АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ - Түзөтүүлөр тарыхы

Gulira, 08:14, 7 Апрель (Чын куран) 2026 карата

2026-04-07T08:14:10Z

← Мурунку нускасы		08:14, 7 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ,''' И с к е н д е р З у л к а р н а й н (биздин заманга чейин 356, Пелла ‒ ~~б. з. ч.~~ 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мамлекеттик ишмер, Македониянын падышасы (биздин заманга чейин 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зулкарнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-жыл). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. Александрдын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Биздин заманга чейин 334-жылы анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-жылы күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-жылдары Египетти басып алат. 331-жылы октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану шаарларын каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-жылы Орто Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жергиликтүү элдердин көтөрүлүшү (~~б. з. ч.~~ 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. ~~Б. з. ч.~~ 329-жылы Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кыргызстандын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен облусу) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> салгылашкан.		'''АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ,''' И с к е н д е р З у л к а р н а й н (биздин заманга чейин 356, Пелла ‒ биздин заманга чейин 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мамлекеттик ишмер, Македониянын падышасы (биздин заманга чейин 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зулкарнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-жыл). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. Александрдын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Биздин заманга чейин 334-жылы анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-жылы күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-жылдары Египетти басып алат. 331-жылы октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану шаарларын каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-жылы Орто Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жергиликтүү элдердин көтөрүлүшү (биздин заманга чейин 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. биздин заманга чейин 329-жылы Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кыргызстандын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен облусу) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> салгылашкан.
	[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb\|none]]		[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb\|none]]
	Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») шаарын курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде узундугу 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерлери Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры ~~б. з. ч.~~ 327-жылы гана Орто Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, Александр согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''шаарына кайтып келип, жергиликтүү элдердин бийлөөчүлөрүн мамлекеттик башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүк Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒ диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. Александрдын доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд дарыясына чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экономикалык биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш маданиятынын жуурулушуусу ''эллинизм ''маданиятынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.		Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») шаарын курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде узундугу 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерлери Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры биздин заманга чейин 327-жылы гана Орто Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, Александр согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''шаарына кайтып келип, жергиликтүү элдердин бийлөөчүлөрүн мамлекеттик башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүк Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒ диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. Александрдын доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд дарыясына чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экономикалык биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш маданиятынын жуурулушуусу ''эллинизм ''маданиятынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.
	Ч. Жумагулов.		''Ч. Жумагулов.''
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Gulira, 05:21, 19 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата

2026-01-19T05:21:23Z

← Мурунку нускасы		05:21, 19 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ,''' И с к е н д е р З у л к а р н а й н (~~б. з. ч.~~ 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мамлекеттик ишмер, Македониянын падышасы (~~б. з. ч.~~ 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зулкарнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-жыл). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. Александрдын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жаӊы жерлерди басып алуу болгон. ~~Б. з. ч.~~ 334-жылы анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-жылы күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-жылдары Египетти басып алат. 331-жылы октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану шаарларын каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-жылы Орто Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жергиликтүү элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-жылы Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кыргызстандын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен облусу) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> салгылашкан.		'''АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ,''' И с к е н д е р З у л к а р н а й н (биздин заманга чейин 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мамлекеттик ишмер, Македониянын падышасы (биздин заманга чейин 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зулкарнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-жыл). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. Александрдын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Биздин заманга чейин 334-жылы анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-жылы күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-жылдары Египетти басып алат. 331-жылы октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану шаарларын каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-жылы Орто Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жергиликтүү элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-жылы Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кыргызстандын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен облусу) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> салгылашкан.
	[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb\|none]]		[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb\|none]]
	Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») шаарын курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде узундугу 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерлери Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-жылы гана Орто Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, Александр согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''шаарына кайтып келип, жергиликтүү элдердин бийлөөчүлөрүн мамлекеттик башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүк Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒ диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. Александрдын доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд дарыясына чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экономикалык биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш маданиятынын жуурулушуусу ''эллинизм ''маданиятынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.		Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») шаарын курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде узундугу 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерлери Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-жылы гана Орто Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, Александр согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''шаарына кайтып келип, жергиликтүү элдердин бийлөөчүлөрүн мамлекеттик башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүк Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒ диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. Александрдын доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд дарыясына чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экономикалык биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш маданиятынын жуурулушуусу ''эллинизм ''маданиятынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.
	Ч. Жумагулов.		Ч. Жумагулов.
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T03:16:56Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		03:16, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
3 сап:		3 сап:
	Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») шаарын курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде узундугу 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерлери Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-жылы гана Орто Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, Александр согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''шаарына кайтып келип, жергиликтүү элдердин бийлөөчүлөрүн мамлекеттик башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүк Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒ диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. Александрдын доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд дарыясына чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экономикалык биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш маданиятынын жуурулушуусу ''эллинизм ''маданиятынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.		Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») шаарын курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде узундугу 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерлери Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-жылы гана Орто Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, Александр согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''шаарына кайтып келип, жергиликтүү элдердин бийлөөчүлөрүн мамлекеттик башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүк Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒ диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. Александрдын доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд дарыясына чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экономикалык биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш маданиятынын жуурулушуусу ''эллинизм ''маданиятынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.
	Ч. Жумагулов.		Ч. Жумагулов.
			[[Категория:1-Том]]

