АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛДАРЫ - Түзөтүүлөр тарыхы

http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛДАРЫ - Түзөтүүлөр тарыхы 2026-04-23T10:22:19Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=66999&oldid=prev imported>Gulira: Gulira moved page АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ to АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛДАРЫ 2026-02-05T05:01:59Z

<p>Gulira moved page <a href="/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%A3&action=edit&redlink=1" class="new" title="АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ (мындай барак жок)">АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ</a> to <a href="/index.php/%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB" title="АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛДАРЫ">АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛДАРЫ</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:01, 5 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

imported>Gulira http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=66998&oldid=prev imported>Gulira, 05:01, 5 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата 2026-02-05T05:01:27Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:01, 5 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ЖОРТУУЛУ</del>'''– [[Араб халифаты]]нын (VII–XI) баскынчыл согуштук аракеттеринин бир бөлүгү. [[Мухаммед пайгамбар]] көз жумгандан кийин (632) [[халиф]] шайланган [[Абу-Бакр]] (573–634) [[Византия]] (395–1453) жана [[Сасаниддер]]дин империяларын (224–651) басып алуу үчүн араб жортуулдарын баштаган. Анын мындай саясатын кийинки халиф (634–644) Омар ибн ал-Хаттаб улантып, 636-жылы Кадистеги алгачкы салгылашууда перстердин колу жеңилип калган. 642-жылы Нехавенддеги согушта перстер толук талкаланып, империянын батышы арабдардын колуна өткөн. Ошол эле жылы арабдар Сакастан (азыркы [[Иран]] жана [[Афганстан]]) аймагын басып алганда, сасандардын шахы (632/33–651/52) Йездигерд III [[Орто Азия]]га качып, [[Мерв]] шаарына жакын жерден каза болгон. 651-жылы Хорасан, 652-жылы Тохаристан арабдардын колуна өткөн. 705-жылдан баштап арабдар Аму-Дарыянын чыгышына (кара: [[Мавераннахр]]) коркунуч туудура баштаган. [[Түргөш кагандыгы]]нын (704–756) экинчи каганы (706–711, кээ бир маалыматта 716), [[Сакал]] (кытай иероглифи боюнча «sak-kât, saqal» – Согэ) 706-жылы түрк-согдулардан коалиция түзүүгө аракет кылган, бирок [[Кутейба ибн Муслим]]ге (669–715) ишенген согдулардын падышасы Тархун [[түрктөр]]дүн жардамынан баш тарткан. Натыйжада түрктөр жеңилип, 709-жылы [[Бухара]] шаары арабдарга караган. 712-жылы [[Хорезм]]ди караткандан кийин Кутейба [[Согду]]ну (713), [[Үргөнч]]тү (720) каратып, [[Сыр-Дарыя]]га жеткен. 739–740-жылдары арабдар Шашты ([[Ташкент]]) алып, [[Фергана]]нын түндүгүн ээлеген. 751-жылы июлда [[Талас өрөөнү]]ндөгү ''Атлах'' шаарынын жанында [[Тан династиясы]]нын (618–907) аскерлери менен Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн (кара: [[Атлах салгылашуусу]]). Согуштун жүрүшүндө карлук ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу менен арабдар жеңишке жетип, Тан аскери чоң жоготууларга учураган. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид ''Саманиддер'' династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр жана Фергана аймагы толугу менен ''Араб'' ''халифатына'' караган. [[Караханиддер]]дин мезгилинде 960-жылы [[ислам]] дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам менен бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык жана рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын (кара: [[Араб маданияты]]) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ЖОРТУУЛДАРЫ</ins>''' – [[Араб халифаты]]нын (VII–XI) баскынчыл согуштук аракеттеринин бир бөлүгү. [[Мухаммед пайгамбар]] көз жумгандан кийин (632) [[халиф]] шайланган [[Абу-Бакр]] (573–634) [[Византия]] (395–1453) жана [[Сасаниддер]]дин империяларын (224–651) басып алуу үчүн араб жортуулдарын баштаган. Анын мындай саясатын кийинки халиф (634–644) Омар ибн ал-Хаттаб улантып, 636-жылы Кадистеги алгачкы салгылашууда перстердин колу жеңилип калган. 642-жылы Нехавенддеги согушта перстер толук талкаланып, империянын батышы арабдардын колуна өткөн. Ошол эле жылы арабдар Сакастан (азыркы [[Иран]] жана [[Афганстан]]) аймагын басып алганда, сасандардын шахы (632/33–651/52) Йездигерд III [[Орто Азия]]га качып, [[Мерв]] шаарына жакын жерден каза болгон. 651-жылы Хорасан, 652-жылы Тохаристан арабдардын колуна өткөн. 705-жылдан баштап арабдар Аму-Дарыянын чыгышына (кара: [[Мавераннахр]]) коркунуч туудура баштаган. [[Түргөш кагандыгы]]нын (704–756) экинчи каганы (706–711, кээ бир маалыматта 716), [[Сакал]] (кытай иероглифи боюнча «sak-kât, saqal» – Согэ) 706-жылы түрк-согдулардан коалиция түзүүгө аракет кылган, бирок [[Кутейба ибн Муслим]]ге (669–715) ишенген согдулардын падышасы Тархун [[түрктөр]]дүн жардамынан баш тарткан. Натыйжада түрктөр жеңилип, 709-жылы [[Бухара]] шаары арабдарга караган. 712-жылы [[Хорезм]]ди караткандан кийин Кутейба [[Согду]]ну (713), [[Үргөнч]]тү (720) каратып, [[Сыр-Дарыя]]га жеткен. 739–740-жылдары арабдар Шашты ([[Ташкент]]) алып, [[Фергана]]нын түндүгүн ээлеген. 751-жылы июлда [[Талас өрөөнү]]ндөгү ''Атлах'' шаарынын жанында [[Тан династиясы]]нын (618–907) аскерлери менен Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн (кара: [[Атлах салгылашуусу]]). Согуштун жүрүшүндө карлук ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу менен арабдар жеңишке жетип, Тан аскери чоң жоготууларга учураган. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид ''Саманиддер'' династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр жана Фергана аймагы толугу менен ''Араб'' ''халифатына'' караган. [[Караханиддер]]дин мезгилинде 960-жылы [[ислам]] дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам менен бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык жана рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын (кара: [[Араб маданияты]]) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Гумилев Л.Н. Древные тюрки. М., 1993. Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю. История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Кляшторный С. Г. Степные империи: рождение, триумф, гибель. //Степные империи древней Евразии. СПб: 2005.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Гумилев Л.Н. Древные тюрки. М., 1993. Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю. История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Кляшторный С. Г. Степные империи: рождение, триумф, гибель. //Степные империи древней Евразии. СПб: 2005.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Gulira http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=66997&oldid=prev imported>Gulira, 04:58, 5 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата 2026-02-05T04:58:53Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:58, 5 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ'''– [[Араб халифаты]]нын (VII–XI) баскынчыл согуштук аракеттеринин бир бөлүгү. [[Мухаммед пайгамбар]] көз жумгандан кийин (632) [[халиф]] шайланган [[Абу-Бакр]] (573–634) [[Византия]] (395–1453) жана [[Сасаниддер]]дин империяларын (224–651) басып алуу үчүн араб жортуулдарын баштаган. Анын мындай саясатын кийинки халиф (634–644) Омар ибн ал-Хаттаб улантып, 636-жылы Кадистеги алгачкы салгылашууда перстердин колу жеңилип калган. 642-жылы Нехавенддеги согушта перстер толук талкаланып, империянын батышы арабдардын колуна өткөн. Ошол эле жылы арабдар Сакастан (азыркы [[Иран]] жана [[Афганстан]]) аймагын басып алганда, сасандардын шахы (632/33–651/52) Йездигерд III [[Орто Азия]]га качып, [[Мерв]] шаарына жакын жерден каза болгон. 651-жылы Хорасан, 652-жылы Тохаристан арабдардын колуна өткөн. 705-жылдан баштап арабдар Аму-Дарыянын чыгышына (кара: [[Мавераннахр]]) коркунуч туудура баштаган. [[Түргөш кагандыгы]]нын (704–756) экинчи каганы (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">706–11</del>, кээ бир маалыматта 716), [[Сакал]] (кытай иероглифи боюнча «sak-kât, saqal» – Согэ) 706-жылы түрк-согдулардан коалиция түзүүгө аракет кылган, бирок [[Кутейба ибн Муслим]]ге (669–715) ишенген согдулардын падышасы Тархун [[түрктөр]]дүн жардамынан баш тарткан. Натыйжада түрктөр жеңилип, 709-жылы [[Бухара]] шаары арабдарга караган. 712-жылы [[Хорезм]]ди караткандан кийин Кутейба [[Согду]]ну (713), [[Үргөнч]]тү (720) каратып, [[Сыр-Дарыя]]га жеткен. 739–740-жылдары арабдар Шашты ([[Ташкент]]) алып, [[Фергана]]нын түндүгүн ээлеген. 751-жылы июлда [[Талас өрөөнү]]ндөгү Атлах шаарынын жанында [[Тан династиясы]]нын (618–907) аскерлери менен Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн (кара: [[Атлах салгылашуусу]]). Согуштун жүрүшүндө карлук ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу менен арабдар жеңишке жетип, Тан аскери чоң жоготууларга учураган. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид Саманиддер династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр жана Фергана аймагы толугу менен Араб халифатына караган. [[Караханиддер]]дин мезгилинде 960-жылы [[ислам]] дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам менен бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык жана рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын (кара: [[Араб маданияты]]) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ'''– [[Араб халифаты]]нын (VII–XI) баскынчыл согуштук аракеттеринин бир бөлүгү. [[Мухаммед пайгамбар]] көз жумгандан кийин (632) [[халиф]] шайланган [[Абу-Бакр]] (573–634) [[Византия]] (395–1453) жана [[Сасаниддер]]дин империяларын (224–651) басып алуу үчүн араб жортуулдарын баштаган. Анын мындай саясатын кийинки халиф (634–644) Омар ибн ал-Хаттаб улантып, 636-жылы Кадистеги алгачкы салгылашууда перстердин колу жеңилип калган. 642-жылы Нехавенддеги согушта перстер толук талкаланып, империянын батышы арабдардын колуна өткөн. Ошол эле жылы арабдар Сакастан (азыркы [[Иран]] жана [[Афганстан]]) аймагын басып алганда, сасандардын шахы (632/33–651/52) Йездигерд III [[Орто Азия]]га качып, [[Мерв]] шаарына жакын жерден каза болгон. 651-жылы Хорасан, 652-жылы Тохаристан арабдардын колуна өткөн. 705-жылдан баштап арабдар Аму-Дарыянын чыгышына (кара: [[Мавераннахр]]) коркунуч туудура баштаган. [[Түргөш кагандыгы]]нын (704–756) экинчи каганы (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">706–711</ins>, кээ бир маалыматта 716), [[Сакал]] (кытай иероглифи боюнча «sak-kât, saqal» – Согэ) 706-жылы түрк-согдулардан коалиция түзүүгө аракет кылган, бирок [[Кутейба ибн Муслим]]ге (669–715) ишенген согдулардын падышасы Тархун [[түрктөр]]дүн жардамынан баш тарткан. Натыйжада түрктөр жеңилип, 709-жылы [[Бухара]] шаары арабдарга караган. 712-жылы [[Хорезм]]ди караткандан кийин Кутейба [[Согду]]ну (713), [[Үргөнч]]тү (720) каратып, [[Сыр-Дарыя]]га жеткен. 739–740-жылдары арабдар Шашты ([[Ташкент]]) алып, [[Фергана]]нын түндүгүн ээлеген. 751-жылы июлда [[Талас өрөөнү]]ндөгү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>Атлах<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </ins>шаарынын жанында [[Тан династиясы]]нын (618–907) аскерлери менен Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн (кара: [[Атлах салгылашуусу]]). Согуштун жүрүшүндө карлук ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу менен арабдар жеңишке жетип, Тан аскери чоң жоготууларга учураган. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>Саманиддер<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </ins>династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр жана Фергана аймагы толугу менен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>Араб<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' ''</ins>халифатына<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </ins>караган. [[Караханиддер]]дин мезгилинде 960-жылы [[ислам]] дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам менен бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык жана рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын (кара: [[Араб маданияты]]) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Гумилев Л.Н. Древные тюрки. М., 1993. Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю. История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Кляшторный С. Г. Степные империи: рождение, триумф, гибель. //Степные империи древней Евразии. СПб: 2005.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Гумилев Л.Н. Древные тюрки. М., 1993. Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю. История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Кляшторный С. Г. Степные империи: рождение, триумф, гибель. //Степные империи древней Евразии. СПб: 2005.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Gulira http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=66996&oldid=prev imported>Турганбаев Элебай, 07:24, 2 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 карата 2025-10-02T07:24:02Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:24, 2 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ'''– Араб <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">халифатынын </del>(VII–XI) баскынчыл согуштук аракеттеринин бир бөлүгү. Мухаммед пайгамбар көз жумгандан кийин (632) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>халиф<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>шайланган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Абу-Бакр<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>(573–634) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Византия<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>(395–1453) жана <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Сасаниддердин'' </del>империяларын (224–651) басып алуу үчүн араб жортуулдарын баштаган. Анын мындай саясатын кийинки халиф (634–644) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Омар<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>ибн ал-Хаттаб улантып, 636-жылы Кадистеги алгачкы салгылашууда перстердин колу жеңилип калган. 642-жылы Нехавенддеги согушта перстер толук талкаланып, империянын батышы арабдардын колуна өткөн. Ошол эле жылы арабдар Сакастан (азыркы Иран жана Афганстан) аймагын басып алганда, сасандардын шахы (632/33–651/52) Йездигерд III Орто <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Азияга </del>качып, Мерв шаарына жакын жерден каза болгон. 651-жылы Хорасан, 652-жылы Тохаристан арабдардын колуна өткөн. 705-жылдан баштап арабдар Аму-Дарыянын чыгышына (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к. ''</del>Мавераннахр<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>) коркунуч туудура баштаган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Түргөш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кагандыгынын'' </del>(704–756) экинчи каганы (706–11, кээ бир маалыматта 716), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Сакал<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>(кытай иероглифи боюнча «sak-kât, saqal» – Согэ) 706-жылы түрк-согдулардан коалиция түзүүгө аракет кылган, бирок <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Кутейба ибн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Муслимге'' </del>(669–715) ишенген согдулардын падышасы Тархун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түрктөрдүн </del>жардамынан баш тарткан. Натыйжада түрктөр жеңилип, 709-жылы Бухара шаары арабдарга караган. 712-жылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Хорезмди </del>караткандан кийин Кутейба <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Согдуну'' </del>(713), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Үргөнчтү'' </del>(720) каратып, Сыр-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дарыяга </del>жеткен. 739–740-жылдары арабдар Шашты (Ташкент) алып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Фергананын </del>түндүгүн ээлеген. 751-жылы июлда Талас <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өрөөнүндөгү </del>Атлах шаарынын жанында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Тан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">династиясынын'' </del>аскерлери менен Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн (кара: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Атлах салгылашуусу<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>). Согуштун жүрүшүндө карлук ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу менен арабдар жеңишке жетип, Тан аскери чоң жоготууларга учураган. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид Саманиддер династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр жана Фергана аймагы толугу менен Араб халифатына караган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Караханиддердин </del>мезгилинде 960-жылы ислам дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам менен бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык жана рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын (кара: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Араб маданияты<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ'''– <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Араб <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">халифаты]]нын </ins>(VII–XI) баскынчыл согуштук аракеттеринин бир бөлүгү. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Мухаммед пайгамбар<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>көз жумгандан кийин (632) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>халиф<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>шайланган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Абу-Бакр<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(573–634) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Византия<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(395–1453) жана <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Сасаниддер]]дин </ins>империяларын (224–651) басып алуу үчүн араб жортуулдарын баштаган. Анын мындай саясатын кийинки халиф (634–644) Омар ибн ал-Хаттаб улантып, 636-жылы Кадистеги алгачкы салгылашууда перстердин колу жеңилип калган. 