АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ - Түзөтүүлөр тарыхы

Gulira, 05:53, 25 Март (Жалган куран) 2026 карата

2026-03-25T05:53:11Z

← Мурунку нускасы		05:53, 25 Март (Жалган куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын түзүмүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк жана башка) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби жана башкалардын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө орунду ээлейт. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф.Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель жана башка адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен жана башкалар адабият теориясынын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теориялык деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн америкалык илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) жана башка тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде Адабият теориясы боюнча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин жана башка эмгектери белгилүү. Адабият теориясын иликтөө ишинде Казакстандын, Кыргызстандын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мисалы, казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З.Кабдоловдун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ~~жана~~ кыргыз адабиятынын теориялык маселелери боюнча Т. Саманчиндин, Б.Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун жана башкалардын эмгектери бар.		'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын түзүмүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк жана башка) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби жана башкалардын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө орунду ээлейт. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф.Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель жана башка адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М. В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен жана башкалар адабият теориясынын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теориялык деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн америкалык илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) жана башка тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде Адабият теориясы боюнча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин жана башка эмгектери белгилүү. Адабият теориясын иликтөө ишинде Казакстандын, Кыргызстандын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мисалы, казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З.Кабдоловдун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ж. б., кыргыз адабиятынын теориялык маселелери боюнча Т. Саманчиндин, Б.Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун жана башкалардын эмгектери бар.

	Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.		Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Gulira, 10:34, 23 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-23T10:34:11Z

← Мурунку нускасы		10:34, 23 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын түзүмүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк жана башка) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби жана башкалардын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө орунду ээлейт. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф.Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ~~ж. б.~~ адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ~~ж. б.~~ адабият теориясынын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теориялык деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн америкалык илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) жана башка тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде Адабият теориясы боюнча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин жана башка эмгектери белгилүү. Адабият теориясын иликтөө ишинде Казакстандын, Кыргызстандын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мисалы, казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З.Кабдоловдун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) жана кыргыз адабиятынын теориялык маселелери боюнча Т. Саманчиндин, Б.Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун жана башкалардын эмгектери бар.		'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын түзүмүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк жана башка) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби жана башкалардын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө орунду ээлейт. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф.Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель жана башка адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен жана башкалар адабият теориясынын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теориялык деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн америкалык илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) жана башка тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде Адабият теориясы боюнча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин жана башка эмгектери белгилүү. Адабият теориясын иликтөө ишинде Казакстандын, Кыргызстандын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мисалы, казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З.Кабдоловдун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) жана кыргыз адабиятынын теориялык маселелери боюнча Т. Саманчиндин, Б.Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун жана башкалардын эмгектери бар.

	Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.		Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T02:24:06Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		02:24, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
2 сап:		2 сап:

	Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.		Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.
			[[Категория:1-Том]]

imported>Temirkan, 10:15, 16 Август (Баш оона) 2023 карата

2023-08-16T10:15:31Z

← Мурунку нускасы		10:15, 16 Август (Баш оона) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын түзүмүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк жана башка) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби жана башкалардын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө орунду ээлейт. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф.Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. адабият теориясынын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теориялык деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн америкалык илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) жана башка тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде Адабият теориясы боюнча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин жана башка эмгектери белгилүү. Адабият теориясын иликтөө ишинде Казакстандын, Кыргызстандын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мисалы, казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З.Кабдоловдун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) жана ~~башка~~ кыргыз адабиятынын теориялык маселелери боюнча Т. Саманчиндин, Б.Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун жана башкалардын эмгектери бар.		'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын түзүмүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк жана башка) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби жана башкалардын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө орунду ээлейт. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф.Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. адабият теориясынын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теориялык деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн америкалык илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) жана башка тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде Адабият теориясы боюнча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин жана башка эмгектери белгилүү. Адабият теориясын иликтөө ишинде Казакстандын, Кыргызстандын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мисалы, казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З.Кабдоловдун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) жана кыргыз адабиятынын теориялык маселелери боюнча Т. Саманчиндин, Б.Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун жана башкалардын эмгектери бар.

	Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.		Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.

imported>Lera, 08:04, 21 Июль (Теке) 2023 карата

2023-07-21T08:04:48Z

← Мурунку нускасы		08:04, 21 Июль (Теке) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын ~~структурасын~~ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк ~~ж. б.~~) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби ~~ж. б-дын~~ эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө орунду ээлейт. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф. Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. адабият теориясынын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теориялык деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн америкалык илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) ~~ж. б.~~ тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде Адабият теориясы боюнча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин ~~ж. б.~~ эмгектери белгилүү. Адабият теориясын иликтөө ишинде Казакстандын, Кыргызстандын адабиятчыларынын өз салымдары бар. ~~Мис.~~, казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З. Кабдоловдун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ~~ж. б.~~ кыргыз адабиятынын теориялык маселелери боюнча Т. Саманчиндин, Б. Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун ~~ж. б.~~ эмгектери бар.		'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын түзүмүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк жана башка) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби жана башкалардын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө орунду ээлейт. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф.Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. адабият теориясынын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теориялык деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн америкалык илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) жана башка тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде Адабият теориясы боюнча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин жана башка эмгектери белгилүү. Адабият теориясын иликтөө ишинде Казакстандын, Кыргызстандын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мисалы, казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З.Кабдоловдун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) жана башка кыргыз адабиятынын теориялык маселелери боюнча Т. Саманчиндин, Б.Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун жана башкалардын эмгектери бар.

	Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.		Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.

imported>Mariya, 17:24, 24 Январь (Үчтүн айы) 2023 карата

2023-01-24T17:24:49Z

← Мурунку нускасы		17:24, 24 Январь (Үчтүн айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын структурасын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк ж. б.) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби ж. б-дын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф. Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. ~~А. т-нын~~ өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теориялык деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн америкалык илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) ж. б. тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде Адабият теориясы боюнча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин ж. б. эмгектери белгилүү. Адабият теориясын иликтөө ишинде Казакстандын, Кыргызстандын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мис., казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З. ~~Кабдолов дун~~ «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ж. б., кыргыз ~~ад-тынын теор.~~ маселелери боюнча Т. Саманчиндин, Б. Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун ж. б. эмгектери бар.		'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын структурасын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк ж. б.) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби ж. б-дын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө орунду ээлейт. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф. Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. адабият теориясынын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теориялык деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн америкалык илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) ж. б. тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде Адабият теориясы боюнча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин ж. б. эмгектери белгилүү. Адабият теориясын иликтөө ишинде Казакстандын, Кыргызстандын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мис., казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З. Кабдоловдун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ж. б. кыргыз адабиятынын теориялык маселелери боюнча Т. Саманчиндин, Б. Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун ж. б. эмгектери бар.

	Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.		Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.

imported>Mariya, 17:20, 24 Январь (Үчтүн айы) 2023 карата

2023-01-24T17:20:44Z

← Мурунку нускасы		17:20, 24 Январь (Үчтүн айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын структурасын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде ~~Адабият~~ теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк ж. б.) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби ж. б-дын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф. Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. А. т-нын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн ~~теор.~~ деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн ~~амер.~~ илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) ж. б. тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде ~~А. т. б-ча~~ Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин ж. б. эмгектери белгилүү. ~~А. т-н~~ иликтөө ишинде Казакстандын, ~~Кырг-ндын~~ адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мис., казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З. Кабдолов дун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ж. б., кыргыз ад-тынын теор. маселелери ~~б-ча~~ Т. Саманчиндин, Б. Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун ж. б. эмгектери бар.		'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын структурасын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк ж. б.) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби ж. б-дын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф. Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. А. т-нын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теориялык деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн америкалык илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) ж. б. тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде Адабият теориясы боюнча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин ж. б. эмгектери белгилүү. Адабият теориясын иликтөө ишинде Казакстандын, Кыргызстандын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мис., казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З. Кабдолов дун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ж. б., кыргыз ад-тынын теор. маселелери боюнча Т. Саманчиндин, Б. Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун ж. б. эмгектери бар.

	Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.		Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.

imported>Temirkan, 02:39, 20 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-20T02:39:10Z

← Мурунку нускасы		02:39, 20 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын структурасын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы ~~мыйзамченемдүүлүктөрүн~~ изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде Адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк ж. б.) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби ж. б-дын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф. Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. А. т-нын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теор. деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн амер. илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) ж. б. тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде А. т. б-ча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин ж. б. ~~эмгекте ри~~ белгилүү. А. т-н иликтөө ишинде ~~Казакстан дын~~, Кырг-ндын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мис., казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З. Кабдолов дун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ж. б., кыргыз ад-тынын теор. маселелери б-ча Т. Саманчиндин, Б. Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун ж. б. эмгектери бар.		'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын структурасын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде Адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк ж. б.) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби ж. б-дын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф. Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. А. т-нын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теор. деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн амер. илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) ж. б. тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде А. т. б-ча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин ж. б. эмгектери белгилүү. А. т-н иликтөө ишинде Казакстандын, Кырг-ндын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мис., казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З. Кабдолов дун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ж. б., кыргыз ад-тынын теор. маселелери б-ча Т. Саманчиндин, Б. Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун ж. б. эмгектери бар.

	Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.		Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (6), ж-а → жана (4)

2022-12-05T08:51:07Z

top: clean up, replaced: м-н → <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (6), ж-а → <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> (4)

← Мурунку нускасы		08:51, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору м-н методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын структурасын ж-а өнүгүшүнүн жалпы мыйзамченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу ж-а өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын ж-а маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин ж-а синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы м-н байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын м-н да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде Адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы м-н сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк ж. б.) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель м-н Абу Наср ал-Фараби ж. б-дын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф. Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. А. т-нын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теор. деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн амер. илимпоздор Р. Уэллек м-н О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) ж. б. тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде А. т. б-ча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин ж. б. эмгекте ри белгилүү. А. т-н иликтөө ишинде Казакстан дын, Кырг-ндын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мис., казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З. Кабдолов дун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ж. б., кыргыз ад-тынын теор. маселелери б-ча Т. Саманчиндин, Б. Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун ж. б. эмгектери бар.		'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын структурасын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүшүнүн жалпы мыйзамченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде Адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк ж. б.) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Абу Наср ал-Фараби ж. б-дын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф. Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. А. т-нын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теор. деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн амер. илимпоздор Р. Уэллек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) ж. б. тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде А. т. б-ча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин ж. б. эмгекте ри белгилүү. А. т-н иликтөө ишинде Казакстан дын, Кырг-ндын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мис., казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З. Кабдолов дун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ж. б., кыргыз ад-тынын теор. маселелери б-ча Т. Саманчиндин, Б. Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун ж. б. эмгектери бар.
	Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.		Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.

imported>Mariya, 11:10, 2 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-02T11:10:31Z

