АЙТМАТОВ ТААНУУ - Түзөтүүлөр тарыхы

Gulira, 08:37, 30 Март (Жалган куран) 2026 карата

2026-03-30T08:37:16Z

← Мурунку нускасы		08:37, 30 Март (Жалган куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда ~~абай~~ таануу, ~~ауэзов~~ таануу, Өзбекстанда ~~навои~~ таануу, Кыргызстанда ~~айтматов~~ таануу, ''~~алыкул~~ таануу'' илимдери пайда болду. Aйтматов таанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда жана башка республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов жанa француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑жылы Л. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑жылы жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлык ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' жанa ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, Л. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Оскоцкий, Б. Панкин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко жана башка макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов боюнча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан 1975‑жылы «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 1980‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) жана башка маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева жана башка арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн.		'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда Абай таануу, Ауэзов таануу, Өзбекстанда Навои таануу, Кыргызстанда Айтматов таануу, А''лыкул таануу'' илимдери пайда болду. Aйтматов таанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда жана башка республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов жанa француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑жылы Л. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑жылы жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлык ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' жанa ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, Л. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Оскоцкий, Б. Панкин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко жана башка макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов боюнча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан 1975‑жылы «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 1980‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) жана башка маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева жана башка арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн.

	''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>		''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Gulira, 04:28, 30 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-30T04:28:16Z

← Мурунку нускасы		04:28, 30 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абай таануу, ауэзов таануу, Өзбекстанда навои таануу, Кыргызстанда айтматов таануу, ''алыкул таануу'' илимдери пайда болду. Aйтматов таанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда ~~ж. б.~~ республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов жанa француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑жылы Л. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑жылы жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлык ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' жанa ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, Л. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. ~~Осиоцкий~~, Б. ~~Паикин~~, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ~~ж. б.~~ макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов боюнча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан ~~1975‑ж.~~ «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), ~~80‑жылдары~~ «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ~~ж. б.~~ маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ~~ж. б.~~ арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн.		'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абай таануу, ауэзов таануу, Өзбекстанда навои таануу, Кыргызстанда айтматов таануу, ''алыкул таануу'' илимдери пайда болду. Aйтматов таанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда жана башка республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов жанa француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑жылы Л. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑жылы жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлык ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' жанa ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, Л. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Оскоцкий, Б. Панкин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко жана башка макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов боюнча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан 1975‑жылы «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 1980‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) жана башка маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева жана башка арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн.

	''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>		''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T02:44:21Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		02:44, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абай таануу, ауэзов ~~таануу~~, Өзбекстанда навои таануу, Кыргызстанда ~~айтматов~~ таануу, ''алыкул таануу'' илимдери пайда болду. Aйтматов таанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='~~м‑н~~'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, ~~коомдук‑эстетикалык~~ көз карашын ~~чагылдырган~~ эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле ~~окурмандардын~~ көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган ~~макалалар~~ Кыргызстанда ж. б. республикаларда да ~~жарыялана~~ баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='~~м‑н~~'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов жанa француз ~~жазуучусу~~ Л. Арагон повестке жогору баа ~~беришкен~~. ~~1959‑жылы~~ Л. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун ~~чыгармалары~~ ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына ~~байланыштуу~~ илимий изилдөөлөр, рецензиялар, ~~монографиялар~~, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. ~~1963‑жылы~~ жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлык ~~ыйгарылгандан~~ кийин да көп сандаган макала ~~гезит‑журналдардын~~ беттерине басылып чыкты. Мындай ~~факты‑материалдар~~ өз кезегинде ~~жалпылаштырылган~~ илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''~~у~~''да'' жанa ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий ~~эмгектер~~ жазылган. А. Анастасьева, Л. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б. макалаларында, монографияларында ~~жазуучунун~~ чыгармачылыгына байланыштуу бир топ ~~проблемалар~~ концептуалдуу чечилишке ээ болду. ~~Алардын~~ ичинен филология илимдеринин доктору Г. ~~Гачевдин~~ «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='~~ж‑а~~'>жана</span> ~~мифология~~ проблемасы дүйнөлүк маданияттын ~~контекстинде~~ каралып, андагы ар тараптуу ~~оригиналдуу~~, айрым жерлеринде ~~талаш‑тартыштуу~~ ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='~~м‑н~~'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче ~~түрүндө~~ жарык көргөн. Ч. Айтматов боюнча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='~~ж‑а~~'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн ~~макалаларды~~ (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='~~ж‑а~~'>жана</span> адабият институту тарабынан ~~1975‑ж~~. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='~~м‑н~~'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 ~~макала~~ кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин ~~өнүгүшүн 1950‑жылдардан~~ кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='~~ж‑а~~'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого ~~болбойт~~. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), ~~1960‑жылдардын~~ ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='~~ж‑а~~'>жана</span> андан кийинки жылдары ~~жарык~~ көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. ~~Ашымбаев~~. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. ~~Селиверстов~~. Ф., 1966), ~~80‑жылдары~~ «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. ~~Рыскулова~~. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. ~~Акматалиев~~. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча ~~котормосу»~~ (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп ~~жаткандыгынын~~ күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. ~~Сыдыков~~. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. ~~Тыныстанова~~. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. ~~Лайлиева~~ ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү ~~күнгө~~ чейин кандидаттык, докторлук ~~диссертациялар~~ жакталды, жыйнактар, монографиялар ~~жарык~~ көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык ~~конференциялар~~ (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн.		'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абай таануу, ауэзов таануу, Өзбекстанда навои таануу, Кыргызстанда айтматов таануу, ''алыкул таануу'' илимдери пайда болду. Aйтматов таанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда ж. б. республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов жанa француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑жылы Л. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑жылы жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлык ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' жанa ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, Л. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б. макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов боюнча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн.