imported>Adina, 08:33, 23 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата

2023-10-23T08:33:53Z

← Мурунку нускасы		08:33, 23 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ,''' И с к е н д е р З у л к а р н а й н (б. з. ч. 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мамлекеттик ишмер, Македониянын падышасы (б. з. ч. 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зулкарнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-жыл). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. Александрдын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Б. з. ч. 334-жылы анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-жылы күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-жылдары Египетти басып алат. 331-жылы октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану шаарларын каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-жылы Орто Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жергиликтүү элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-жылы Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кыргызстандын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен облусу) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> салгылашкан.		'''АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ,''' И с к е н д е р З у л к а р н а й н (б. з. ч. 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мамлекеттик ишмер, Македониянын падышасы (б. з. ч. 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зулкарнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-жыл). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. Александрдын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Б. з. ч. 334-жылы анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-жылы күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-жылдары Египетти басып алат. 331-жылы октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану шаарларын каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-жылы Орто Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жергиликтүү элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-жылы Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кыргызстандын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен облусу) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> салгылашкан.
	[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb\|none]]		[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb\|none]]
	Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») шаарын курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде узундугу 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерлери Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-жылы гана Орто Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, ~~Алекспндр~~ согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''шаарына кайтып келип, жергиликтүү элдердин бийлөөчүлөрүн мамлекеттик башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүк Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ~~‒диадохтор~~ башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. Александрдын доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд дарыясына чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экономикалык биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш маданиятынын жуурулушуусу ''эллинизм ''маданиятынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.		Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») шаарын курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде узундугу 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерлери Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-жылы гана Орто Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, Александр согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''шаарына кайтып келип, жергиликтүү элдердин бийлөөчүлөрүн мамлекеттик башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүк Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒ диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. Александрдын доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд дарыясына чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экономикалык биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш маданиятынын жуурулушуусу ''эллинизм ''маданиятынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.
	Ч. Жумагулов.		Ч. Жумагулов.

imported>Temirkan, 09:32, 27 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата

2023-09-27T09:32:13Z

← Мурунку нускасы		09:32, 27 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ,''' И с к е н д е р З у л к а р н а й н (б. з. ч. 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ~~мамл.~~ ишмер, Македониянын падышасы (б. з. ч. 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зулкарнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-ж.). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. ~~А-дын~~ негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Б. з. ч. 334-ж. анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-ж. күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-ж. Египетти басып алат. 331-ж. октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану ~~ш-н~~ каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-~~ж. О.~~ Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган ~~жерг.~~ элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-ж. Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы ~~Кырг-ндын~~ аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен ~~обл.~~) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> салгылашкан.		'''АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ,''' И с к е н д е р З у л к а р н а й н (б. з. ч. 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мамлекеттик ишмер, Македониянын падышасы (б. з. ч. 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зулкарнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-жыл). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. Александрдын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Б. з. ч. 334-жылы анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-жылы күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-жылдары Египетти басып алат. 331-жылы октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану шаарларын каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-жылы Орто Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жергиликтүү элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-жылы Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кыргызстандын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен облусу) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> салгылашкан.
	[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb\|none]]		[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb\|none]]
	Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») ~~ш-н~~ курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде ~~уз.~~ 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерлери Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-ж. гана О. Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, А. согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''~~ш-на~~ кайтып келип, ~~жерг.~~ элдердин бийлөөчүлөрүн ~~мамл.~~ башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ~~Түн.~~ Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. А. доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд ~~д-на~~ чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ~~экон.~~ биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш ~~мад-тынын~~ жуурулушуусу ''эллинизм ''~~мад-тынын~~ калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.		Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») шаарын курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде узундугу 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерлери Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-жылы гана Орто Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, Алекспндр согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''шаарына кайтып келип, жергиликтүү элдердин бийлөөчүлөрүн мамлекеттик башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түндүк Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. Александрдын доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд дарыясына чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экономикалык биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш маданиятынын жуурулушуусу ''эллинизм ''маданиятынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.
	Ч. Жумагулов.		Ч. Жумагулов.

