АЛГЕБРА - Түзөтүүлөр тарыхы

http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%9B%D0%93%D0%95%D0%91%D0%A0%D0%90 АЛГЕБРА - Түзөтүүлөр тарыхы 2026-04-23T09:03:11Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%93%D0%95%D0%91%D0%A0%D0%90&diff=79246&oldid=prev Gulira, 04:50, 7 Апрель (Чын куран) 2026 карата 2026-04-07T04:50:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:50, 7 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к.</del>) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланыштуу. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, башкача айтканда ''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0 теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебрасы, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы жана башкалар.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒1972; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>математиканын<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </ins>бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылым</ins>) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланыштуу. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, башкача айтканда ''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0 теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебрасы, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы жана башкалар.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒1972; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А.А Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А.А Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%93%D0%95%D0%91%D0%A0%D0%90&diff=58208&oldid=prev imported>Gulira, 03:33, 19 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата 2026-01-19T03:33:28Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:33, 19 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланыштуу. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б. а. </del>''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0 теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебрасы, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. б</del>.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1970‒72</del>; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланыштуу. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">башкача айтканда </ins>''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0 теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебрасы, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана башкалар</ins>.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1970‒1972</ins>; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А </ins>Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Gulira http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%93%D0%95%D0%91%D0%A0%D0%90&diff=58207&oldid=prev imported>Dilde, 09:42, 28 Январь (Үчтүн айы) 2025 карата 2025-01-28T09:42:42Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:42, 28 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">байланышкан</del>. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, б. а. ''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0 теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралары</del>, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">байланыштуу</ins>. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, б. а. ''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0 теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебрасы</ins>, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Dilde http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%93%D0%95%D0%91%D0%A0%D0%90&diff=58206&oldid=prev imported>Dilde, 04:31, 29 Ноябрь (Жетинин айы) 2024 карата 2024-11-29T04:31:40Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:31, 29 Ноябрь (Жетинин айы) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, б. а. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебралары, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, б. а. ''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0 теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебралары, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Dilde http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%93%D0%95%D0%91%D0%A0%D0%90&diff=58205&oldid=prev imported>Dilde, 05:55, 11 Ноябрь (Жетинин айы) 2024 карата 2024-11-11T05:55:14Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:55, 11 Ноябрь (Жетинин айы) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-да </del>белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебралары, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебрада </ins>белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебралары, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Dilde http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%93%D0%95%D0%91%D0%A0%D0%90&diff=58204&oldid=prev imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу 2024-09-12T03:13:48Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span> категория кошуу</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:13, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. А-да белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебралары, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. А-да белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебралары, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:1-Том]]</ins></div></td></tr> </table>

imported>Kadyrm http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%93%D0%95%D0%91%D0%A0%D0%90&diff=58203&oldid=prev imported>Dilde, 11:11, 24 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата 2023-10-24T11:11:58Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">11:11, 24 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебрада </del>белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебралары, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-да </ins>белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн алгебрасын, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика алгебралары, сырткы алгебралар, кватерниондордун алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, тактап айтканда ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес алгебралар, коммутативдик алгебра, алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу алгебра, алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык алгебра, Ли алгебралары, алгебралык топология, сандардын алгебралык теориясы, тензордук, логика алгебралары, көптүктөр, функциялар алгебрасы ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td></tr> </table>

imported>Dilde http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%93%D0%95%D0%91%D0%A0%D0%90&diff=58202&oldid=prev imported>Adina, 06:22, 23 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата 2023-10-23T06:22:04Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">06:22, 23 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебранын </del>өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебранын </del>башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-сын</del>, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </del>теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </del>теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </del>теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралары</del>, сырткы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралар</del>, кватерниондордун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралары</del>, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебранын </del>өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. а. </del>ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралар</del>, коммутативдик <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебра</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </del>геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебра</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </del>системалар, топологиялык, дифференциалдык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебра</del>, Ли <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралары</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </del>топология, сандардын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </del>теориясы, тензордук, логика <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лары</del>, көптүктөр, функциялар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-сы </del>ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебранын </ins>өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебранын </ins>башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебрасын</ins>, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралык </ins>теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралык </ins>теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралык </ins>теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралары</ins>, сырткы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралар</ins>, кватерниондордун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралары</ins>, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебранын </ins>өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тактап айтканда </ins>ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралар</ins>, коммутативдик <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебра</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралык </ins>геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебра</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралык </ins>системалар, топологиялык, дифференциалдык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебра</ins>, Ли <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралары</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралык </ins>топология, сандардын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралык </ins>теориясы, тензордук, логика <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралары</ins>, көптүктөр, функциялар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебрасы </ins>ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td></tr> </table>

