АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШУ (1861‒65) - Түзөтүүлөр тарыхы

Gulira, 09:43, 6 Апрель (Чын куран) 2026 карата

2026-04-06T09:43:59Z

← Мурунку нускасы		09:43, 6 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒1865), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген айыл чарба тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түштүк штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түндүк штаттарда 19-кылымдын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Республикалык партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-жылдагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-жылы февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒1862) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп кетет. 1862-жылы өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт жөнүндөгү мыйзам боюнча АКШнын 21 жашка толгон <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-жылы 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түштүк штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план боюнча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи дарыясын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-жылы 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> айыл чарбасында капиталисттик ‒ фермердик жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>		'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒1865), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген айыл чарба тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түштүк штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түндүк штаттарда 19-кылымдын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (кара: ''Аболиционизм'' ). Республикалык партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-жылдагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-жылы февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒1862) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп кетет. 1862-жылы өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт жөнүндөгү мыйзам боюнча АКШнын 21 жашка толгон <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-жылы 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түштүк штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план боюнча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи дарыясын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-жылы 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> айыл чарбасында капиталисттик ‒ фермердик жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Gulira, 08:09, 15 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата

2026-01-15T08:09:16Z

← Мурунку нускасы		08:09, 15 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (~~1861‒65~~), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген айыл чарба тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түштүк штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түндүк штаттарда 19-кылымдын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Республикалык партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-жылдагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-жылы февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (~~1861‒62~~) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп кетет. 1862-жылы өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт жөнүндөгү мыйзам боюнча АКШнын 21 жашка толгон <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-жылы 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түштүк штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план боюнча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи дарыясын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-жылы 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> айыл чарбасында капиталисттик ‒ фермердик жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>		'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒1865), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген айыл чарба тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түштүк штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түндүк штаттарда 19-кылымдын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Республикалык партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-жылдагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-жылы февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒1862) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп кетет. 1862-жылы өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт жөнүндөгү мыйзам боюнча АКШнын 21 жашка толгон <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-жылы 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түштүк штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план боюнча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи дарыясын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-жылы 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> айыл чарбасында капиталисттик ‒ фермердик жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T03:08:57Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		03:08, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒65), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген айыл чарба тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түштүк штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түндүк штаттарда 19-кылымдын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Республикалык партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-жылдагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-жылы февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп кетет. 1862-жылы өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт жөнүндөгү мыйзам боюнча АКШнын 21 жашка толгон <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-жылы 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түштүк штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план боюнча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи дарыясын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-жылы 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> айыл чарбасында капиталисттик ‒ фермердик жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>		'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒65), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген айыл чарба тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түштүк штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түндүк штаттарда 19-кылымдын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Республикалык партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-жылдагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-жылы февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп кетет. 1862-жылы өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт жөнүндөгү мыйзам боюнча АКШнын 21 жашка толгон <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-жылы 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түштүк штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план боюнча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи дарыясын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-жылы 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> айыл чарбасында капиталисттик ‒ фермердик жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Temirkan, 02:59, 22 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата

2023-09-22T02:59:22Z

← Мурунку нускасы		02:59, 22 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒65), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын ~~түн.~~ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ~~түш.~~ штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген ~~а. ч.~~ тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. ~~Түш.~~ штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми ~~Түн.~~ штаттарда 19-~~к-дын~~ орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). ~~Респ.~~ партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-~~ж-дагы~~ президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-ж. февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп кетет. 1862-ж. өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт ~~ж-дөгү~~ мыйзам ~~б-ча~~ АКШнын 21 жашка толгон <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-ж. 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу ~~түш.~~ штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план ~~б-ча~~ жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи ~~д-сын~~ бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-ж. 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору. Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ~~а. ч-сында~~ капиталисттик ‒ фермердик жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>		'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒65), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түндүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түштүк штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген айыл чарба тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түштүк штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түндүк штаттарда 19-кылымдын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Республикалык партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-жылдагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-жылы февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп кетет. 1862-жылы өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт жөнүндөгү мыйзам боюнча АКШнын 21 жашка толгон <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-жылы 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түштүк штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план боюнча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи дарыясын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-жылы 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> айыл чарбасында капиталисттик ‒ фермердик жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>

imported>Temirkan, 10:07, 23 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-23T10:07:56Z

