http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%90АРАБА - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-23T14:58:53ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%90&diff=66930&oldid=previmported>Gulira, 11:16, 4 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата2026-02-04T11:16:27Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">11:16, 4 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБА –''' жүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, ошондой эле көчмө турак жай катары да колдонулган. Археологиялык изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш шаарынын (азыркы Охеймир шаары, Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр шаары,Ирак), Кавказдан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. б. </del>жерлерден аскердик[[File:АРАБА_22.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБА –''' жүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, ошондой эле көчмө турак жай катары да колдонулган. Археологиялык изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш шаарынын (азыркы Охеймир шаары, Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр шаары,Ирак), Кавказдан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана башка </ins>жерлерден аскердик[[File:АРАБА_22.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Арабалардын калдыктары табылган. Алар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б. з. ч. </del>3-миң жылдыктын акырында, балким андан да мурда колдонулган. Аскердик Арабалар чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия, Кытай, Индостан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. б.</del>) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү болгон. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү Арабада эки аскер – арабакеч <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> найза, кылыч, саадак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү Арабага курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай Арабалар алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма маалыматтарга <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир жерден экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүк Араба <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> көчүп конгон. Жеңил Арабага кош ат, жүк Арабага кош өгүз чегилген. 568-жылы Батыш түрк кагандыгында болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> асемделин жасалган чатыр ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> үстү жыгачтан жасалып, ичи кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган, терезеси бар дөңгөлөкөктүү үйү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кийизден жасалган түрк Арабасы бар экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн Бат (14-кылым), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү Араба жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин, жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык Арабалар да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай Арабага отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> каптал&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт. Бул үстү жабык Арабалар өгүзгө чегилет» – деп эскерет. Орто Азия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри 2 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жге </del>чейин жеткен кош дөңгөлөктүү Арабаларды пайдаланышкан.[[File:АРАБА_23.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Арабалардын калдыктары табылган. Алар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биздин заманга чейин </ins>3-миң жылдыктын акырында, балким андан да мурда колдонулган. Аскердик Арабалар чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия, Кытай, Индостан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана башка</ins>) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү болгон. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү Арабада эки аскер – арабакеч <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> найза, кылыч, саадак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү Арабага курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай Арабалар алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма маалыматтарга <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир жерден экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүк Араба <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> көчүп конгон. Жеңил Арабага кош ат, жүк Арабага кош өгүз чегилген. 568-жылы Батыш түрк кагандыгында болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> асемделин жасалган чатыр ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> үстү жыгачтан жасалып, ичи кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган, терезеси бар дөңгөлөкөктүү үйү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кийизден жасалган түрк Арабасы бар экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн Бат (14-кылым), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү Араба жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин, жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык Арабалар да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай Арабага отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> каптал&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт. Бул үстү жабык Арабалар өгүзгө чегилет» – деп эскерет. Орто Азия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри 2 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мге </ins>чейин жеткен кош дөңгөлөктүү Арабаларды пайдаланышкан.[[File:АРАБА_23.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ал эми жеңил Арабалар жол жүрүүгө арналган. Ушул сыяктуу Арабалар Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, Монголия <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. б. </del>мамлекеттерде кеңири тараган. Учурда кош дөңгөлөктүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> төрт дөңгөлөктүү Арабалар негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил Арабалар эс алуу жайларында, циркте <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. б</del>. колдоонулат.<br> ''Ш. Керимова. ''<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ал эми жеңил Арабалар жол жүрүүгө арналган. Ушул сыяктуу Арабалар Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, Монголия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана башка </ins>мамлекеттерде кеңири тараган. Учурда кош дөңгөлөктүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> төрт дөңгөлөктүү Арабалар негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил Арабалар эс алуу жайларында, циркте <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана башка</ins>. колдоонулат.<br> ''Ш. Керимова. ''<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr>
