварлар франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-ж. аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-к-дын башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-ж. аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын ж-а славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-к-дын аягы – 9-к-дын башында А. к. кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» ж-дө эскерилет. А. к-нын түш.-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ай мактарында </del>славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз ж-а Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>   – Борб. Азияда (4-к-дын аягы) ж-а Борб. Европада (6-к.) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. А. к-нын борбору алгач Монголиядагы Халха д-сынын боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-ж. аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея м-н Түн. Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка кеткен авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, Түн. Кавказды мекендеген гунн уруулары м-н аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-ж. Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган ж-а союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-ж. аварлар Византия, лангобард ж-а лепид урууларынын ортосундагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">карама-каршылыктардан </ins>пайдаланып жерг. славян, герман ж-а роман урууларын багындырган ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Карпат </ins>ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө м-н Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) борб. азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - А. к. негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары аварлар франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-ж. аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-к-дын башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-ж. аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын ж-а славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-к-дын аягы – 9-к-дын башында А. к. кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» ж-дө эскерилет. А. к-нын түш.-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> аймактарында </ins>славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз ж-а Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">    </ins>Ад.: ''Дацм Ф.'' История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: ''Дацм Ф.'' История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Kerimova-59 http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%92%D0%90%D0%A0_%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=49170&oldid=prev 2022-04-05T05:29:56Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:29, 5 Апрель (Чын куран) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>   – Борб. Азияда (4-к-дын аягы) ж-а Борб. Европада (6-к.) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. А. к-нын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бор бору </del>алгач Монголиядагы Халха д-сынын боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-ж. аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея м-н Түн. Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кет кен </del>авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, Түн. Кавказды мекендеген гунн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">уруу лары </del>м-н аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-ж. Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган ж-а союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-ж. аварлар Византия, лангобард ж-а лепид урууларынын ортосундагы карамакаршылыктардан пайдаланып жерг. славян, герман ж-а роман урууларын багындырган ж-а Кар пат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө м-н Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) борб. азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - А. к. негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">авар лар </del>франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-ж. аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-к-дын башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-ж. аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын ж-а славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-к-дын аягы – 9-к-дын башында А. к. кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» ж-дө эскерилет. А. к-нын түш.-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым ай мактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз ж-а Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>   – Борб. Азияда (4-к-дын аягы) ж-а Борб. Европада (6-к.) өкүм сүргөн түрк тилдүү көчмөн уруулар мамлекети. А. к-нын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борбору </ins>алгач Монголиядагы Халха д-сынын боюнда жайгашкан. Кагандыктын бийлөөчүсү Шэлунун тушунда аскердик-аймактык реформалар жүргүзүлүп, мамлекеттин күч-кубаты чыңалган. Бирок, 552-ж. аварларга баш ийген башка түрк уруулары мамлекетти кыйратышкан. Авар урууларынын бир бөлүгү Корея м-н Түн. Кытайга, экинчиси батышка жер которгон. Батышка <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кеткен </ins>авар уруулары Каспий деңизинин түндүгү, Волга бою, Түн. Кавказды мекендеген гунн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">уруулары </ins>м-н аралашып, Византиянын чек араларына жакын кирип барган. 558-ж. Кандих башкарган алгачкы элчилиги Византияга келип, конуш сурап кайрылган ж-а союздаш болуу сунушун билдирген. Византия аварларды чыгыш славян урууларына каршы согушка пайдаланган. 567–568-ж. аварлар Византия, лангобард ж-а лепид урууларынын ортосундагы карамакаршылыктардан пайдаланып жерг. славян, герман ж-а роман урууларын багындырган ж-а Кар пат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө м-н Паннонияда (азыркы Венгрия, Австрия, Югославиянын аймактары) борб. азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин - А. к. негиздеген. Аны көрүнүктүү кол башчы Баян хан башкарган. Андан ары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аварлар </ins>франктарга, славяндарга, лангобарддарга, Византияга жортуулдарды уюштурушкан. Алар Эльбадан Кавказга, Дондон Адриатикага чейинки аймактарга саясий таасирин тийгизип турду. 582-ж. аварлар Византияга караштуу Сирмий, 7-к-дын башында Далмация аймактарын басып алып, салык төлөп турууга мажбурлаган. Баян хан өлгөндөн кийин мамлекетте ички карама-каршылыктар күчөп, мамлекеттин алсырашына алып келген. 626-ж. аварлардын биргелешкен күчү Константинополдун алдында талкалангандан кийин, алардын экспансиясы токтогон. Улуу Карлдын франктарынын, болгар ханы Крымдын ж-а славян уруу бирикмелеринин соккулары астында 8-к-дын аягы – 9-к-дын башында А. к. кыйраган. Верден келишиминде (843-ж.) Улуу Карлдын мураскерлерине таандык деп белгиленген «Авар королдугу» ж-дө эскерилет. А. к-нын түш.-чыгыш аймактары Болгар падышалыгынын курамына кирген, айрым ай мактарында славян саясий бирикмелери пайда болгон. Ошондон кийин аварлар Батыш Кара деңиз ж-а Дунай боюндагы элдердин курамына сиңип кеткен, к. Аварлар.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &#039;&#039;Дацм Ф.&#039;&#039; История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &#039;&#039;Дацм Ф.&#039;&#039; История и археология авар. Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Т. 9. Симферополь, 2002.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

imported>Kerimova-59