← Мурунку нускасы		10:07, 23 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒65), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түн. <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түш. штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген а. ч. тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түш. штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түн. штаттарда 19-к-дын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Респ. партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-ж-дагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-ж. февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп ке		'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒65), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түн. <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түш. штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген а. ч. тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түш. штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түн. штаттарда 19-к-дын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Респ. партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-ж-дагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-ж. февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп кетет. 1862-ж. өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт ж-дөгү мыйзам б-ча АКШнын 21 жашка толгон <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-ж. 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түш. штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план б-ча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи д-сын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-ж. 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору. Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> а. ч-сында капиталисттик ‒ фермердик жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>
	~~тет~~. 1862-ж. өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт ж-дөгү мыйзам б-ча АКШнын 21 жашка толгон <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-ж. 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түш. штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план б-ча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи д-сын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-ж. 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору. Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> а. ч-сында капиталисттик ‒ фермердик жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (5), ж-а → жана (7), а. и. → анын ичинде

2022-12-05T09:51:24Z

top: clean up, replaced: м-н → менен (5), ж-а → жана (7), а. и. → анын ичинде

← Мурунку нускасы		09:51, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒65), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түн. ж-а түш. штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген а. ч. тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түш. штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну ж-а келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн ж-а алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түн. штаттарда 19-к-дын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Респ. партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-ж-дагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-ж. февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы м-н АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын ж-а калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, а. и. 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп ке		'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒65), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түн. <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түш. штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген а. ч. тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түш. штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түн. штаттарда 19-к-дын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Респ. партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-ж-дагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-ж. февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, <span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'>анын ичинде</span> 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп ке
	тет. 1862-ж. өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол м-н жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт ж-дөгү мыйзам б-ча АКШнын 21 жашка толгон ж-а Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-ж. 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор м-н янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу м-н түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түш. штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план б-ча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи д-сын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-ж. 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору. Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу ж-а адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган ж-а а. ч-сында капиталисттик ‒ фермердик жол м-н өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>		тет. 1862-ж. өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт ж-дөгү мыйзам б-ча АКШнын 21 жашка толгон <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-ж. 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түш. штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план б-ча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи д-сын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-ж. 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору. Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> а. ч-сында капиталисттик ‒ фермердик жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>

imported>Kerimova-59, 14:09, 8 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-08T14:09:50Z

← Мурунку нускасы		14:09, 8 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түн. ж-а түш. штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген а. ч. тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түш. штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну ж-а келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн ж-а алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түн. штаттарда 19-к-дын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Респ. партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-ж-дагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-ж. февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы м-н АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын ж-а калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, а. и. 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп ке		'''АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШ''' (1861‒65), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түн. ж-а түш. штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген а. ч. тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түш. штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну ж-а келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн ж-а алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түн. штаттарда 19-к-дын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Респ. партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-ж-дагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-ж. февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы м-н АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын ж-а калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, а. и. 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп ке
	тет. 1862-ж. өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол м-н жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт ж-дөгү мыйзам б-ча АКШнын 21 жашка толгон ж-а Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-ж. 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор м-н янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу м-н түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түш. штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план б-ча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи д-сын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-ж. 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору. Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу ж-а адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган ж-а а. ч-сында капиталисттик ‒ фермердик жол м-н өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>		тет. 1862-ж. өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол м-н жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт ж-дөгү мыйзам б-ча АКШнын 21 жашка толгон ж-а Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-ж. 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор м-н янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу м-н түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түш. штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план б-ча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи д-сын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-ж. 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору. Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу ж-а адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган ж-а а. ч-сында капиталисттик ‒ фермердик жол м-н өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>

imported>Kadyrm: Kadyrm moved page АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШУ (1861‒65 to АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШУ (1861‒65) without leaving a redirect

2022-09-07T17:31:07Z

Kadyrm moved page АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШУ (1861‒65 to АКШДАГЫ ГРАЖДАНДЫК СОГУШУ (1861‒65) without leaving a redirect

← Мурунку нускасы	17:31, 7 Сентябрь (Аяк оона) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

