АЙЛАНА - Түзөтүүлөр тарыхы

Gulira, 05:28, 30 Март (Жалган куран) 2026 карата

2026-03-30T05:28:41Z

← Мурунку нускасы		05:28, 30 Март (Жалган куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-		'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-
	[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]		[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]
	луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче ~~«л»~~ тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын уз.L ''= 2пR.'' Тегиздиктин айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b)<sup>2</sup> = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.		луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче «п» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын уз. ᒐ''= 2пR.'' Тегиздиктин айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b)<sup>2</sup> = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.

	''Б .Э. Канетов.''<br>		''Б .Э. Канетов.''<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]
	<references />		<references />

imported>Gulira, 06:11, 29 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-29T06:11:29Z

← Мурунку нускасы		06:11, 29 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-		'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-
	[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]		[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]
	луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын уз.L ''= 2пR.'' Тегиздиктин айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.		луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын уз.L ''= 2пR.'' Тегиздиктин айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b)<sup>2</sup> = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.

	''Б .Э. Канетов.''<br>		''Б .Э. Канетов.''<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]
			<references />

imported>Жакут, 05:36, 22 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 карата

2025-10-22T05:36:20Z

← Мурунку нускасы		05:36, 22 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-		'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-
	[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]		[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]
	луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын уз.f ''= 2пR.'' Тегиздиктин айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.		луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын уз.L ''= 2пR.'' Тегиздиктин айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.

	''Б .Э. Канетов.''<br>		''Б .Э. Канетов.''<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Жакут, 09:36, 15 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 карата

2025-10-15T09:36:33Z

← Мурунку нускасы		09:36, 15 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-		'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-
	[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]		[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]
	луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын уз.f ''= ~~2nR~~.'' Тегиздиктин айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.		луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын уз.f ''= 2пR.'' Тегиздиктин айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.

	''Б .Э. Канетов.''<br>		''Б .Э. Канетов.''<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Dilde, 04:47, 2 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-02T04:47:57Z

← Мурунку нускасы		04:47, 2 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-		'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-
	[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]		[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]
	луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен ~~Айланага~~ чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын ~~'''~~уз.f ''= 2nR.~~'''~~'' Тегиздиктин ~~Айлана~~ <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында ~~Айлананын~~ теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.		луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын уз.f ''= 2nR.'' Тегиздиктин айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.

	''Б .Э. Канетов.''<br>		''Б .Э. Канетов.''<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T02:41:48Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		02:41, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='~~м‑н~~'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='~~м‑н~~'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='~~ж‑а~~'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-		'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-
	[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]		[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]
	луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен Айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='~~ж‑а~~'>жана</span> грекче «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='~~м‑н~~'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... ~~А‑нын~~ '''уз.f ''= 2nR.''''' Тегиздиктин Айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында Айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.		луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен Айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын '''уз.f ''= 2nR.''''' Тегиздиктин Айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында Айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.

	''Б .Э. Канетов.''<br>		''Б .Э. Канетов.''<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Adina, 06:12, 27 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата

2023-09-27T06:12:33Z

← Мурунку нускасы		06:12, 27 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси ~~Айлананын~~ радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу ~~Айлананын~~ борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-		'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-
	[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]		[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]
	луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер ~~Айлананын~~ сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен ~~Айлананы~~ кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен Айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык ~~Айланалар~~ үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ~~гр.~~ «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын '''уз.f ''= 2nR.''''' Тегиздиктин Айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында Айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген ~~Айлананын~~ борборунун координаталары.		луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен Айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> грекче «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын '''уз.f ''= 2nR.''''' Тегиздиктин Айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында Айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген айлананын борборунун координаталары.

	''Б .Э. Канетов.''<br>		''Б .Э. Канетов.''<br>

imported>Temirkan, 03:24, 6 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата

2023-09-06T03:24:19Z

← Мурунку нускасы		03:24, 6 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> ~~анын~~ кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси ~~А‑нын~~ радиусу (а, сүрөт). ~~А‑нын~~ эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу ~~А‑нын~~ борборунда жаткан бурч ~~борб.~~ бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган ~~борб.~~ бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). ~~А‑дагы~~ чекит аркы-		'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси Айлананын радиусу (а, сүрөт). Айлананын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу Айлананын борборунда жаткан бурч борбордук бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борбордук бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). Айланадагы чекит аркы-
	[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]		[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]
	луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер ~~А‑нын~~ сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен ~~А‑ны~~ кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен ~~А‑га~~ чейинки жаныманын ~~уз‑нун~~ квадратына барабар (ж, сүрөт). ~~А‑нын уз‑нун~~ анын диаметрине болгон катышы бардык ~~А‑лар~~ үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> гр. «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын '''уз.f ''= 2nR.''''' Тегиздиктин А. <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында ~~А‑нын~~ теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген ~~А‑нын~~ борборунун координаталары.		луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер Айлананын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен Айлананы кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен Айланага чейинки жаныманын узундугунун квадратына барабар (ж, сүрөт). Айлананын узундугунун анын диаметрине болгон катышы бардык Айланалар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> гр. «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын '''уз.f ''= 2nR.''''' Тегиздиктин Айлана <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында Айлананын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген Айлананын борборунун координаталары.