642-жылы Нехавенддеги согушта перстер толук талкаланып, империянын батышы арабдардын колуна өткөн. Ошол эле жылы арабдар Сакастан (азыркы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Иран<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>жана <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Афганстан<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) аймагын басып алганда, сасандардын шахы (632/33–651/52) Йездигерд III <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Орто <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Азия]]га </ins>качып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Мерв<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>шаарына жакын жерден каза болгон. 651-жылы Хорасан, 652-жылы Тохаристан арабдардын колуна өткөн. 705-жылдан баштап арабдар Аму-Дарыянын чыгышына (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кара: [[</ins>Мавераннахр<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) коркунуч туудура баштаган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Түргөш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кагандыгы]]нын </ins>(704–756) экинчи каганы (706–11, кээ бир маалыматта 716), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Сакал<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(кытай иероглифи боюнча «sak-kât, saqal» – Согэ) 706-жылы түрк-согдулардан коалиция түзүүгө аракет кылган, бирок <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Кутейба ибн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Муслим]]ге </ins>(669–715) ишенген согдулардын падышасы Тархун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[түрктөр]]дүн </ins>жардамынан баш тарткан. Натыйжада түрктөр жеңилип, 709-жылы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Бухара<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>шаары арабдарга караган. 712-жылы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Хорезм]]ди </ins>караткандан кийин Кутейба <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Согду]]ну </ins>(713), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Үргөнч]]тү </ins>(720) каратып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Сыр-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дарыя]]га </ins>жеткен. 739–740-жылдары арабдар Шашты (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ташкент<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) алып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Фергана]]нын </ins>түндүгүн ээлеген. 751-жылы июлда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Талас <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өрөөнү]]ндөгү </ins>Атлах шаарынын жанында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Тан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">династиясы]]нын (618–907) </ins>аскерлери менен Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн (кара: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Атлах салгылашуусу<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>). Согуштун жүрүшүндө карлук ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу менен арабдар жеңишке жетип, Тан аскери чоң жоготууларга учураган. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид Саманиддер династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр жана Фергана аймагы толугу менен Араб халифатына караган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Караханиддер]]дин </ins>мезгилинде 960-жылы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ислам<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам менен бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык жана рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын (кара: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Араб маданияты<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Гумилев Л.Н. Древные тюрки. М., 1993. Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю. История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Кляшторный С. Г. Степные империи: рождение, триумф, гибель. //Степные империи древней Евразии. СПб: 2005.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Гумилев Л.Н. Древные тюрки. М., 1993. Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю. История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Кляшторный С. Г. Степные империи: рождение, триумф, гибель. //Степные империи древней Евразии. СПб: 2005.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=66995&oldid=prev imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу 2024-09-12T04:09:18Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span> категория кошуу</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:09, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">2 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">2 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Гумилев Л.Н. Древные тюрки. М., 1993. Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю. История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Кляшторный С. Г. Степные империи: рождение, триумф, гибель. //Степные империи древней Евразии. СПб: 2005.<br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Гумилев Л.Н. Древные тюрки. М., 1993. Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю. История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Кляшторный С. Г. Степные империи: рождение, триумф, гибель. //Степные империи древней Евразии. СПб: 2005.<br></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:1-Том]]</ins></div></td></tr> </table>

