АЛМА - Түзөтүүлөр тарыхы

Gulira, 05:25, 8 Апрель (Чын куран) 2026 карата

2026-04-08T05:25:07Z

← Мурунку нускасы		05:25, 8 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЛМА''' (Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар боюнча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би		'''АЛМА''' (Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар боюнча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар биринде
	[[File:АЛМА82.png \| thumb\|none]]		[[File:АЛМА82.png \| thumb\|none]]
	~~ринде~~ 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы алма токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен, Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийиктиги 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, узундугу 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 жылга чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. Алма ‒ маанилүү мөмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма кислотасы, лимон кислотасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда алманын 23төн ашык сорту (ак алма, Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, кыргыз кыштыгы, ~~семиренко~~ ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилишине жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. Алма зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. Илдеттери: алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б.		2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы алма токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен, Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийиктиги 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, узундугу 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 жылга чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. Алма ‒ маанилүү мөмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма кислотасы, лимон кислотасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда алманын 23төн ашык сорту (ак алма, Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, кыргыз кыштыгы, симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилишине жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. Алма зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. Илдеттери: алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б.

	''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>		''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T03:21:46Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		03:21, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
4 сап:		4 сап:

	''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>		''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Adina, 08:21, 24 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата

2023-10-24T08:21:01Z

← Мурунку нускасы		08:21, 24 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЛМА''' (Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар боюнча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би		'''АЛМА''' (Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар боюнча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би
	[[File:АЛМА82.png \| thumb\|none]]		[[File:АЛМА82.png \| thumb\|none]]
	ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы ~~Алма~~ токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен, Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийиктиги 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, узундугу 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 жылга чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. Алма ‒ маанилүү мөмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма кислотасы, лимон кислотасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда ~~Алманын~~ 23төн ашык сорту (ак ~~Алма~~, Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, ~~Кыргыз~~ кыштыгы, ~~Симиренко~~ ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилишине жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. Алма зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. Илдеттери: алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б.		ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы алма токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен, Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийиктиги 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, узундугу 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 жылга чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. Алма ‒ маанилүү мөмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма кислотасы, лимон кислотасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда алманын 23төн ашык сорту (ак алма, Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, кыргыз кыштыгы, семиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилишине жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. Алма зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. Илдеттери: алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б.

	''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>		''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>

imported>Temirkan, 07:45, 10 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата

2023-10-10T07:45:26Z

← Мурунку нускасы		07:45, 10 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЛМА''' (Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар ~~б-ча~~ 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би		'''АЛМА''' (Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар боюнча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би
	[[File:АЛМА82.png \| thumb\|none]]		[[File:АЛМА82.png \| thumb\|none]]
	ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы А. токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен, Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын ~~бийикт.~~ 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, ~~уз.~~ 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 жылга чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. А. ‒ маанилүү мөмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма ~~к-тасы~~, лимон ~~к-тасы~~, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда ~~А-нын~~ 23төн ашык сорту (ак А., Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, Кыргыз кыштыгы, Симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилишине жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. А. зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. Илдеттери: алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б. ''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>		ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы Алма токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен, Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийиктиги 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, узундугу 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 жылга чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. Алма ‒ маанилүү мөмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма кислотасы, лимон кислотасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда Алманын 23төн ашык сорту (ак Алма, Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, Кыргыз кыштыгы, Симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилишине жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. Алма зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. Илдеттери: алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б.

			''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>

imported>Dilde, 04:04, 28 Сентябрь (Аяк оона) 2023 карата

2023-09-28T04:04:52Z

← Мурунку нускасы		04:04, 28 Сентябрь (Аяк оона) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЛМА''' (Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар б-ча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би		'''АЛМА''' (Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар б-ча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би
	[[File:АЛМА82.png \| thumb\|none]]		[[File:АЛМА82.png \| thumb\|none]]
	ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы А. токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен, Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийикт. 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, уз. 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 жылга чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. А. ‒ маанилүү мөмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма к-тасы, лимон к-тасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда А-нын 23төн ашык сорту (ак А., Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, Кыргыз кыштыгы, Симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилишине жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. А. зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. ~~илдеттери;~~ алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б. ''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>		ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы А. токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен, Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийикт. 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, уз. 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 жылга чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. А. ‒ маанилүү мөмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма к-тасы, лимон к-тасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда А-нын 23төн ашык сорту (ак А., Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, Кыргыз кыштыгы, Симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилишине жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. А. зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. Илдеттери: алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б. ''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен, ж-а → жана

2022-12-05T10:28:42Z

top: clean up, replaced: м-н → менен, ж-а → жана

← Мурунку нускасы		10:28, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЛМА''' (Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар б-ча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би		'''АЛМА''' (Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар б-ча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би
	[[File:АЛМА82.png \| thumb \| none]]		[[File:АЛМА82.png \| thumb\|none]]
	ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы А. токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен, Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийикт. 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык м-н капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, уз. 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 жылга чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. А. ‒ маанилүү мөмө ж-а баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма к-тасы, лимон к-тасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда А-нын 23төн ашык сорту (ак А., Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, Кыргыз кыштыгы, Симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилишине жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. А. зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. илдеттери; алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б. ''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>		ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы А. токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен, Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийикт. 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, уз. 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 жылга чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. А. ‒ маанилүү мөмө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма к-тасы, лимон к-тасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда А-нын 23төн ашык сорту (ак А., Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, Кыргыз кыштыгы, Симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилишине жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. А. зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. илдеттери; алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б. ''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>

imported>Dilde, 04:59, 1 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-01T04:59:40Z