</table>imported>Gulirahttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%90&diff=66929&oldid=previmported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу2024-09-12T04:08:55Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span> категория кошуу</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:08, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБА –''' жүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, ошондой эле көчмө турак жай катары да колдонулган. Археологиялык изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш шаарынын (азыркы Охеймир шаары, Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр шаары,Ирак), Кавказдан ж. б. жерлерден аскердик[[File:АРАБА_22.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБА –''' жүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, ошондой эле көчмө турак жай катары да колдонулган. Археологиялык изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш шаарынын (азыркы Охеймир шаары, Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр шаары,Ирак), Кавказдан ж. б. жерлерден аскердик[[File:АРАБА_22.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Арабалардын калдыктары табылган. Алар б. з. ч. 3-миң жылдыктын акырында, балким андан да мурда колдонулган. Аскердик Арабалар чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия, Кытай, Индостан ж. б.) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бол&#0173;гон</del>. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү Арабада эки аскер – арабакеч <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> найза, кылыч, саадак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү Арабага курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай Арабалар алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма маалыматтарга <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир жерден экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүк Араба <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> көчүп конгон. Жеңил Арабага кош ат, жүк Арабага кош өгүз чегилген. 568-жылы Батыш түрк кагандыгында болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> асемделин жасалган чатыр ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> үстү жыгачтан жасалып, ичи кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган, терезеси бар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дөңгөлөкөк&#0173;түү </del>үйү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кийизден жасалган түрк Арабасы бар экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бат&#0173; </del>(14-кылым), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү Араба жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин, жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык Арабалар да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай Арабага отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> каптал&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт. Бул үстү жабык Арабалар өгүзгө чегилет» – деп эскерет. Орто Азия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри 2 жге чейин жеткен кош дөңгөлөктүү Арабаларды пайдаланышкан.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&#0173;</del>[[File:АРАБА_23.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Арабалардын калдыктары табылган. Алар б. з. ч. 3-миң жылдыктын акырында, балким андан да мурда колдонулган. Аскердик Арабалар чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия, Кытай, Индостан ж. б.) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">болгон</ins>. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү Арабада эки аскер – арабакеч <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> найза, кылыч, саадак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү Арабага курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай Арабалар алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма маалыматтарга <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир жерден экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүк Араба <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> көчүп конгон. Жеңил Арабага кош ат, жүк Арабага кош өгүз чегилген. 568-жылы Батыш түрк кагандыгында болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> асемделин жасалган чатыр ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> үстү жыгачтан жасалып, ичи кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган, терезеси бар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дөңгөлөкөктүү </ins>үйү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кийизден жасалган түрк Арабасы бар экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бат </ins>(14-кылым), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү Араба жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин, жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык Арабалар да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай Арабага отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> каптал&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт. Бул үстү жабык Арабалар өгүзгө чегилет» – деп эскерет. Орто Азия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри 2 жге чейин жеткен кош дөңгөлөктүү Арабаларды пайдаланышкан.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins>[[File:АРАБА_23.