imported>Kadyrm http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=66994&oldid=prev imported>Турганбаев Элебай, 07:39, 15 Март (Жалган куран) 2024 карата 2024-03-15T07:39:59Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:39, 15 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'<nowiki/></del>'АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ЖОРТУУЛУ–</del>''' Араб халифатынын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымда ислам динин таратуу максатында Орто Азия менен Казакстан жергесине жасаган жортуулдары</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">633</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдан тарта бир кылымга созулган жүрүштөрдүн на&#0173;тыйжасында </del>арабдар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түштүктө Түндүк Африканы, батышта Франциянын Бурбон аймагына чейин</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">чыгышта Синд </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Инд</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясына чейинки аймактарды багындырып</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">империяга айланган</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Андан ары </del>арабдар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Палестина</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Сирия</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ирак</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иран, Афганистанды караткан. Халиф Абд ал</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Маликтин</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">андан соң анын уулу халиф ал-Валид 1нин мезгилинде </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">705–715</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">арабдардын Орто Азияга жор&#0173;туулдары башталган</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Атактуу араб кол башчысы</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Хорасандын наместниги Кутейба ибн Мус&#0173;лим 710–712</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </del>Бухара <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен Самаркандды</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Хо&#0173;резмди </del>каратып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">713</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы Сыр</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дарыядан өтүп, Фергананы жана </del>Шашты (Ташкент) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ээлейт. Халиф Умар IIнин мезгилинде 719-жылы арабдар Согдуну басып алышат</del>. 751-жылы июлда Талас өрөөнүндөгү Атлах шаарынын жанында Тан династиясынын аскерлери менен Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн. Согуштун жүрүшүндө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Тан аскерлери чоң жоготууларга учурап, карлуктардын, </del>ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу менен арабдар жеңишке <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жетишкен</del>. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид Саманиддер династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр жана Фергана аймагы толугу менен Араб халифатына караган. Караханиддердин мезгилинде 960-жылы ислам дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам менен бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык жана рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын ( <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к. </del>Араб маданияты) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del>Ад.: Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю.История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ЖОРТУУЛУ</ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Араб халифатынын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(VII–XI) баскынчыл согуштук аракеттеринин бир бөлүгү. Мухаммед пайгамбар көз жумгандан кийин (632) ''халиф'' шайланган ''Абу-Бакр'' (573–634) ''Византия'' (395–1453) жана ''Сасаниддердин'' империяларын (224–651) басып алуу үчүн араб жортуулдарын баштаган. Анын мындай саясатын кийинки халиф (634–644) ''Омар'' ибн ал-Хаттаб улантып, 636</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы Кадистеги алгачкы салгылашууда перстердин колу жеңилип калган</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">642</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы Нехавенддеги согушта перстер толук талкаланып, империянын батышы арабдардын колуна өткөн. Ошол эле жылы </ins>арабдар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Сакастан (азыркы Иран жана Афганстан) аймагын басып алганда</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">сасандардын шахы </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">632/33–651/52</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Йездигерд III Орто Азияга качып</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мерв шаарына жакын жерден каза болгон</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">651-жылы Хорасан, 652-жылы Тохаристан арабдардын колуна өткөн. 705-жылдан баштап </ins>арабдар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Аму-Дарыянын чыгышына (к. ''Мавераннахр'') коркунуч туудура баштаган. ''Түргөш кагандыгынын'' (704–756) экинчи каганы (706–11</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кээ бир маалыматта 716)</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Сакал'' (кытай иероглифи боюнча «sak-kât</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">saqal» – Согэ) 706-жылы түрк</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">согдулардан коалиция түзүүгө аракет кылган</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бирок ''Кутейба ибн Муслимге'' </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">669–715</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ишенген согдулардын падышасы Тархун түрктөрдүн жардамынан баш тарткан</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Натыйжада түрктөр жеңилип</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">709</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Бухара <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаары арабдарга караган. 712-жылы Хорезмди караткандан кийин Кутейба ''Согдуну'' (713)</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Үргөнчтү'' (720) </ins>каратып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Сыр</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дарыяга жеткен. 739–740</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары арабдар </ins>Шашты (Ташкент) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">алып, Фергананын түндүгүн ээлеген</ins>. 