АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ - Түзөтүүлөр тарыхы

imported>Gulira, 11:10, 4 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-04T11:10:13Z

← Мурунку нускасы		11:10, 4 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ–''' Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> араб өлкөлөрүнүн ортосундагы ~~1948–49~~, 1956,1967, 1973 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 1982-жылдарда болгон аскердик кагылышуулар. 1947-жылы 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей мамлекеттерин түзүү жөнүндөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басып алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу боюнча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын февраль – июль айларында араб өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары боюнча Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан дарыясынын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим шаарын араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей аймактарына бөлүү жөнүндөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экономикалык кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> каналды биргелешип башкаруу жөнүндө чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан кийин Израиль, Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Франция аны бийликтен күч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай жарым аралындагы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-жылы жаңы согушка алып келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кирген. 1967-жылы 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дипломатиялык байланыштарын токтоткон. Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Сирия СССРдин жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> СССРдин кийлигишүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-жылы согушта айрылып калган Синай жарым аралын Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай жарым аралынан чыгарылып кеткен соң, Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-жылы Израиль вертолеттору Бейрутту <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да Израиль аскерлери эл аралык күчтөрдүн талабы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль басып алган жерлерде (1987-жылдын 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-жылы Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ПБЧУнун ортосундагы макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Иордан дарыясынын батыш жээгин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган. Ливандагы Израиль куралдуу күчтөрүнө каршы күрөшкөн шииттердин "Хезболла" тобунун партизандык күчтөрү 2000-жылы Израилдик аскерлерди Ливандан биротоло кубалап чыгуу менен аяктады.<br>Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.Орозов.''<br>		'''АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ–''' Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–1949, 1956,1967, 1973 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 1982-жылдарда болгон аскердик кагылышуулар. 1947-жылы 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей мамлекеттерин түзүү жөнүндөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 05. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басып алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу боюнча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын февраль – июль айларында араб өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары боюнча Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан дарыясынын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим шаарын араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей аймактарына бөлүү жөнүндөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экономикалык кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> каналды биргелешип башкаруу жөнүндө чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан кийин Израиль, Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Франция аны бийликтен күч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай жарым аралындагы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израилди (08. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-жылы жаңы согушка алып келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кирген. 1967-жылы 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дипломатиялык байланыштарын токтоткон. Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Сирия СССРдин жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-жылы башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> СССРдин кийлигишүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-жылы согушта айрылып калган Синай жарым аралын Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай жарым аралынан чыгарылып кеткен соң, Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-жылы Израиль вертолеттору Бейрутту <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да Израиль аскерлери эл аралык күчтөрдүн талабы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль басып алган жерлерде (1987-жылдын 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-жылы Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ПБЧУнун ортосундагы макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Иордан дарыясынын батыш жээгин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган. Ливандагы Израиль куралдуу күчтөрүнө каршы күрөшкөн шииттердин "Хезболла" тобунун партизандык күчтөрү 2000-жылы Израилдик аскерлерди Ливандан биротоло кубалап чыгуу менен аяктады.<br>Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.Орозов.''<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T04:08:01Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		04:08, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ–''' Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–49, 1956,1967, 1973 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 1982-жылдарда болгон аскердик кагылышуулар. 