imported>Temirkan, 10:24, 26 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-26T10:24:30Z

← Мурунку нускасы		10:24, 26 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	, И с к е н д е р З у л к а р н а й н (б. з. ч. 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мамл. ишмер, Македониянын падышасы (б. з. ч. 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер ~~Зу-л-Карнайн»~~ ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-ж.). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. А-дын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Б. з. ч. 334-ж. анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-ж. күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-ж. Египетти басып алат. 331-ж. октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану ш-н каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-ж. О. Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жерг. элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-ж. Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кырг-ндын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен обл.) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> салгылашкан.		'''АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ,''' И с к е н д е р З у л к а р н а й н (б. з. ч. 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мамл. ишмер, Македониянын падышасы (б. з. ч. 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зулкарнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-ж.). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. А-дын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Б. з. ч. 334-ж. анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-ж. күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-ж. Египетти басып алат. 331-ж. октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану ш-н каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-ж. О. Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жерг. элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-ж. Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кырг-ндын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен обл.) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> салгылашкан.
	[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb\|none]]		[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb\|none]]
	Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») ш-н курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде уз. 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын ~~жоокерле ри~~ Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-ж. гана О. Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, А. согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''ш-на кайтып келип, жерг. элдердин бийлөөчүлөрүн мамл. башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түн. Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. А. доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд д-на чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экон. биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш мад-тынын жуурулушуусу ''эллинизм ''мад-тынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.		Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») ш-н курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде уз. 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерлери Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-ж. гана О. Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, А. согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''ш-на кайтып келип, жерг. элдердин бийлөөчүлөрүн мамл. башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түн. Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. А. доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд д-на чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экон. биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш мад-тынын жуурулушуусу ''эллинизм ''мад-тынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.
	Ч. Жумагулов.		Ч. Жумагулов.

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (5), ж-а → жана (8)

2022-12-05T10:01:14Z

top: clean up, replaced: м-н → менен (5), ж-а → жана (8)

← Мурунку нускасы		10:01, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	, И с к е н д е р З у л к а р н а й н (б. з. ч. 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы ж-а мамл. ишмер, Македониянын падышасы (б. з. ч. 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зу-л-Карнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-ж.). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун ж-а бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. А-дын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо ж-а жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Б. з. ч. 334-ж. анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-ж. күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-ж. Египетти басып алат. 331-ж. октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану ш-н каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-ж. О. Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жерг. элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-ж. Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери м-н сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кырг-ндын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен обл.) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы м-н салгылашкан.		, И с к е н д е р З у л к а р н а й н (б. з. ч. 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мамл. ишмер, Македониянын падышасы (б. з. ч. 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зу-л-Карнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-ж.). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. А-дын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Б. з. ч. 334-ж. анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-ж. күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-ж. Египетти басып алат. 331-ж. октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану ш-н каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-ж. О. Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жерг. элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-ж. Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кырг-ндын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен обл.) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> салгылашкан.
	[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb \| none]]		[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb\|none]]
	Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент м-н Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») ш-н курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде уз. 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери ж-а сактардын жоокерле ри Македонский аскерлери м-н күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-ж. гана О. Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, А. согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''ш-на кайтып келип, жерг. элдердин бийлөөчүлөрүн мамл. башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны ж-а Түн. Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек м-н ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. А. доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд д-на чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий ж-а экон. биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек ж-а чыгыш мад-тынын жуурулушуусу ''эллинизм ''мад-тынын калыптанышына ж-а гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.		Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») ш-н курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде уз. 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> сактардын жоокерле ри Македонский аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-ж. гана О. Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, А. согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''ш-на кайтып келип, жерг. элдердин бийлөөчүлөрүн мамл. башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Түн. Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. А. доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд д-на чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> экон. биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгыш мад-тынын жуурулушуусу ''эллинизм ''мад-тынын калыптанышына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.
	Ч. Жумагулов.		Ч. Жумагулов.