751-жылы июлда Талас өрөөнүндөгү Атлах шаарынын жанында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>Тан династиясынын<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </ins>аскерлери менен Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(кара: ''Атлах салгылашуусу'')</ins>. Согуштун жүрүшүндө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">карлук </ins>ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу менен арабдар жеңишке <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жетип, Тан аскери чоң жоготууларга учураган</ins>. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид Саманиддер династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр жана Фергана аймагы толугу менен Араб халифатына караган. Караханиддердин мезгилинде 960-жылы ислам дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам менен бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык жана рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кара: ''</ins>Араб маданияты<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гумилев Л.Н. Древные тюрки. М., 1993. </ins>Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю. История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Кляшторный С. Г. Степные империи: рождение, триумф, гибель. //Степные империи древней Евразии. СПб: 2005</ins>.<br></div></td></tr> </table>

imported>Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=66993&oldid=prev imported>Temirkan: Temirkan moved page АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА to АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ 2023-12-13T07:26:32Z

<p>Temirkan moved page <a href="/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90&action=edit&redlink=1" class="new" title="АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА (мындай барак жок)">АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА</a> to <a href="/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%A3&action=edit&redlink=1" class="new" title="АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ (мындай барак жок)">АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:26, 13 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

imported>Temirkan http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=66992&oldid=prev imported>Temirkan, 07:25, 13 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата 2023-12-13T07:25:58Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:25, 13 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ– Араб халифатынын 8-кылымда ислам динин таратуу максатында Орто Азия менен Казакстан жергесине жасаган жортуулдары. 633-жылдан тарта бир кылымга созулган жүрүштөрдүн на&#0173;тыйжасында арабдар түштүктө Түндүк Африканы, батышта Франциянын Бурбон аймагына чейин,чыгышта Синд (Инд) дарыясына чейинки аймактарды багындырып, империяга айланган. Андан ары арабдар Палестина, Сирия, Ирак, Иран, Афганистанды караткан. Халиф Абд ал-Маликтин, андан соң анын уулу халиф ал-Валид 1нин мезгилинде (705–715) арабдардын Орто Азияга жор&#0173;туулдары башталган. Атактуу араб кол башчысы, Хорасандын наместниги Кутейба ибн Мус&#0173;лим 710–712-жылдары Бухара менен Самаркандды, Хо&#0173;резмди каратып, 713-жылы Сыр-Дарыядан өтүп, Фергананы жана Шашты (Ташкент) ээлейт. Халиф Умар IIнин мезгилинде 719-жылы арабдар Согдуну басып алышат. 751-жылы июлда Талас өрөөнүндөгү Атлах шаарынын жанында Тан династиясынын аскерлери менен Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн. Согуштун жүрүшүндө Тан аскерлери чоң жоготууларга учурап, карлуктардын, ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу менен арабдар жеңишке жетишкен. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид Саманиддер династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр жана Фергана аймагы толугу менен Араб халифатына караган. Караханиддердин мезгилинде 960-жылы ислам дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам менен бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык жана рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын ( к. Араб маданияты) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.<br>Ад.: Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю.История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''<nowiki/></ins>'АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ–<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>Араб халифатынын 8-кылымда ислам динин таратуу максатында Орто Азия менен Казакстан жергесине жасаган жортуулдары. 633-жылдан тарта бир кылымга созулган жүрүштөрдүн на&#0173;тыйжасында арабдар түштүктө Түндүк Африканы, батышта Франциянын Бурбон аймагына чейин,чыгышта Синд (Инд) дарыясына чейинки аймактарды багындырып, империяга айланган. Андан ары арабдар Палестина, Сирия, Ирак, Иран, Афганистанды караткан. Халиф Абд ал-Маликтин, андан соң анын уулу халиф ал-Валид 1нин мезгилинде (705–715) арабдардын Орто Азияга жор&#0173;туулдары башталган. Атактуу араб кол башчысы, Хорасандын наместниги Кутейба ибн Мус&#0173;лим 710–712-жылдары Бухара менен Самаркандды, Хо&#0173;резмди каратып, 713-жылы Сыр-Дарыядан өтүп, Фергананы жана Шашты (Ташкент) ээлейт. Халиф Умар IIнин мезгилинде 719-жылы арабдар Согдуну басып алышат. 751-жылы июлда Талас өрөөнүндөгү Атлах шаарынын жанында Тан династиясынын аскерлери менен Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн. Согуштун жүрүшүндө Тан аскерлери чоң жоготууларга учурап, карлуктардын, ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу менен арабдар жеңишке жетишкен. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид Саманиддер династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр жана Фергана аймагы толугу менен Араб халифатына караган. Караханиддердин мезгилинде 960-жылы ислам дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам менен бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык жана рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын ( к. Араб маданияты) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.<br>Ад.: Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю.История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000.<br></div></td></tr> </table>