← Мурунку нускасы		11:10, 2 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору м-н методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын структурасын ж-а өнүгүшүнүн жалпы мыйзамченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу ж-а өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын ж-а маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин ж-а синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы м-н байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын м-н да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде Адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы м-н сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк ж. б.) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель м-н Абу Наср ал-Фараби ж. б-дын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф. Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. А. т-нын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теор. деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн амер. илимпоздор Р. Уэллек м-н О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) ж. б. тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде А. т. б-ча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин ж. б. эмгекте ри белгилүү. А. т-н иликтөө ишинде Казакстан дын, Кырг-ндын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мис., казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З. Кабдолов дун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ж. б., кыргыз ад-тынын теор. маселелери б-ча Т. Саманчиндин, Б. Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун ж. б. эмгектери бар.		'''АДАБИЯТ ТЕОРИЯСЫ''' ‒ сөз өнөрүнүн табиятын, анын жолдору м-н методологиясын, адабий процессти, рухий-эстетикалык баалуулуктарын, анын структурасын ж-а өнүгүшүнүн жалпы мыйзамченемдүүлүктөрүн изилдей турган ''адабият таануу ''илиминин бир бөлүгү. Ал көркөм адабияттын пайда болуу ж-а өнүгүү мыйзам ченемдерин, өзгөчөлүгүн, социалдык табиятын ж-а маанисин изилдеп, адабияттын идеялык-эстетикалык тажрыйбасын теориялык жактан жалпылайт, адабий процесстин түпкүлүктүү мыйзамдарын ачат, адабияттык анализдин ж-а синтездин принциптерин иштеп чыгат. Адабият теориясы эӊ оболу адабият тарыхы м-н байланыштуу өнүгөт. Ал ошондой эле эстетика, адабий сын м-н да эриш-аркак байланышта болот. Адабият теориясы өзүнүн теориялык корутундуларын иштеп чыгууда бир чети эстетиканын мыйзам ченемдүүлүгүнө таянса, бир чети адабият тарыхында чогултулган фактыларга таянат. Өз кезегинде Адабият теориясынын негизги жоболору адабият тарыхчысы м-н сынчынын ишине таасирин тийгизип, жалпы адабий процессти анализдөөнүн принциптерин аныктайт. Адабият теориясынын тарыхы байыркы доордогу (Индостан, Кытай, Байыркы Грек, Байыркы Түрк ж. б.) элдердеги сөз өнөрүнө коюлган талаптардан башталары айтылып келет. Адабият теориясынын башталышында Аристотель м-н Абу Наср ал-Фараби ж. б-дын эмгектери турат. Аристотелдин «Поэзия өнөрү жөнүндө» («Поэтика») трактатынын, башка дагы байыркы доордун эстетикасы тууралуу жазган эмгектеринин мааниси чоӊ. Абу Наср ал-Фарабинин «Ыр өнөрүнүн эрежелери» тууралуу трактатынын да орду адабият тарыхында өзгөчө. 17‒18-кылымдан баштап Н. Буало, Д. Дидро, Д. Лессинг, И. Гердер, И. Гёте, Ф. Шиллер, 18-кылымдын аягы‒19-кылымдындын башында немец философтору И. Кант, И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. Гегель ж. б. адабият таануудагы баштоочтордон болгон. Россияда М.В. Ломоносов, Д. Н. Радищев, В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, А. Н. Дорболюбов, А. Н. Герцен ж. б. А. т-нын өнүгүшүнө чоӊ салым кошушкан. Бүгүнкү замандын адабият таануусуна көз салсак, сөз өнөрүнүн теор. деӊгээлин жогору бийиктикке көтөргөн амер. илимпоздор Р. Уэллек м-н О. Уоррендин «Адабият теориясы» (1949) деген эмгеги болду. Ал түрк (1960), орус (1978) ж. б. тилдерге которулду. Орус адабият таануу илиминде А. т. б-ча Б. В. Томашевскийдин, Л. И. Тимофеевдин ж. б. эмгекте ри белгилүү. А. т-н иликтөө ишинде Казакстан дын, Кырг-ндын адабиятчыларынын өз салымдары бар. Мис., казак илимпоздору К. Жумалиевдин «Адабият теориясы» (1969), Е. Ысмаиловдун «Адабият теориясы» (1940), З. Кабдолов дун «Сөз өнөрү» (1982), З. Ахметовдун «Өлөӊ сөздүн теориясы» (1973) ж. б., кыргыз ад-тынын теор. маселелери б-ча Т. Саманчиндин, Б. Керимжанованын, К. Рахматуллиндин, И. Рысалиевдин, М. Борбугуловдун, К. Асаналиевдин, Р. Кыдырбаеванын, А. Садыковдун ж. б. эмгектери бар.
	Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.		Ад.: ''Садыков А. ''Адабият теориясы. Б., 2002.