imported>Kerimova-59, 08:29, 19 Февраль (Бирдин айы) 2022 карата

2022-02-19T08:29:56Z

← Мурунку нускасы		08:29, 19 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	, И с к е н д е р З у л к а р н а й н (б. з. ч. 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы ж-а мамл. ишмер, Македониянын падышасы (б. з. ч. 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зу-л-Карнайн» ‒ «Кош мүйүздүү		, И с к е н д е р З у л к а р н а й н (б. з. ч. 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы ж-а мамл. ишмер, Македониянын падышасы (б. з. ч. 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зу-л-Карнайн» ‒ «Кош мүйүздүү Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-ж.). Тактыга олтургандан кийин панэллин союзун ж-а бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. А-дын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо ж-а жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Б. з. ч. 334-ж. анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-ж. күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-ж. Египетти басып алат. 331-ж. октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану ш-н каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-ж. О. Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жерг. элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-ж. Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери м-н сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кырг-ндын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен обл.) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы м-н салгылашкан.
	[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb \| none]]		[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png \| thumb \| none]]
	Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-ж.). Тактыга		Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент м-н Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») ш-н курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде уз. 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери ж-а сактардын жоокерле ри Македонский аскерлери м-н күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-ж. гана О. Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, А. согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''ш-на кайтып келип, жерг. элдердин бийлөөчүлөрүн мамл. башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны ж-а Түн. Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек м-н ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. А. доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд д-на чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий ж-а экон. биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек ж-а чыгыш мад-тынын жуурулушуусу ''эллинизм ''мад-тынын калыптанышына ж-а гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген.
	олтургандан кийин панэллин союзун ж-а бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. А-дын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо ж-а жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Б. з. ч. 334-ж. анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-ж. күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-ж. Египетти басып алат. 331-ж. октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану ш-н каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-ж. О. Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жерг. элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-ж. Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери м-н сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кырг-ндын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен обл.) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы м-н салгылашкан. Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент м-н Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») ш-н курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде уз. 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери ж-а сактардын жоокерле ри Македонский аскерлери м-н күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-ж. гана О. Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, А. согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''ш-на кайтып келип, жерг. элдердин ~~бийлөөчү~~		Ч. Жумагулов.
	~~лөрүн~~ мамл. башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны ж-а Түн. Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек м-н ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. А. доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд д-на чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий ж-а экон. биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек ж-а чыгыш мад-тынын жуурулушуусу ''эллинизм ''мад-тынын калыптанышына ж-а гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген. ~~<br>~~
	''Ч. Жумагулов.~~''<br>~~

imported>Kadyrm: 1 revision imported

2022-01-25T15:31:33Z

1 revision imported

← Мурунку нускасы	15:31, 25 Январь (Үчтүн айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