imported>Temirkan http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=66991&oldid=prev imported>Temirkan, 07:25, 13 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата 2023-12-13T07:25:15Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:25, 13 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>'АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ЖОРТУУЛУ'''– </del>Араб халифатынын 8-кылымда ислам динин таратуу максатында Орто Азия <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='м-н'></del>менен<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></span> </del>Казакстан жергесине жасаган жортуулдары. 633-жылдан тарта бир кылымга созулган жүрүштөрдүн на&#0173;тыйжасында арабдар түштүктө Түндүк Африканы, батышта Франциянын Бурбон аймагына чейин,чыгышта Синд (Инд) дарыясына чейинки аймактарды багындырып, империяга айланган. Андан ары арабдар Палестина, Сирия, Ирак, Иран, Афганистанды караткан. Халиф Абд ал-Маликтин, андан соң анын уулу халиф ал-Валид 1нин мезгилинде (705–715) арабдардын Орто Азияга жор&#0173;туулдары башталган. Атактуу араб кол башчысы, Хорасандын наместниги Кутейба ибн Мус&#0173;лим 710–712-жылдары Бухара <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='м-н'></del>менен<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></span> </del>Самаркандды, Хо&#0173;резмди каратып, 713-жылы Сыр-Дарыядан өтүп, Фергананы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'></del>жана<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></span> </del>Шашты (Ташкент) ээлейт. Халиф Умар IIнин мезгилинде 719-жылы арабдар Согдуну басып алышат. 751-жылы июлда Талас өрөөнүндөгү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Атлах<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>шаарынын жанында Тан династиясынын аскерлери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='м-н'></del>менен<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></span> </del>Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн. Согуштун жүрүшүндө Тан аскерлери чоң жоготууларга учурап, карлуктардын, ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='м-н'></del>менен<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></span> </del>арабдар жеңишке жетишкен. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Саманиддер<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'></del>жана<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></span> </del>Фергана аймагы толугу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='м-н'></del>менен<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></span> ''</del>Араб халифатына<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>караган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Караханиддердин<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>мезгилинде 960-жылы ислам дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='м-н'></del>менен<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></span> </del>бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'></del>жана<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></span> </del>рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын ( <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>к. Араб маданияты<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.<br>Ад.: Ислам. Энциклопедия. А., 1995; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Ирмияева Т. Ю.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ЖОРТУУЛУ– </ins>Араб халифатынын 8-кылымда ислам динин таратуу максатында Орто Азия менен Казакстан жергесине жасаган жортуулдары. 633-жылдан тарта бир кылымга созулган жүрүштөрдүн на&#0173;тыйжасында арабдар түштүктө Түндүк Африканы, батышта Франциянын Бурбон аймагына чейин,чыгышта Синд (Инд) дарыясына чейинки аймактарды багындырып, империяга айланган. Андан ары арабдар Палестина, Сирия, Ирак, Иран, Афганистанды караткан. Халиф Абд ал-Маликтин, андан соң анын уулу халиф ал-Валид 1нин мезгилинде (705–715) арабдардын Орто Азияга жор&#0173;туулдары башталган. Атактуу араб кол башчысы, Хорасандын наместниги Кутейба ибн Мус&#0173;лим 710–712-жылдары Бухара менен Самаркандды, Хо&#0173;резмди каратып, 713-жылы Сыр-Дарыядан өтүп, Фергананы жана Шашты (Ташкент) ээлейт. Халиф Умар IIнин мезгилинде 719-жылы арабдар Согдуну басып алышат. 751-жылы июлда Талас өрөөнүндөгү Атлах шаарынын жанында Тан династиясынын аскерлери менен Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн. Согуштун жүрүшүндө Тан аскерлери чоң жоготууларга учурап, карлуктардын, ж. б. жергиликтүү элдердин колдоосу менен арабдар жеңишке жетишкен. 812–817-жылдары арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-жылы халиф ал-Мутамид Саманиддер династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр жана Фергана аймагы толугу менен Араб халифатына караган. Караханиддердин мезгилинде 960-жылы ислам дини мамлекеттик дин деп жарыяланып, атайын мыйзам менен бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык жана рухий маданиятынын элементтери жергиликтүү элдерге таркаган. Ошол эле учурда жергиликтүү элдер да араб маданиятынын ( к. Араб маданияты) калыптануусуна зор таасирин тийгизген.<br>Ад.: Ислам. Энциклопедия. А., 1995; Ирмияева Т. Ю.История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000.<br></div></td></tr> </table>

imported>Temirkan http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%94%D0%AB%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%9E_%D0%90%D0%97%D0%98%D0%AF%D0%93%D0%90_%D0%96%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=66990&oldid=prev imported>Temirkan, 07:23, 13 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата 2023-12-13T07:23:50Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:23, 13 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ'''– Араб халифатынын 8-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>ислам динин таратуу максатында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">О. </del>Азия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Казакстан жергесине жасаган жортуулдары. 