imported>Kerimova-59, 06:45, 19 Февраль (Бирдин айы) 2022 карата

2022-02-19T06:45:57Z

← Мурунку нускасы		06:45, 19 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түн. ж-а түш. штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген а. ч. тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түш. штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну ж-а келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн ж-а алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түн. штаттарда 19-к-дын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Респ. партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-ж-дагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-ж. февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы м-н АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын ж-а калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, а. и. 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп ке		), А м е р и к а р е в о л ю ц и я с ы ‒ АКШнын түн. ж-а түш. штаттарынын ортосунда болгон согуш. Өлкөнүн ичиндеги түзүлгөн эки карама-каршылыктуу коомдук системадан улам келип чыккан. АКШнын түштүгүндө кулчулукка негизделген а. ч. тармагы күчтүү өнүксө, түндүгүндө өнөр жайлары алдыга озуп кеткен. Түш. штаттардын плантаторлору кулчулукту сактап калууну ж-а келечекте АКШны бирдиктүү кул ээлөөчү державага айландырууну көздөшкөн ж-а алар АКШнын курамынан өз алдынча мамлекет катары бөлүнүп чыгууга умтулушкан. Ал эми Түн. штаттарда 19-к-дын орто ченинде кулчулукту жоюуга багытталган кыймыл башталат (к. ''Аболиционизм'' ). Респ. партиянын көрүнүктүү лидери А. Линкольндун 1860-ж-дагы президенттик шайлоодо жеӊишке жетиши кул ээлөөчүлөрдүн бийликтен ажырашына алып келген. 1861-ж. февралда түштүктө Конфедерация түзүлүп (буга 34 штаттын 11 штаты бириккен), жарандык согушка даярдык көрүлөт. 13-апрелде Түштүктүн кул ээлөөчүлөрү козголоӊ чыгарып, Чарлстон булуӊундагы Самтер фортун басып алышы м-н АКШда 4 жылга созулган граждандык согуш башталган. Түндүктө өнөр жай потенциалынын ж-а калктын санынын арбындыгына (22 млн, ал эми Түштүктө ‒ 9 млн, а. и. 4 млн негр кулдар болгон) карабастан, Түштүктө тажрыйбалуу офицерлер курамы, куралдардын запасы болуп, согушка даярдыгы бир кыйла күчтүү болгон. Согуштун 1-этабында (1861‒62) Түндүк жеӊилип, согуш создугуп ке
	тет. 1862-ж. өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол м-н жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт ж-дөгү мыйзам б-ча АКШнын 21 жашка толгон ж-а Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-ж. 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор м-н янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу м-н түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түш. штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план б-ча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи д-сын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-ж. 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору. Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу ж-а адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган ж-а а. ч-сында капиталисттик ‒ фермердик жол м-н өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>		тет. 1862-ж. өлкөнүн конгресси согушту революциячыл жол м-н жүргүзүү чараларын көрө баштайт. Бул максатта кабыл алынган Гомстед акт ж-дөгү мыйзам б-ча АКШнын 21 жашка толгон ж-а Түндүккө каршы согушка катышпаган ар бир жараны 10 доллар төлөп, коомдук фондудан 160 ''акр'' (65 ''га'') жер алуу укугу белгиленген. Аны иштеткен, ошол жерде жашаган адамга 5 жылдан кийин ал жер акысыз берилген. 1863-ж. 1-январда кулдардын азаттыгы тууралуу мыйзам кабыл алынгандан кийин плантаторлор м-н янкилердин (түндүктөгүлөр) согушунун максаты кулдарга түшүнүктүү болуп, негрлер топ-тобу м-н түндүктөгүлөр тарапка өтүп, федералдык армиянын катарында кызмат өтөй баштаган. 1863-жылдан согуштун 2-этабы башталат. Түндүктөгү федералдык армияга 190 миӊ негр кошулат, булардын 72%и козголоӊчу түш. штаттардан келген; 250 миӊ негр тылдагы аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөөгө киришет. Түндүктүн жеӊишин камсыз кылууда негрлер негизги роль ойноду. Алардан куралган полктордун саны согуштун аягында 186га жеткен. Козголоӊчуларга каршы чабуул жаӊы план б-ча жүргүзүлүп, аскерлер Миссисипи д-сын бойлоп аракеттенип, Конфедерациянын аймагын экиге бөлүп таштайт. Армияга Түштүктөгү фермерлер, жумушчулар, кол өнөрчүлөр кошулушкан. 1865-ж. 3-апрелде федералдык аскерлер Конфедерациянын борбору. Ричмонду алышкан. Ушул окуядан кийин гана козголоӊчулардын аскерлери багынууга аргасыз болуп, жарандык согуш аяктаган. Бул согушта 600 миӊден ашуун адам курман болгон. Согуштан соӊ Түштүктү жаӊылап кайра куруу, расалардын ортосундагы теӊсиздикти жоюу ж-а адилеттүүлүк үчүн күрөш дагы бир топ мезгилге чейин созулган. Буга карабастан, негизинен АКШда кулчулук биротоло жоюлган ж-а а. ч-сында капиталисттик ‒ фермердик жол м-н өнүгүүгө жагымдуу шарттар түзүлүп, бирдиктүү улуттук рынокту уюштуруу аракеттери башталган.<br>

imported>Kadyrm: 1 revision imported

2022-01-25T15:27:41Z

1 revision imported

← Мурунку нускасы	15:27, 25 Январь (Үчтүн айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)