	''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>		''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Adina, 06:22, 28 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата

2023-09-28T06:22:07Z

← Мурунку нускасы		06:22, 28 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда ~~абайтаануу~~, ауэзовтаануу, Өзбекстанда ~~навоитаануу~~, Кыргызстанда айт~~матовтаануу~~, ''~~алыкултаануу~~'' илимдери пайда болду. ~~Aйтматовтаанууда~~ жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда ж. б. республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов жанa француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑жылы Л. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑жылы жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлык ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' ~~ж‑a~~ ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, Л. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б. макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов боюнча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн.		'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абай таануу, ауэзов таануу, Өзбекстанда навои таануу, Кыргызстанда айтматов таануу, ''алыкул таануу'' илимдери пайда болду. Aйтматов таанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда ж. б. республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов жанa француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑жылы Л. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑жылы жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлык ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' жанa ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, Л. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б. макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов боюнча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн.

	''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>		''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>

imported>Temirkan, 10:55, 6 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата

2023-09-06T10:55:05Z

← Мурунку нускасы		10:55, 6 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абайтаануу, ауэзовтаануу, Өзбекстанда навоитаануу, Кыргызстанда айтматовтаануу, ''алыкултаануу'' илимдери пайда болду. Aйтматовтаанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда ж. б. республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов ~~ж‑a~~ француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑ж. Л. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑ж. жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик ~~сыйлыгы~~ ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' ж‑a ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, Л. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б. макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов ~~б‑ча~~ союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн. ''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>		'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абайтаануу, ауэзовтаануу, Өзбекстанда навоитаануу, Кыргызстанда айтматовтаануу, ''алыкултаануу'' илимдери пайда болду. Aйтматовтаанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда ж. б. республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов жанa француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑жылы Л. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑жылы жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлык ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' ж‑a ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, Л. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б. макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов боюнча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн.

			''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>

imported>Temirkan, 07:17, 21 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-21T07:17:40Z

← Мурунку нускасы		07:17, 21 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абайтаануу, ауэзовтаануу, Өзбекстанда навоитаануу, Кыргызстанда айтматовтаануу, ''алыкултаануу'' илимдери пайда болду. Aйтматовтаанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда ж. б. республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов ж‑a француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑ж. ЛI. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑ж. жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлыгы ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' ж‑a ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, JЛ. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б. макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов б‑ча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн. ''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>		'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абайтаануу, ауэзовтаануу, Өзбекстанда навоитаануу, Кыргызстанда айтматовтаануу, ''алыкултаануу'' илимдери пайда болду. Aйтматовтаанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда ж. б. республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов ж‑a француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑ж. Л. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑ж. жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлыгы ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' ж‑a ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, Л. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б. макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов б‑ча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн. ''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м‑н → менен (4), ж‑а → жана (5)