1947-жылы 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей мамлекеттерин түзүү жөнүндөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан ~~Англиянын~~ аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. ~~Египет~~, Трансиордания, Ирак, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басып алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу боюнча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын февраль – июль айларында араб өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары боюнча Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан дарыясынын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, ~~Иордания~~ аталат. Иерусалим шаарын араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей аймактарына бөлүү жөнүндөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Батыш ~~өлкөлөрүнүн~~ ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экономикалык кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> каналды биргелешип башкаруу жөнүндө чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан кийин Израиль, Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Франция аны бийликтен күч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай жарым аралындагы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун ~~Генералдык~~ Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ~~ортосундагы~~ кагылыштар 1967-жылы жаңы согушка алып келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кирген. 1967-жылы 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дипломатиялык байланыштарын токтоткон. Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык ~~Ассамблеясынын~~ сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. ~~Израилдин~~ басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Сирия СССРдин жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, ~~Египеттин~~ коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө ~~аргасыз~~ кылган. АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> СССРдин кийлигишүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-жылы согушта айрылып калган Синай жарым аралын Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай жарым аралынан чыгарылып кеткен соң, Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-жылы Израиль вертолеттору Бейрутту <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да Израиль аскерлери эл аралык күчтөрдүн талабы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль басып алган жерлерде (1987-жылдын 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-жылы Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ПБЧУнун ортосундагы макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Иордан дарыясынын батыш жээгин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган. Ливандагы Израиль куралдуу күчтөрүнө каршы күрөшкөн шииттердин "Хезболла" тобунун партизандык күчтөрү 2000-жылы Израилдик аскерлерди Ливандан биротоло кубалап чыгуу менен аяктады.<br>Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.Орозов.''<br>		'''АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ–''' Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–49, 1956,1967, 1973 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 1982-жылдарда болгон аскердик кагылышуулар. 1947-жылы 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей мамлекеттерин түзүү жөнүндөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басып алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу боюнча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын февраль – июль айларында араб өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары боюнча Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан дарыясынын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим шаарын араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей аймактарына бөлүү жөнүндөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экономикалык кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> каналды биргелешип башкаруу жөнүндө чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан кийин Израиль, Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Франция аны бийликтен күч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай жарым аралындагы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-жылы жаңы согушка алып келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кирген. 1967-жылы 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дипломатиялык байланыштарын токтоткон. Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Сирия СССРдин жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> СССРдин кийлигишүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-жылы согушта айрылып калган Синай жарым аралын Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай жарым аралынан чыгарылып кеткен соң, Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-жылы Израиль вертолеттору Бейрутту <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да Израиль аскерлери эл аралык күчтөрдүн талабы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль басып алган жерлерде (1987-жылдын 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-жылы Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ПБЧУнун ортосундагы макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Иордан дарыясынын батыш жээгин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган. Ливандагы Израиль куралдуу күчтөрүнө каршы күрөшкөн шииттердин "Хезболла" тобунун партизандык күчтөрү 2000-жылы Израилдик аскерлерди Ливандан биротоло кубалап чыгуу менен аяктады.<br>Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.Орозов.''<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Temirkan, 10:11, 12 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата

2023-12-12T10:11:38Z

← Мурунку нускасы		10:11, 12 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ–''' Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–49, 1956,1967, 1973 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 1982-ж. болгон аскердик кагылышуулар. 1947-ж. 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей мамлекеттерин түзүү ~~ж-дөгү~~ БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басып алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу ~~б-ча~~ аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын февраль – июль айларында араб өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары ~~б-ча~~ Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан ~~д-нын~~ батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим ~~ш-н~~ араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей аймактарына бөлүү ~~ж-дөгү~~ БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке ~~экон.~~ кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> каналды биргелешип башкаруу ~~ж-дө~~ чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан кийин Израиль, Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Франция аны бийликтен күч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай ~~ж. а-гы~~ аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу		'''АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ–''' Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–49, 1956,1967, 1973 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 1982-жылдарда болгон аскердик кагылышуулар. 1947-жылы 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей мамлекеттерин түзүү жөнүндөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басып алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу боюнча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын февраль – июль айларында араб өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары боюнча Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан дарыясынын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим шаарын араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей аймактарына бөлүү жөнүндөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экономикалык кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> каналды биргелешип башкаруу жөнүндө чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан кийин Израиль, Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Франция аны бийликтен күч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай жарым аралындагы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-жылы жаңы согушка алып келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кирген. 1967-жылы 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дипломатиялык байланыштарын токтоткон. Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Сирия СССРдин жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> СССРдин кийлигишүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-жылы согушта айрылып калган Синай жарым аралын Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай жарым аралынан чыгарылып кеткен соң, Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-жылы Израиль вертолеттору Бейрутту <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да Израиль аскерлери эл аралык күчтөрдүн талабы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль басып алган жерлерде (1987-жылдын 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-жылы Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ПБЧУнун ортосундагы макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Иордан дарыясынын батыш жээгин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган. Ливандагы Израиль куралдуу күчтөрүнө каршы күрөшкөн шииттердин "Хезболла" тобунун партизандык күчтөрү 2000-жылы Израилдик аскерлерди Ливандан биротоло кубалап чыгуу менен аяктады.<br>Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.Орозов.''<br>
	<span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-ж. жаңы согушка алып келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кирген. 1967-ж. 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ~~дипл.~~ байланыштарын токтоткон. Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Сирия СССРдин жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> СССРдин кийлигишүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-ж. согушта айрылып калган Синай ~~ж. а.~~ Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай ~~ж. а-нан~~ чыгарылып кеткен соң, Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-ж. Израиль вертолеттору Бейрутту <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да Израиль аскерлери ал аралык күчтөрдүн талабы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль басып алган жерлерде (1987-ж. 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-ж. Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ПБЧУнун ортосундагы
	макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Иордан ~~д-нын~~ батыш жээгин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган. Ливандагы Израиль куралдуу күчтөрүнө каршы күрөшкөн шииттердин "Хезболла" тобунун партизандык күчтөрү 2000-ж. Израилдик аскерлерди Ливандан биротоло кубалап чыгуу ~~м-н~~ аяктады.<br>
	Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.Орозов.''<br>

imported>Jortbek, 09:30, 20 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-20T09:30:16Z

← Мурунку нускасы		09:30, 20 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ–''' Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–49, 1956,1967, 1973 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 1982-ж. болгон аскердик кагылышуулар. 1947-ж. 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей мамлекеттерин түзүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басып алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу б-ча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын февраль – июль айларында араб өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары б-ча Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан д-нын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим ш-н араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей аймактарына бөлүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экон. кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> каналды биргелешип башкаруу ж-дө чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан кийин Израиль, Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Франция аны бийликтен күч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай ж. а-гы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу		'''АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ–''' Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–49, 1956,1967, 1973 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 1982-ж. болгон аскердик кагылышуулар. 1947-ж. 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей мамлекеттерин түзүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басып алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу б-ча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын февраль – июль айларында араб өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары б-ча Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан д-нын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим ш-н араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей аймактарына бөлүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экон. кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> каналды биргелешип башкаруу ж-дө чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан кийин Израиль, Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Франция аны бийликтен күч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай ж. а-гы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу
	<span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-ж. жаңы согушка алып келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кирген. 1967-ж. 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дипл. байланыштарын токтоткон. Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Сирия СССРдин жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> СССРдин кийлигишүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-ж. согушта айрылып калган Синай ж. а. Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай ж. а-нан чыгарылып кеткен соң, Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-ж. Израиль вертолеттору Бейрутту <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да Израиль аскерлери ал аралык күчтөрдүн талабы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль басып алган жерлерде (1987-ж. 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-ж. Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ПБЧУнун ортосундагы		<span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-ж. жаңы согушка алып келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кирген. 1967-ж. 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дипл. байланыштарын токтоткон. Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Сирия СССРдин жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> СССРдин кийлигишүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-ж. согушта айрылып калган Синай ж. а. Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай ж. а-нан чыгарылып кеткен соң, Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-ж. Израиль вертолеттору Бейрутту <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да Израиль аскерлери ал аралык күчтөрдүн талабы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль басып алган жерлерде (1987-ж. 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-ж. Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ПБЧУнун ортосундагы
	макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Иордан д-нын батыш жээгин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган.~~1993-ж.~~ Израиль ~~<span cat='ж.кыск' oldv='м~~-н'>менен</span> Иорданиянын ортосунда тынчтык келишимге кол коюлду. Формалдуу түрдө Сирия Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> согуш абалына келет. Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы тынчтык келишимдерин түзүү ж-дөгү сүйлөшүүлөр жүргүзүлүүдө. Мындай келишимдерге кол коюлса, көпчүлүк аймактары сириялык аскерлер тарабынан көзөмөлдөнүп турган Ливан <span cat='ж.~~кыск' oldv='~~м-н~~'>менен</span> Израилдин ортосундагы мамилелер да жөнгө салынмак~~.<br>		макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Иордан д-нын батыш жээгин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган. Ливандагы Израиль куралдуу күчтөрүнө каршы күрөшкөн шииттердин "Хезболла" тобунун партизандык күчтөрү 2000-ж. Израилдик аскерлерди Ливандан биротоло кубалап чыгуу м-н аяктады.<br>
	Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.Орозов.''<br>		Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.Орозов.''<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (27), ж-а → жана (14)