	''Б .Э. Канетов.''<br>		''Б .Э. Канетов.''<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м‑н → менен (4), ж‑а → жана (4)

2022-12-05T09:09:41Z

top: clean up, replaced: м‑н → <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> (4), ж‑а → <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> (4)

← Мурунку нускасы		09:09, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору м‑н анын кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси А‑нын радиусу (а, сүрөт). А‑нын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу А‑нын борборунда жаткан бурч борб. бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы м‑н өлчөнөт ж‑а ошол эле жааны камтыган борб. бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). А‑дагы чекит аркы-		'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> анын кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси А‑нын радиусу (а, сүрөт). А‑нын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу А‑нын борборунда жаткан бурч борб. бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> өлчөнөт <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ошол эле жааны камтыган борб. бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). А‑дагы чекит аркы-
	[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb \| none]]		[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb\|none]]
	луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер А‑нын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен А‑ны кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен А‑га чейинки жаныманын уз‑нун квадратына барабар (ж, сүрөт). А‑нын уз‑нун анын диаметрине болгон катышы бардык А‑лар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан ж‑а гр. «л» тамгасы м‑н белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын '''уз.f ''= 2nR.''''' Тегиздиктин А. м‑н чектелген ж‑а анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында А‑нын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' ж‑а ''b –'' берилген А‑нын борборунун координаталары.		луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер А‑нын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен А‑ны кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен А‑га чейинки жаныманын уз‑нун квадратына барабар (ж, сүрөт). А‑нын уз‑нун анын диаметрине болгон катышы бардык А‑лар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> гр. «л» тамгасы <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын '''уз.f ''= 2nR.''''' Тегиздиктин А. <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чектелген <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында А‑нын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''b –'' берилген А‑нын борборунун координаталары.

	''Б .Э. Канетов.''<br>		''Б .Э. Канетов.''<br>

imported>Dilde, 09:35, 1 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-01T09:35:28Z

← Мурунку нускасы		09:35, 1 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	– берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору м‑н анын кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси А‑нын радиусу (а, сүрөт). А‑нын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу А‑нын борборунда жаткан бурч борб. бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы м‑н өлчөнөт ж‑а ошол эле жааны камтыган борб. бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). А‑дагы чекит аркы-		'''АЙЛАНА''' – берилген чекиттен (О борборунан) бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги ийри сызык. Анын О борбору м‑н анын кандайдыр чекитин туташтыруучу ''R'' кесиндиси А‑нын радиусу (а, сүрөт). А‑нын эки чекитин туташтырган кесинди хорда ''(б,'' сүрөт), борбору аркылуу өткөн эң узун хорда диаметр деп аталат. Хордага перпендикуляр болгон диаметр аны тең 2ге бөлөт. Жалпы чекитке ээ болуп, эки хордадан пайда болгон бурч ичтен сызылган бурч. Чокусу А‑нын борборунда жаткан бурч борб. бурч ''(в,'' сүрөт). Ичтен сызылган бурч жаанын жарымы м‑н өлчөнөт ж‑а ошол эле жааны камтыган борб. бурчтун жарымына барабар (в, сүрөт). Кесүүчү эки түз сызык аркылуу пайда болгон бурч анын эки жагы аркылуу чектелген жаанын жарым айырмасы аркылуу өлчөнөт ''(г,'' сүрөт). А‑дагы чекит аркы-
	[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb \| none]]		[[File:АЙЛАНА56.png \| thumb \| none]]
	луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер А‑нын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен А‑ны кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен А‑га чейинки жаныманын уз‑нун квадратына барабар (ж, сүрөт). А‑нын уз‑нун анын диаметрине болгон катышы бардык А‑лар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан ж‑а гр. «л» тамгасы м‑н белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын '''уз.f ''= 2nR.''''' Тегиздиктин А. м‑н чектелген ж‑а анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында А‑нын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' ж‑а ''b –'' берилген А‑нын борборунун координаталары.		луу бир гана жаныма жүргүзүүгө болот. Бул жаныма ал чекит аркылуу жүргүзүлгөн радиуска перпендикуляр (''д,'' сүрөт). Эгер А‑нын сыртында жаткан М чекити аркылуу ага карата кесүүчү түз сызык жүргүзүлсө, анда М чекитинен А‑ны кесүүчү чекиттерге чейинки аралыктардын көбөйтүндүсү М чекитинен А‑га чейинки жаныманын уз‑нун квадратына барабар (ж, сүрөт). А‑нын уз‑нун анын диаметрине болгон катышы бардык А‑лар үчүн бирдей. Бул катыш трансценденттик сан ж‑а гр. «л» тамгасы м‑н белгиленет, сан мааниси '''я''' =3,614159... А‑нын '''уз.f ''= 2nR.''''' Тегиздиктин А. м‑н чектелген ж‑а анын борборунун камтыган бөлүгү ''тегерек'' деп аталат. Декарттык тик бурчтуу координаталар системасында А‑нын теңдемеси ''(х – а)<sup>2</sup> + (у – b) = R<sup>2'' түрүндө жазылат, мында ''а'' ж‑а ''b –'' берилген А‑нын борборунун координаталары.

	''Б .Э. Канетов.''<br>		''Б .Э. Канетов.''<br>