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ал эми жеңил Арабалар жол жүрүүгө арналган. Ушул сыяктуу Арабалар Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мон&#0173;голия </del>ж. б. мамлекеттерде кеңири тараган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Учур&#0173;да </del>кош дөңгөлөктүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> төрт дөңгөлөктүү Арабалар негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил Арабалар эс алуу жайларында, циркте ж. б. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">колдоо&#0173;нулат</del>.<br> ''Ш. Керимова. ''<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ал эми жеңил Арабалар жол жүрүүгө арналган. Ушул сыяктуу Арабалар Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Монголия </ins>ж. б. мамлекеттерде кеңири тараган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Учурда </ins>кош дөңгөлөктүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> төрт дөңгөлөктүү Арабалар негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил Арабалар эс алуу жайларында, циркте ж. б. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">колдоонулат</ins>.<br> ''Ш. Керимова. ''<br></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:1-Том]]</ins></div></td></tr>
</table>imported>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%90&diff=66928&oldid=previmported>Temirkan, 04:11, 13 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата2023-12-13T04:11:53Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:11, 13 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБА –''' жүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле көчмө турак жай катары да колдонулган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Археол. </del>изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-нын </del>(азыркы Охеймир <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш.</del>, Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш.</del>,Ирак), Кавказдан ж. б. жерлерден аскердик[[File:АРАБА_22.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБА –''' жүк <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле көчмө турак жай катары да колдонулган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Археологиялык </ins>изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарынын </ins>(азыркы Охеймир <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаары</ins>, Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаары</ins>,Ирак), Кавказдан ж. б. жерлерден аскердик[[File:АРАБА_22.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-дын </del>калдыктары табылган. Алар б. з. ч. 3-миң жылдыктын акырында, балким андан да мурда колдонулган. Аскердик <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лар </del>чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия, Кытай, Индостан ж. б.) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү бол&#0173;гон. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-да </del>эки аскер – арабакеч <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> найза, кылыч, саадак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-га </del>курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лар </del>алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма маалыматтарга <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир жерден экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del><span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> көчүп конгон. Жеңил <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-га </del>кош ат, жүк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-га </del>кош өгүз чегилген. 568-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Батыш түрк кагандыгында болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> асемделин жасалган чатыр ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> үстү жыгачтан жасалып, ичи кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган, терезеси бар дөңгөлөкөк&#0173;түү үйү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кийизден жасалган түрк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-сы </del>бар экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн Бат&#0173; (14-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к.</del>), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин, жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лар </del>да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-га </del>отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> каптал&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт. Бул үстү жабык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лар </del>өгүзгө чегилет» – деп эскерет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">О. </del>Азия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри 2 жге чейин жеткен кош дөңгөлөктүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-ды </del>пайдаланышкан.&#0173;[[File:АРАБА_23.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабалардын </ins>калдыктары табылган. Алар б. з. ч. 3-миң жылдыктын акырында, балким андан да мурда колдонулган. Аскердик <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабалар </ins>чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия, Кытай, Индостан ж. б.) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү бол&#0173;гон. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабада </ins>эки аскер – арабакеч <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> найза, кылыч, саадак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабага </ins>курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабалар </ins>алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма маалыматтарга <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир жерден экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Араба </ins><span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> көчүп конгон. Жеңил <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабага </ins>кош ат, жүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабага </ins>кош өгүз чегилген. 