← Мурунку нускасы		04:59, 1 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	(Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар б-ча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би		'''АЛМА''' (Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар б-ча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би
	[[File:АЛМА82.png \| thumb \| none]]		[[File:АЛМА82.png \| thumb \| none]]
	ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы А. токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен,		ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы А. токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен, Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийикт. 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык м-н капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, уз. 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 жылга чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. А. ‒ маанилүү мөмө ж-а баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма к-тасы, лимон к-тасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда А-нын 23төн ашык сорту (ак А., Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, Кыргыз кыштыгы, Симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилишине жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. А. зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. илдеттери; алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б. ''Ад''.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>
	Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийикт. 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык м-н капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, уз. 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 ~~ж-га~~ чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. А. ‒ маанилүү мөмө ж-а баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма к-тасы, лимон к-тасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда А-нын 23төн ашык сорту (ак А., Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, Кыргыз кыштыгы, Симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып ~~жетилиши не~~ жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. А. зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. илдеттери; алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б.~~<br>~~
	Ад.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>

imported>Dilde, 10:10, 5 Апрель (Чын куран) 2022 карата

2022-04-05T10:10:41Z

← Мурунку нускасы		10:10, 5 Апрель (Чын куран) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	(Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү		(Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар б-ча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би
	өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар б-ча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би
	[[File:АЛМА82.png \| thumb \| none]]		[[File:АЛМА82.png \| thumb \| none]]
	ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. ~~Кырг-нда~~ 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы А. токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен,		ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кыргызстанда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы А. токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен,
	Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийикт. 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык м-н капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, уз. 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 ж-га чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. А. ‒ маанилүү мөмө ж-а баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма к-тасы, лимон к-тасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. ~~Кырг-нда~~ А-нын 23төн ашык сорту (ак А., Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, Кыргыз кыштыгы, Симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилиши не жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. А. зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. илдеттери; алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б.<br>		Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийикт. 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык м-н капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, уз. 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 ж-га чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. А. ‒ маанилүү мөмө ж-а баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма к-тасы, лимон к-тасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кыргызстанда А-нын 23төн ашык сорту (ак А., Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, Кыргыз кыштыгы, Симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилиши не жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. А. зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. илдеттери; алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б.<br>
	Ад.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>		Ад.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.<br>

imported>Kadyrm: 1 revision imported

2022-01-25T15:31:56Z

1 revision imported

← Мурунку нускасы	15:31, 25 Январь (Үчтүн айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

228-323>KadyrM, 12:05, 25 Январь (Үчтүн айы) 2022 карата

2022-01-25T12:05:25Z

Жаңы барак

(Malus) ‒ роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, күбүлмө жалбырактуу мөмөлүү дарак. Бутагы ар кандай узундукта. Кыска бутактарында гүлдөөчү (мөмө байлоочу) бүчүрлөрү
өсөт. Жалбырагы саптуу, жылаӊач. Топ гүлү ‒ чатырча. Анын 36 түрү (башка маалыматтар б-ча 150дөй) бар. Көбүнүн мөмөсү (5 уялуу, ар би
[[File:АЛМА82.png | thumb | none]]
ринде 2ден уругу болот) желет. Кавказ, Кичи Азия, Иран, Крым, Кытай, Монголияда ж. б. өстүрүлөт. Кырг-нда 18 миӊ ''га''дан ашык жапайы А. токойлору бар. Анда Кыргыз, Сиверен,
Нездведский, Юзепчук жапайы түрлөрү өсөт. Анын бийикт. 14 ''м''ге жетет. Сөӊгөгү кабык м-н капталган. Шагы жайылып өсөт, жалбырагы учтуу, уз. 5‒10 ''см''. Гүлү чоӊ, ак же кызгылт. Мөмөсү ширелүү, таттуу, өлчөмү, өӊү, формасы сортуна жараша ар түрдүү. Жайылган жоон жыш тамыры жерге тереӊ кирип өсөт. Көп жыл (100, жапайы түрү 300 ж-га чейин) жашайт. Сортуна жараша 4‒12 жылда мөмө байлай баштап, 40‒50 жыл түшүм берет. Апрель‒майда гүлдөп, кайчылаш чаӊдашат. Суукка чыдамдуу, ар кандай топуракта өсөт. А. ‒ маанилүү мөмө ж-а баалуу өсүмдүк. Мөмөсүндө суу, кант, алма к-тасы, лимон к-тасы, пектин, боёк заттар, А, С витамини бар. Мөмөсүнөн кыям, компот, шире, повидло, мармелад, как ж. б. жасалат. Айрым түрлөрү (сибирь, Нездведский ж. б.) кооздук үчүн да өстүрүлөт. Жыгачы катуу, жакшы сүрүлүп, жылмаланат; буюм, эмерек жасоо ишинде пайдаланылат. Анын миӊдей сорту чыгарылган, түшүмү сортуна, өсүү шартына, жашына жараша болот. Кырг-нда А-нын 23төн ашык сорту (ак А., Бурхардт ренети, Рашида, Уэлси, Кыргыз кыштыгы, Симиренко ренети ж. б.) райондоштурулган. Бышып жетилиши не жараша жайкы, күзгү, кышкы сорттору болот, кыйыштырылып өстүрүлөт. Уругунан өстүрүлгөнү селекцияда колдонулат. А. зыянкечтери: ''алма бити, алма күбөсү, ''алма мөмө жегичи ж. б. илдеттери; алма чакалайы, мөмө чириги, кара рак ж. б. 
Ад.: ''Нестеров Я. С''. Яблоня. Л., 1983; Основы плодоводства Киргизстана. Под. ред. Гареева Э. З., Ф., 1971.