2022-12-05T09:13:32Z

top: clean up, replaced: м‑н → менен (4), ж‑а → жана (5)

← Мурунку нускасы		09:13, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абайтаануу, ауэзовтаануу, Өзбекстанда навоитаануу, Кыргызстанда айтматовтаануу, ''алыкултаануу'' илимдери пайда болду. Aйтматовтаанууда жазуучунун өмүрү м‑н чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда ж. б. республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү м‑н күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов ж‑a француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑ж. ЛI. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑ж. жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлыгы ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' ж‑a ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, JЛ. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б. макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным ж‑а мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат м‑н) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов б‑ча союздук ж‑а республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил ж‑а адабият институту тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска м‑н 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' ж‑а ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде ж‑а андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн. ''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>		'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абайтаануу, ауэзовтаануу, Өзбекстанда навоитаануу, Кыргызстанда айтматовтаануу, ''алыкултаануу'' илимдери пайда болду. Aйтматовтаанууда жазуучунун өмүрү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда ж. б. республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов ж‑a француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑ж. ЛI. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑ж. жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлыгы ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' ж‑a ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, JЛ. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б. макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span>) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов б‑ча союздук <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> адабият институту тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн. ''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>

imported>Mariya, 07:54, 26 Октябрь (Тогуздун айы) 2022 карата

2022-10-26T07:54:16Z

← Мурунку нускасы		07:54, 26 Октябрь (Тогуздун айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	– кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' ~~чыг‑лыгын~~ иликтеп, талдайт. ~~Борб.~~ Азия аймагында: Казакстанда абайтаануу, ауэзовтаануу, Өзбекстанда навоитаануу, ~~Кырг‑нда~~ айтматовтаануу, ''алыкултаануу'' илимдери пайда болду. ~~A‑да~~ жазуучунун өмүрү м‑н ~~чыг‑лыгы~~, ~~филос.~~, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери ~~камтылды~~. Ч. Айтматов ~~ад‑т~~ майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар ~~Кырг‑нда~~ ж. б. ~~респ‑ларда~~ да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү м‑н күч алды. Казак ~~ад‑тынын~~ классиги М. Ауэзов ж‑a француз жазуучусу JI. Арагон повестке жогору ~~бая~~ беришкен. 1959‑ж. JI. Арагон повестти орус тилинен француз тилине ~~которуп,~~ Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун ~~чыг‑лыгына~~ байланыштуу ~~ил.~~ изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑ж. жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик ~~сыйл.~~ ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган ~~ил.~~ анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' ж‑a ''адабий сында'' бир топ кызыктуу ~~ил.~~ эмгектер жазылган. А. Анастасьева, JI. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б.		'''АЙТМАТОВ ТААНУУ''' – кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыгармачылыгын иликтеп, талдайт. Борбордук Азия аймагында: Казакстанда абайтаануу, ауэзовтаануу, Өзбекстанда навоитаануу, Кыргызстанда айтматовтаануу, ''алыкултаануу'' илимдери пайда болду. Aйтматовтаанууда жазуучунун өмүрү м‑н чыгармачылыгы, философиялык, коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылган. Ч. Айтматов адабият майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кыргызстанда ж. б. республикаларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү м‑н күч алды. Казак адабиятынын классиги М. Ауэзов ж‑a француз жазуучусу Л. Арагон повестке жогору баа беришкен. 1959‑ж. ЛI. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которгон жана ал чыгарма Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу илимий изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑ж. жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйлыгы ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган илимий анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' ж‑a ''адабий сында'' бир топ кызыктуу илимий эмгектер жазылган. А. Анастасьева, JЛ. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б. макалаларында, монографияларында жазуучунун чыгармачылыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимдеринин доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыгармачылыгындагы улуттук дүйнө тааным ж‑а мифология проблемасы дүйнөлүк маданияттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат м‑н) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов б‑ча союздук ж‑а республикалык басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил ж‑а адабият институту тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 000 нуска м‑н 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кыргызстандагы Айтматов илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' ж‑а ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде ж‑а андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар Кыргызстанда Айтматов илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыгармачылыгы ошондой эле улуттук искусствобуздун бардык тармагына өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына арнап, ошондой эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык илимий-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн. ''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>
	макалаларында, монографияларында жазуучунун ~~чыг‑лыгына~~ байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология ~~илимд.~~ доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун ~~чыг‑лыгындагы~~ улуттук дүйнө тааным ж‑а мифология проблемасы дүйнөлүк ~~мад‑ттын~~ контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат м‑н) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов б‑ча союздук ж‑а ~~респ.~~ басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил ж‑а адабият ~~ин‑ту~~ тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 ~~ООО~~ нуска м‑н 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. ~~Кырг~~&#~~8209;ндагы А. илиминин өнү&#0173~~;гүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' ж‑а ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде ж‑а андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар
	~~Кырг‑нда А.~~ илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун ~~чыг‑лыгы о.~~ эле улуттук ~~иск‑вобуздун~~ бардык ~~тармагьша~~ өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун ~~чыг‑лыгына~~ арнап о. эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык ~~ил.~~-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн.~~<br>~~
	''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''<br>