568-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Батыш түрк кагандыгында болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> асемделин жасалган чатыр ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> үстү жыгачтан жасалып, ичи кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капталган, терезеси бар дөңгөлөкөк&#0173;түү үйү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кийизден жасалган түрк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабасы </ins>бар экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн Бат&#0173; (14-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылым</ins>), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Араба </ins>жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин, жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабалар </ins>да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабага </ins>отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> каптал&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт. Бул үстү жабык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабалар </ins>өгүзгө чегилет» – деп эскерет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орто </ins>Азия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри 2 жге чейин жеткен кош дөңгөлөктүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабаларды </ins>пайдаланышкан.&#0173;[[File:АРАБА_23.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ал эми жеңил <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лар </del>жол жүрүүгө арналган. Ушул сыяктуу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лар </del>Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, Мон&#0173;голия ж. б. мамлекеттерде кеңири тараган. Учур&#0173;да кош дөңгөлөктүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> төрт дөңгөлөктүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лар </del>негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-лар </del>эс алуу жайларында, циркте ж. б. колдоо&#0173;нулат.<br> ''Ш. Керимова. ''<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ал эми жеңил <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабалар </ins>жол жүрүүгө арналган. Ушул сыяктуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабалар </ins>Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, Мон&#0173;голия ж. б. мамлекеттерде кеңири тараган. Учур&#0173;да кош дөңгөлөктүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> төрт дөңгөлөктүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабалар </ins>негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабалар </ins>эс алуу жайларында, циркте ж. б. колдоо&#0173;нулат.<br> ''Ш. Керимова. ''<br></div></td></tr>
</table>imported>Temirkanhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%90&diff=66927&oldid=previmported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (5), ж-а → <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> (8)2022-12-05T11:18:14Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: м-н → <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (5), ж-а → <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> (8)</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">11:18, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБА –''' жүк ж-а жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, о. эле көчмө турак жай катары да колдонулган. Археол. изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш ш-нын (азыркы Охеймир ш., Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр ш.,Ирак), Кавказдан ж. б. жерлерден аскердик[[File:АРАБА_22.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБА –''' жүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, о. эле көчмө турак жай катары да колдонулган. Археол. изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш ш-нын (азыркы Охеймир ш., Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр ш.,Ирак), Кавказдан ж. б. жерлерден аскердик[[File:АРАБА_22.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын калдыктары табылган. Алар б. з. ч. 3-миң жылдыктын акырында, балким андан да мурда колдонулган. Аскердик А-лар чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия, Кытай, Индостан ж. б.) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү бол&#0173;гон. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү А-да эки аскер – арабакеч ж-а найза, кылыч, саадак м-н куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү А-га курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай А-лар алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма маалыматтарга ж-а Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир жерден экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил ж-а жүк А. м-н көчүп конгон. Жеңил А-га кош ат, жүк А-га кош өгүз чегилген. 568-ж. Батыш түрк кагандыгында болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер м-н асемделин жасалган чатыр ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын ж-а үстү жыгачтан жасалып, ичи кийиз м-н капталган, терезеси бар дөңгөлөкөк&#0173;түү үйү ж-а кийизден жасалган түрк А-сы бар экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн Бат&#0173; (14-к.), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү А. жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин, жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык А-лар да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай А-га отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз м-н каптал&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт. Бул үстү жабык А-лар өгүзгө чегилет» – деп эскерет. О. Азия ж-а Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри 2 жге чейин жеткен кош дөңгөлөктүү А-ды пайдаланышкан.&#0173;[[File:АРАБА_23.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын калдыктары табылган. Алар б. з. ч. 3-миң жылдыктын акырында, балким андан да мурда колдонулган. Аскердик А-лар чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия, Кытай, Индостан ж. б.) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү бол&#0173;гон. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү А-да эки аскер – арабакеч <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>найза, кылыч, саадак <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>менен</span> </ins>куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү А-га курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай А-лар алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма маалыматтарга <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир жерден экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>жүк А. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>менен</span> </ins>көчүп конгон. Жеңил А-га кош ат, жүк А-га кош өгүз чегилген. 568-ж. Батыш түрк кагандыгында болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>менен</span> </ins>асемделин жасалган чатыр ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>үстү жыгачтан жасалып, ичи кийиз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>менен</span> </ins>капталган, терезеси бар дөңгөлөкөк&#0173;түү үйү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>кийизден жасалган түрк А-сы бар экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн Бат&#0173; (14-к.), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү А. жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин, жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык А-лар да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай А-га отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>менен</span> </ins>каптал&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт. Бул үстү жабык А-лар өгүзгө чегилет» – деп эскерет. О. Азия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри 2 жге чейин жеткен кош дөңгөлөктүү А-ды пайдаланышкан.&#0173;[[File:АРАБА_23.png | thumb|none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ал эми жеңил А-лар жол жүрүүгө арналган. Ушул сыяктуу А-лар Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, Мон&#0173;голия ж. б. мамлекеттерде кеңири тараган. Учур&#0173;да кош дөңгөлөктүү ж-а төрт дөңгөлөктүү А-лар негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил А-лар эс алуу жайларында, циркте ж. б. колдоо&#0173;нулат.<br> ''Ш. Керимова. ''<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ал эми жеңил А-лар жол жүрүүгө арналган. Ушул сыяктуу А-лар Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, Мон&#0173;голия ж. б. мамлекеттерде кеңири тараган. Учур&#0173;да кош дөңгөлөктүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'>жана</span> </ins>төрт дөңгөлөктүү А-лар негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил А-лар эс алуу жайларында, циркте ж. б. колдоо&#0173;нулат.<br> ''Ш. Керимова. ''<br></div></td></tr>
</table>imported>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%90&diff=66926&oldid=previmported>Temirkan, 09:42, 29 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата2022-11-29T09:42:05Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:42, 29 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>''' –''' жүк ж-а жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, о. эле көчмө турак жай катары да колдонулган. Археол. изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш ш-нын (азыркы Охеймир ш., Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр ш.,Ирак), Кавказдан ж. б. жерлерден аскердик</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">АРАБА </ins>–''' жүк ж-а жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, о. эле көчмө турак жай катары да колдонулган. Археол. изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш ш-нын (азыркы Охеймир ш., Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр ш.,Ирак), Кавказдан ж. б. жерлерден аскердик[[File:АРАБА_22.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБА_22.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын калдыктары табылган. Алар б. з. ч. 3-миң жылдыктын акырында, балким андан да мурда колдонулган. Аскердик А-лар чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия, Кытай, Индостан ж. б.) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү бол&#0173;гон. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү А-да эки аскер – арабакеч ж-а найза, кылыч, саадак м-н куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү А-га курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай А-лар алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма маалыматтарга ж-а Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жерден </ins>экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил ж-а жүк А. м-н <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">көчүп конгон</ins>. Жеңил А-га кош ат, жүк А-га кош өгүз чегилген. 568-ж. Батыш түрк кагандыгында болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер м-н асемделин жасалган чатыр ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын ж-а үстү жыгачтан жасалып, ичи кийиз м-н капталган, терезеси бар дөңгөлөкөк&#0173;түү үйү ж-а кийизден жасалган түрк А-сы бар экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бат</ins>&#0173; (14-к.), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү А. жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин, жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык А-лар да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай А-га отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз м-н <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">каптал</ins>&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт. Бул үстү жабык А-лар өгүзгө чегилет» – деп эскерет. О. Азия ж-а Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри 2 жге чейин жеткен кош дөңгөлөктүү А-ды пайдаланышкан.&#0173;[[File:АРАБА_23.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын калдыктары табылган. Алар б. з. ч. 3-миң жылдыктын акырында, балким андан да мурда колдонулган. Аскердик А-лар чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия, Кытай, Индостан ж. б.) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү бол&#0173;гон. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү А-да эки аскер – арабакеч ж-а найза, кылыч, саадак м-н куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү А-га курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай А-лар алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма маалыматтарга ж-а Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жер�ер&#0173;дей </del>экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил ж-а жүк А. м-н <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">көчүпконгон</del>. Жеңил А-га кош ат, жүк А-га кош өгүз чегилген. 