imported>Adina http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%93%D0%95%D0%91%D0%A0%D0%90&diff=58201&oldid=prev imported>Dilde, 01:20, 21 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата 2023-10-21T01:20:41Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">01:20, 21 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки Алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда Алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн А-сын, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы Алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку Алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай Алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика Алгебралары, сырткы Алгебралар, кватерниондордун Алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда Алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, а. а. ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес Алгебралар, коммутативдик Алгебра, Алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу Алгебра, Алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык Алгебра, Ли Алгебралары, Алгебралык топология, сандардын Алгебралык теориясы, тензордук, логика <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралары</del>, көптүктөр, функциялар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебрасы </del>ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. Алгебрада белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. «Алгебра» термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки Алгебранын өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-кылым) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-кылым) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги алгебралык теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-кылымдарда Алгебранын башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн А-сын, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы Алгебралык теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку Алгебралык теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-кылымдын аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай Алгебралык теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика Алгебралары, сырткы Алгебралар, кватерниондордун Алгебралары, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-кылымда Алгебранын өнүгүшү 1930-жылы В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, а. а. ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес Алгебралар, коммутативдик Алгебра, Алгебралык геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу Алгебра, Алгебралык системалар, топологиялык, дифференциалдык Алгебра, Ли Алгебралары, Алгебралык топология, сандардын Алгебралык теориясы, тензордук, логика <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лары</ins>, көптүктөр, функциялар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-сы </ins>ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td></tr> </table>

imported>Dilde http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%93%D0%95%D0%91%D0%A0%D0%90&diff=58200&oldid=prev imported>Temirkan, 08:57, 25 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата 2023-09-25T08:57:06Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:57, 25 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-да </del>белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«А.» </del>термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-нын </del>өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к.</del>) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к.</del>) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алг. </del>теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к. А-нын </del>башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн А-сын, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лык </del>теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лык </del>теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del> аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лык </del>теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лары</del>, сырткы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лар</del>, кватерниондордун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лары</del>, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да А-нын </del>өнүгүшү 1930-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, а. а. ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лар</del>, коммутативдик <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А.</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лык </del>геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А.</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лык </del>системалар, топологиялык, дифференциалдык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А.</del>, Ли <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лары</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лык </del>топология, сандардын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лык </del>теориясы, тензордук, логика <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лары</del>, көптүктөр, функциялар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-сы </del>ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛГЕБРА''' (ар. аль-Жебр) ‒ математиканын бир бөлүмү. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебрада </ins>белгисиз чоӊдуктар киргизилип, аны <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жүргүзүлгөн амалдардын негизинде теӊдеме түзүлүп, андан белгисиздердин өзү аныкталат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«Алгебра» </ins>термини Мухамед аль-Хорезминин «Альджебр аль-Мукабала» (9-к.) трактатынын аталышынан келип чыккан. Ал трактатта биринчи жолу 1- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмалары көрсөтүлгөн. Кийинки <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебранын </ins>өнүгүшү француз математиги Ф. Виетке (16-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылым</ins>) байланышкан. Ал биринчи жолу плюс (+), минус (‒), даража, тамыр белгилерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кашааны киргизген. Л. Эйлер (18-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылым</ins>) «Алгебрага киришүү» китебинде бүтүн сандарды, жөнөкөй <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ондук бөлчөктөрдү, тамырды, логарифмдерди, 1‒4-тартиптеги <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алгебралык </ins>теӊдемелерди, Ньютон биномун, Диофанттык теӊдемелерди караган. 18‒19-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдарда Алгебранын </ins>башкы маселеси болуп бул көп мүчөлөрдүн А-сын, б. а. '''''а''<sub>0</sub>''х<sup>n +</sup>а''<sub>1</sub>''х<sup>n''<sup> ‒1</sup> + ...+''а''<sub>1</sub> =0''' теӊдемесин изилдөө эсептелген. Жогоруда айтылгандай 1‒2-даражадагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </ins>теӊдемелердин чыгарылышы байыртадан эле белгилүү болгон. 3-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Кардано формуласы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>, ал эми 4-даражадагы теӊдемелерди чыгаруу ыкмасы Ферраринин методу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> табылган. 4-даражадан жогорку <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </ins>теӊдемелердин тамырларынын радикалдарда туюнтулуш маселесин Н. Галуа изилдеген. 18-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins> аягында К. Гаусс ''n'' ‒ даражадагы каалагандай <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </ins>теӊдеме жок дегенде бир комплекстүү тамырга ээ болорун далилдеген. Ошентип логика <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралары</ins>, сырткы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралар</ins>, кватерниондордун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралары</ins>, матрицалык эсептөө, орундаштыруу группалары ж. б. пайда болгон. 20-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымда Алгебранын </ins>өнүгүшү 1930-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>В. Л. Ван-дер-Вардендин «Соӊку алгебрасы» <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байланышкан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> математиканын ар кайсы тармактарында колдонулган, а. а. ассоциативдүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ассоциативдүү эмес <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралар</ins>, коммутативдик <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебра</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </ins>геометрия, сызыктуу, көп сызыктуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебра</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </ins>системалар, топологиялык, дифференциалдык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебра</ins>, Ли <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралары</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </ins>топология, сандардын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралык </ins>теориясы, тензордук, логика <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебралары</ins>, көптүктөр, функциялар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгебрасы </ins>ж. б.<br>Ад.: История математики с древнейших времен до начала XIX столетия. Т.1‒3. М., 1970‒72; ''Ван-дер-Варден Б. Л''. Алгебра. М., 1976; ''Мальцев А. И''., Алгебраические системы. М., 1970.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''<br></div></td></tr> </table>

imported>Temirkan