633-жылдан тарта бир кылымга созулган жүрүштөрдүн на&#0173;тыйжасында арабдар түштүктө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>Африканы, батышта Франциянын Бурбон аймагына чейин,чыгышта Синд (Инд) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-на </del>чейинки аймактарды багындырып, империяга айланган. Андан ары арабдар Палестина, Сирия, Ирак, Иран, Афганистанды караткан. Халиф Абд ал-Маликтин, андан соң анын уулу халиф ал-Валид 1нин мезгилинде (705–715) арабдардын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">О. </del>Азияга жор&#0173;туулдары башталган. Атактуу араб кол башчысы, Хорасандын наместниги Кутейба ибн Мус&#0173;лим 710–712-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Бухара <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Самаркандды, Хо&#0173;резмди каратып, 713-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Сыр-Дарыядан өтүп, Фергананы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шашты (Ташкент) ээлейт. Халиф Умар IIнин мезгилинде 719-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>арабдар Согдуну басып алышат. 751-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>июлда Талас өрөөнүндөгү ''Атлах'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-нын </del>жанында Тан династиясынын аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн. Согуштун жүрүшүндө Тан аскерлери чоң жоготууларга учурап, карлуктардын, ж. б. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жерг. </del>элдердин колдоосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> арабдар жеңишке жетишкен. 812–817-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>халиф ал-Мутамид ''Саманиддер'' династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Фергана аймагы толугу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ''Араб халифатына'' караган. ''Караханиддердин'' мезгилинде 960-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>ислам дини <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл. </del>дин деп жарыяланып, атайын мыйзам <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> рухий <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мад-тынын </del>элементтери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жерг. </del>элдерге таркаган. Ошол эле учурда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жерг. </del>элдер да араб <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мад-тынын </del>( ''к. Араб маданияты'') калыптануусуна зор таасирин тийгизген.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАРДЫН ОРТО АЗИЯГА ЖОРТУУЛУ'''– Араб халифатынын 8-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымда </ins>ислам динин таратуу максатында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орто </ins>Азия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Казакстан жергесине жасаган жортуулдары. 633-жылдан тарта бир кылымга созулган жүрүштөрдүн на&#0173;тыйжасында арабдар түштүктө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>Африканы, батышта Франциянын Бурбон аймагына чейин,чыгышта Синд (Инд) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясына </ins>чейинки аймактарды багындырып, империяга айланган. Андан ары арабдар Палестина, Сирия, Ирак, Иран, Афганистанды караткан. Халиф Абд ал-Маликтин, андан соң анын уулу халиф ал-Валид 1нин мезгилинде (705–715) арабдардын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орто </ins>Азияга жор&#0173;туулдары башталган. Атактуу араб кол башчысы, Хорасандын наместниги Кутейба ибн Мус&#0173;лим 710–712-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </ins>Бухара <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Самаркандды, Хо&#0173;резмди каратып, 713-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Сыр-Дарыядан өтүп, Фергананы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Шашты (Ташкент) ээлейт. Халиф Умар IIнин мезгилинде 719-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>арабдар Согдуну басып алышат. 751-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>июлда Талас өрөөнүндөгү ''Атлах'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарынын </ins>жанында Тан династиясынын аскерлери <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Араб халифатынын аскерлеринин ортосунда салгылашуу болуп өткөн. Согуштун жүрүшүндө Тан аскерлери чоң жоготууларга учурап, карлуктардын, ж. б. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жергиликтүү </ins>элдердин колдоосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> арабдар жеңишке жетишкен. 812–817-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </ins>арабдар Фергананын борбору Касанды басып алган. 875-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>халиф ал-Мутамид ''Саманиддер'' династиясынан чыккан Наср ибн Ахмедди Мавераннахрдагы бардык провинцияларга наместник кылып дайындайт. Алардын тушунда Мавераннахр <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Фергана аймагы толугу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ''Араб халифатына'' караган. ''Караханиддердин'' мезгилинде 960-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>ислам дини <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик </ins>дин деп жарыяланып, атайын мыйзам <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> бекитилген. Натыйжада арабдардын тили, жазмасы, материалдык <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> рухий <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">маданиятынын </ins>элементтери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жергиликтүү </ins>элдерге таркаган. Ошол эле учурда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жергиликтүү </ins>элдер да араб <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">маданиятынын </ins>( ''к. Араб маданияты'') калыптануусуна зор таасирин тийгизген.<br>Ад.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </ins>Ислам. Энциклопедия. А., 1995; ''Ирмияева Т. Ю.'''История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000.<br></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">; </del>Ислам. Энциклопедия. А., 1995; ''Ирмияева Т. Ю.'''История мусульманского мира. От Халифата до Блистательной Порты. Урал, 2000.<br></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

imported>Temirkan