568-ж. Батыш түрк кагандыгында болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер м-н асемделин жасалган чатыр</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ал эми жеңил А-лар жол жүрүүгө арналган. Ушул сыяктуу А-лар Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, Мон&#0173;голия ж. б. мамлекеттерде кеңири тараган. Учур&#0173;да кош дөңгөлөктүү ж-а төрт дөңгөлөктүү А-лар негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил А-лар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эс алуу </ins>жайларында, циркте ж. б. колдоо&#0173;нулат.<br> ''Ш. Керимова. ''<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын ж-а үстү жыгачтан жасалып, ичи кийиз м-н капталган, терезеси бар дөңгөлөкөк&#0173;түү үйү ж-а кийизден жасалган түрк А-сы бар экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бат�</del>&#0173;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тута </del>(14-к.), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү А. жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин, жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык А-лар да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай А-га отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз м-н <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">каптал�ал</del>&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт. Бул үстү жабык А-лар өгүзгө чегилет» – деп эскерет. О. Азия ж-а Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри 2 жге чейин жеткен кош дөңгөлөктүү А-ды пайдаланышкан.&#0173;[[File:АРАБА_23.png | thumb | none]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ал эми жеңил А-лар жол жүрүүгө арналган. Ушул сыяктуу А-лар Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, Мон&#0173;голия ж. б. мамлекеттерде кеңири тараган. Учур&#0173;да кош дөңгөлөктүү ж-а төрт дөңгөлөктүү А-лар негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил А-лар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эсалуу </del>жайларында, циркте ж. б. колдоо&#0173;нулат.<br> ''Ш. Керимова. ''<br></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>imported>Temirkanhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%90&diff=66925&oldid=previmported>Kerimova-59, 02:49, 15 Июль (Теке) 2022 карата2022-07-15T02:49:07Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:49, 15 Июль (Теке) 2022 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''' –''' жүк ж-а жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, о. эле</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> ''' –''' жүк ж-а жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, о. эле көчмө турак жай катары да колдонулган. Археол. изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш ш-нын (азыркы Охеймир ш., Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр ш.,Ирак), Кавказдан ж. б. жерлерден аскердик</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>көчмө турак жай катары да колдонулган. Археол. изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш ш-нын (азыркы Охеймир ш., Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр ш.,</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ирак), Кавказдан ж. б. жерлерден аскердик</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБА_22.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБА_22.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын калдыктары табылган. Алар б. з. ч.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын калдыктары табылган. Алар б. з. ч. 3-миң жылдыктын акырында, балким андан да мурда колдонулган. Аскердик А-лар чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия, Кытай, Индостан ж. б.) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү бол&#0173;гон. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү А-да эки аскер – арабакеч ж-а найза, кылыч, саадак м-н куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү А-га курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай А-лар алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма маалыматтарга ж-а Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жер�ер</ins>&#0173;дей экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил ж-а жүк А. м-н көчүпконгон. Жеңил А-га кош ат, жүк А-га кош өгүз чегилген. 568-ж. Батыш түрк кагандыгында болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер м-н асемделин жасалган чатыр</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3-миң жылдыктын акырында, балким андан да</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын ж-а үстү жыгачтан жасалып, ичи кийиз м-н капталган, терезеси бар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дөңгөлөкөк</ins>&#0173;түү үйү ж-а кийизден жасалган түрк А-сы бар экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бат�</ins>&#0173;тута (14-к.), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү А. жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин, жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык А-лар да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай А-га отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз м-н <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">каптал�ал</ins>&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт. Бул үстү жабык А-лар өгүзгө чегилет» – деп эскерет. О. Азия ж-а Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри 2 жге чейин жеткен кош дөңгөлөктүү А-ды <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">пайдаланышкан.</ins>&#0173;[[File:АРАБА_23.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>мурда колдонулган. Аскердик А-лар чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия,</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ал эми жеңил А-лар жол жүрүүгө арналган. Ушул сыяктуу А-лар Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, Мон&#0173;голия ж. б. мамлекеттерде кеңири тараган. Учур&#0173;да кош дөңгөлөктүү ж-а төрт дөңгөлөктүү А-лар негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил А-лар эсалуу жайларында, циркте ж. б. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">колдоо</ins>&#0173;нулат.<br> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>''Ш. Керимова. ''<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Кытай, Индостан ж. б.) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү бол&#0173;гон. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-да эки аскер – арабакеч ж-а найза, кылыч,</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>саадак м-н куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү А-га</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай А-лар алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>маалыматтарга ж-а Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жер</del>&#0173;дей экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил ж-а жүк А. м-н көчүпконгон. Жеңил А-га кош ат, жүк А-га кош өгүз</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чегилген. 568-ж. Батыш түрк кагандыгында</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер м-н асемделин жасалган чатыр</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын ж-а үстү жыгачтан жасалып,</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ичи кийиз м-н капталган, терезеси бар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дөңгөлөк</del>&#0173;түү үйү ж-а кийизден жасалган түрк А-сы бар</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бат</del>&#0173;тута (14-к.), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү А.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин,</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык А-лар</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай А-га отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз м-н <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">каптал</del>&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Бул үстү жабык А-лар өгүзгө чегилет» – деп эскерет. О. Азия ж-а Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2 жге чейин жеткен кош дөңгөлөктүү А-ды <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">пай</del>&#0173;[[File:АРАБА_23.png | thumb | none]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">даланышкан. </del>Ал эми жеңил А-лар жол жүрүүгө</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>арналган. Ушул сыяктуу А-лар Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, Мон&#0173;голия ж. б. мамлекеттерде кеңири тараган. Учур&#0173;да кош дөңгөлөктүү ж-а төрт дөңгөлөктүү А-лар</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-лар эсалуу жайларында, циркте ж. б. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">колдо</del>&#0173;нулат. <br> ''Ш. Керимова. ''<br></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>imported>Kerimova-59http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%90&diff=66924&oldid=previmported>Kadyrm: 1 версия2022-06-06T08:16:30Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:16, 6 Июнь (Кулжа) 2022 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>imported>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%90&diff=66923&oldid=prev433-496>KadyrM, 09:09, 5 Июнь (Кулжа) 2022 карата2022-06-05T09:09:53Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div> ''' –''' жүк ж-а жүргүнчү ташуучу, дөңгөлөктүү чарбалык унаа. Алгач согуш ишинде транспорт, кийин жол жүрүүгө, жүк ташууга, о. эле<br />
көчмө турак жай катары да колдонулган. Археол. изилдөөлөрдүн негизинде Вавилон аймагындагы байыркы Киш ш-нын (азыркы Охеймир ш., Ирак) ордунан, шумерлердин шаар-мамлекети Урумдан (Ур, азыркы Тель-Мукаяр ш.,<br />
Ирак), Кавказдан ж. б. жерлерден аскердик<br />
[[File:АРАБА_22.png | thumb | none]]<br />
А-дын калдыктары табылган. Алар б. з. ч.<br />
3-миң жылдыктын акырында, балким андан да<br />
мурда колдонулган. Аскердик А-лар чыгыштагы байыркы мамлекеттерде (Ассирия, Персия,<br />
Кытай, Индостан ж. б.) согуш мезгилинде кенен пайдаланылган. Алардын бир нече түрү бол&#0173;гон. Жалгыз же эки ат чегилген кош дөңгөлөктүү<br />
А-да эки аскер – арабакеч ж-а найза, кылыч,<br />
саадак м-н куралданган аскер – жоокер отурган. Төрт ат чегилген төрт дөңгөлөктүү А-га<br />
курал-жарактар жүктөлгөн, аттарга соот жабылган. Мындай А-лар алдыңкы катарда, жөө аскерлер алардан кийин жүргөн. Тарыхый жазма<br />
маалыматтарга ж-а Алтайдагы дөбө-мүрзөлөрдөгү табылгаларга караганда байыркы түрк<br />
тилдүү көчмөн уруулар (сак-скифтер) бир жер&#0173;дей экинчи жерге көчкөндө, жазында жаздоого, жайында жайлоого, күзүндө күздөөгө, кышында кыштоого жеңил ж-а жүк А. м-н көчүпконгон. Жеңил А-га кош ат, жүк А-га кош өгүз<br />
чегилген. 568-ж. Батыш түрк кагандыгында<br />
болгон Византия элчиси Земарх кагандын жибек кездемелер м-н асемделин жасалган чатыр<br />
ичинде, дөңгөлөктүү бийик тактага отуруп кабыл алгандыгын ж-а үстү жыгачтан жасалып,<br />
ичи кийиз м-н капталган, терезеси бар дөңгөлөк&#0173;түү үйү ж-а кийизден жасалган түрк А-сы бар<br />
экенин жазат. Абу-Абдаллах Мухаммед Ибн Бат&#0173;тута (14-к.), кыпчактарда төрт дөңгөлөктүү А.<br />
жасалып, ага эки же бир нече ат чегилээрин,<br />
жыгачтан жасалган ар түрдүү үстү жабык А-лар<br />
да болорун, анын ичине уктоого да, тамак ичүүгө<br />
да ылайыктуу экендигин, көчкөндө кыпчак аялдары ушундай А-га отуруп, эркектери ат минерин айткан. Скифтер тууралуу Гиппократ: «Алар<br />
төрт же алты дөңгөлөктүү, кийиз м-н каптал&#0173;ган, үй сыяктуу курулган боз үйлөрдө жаша&#0173;ган. Андан жаан да, күн да, жел да өтпөйт.<br />
Бул үстү жабык А-лар өгүзгө чегилет» – деп эскерет. О. Азия ж-а Жакынкы Чыгыш элдеринде жүк ташуу үчүн дөңгөлөктөрүнүн диаметри<br />
2 жге чейин жеткен кош дөңгөлөктүү А-ды пай&#0173;[[File:АРАБА_23.png | thumb | none]]<br />
даланышкан. Ал эми жеңил А-лар жол жүрүүгө<br />
арналган. Ушул сыяктуу А-лар Европанын түштүгүндө, Кавказ, Түркия, Испания, Индия, Мон&#0173;голия ж. б. мамлекеттерде кеңири тараган. Учур&#0173;да кош дөңгөлөктүү ж-а төрт дөңгөлөктүү А-лар<br />
негизинен чарба иштеринде, ал эми жеңил<br />
А-лар эсалуу жайларында, циркте ж. б. колдо&#0173;нулат. <br> ''Ш. Керимова. ''<br><br />
</div>433-496>KadyrM