2022-12-05T11:18:09Z

top: clean up, replaced: м-н → менен (27), ж-а → жана (14)

← Мурунку нускасы		11:18, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ–''' Израиль м-н араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–49, 1956,1967, 1973 ж-а 1982-ж. болгон аскердик кагылышуулар. 1947-ж. 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб ж-а еврей мамлекеттерин түзүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар м-н еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер м-н арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия ж-а Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басып алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго ж-а Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу б-ча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын февраль – июль айларында араб өлкөлөрү м-н Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары б-ча Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан д-нын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим ш-н араб ж-а еврей аймактарына бөлүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет м-н Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экон. кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү ж-а каналды биргелешип башкаруу ж-дө чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан кийин Израиль, Улуу Британия ж-а Франция аны бийликтен күч м-н четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай ж. а-гы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия м-н Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу		'''АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ–''' Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–49, 1956,1967, 1973 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 1982-ж. болгон аскердик кагылышуулар. 1947-ж. 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей мамлекеттерин түзүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басып алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу б-ча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын февраль – июль айларында араб өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары б-ча Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан д-нын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим ш-н араб <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> еврей аймактарына бөлүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экон. кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> каналды биргелешип башкаруу ж-дө чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан кийин Израиль, Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Франция аны бийликтен күч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай ж. а-гы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу
	м-н талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү ж-а АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) ж-а Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар м-н Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-ж. жаңы согушка алып келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат м-н кирген. 1967-ж. 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия ж-а Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ м-н Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль м-н дипл. байланыштарын токтоткон. Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар м-н еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ м-н Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет м-н Сирия СССРдин жардамы м-н аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ м-н СССРдин кийлигишүүсү м-н Египет, Сирия ж-а Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-ж. согушта айрылып калган Синай ж. а. Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль м-н түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай ж. а-нан чыгарылып кеткен соң, Израиль м-н палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-ж. Израиль вертолеттору Бейрутту ж-а Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да Израиль аскерлери ал аралык күчтөрдүн талабы м-н чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль басып алган жерлерде (1987-ж. 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө ж-а полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-ж. Израиль м-н ПБЧУнун ортосундагы		<span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-ж. жаңы согушка алып келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кирген. 1967-ж. 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> дипл. байланыштарын токтоткон. Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Сирия СССРдин жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> СССРдин кийлигишүүсү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Египет, Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-ж. согушта айрылып калган Синай ж. а. Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай ж. а-нан чыгарылып кеткен соң, Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-ж. Израиль вертолеттору Бейрутту <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да Израиль аскерлери ал аралык күчтөрдүн талабы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль басып алган жерлерде (1987-ж. 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-ж. Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ПБЧУнун ортосундагы
	макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты м-н Иордан д-нын батыш жээгин ж-а Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган.1993-ж. Израиль м-н Иорданиянын ортосунда тынчтык келишимге кол коюлду. Формалдуу түрдө Сирия Израиль м-н согуш абалына келет. Сирия м-н Израилдин ортосундагы тынчтык келишимдерин түзүү ж-дөгү сүйлөшүүлөр жүргүзүлүүдө. Мындай келишимдерге кол коюлса, көпчүлүк аймактары сириялык аскерлер тарабынан көзөмөлдөнүп турган Ливан м-н Израилдин ортосундагы мамилелер да жөнгө салынмак.<br>		макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Иордан д-нын батыш жээгин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган.1993-ж. Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Иорданиянын ортосунда тынчтык келишимге кол коюлду. Формалдуу түрдө Сирия Израиль <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> согуш абалына келет. Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы тынчтык келишимдерин түзүү ж-дөгү сүйлөшүүлөр жүргүзүлүүдө. Мындай келишимдерге кол коюлса, көпчүлүк аймактары сириялык аскерлер тарабынан көзөмөлдөнүп турган Ливан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Израилдин ортосундагы мамилелер да жөнгө салынмак.<br>
	Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.Орозов.''<br>		Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.Орозов.''<br>