180-227>KadyrM, 09:13, 18 Апрель (Чын куран) 2022 карата

2022-04-18T09:13:35Z

← Мурунку нускасы	09:13, 18 Апрель (Чын куран) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

imported>Kadyrm: 1 версия

2022-04-18T06:11:44Z

1 версия

Жаңы барак

– кыргыз ''адабият таануу'' илиминин бир тармагы. Жазуучу Ч. ''Айтматовдун'' чыг‑лыгын иликтеп, талдайт. Борб. Азия аймагында: Казакстанда абайтаануу, ауэзовтаануу, Өзбекстанда навоитаануу, Кырг‑нда айтматовтаануу, ''алыкултаануу'' илимдери пайда болду. A‑да жазуучунун өмүрү м‑н чыг‑лыгы, филос., коомдук‑эстетикалык көз карашын чагылдырган эмгектери камтылды. Ч. Айтматов ад‑т майданына келгенден тартып эле окурмандардын көңүлүн өзүнө бурду. Ага арналган макалалар Кырг‑нда ж. б. респ‑ларда да жарыялана баштады. Бул процесс өзгөчө «Жамийла» повестинин жарык көрүшү м‑н күч алды. Казак ад‑тынын классиги М. Ауэзов ж‑a француз жазуучусу JI. Арагон повестке жогору бая беришкен. 1959‑ж. JI. Арагон повестти орус тилинен француз тилине которуп, Парижден жарык көргөн. Ушундан баштап Ч. Айтматовдун чыгармалары ар түрдүү тилдерде жарык көрүүдө, чет өлкөлөрдө Айтматовдун чыг‑лыгына байланыштуу ил. изилдөөлөр, рецензиялар, монографиялар, окурмандык ойлор да үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 1963‑ж. жазуучуга «Тоо, талаалар повести» үчүн Лениндик сыйл. ыйгарылгандан кийин да көп сандаган макала гезит‑журналдардын беттерине басылып чыкты. Мындай факты‑материалдар өз кезегинде жалпылаштырылган ил. анализди, жыйынтыктоо зарылдыгын жаратты, натыйжада бир канча кандидаттык диссертациялар, ''адабият таану''у''да'' ж‑a ''адабий сында'' бир топ кызыктуу ил. эмгектер жазылган. А. Анастасьева, JI. Арутюнов, Вл. Воронов, Г. Гачев, Н. Гейн, Ч. Гусейнов, У. Далгат, А. Исенов, 3. Кедрина, В. Коркин, В. Левченко, Г. Ломидзе, В. Новиков, А. Овчаренко, В. Осиоцкий, Б. Паикин, В. Селиверстов, В. Смирнова, Ю. Суровцева, Л. Якименко ж. б.
макалаларында, монографияларында жазуучунун чыг‑лыгына байланыштуу бир топ проблемалар концептуалдуу чечилишке ээ болду. Алардын ичинен филология илимд. доктору Г. Гачевдин «Айтматов и мировая литература» (1982) аттуу көлөмдүү монографиясында жазуучунун чыг‑лыгындагы улуттук дүйнө тааным ж‑а мифология проблемасы дүйнөлүк мад‑ттын контекстинде каралып, андагы ар тараптуу оригиналдуу, айрым жерлеринде талаш‑тартыштуу ойлору бар олуттуу концепциялары жаңыча изилдөөлөрдүн жаралышына өбөлгө түзгөн. Аталган монографияга чейин окумуштуунун мезгилдүү басма сөздө бир нече макалалары («Любовь, человек, эпоха. Рассуждение о повести «Джамилия» деген ат м‑н) «Советский писатель» басмасынан (1965) өзүнчө китепче түрүндө жарык көргөн. Ч. Айтматов б‑ча союздук ж‑а респ. басма сөздөрдө жарык көргөн макалаларды (башка