228-323>KadyrM, 12:05, 25 Январь (Үчтүн айы) 2022 карата

2022-01-25T12:05:25Z

Жаңы барак

, И с к е н д е р З у л к а р н а й н (б. з. ч. 356, Пелла ‒ б. з. ч. 323, Вавилон) ‒ улуу кол башчы ж-а мамл. ишмер, Македониянын падышасы (б. з. ч. 336 ‒ 323). Македониянын падышасы Филипп IIнин уулу. 13 жашынан грек философу ''Аристотел''ден таалим-тарбия алган. Согуш өнөрүн атасынан үйрөнгөн. Чыгыш элдери аны кийинчерээк «ал-Искендер Зу-л-Карнайн» ‒ «Кош мүйүздүү
[[File:АЛЕКСАНДР МАКЕДОНСКИЙ51.png | thumb | none]]
Искендер» деп, ал чыгарган тыйындардагы кош мүйүздүү туулгасына карап аташкан. Адегенде ал Дунайдын жээгинде фракиялыктардын Македонияга каршы кыймылын басат. Македониядан бөлүнүп чыгабыз деген Фивы, Афины ж. б. грек мамлекеттеринин оппозициячыл кыймылына катуу сокку урат (334-ж.). Тактыга
олтургандан кийин панэллин союзун ж-а бириккен грек-македон аскерлерин түзөт. А-дын негизги максаты Персия мамлекетин талкалоо ж-а жаӊы жерлерди басып алуу болгон. Б. з. ч. 334-ж. анын аскерлери Геллеспонт кысыгынан өтүп, Персияга согуш ачып, май айында перс армиясын талкалайт. 333-ж. күзүндө Иссанын жанында Персия падышасы ''Дарий ''IIIнүн аскерлерин талкалап, Кичи Азияны ээлейт. 332‒331-ж. Египетти басып алат. 331-ж. октябрда ''Месопотамиядагы ''Гавгамелдин жанында перс аскерлерин жеӊип, Вавилон, Сузы, Персеполь, Экбатану ш-н каратат. Дарий III өлгөн соӊ, Александр өзүн Персияга падыша деп жарыялап, чыгыш монархы, эбегейсиз зор Грек-македон-перс мамлекетинин башчысы болуп калат. 329-ж. О. Азияга басып кирип, Маракандды (Самаркандды) багындырып, Сыр-Дарыянын жээгин туруктаган элдерге кол салат. Грек-македон аскерлерине каршы ал жерде Спитамен башында турган жерг. элдердин көтөрүлүшү (б. з. ч. 329‒327) башталып, өзгөчө сак уруулары катуу каршылык көрсөтөт. Б. з. ч. 329-ж. Яксарт (Сыр-Дарыя) суусунун жээгинде грек-македон аскерлери м-н сактардын ортосунда айыгышкан кармашуу болот. Бул кармашта сактардын 1000ге жакын аскери, ал эми грек-македондуктардын 160тай адамы каза таап, миӊге жакыны жарадар болгон. Натыйжада сактар жеӊилүүгө учурап, артка чегинишет. Чегинген аскерлерди кууп, Александр азыркы Кырг-ндын аймактарына ‒ Кожо-Бакырган-Сайга (Баткен обл.) чейин келгендиги тууралуу тарыхый маалыматтарда айтылат. Алардын андан ары жылышына согушчан көчмөндөр жол берген эмес. Көчмөндөр ошол мезгилде гректерден кем калбастан куралданып, капыстан атчан чабуул коюу ыкмасы м-н салгылашкан. Александр Сыр-Дарыянын жээгине (азыркы Кожент м-н Бекабаддын ортосунда) «Александрия Эсхата» («Четки Искендерия») ш-н курууга киришет. Ал адегенде 20 күндүн ичинде уз. 10 ''км''ге созулган чеп, андан кийин он жети күндүн ичинде турак жайларды курдурат. Ошол эле мезгилде бактриялык Роксана аттуу кызга үйлөнөт. Спитамендин аскерлери ж-а сактардын жоокерле ри Македонский аскерлери м-н күрөшүн токтотпостон уланта беришкен. Акыры б. з. ч. 327-ж. гана О. Азия элдери каршылыгын токтотуп, биротоло багынып беришкен, бирок Македонскийдин армиясынын да күчү мурдагыдан бир топ начарлаган. Буга карабастан, А. согуштук жүрүшүн андан ары улантып, Гиндикуш тоосун ашып, Батыш Индияга жортуул жасайт да, аны басып алат. Бирок согуштан тажаган аскерлердин арасында нааразычылыктын күчөшү аны артка кайтууга аргасыз кылган. Ал империянын борбору катары жарыяланган ''Вавилон ''ш-на кайтып келип, жерг. элдердин бийлөөчү
лөрүн мамл. башкаруу кызматтарына тартып, түрдүү элдерди бириктирүүгө аракет кылган. Македонский Аравияны ж-а Түн. Африканы басып алуу үчүн жаӊы жортуулга кызуу даярданып жатканда, безгек м-н ооруп, дүйнөдөн кайтат. Мамлекетти анын аскер башчылары ‒диадохтор башкарып, алар империяны өз ара бөлүп алышкан. А. доорунда ал түзгөн мамлекеттин аймагы Дунайдан Инд д-на чейин созулуп, дүйнөдөгү эӊ ири империя негизделген. Бул ири державанын саясий ж-а экон. биримдиги анчалык бекем болбосо да, грек ж-а чыгыш мад-тынын жуурулушуусу ''эллинизм ''мад-тынын калыптанышына ж-а гүлдөп-өнүгүүсүнө алып келген. 
''Ч. Жумагулов.''