тилде болсо орусчага которуу) жыйноо үчүн ташпырма берилип, КР УИАнын Тил ж‑а адабият ин‑ту тарабынан 1975‑ж. «Чингиз Айтматов: статьи и рецензии о его творчестве» аттуу 50 ООО нуска м‑н 17 басма табак көлөмүндө китеп басылып чыккан. Ага 55 макала кирген. Кырг‑ндагы А. илиминин өнүгүшүн 1950‑жылдардан кийинки кыргыз ''адабият теориясы, адабият тарыхы'' ж‑а ''адабий сынынын'' өнүгүү процессинен бөлүп кароого болбойт. К. Абдылдабековдун «Жазуучу жана адабий сын» монографиясы (1979), 1960‑жылдардын ичинде ж‑а андан кийинки жылдары жарык көргөн «Чыңгыз Айтматов» (Б. Ашымбаев. Ф., 1965), «Откровения любви» (В. Селиверстов. Ф., 1966), 80‑жылдары «Публицисттин үнү» (3. Закирова. Ф., 1980), «Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү» (Л. Үкүбаева. Ф., 1984), «Чингиз Айтматов» (В. Левченко. М., 1986), «Восприятия творчества Чингиза Айтматова в англоязычных литературах» (Ж. Рыскулова. Ф., 1987), «Адам, адабият жана аалам» (К. Ибраимов. 1986), «Чыңгыз Айтматов жана боордош элдер адабияты» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Айтматовго таасирленүү» (А. Акматалиев. Ф., 1988), «Чыңгыз Айтматов: жизнь и творчество» (Б., 1991), «Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Акматалиев. Анкара, 1999), «Чингиз Айтматов в Германии» (исследования, статьи и рецензии о его творчестве, составитель Е. И. Шагалова. Ф., 1991), «Кыргызстанда Айтматов таануу илиминин пайда болушу жана өнүгүшү» (А. Садыков. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун повесттериндеги салыштыруу жана метафора» (Ж. Бакашова. Ф., 1992), «Ч. Айтматовдун көркөм дүйнөсү» (А. Садыков. Ж. Бакашова. Б., 1997), «Айтматовдун автокотормолору», «Тоо арасында» романынын орусча котормосу» (А. Садыков. Б., 1998) ж. б. маалыматтар
Кырг‑нда А. илими күрдөөлдүү өнүгүп жаткандыгынын күбөсү боло алат. Айтматовдун чыг‑лыгы о. эле улуттук иск‑вобуздун бардык тармагьша өз таасирин тийгизди («Чыңгыз Айтматов жана искусство», 1978), «Шекер и космос» (К. Асаналиев. 2000), «Реализм дүйнөсүндө» (А. Садыков, А. Жантаев. Б., 2001), «Ч. Айтматовдун пейзаж тартуу чеберчилиги» (Н. Сыдыков. Б., 2002), «Ч. Айтматовдун чыгармаларындагы символдор» (А. Садыков, Н. Тыныстанова. Б., 2002), «Айтматов – котормочу» (А. Садыков. Б., 2003), «Империя Айтматова: Художник и мыслитель Чингиз Айтматов интеллектуальный покоритель XX столетия» (Р. Рахманалиев. М., 2005). Ч. Айтматовдун чыг‑лыгына арнап о. эле белгилүү окумуштуулар Ч. Жолдошева, С. Жигитов, А. Эркебаев, И. Лайлиева ж. б. арбын эмгек жазышты. Бүгүнкү күнгө чейин кандидаттык, докторлук диссертациялар жакталды, жыйнактар, монографиялар жарык көрүүдө, эл аралык ил.-практикалык конференциялар (1985,1988,1993,1999) өткөрүлгөн. 
''А. Садыков, А. Кадырмамбетова.''