imported>Temirkan, 07:02, 29 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-29T07:02:45Z

← Мурунку нускасы		07:02, 29 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	– Израиль м-н араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–49, 1956,1967, 1973 ж-а 1982-ж. болгон аскердик		'''АРАБ-ИЗРАИЛЬ СОГУШТАРЫ–''' Израиль м-н араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–49, 1956,1967, 1973 ж-а 1982-ж. болгон аскердик кагылышуулар. 1947-ж. 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб ж-а еврей мамлекеттерин түзүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар м-н еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер м-н арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия ж-а Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басып алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго ж-а Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу б-ча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын февраль – июль айларында араб өлкөлөрү м-н Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары б-ча Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан д-нын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим ш-н араб ж-а еврей аймактарына бөлүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет м-н Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экон. кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү ж-а каналды биргелешип башкаруу ж-дө чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан кийин Израиль, Улуу Британия ж-а Франция аны бийликтен күч м-н четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай ж. а-гы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия м-н Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу
	кагылышуулар. 1947-ж. 29-ноябрда Палестинага Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб ж-а еврей мамлекеттерин түзүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар м-н еврейлердин ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн. Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб, 650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала электе эле эртеси еврейлер м-н арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган. Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия ж-а Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды ~~басьш~~ алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго ж-а Египет – Палестина чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу б-ча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын		м-н талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү ж-а АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) ж-а Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар м-н Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-ж. жаңы согушка алып келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат м-н кирген. 1967-ж. 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия ж-а Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ м-н Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль м-н дипл. байланыштарын токтоткон. Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар м-н еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ м-н Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет м-н Сирия СССРдин жардамы м-н аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ м-н СССРдин кийлигишүүсү м-н Египет, Сирия ж-а Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-ж. согушта айрылып калган Синай ж. а. Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль м-н түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай ж. а-нан чыгарылып кеткен соң, Израиль м-н палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-ж. Израиль вертолеттору Бейрутту ж-а Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да Израиль аскерлери ал аралык күчтөрдүн талабы м-н чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль басып алган жерлерде (1987-ж. 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө ж-а полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-ж. Израиль м-н ПБЧУнун ортосундагы
	февраль – июль айларында араб өлкөлөрү м-н Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары б-ча Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып, Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан д-нын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим ш-н араб ж-а еврей аймактарына бөлүү ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-жылдардын ортосунда Египет м-н Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экон. кысым көрсөтүү максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде		макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты м-н Иордан д-нын батыш жээгин ж-а Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган.1993-ж. Израиль м-н Иорданиянын ортосунда тынчтык келишимге кол коюлду. Формалдуу түрдө Сирия Израиль м-н согуш абалына келет. Сирия м-н Израилдин ортосундагы тынчтык келишимдерин түзүү ж-дөгү сүйлөшүүлөр жүргүзүлүүдө. Мындай келишимдерге кол коюлса, көпчүлүк аймактары сириялык аскерлер тарабынан көзөмөлдөнүп турган Ливан м-н Израилдин ортосундагы мамилелер да жөнгө салынмак.<br>
	Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер'' Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык статусун калыбына келтирүү ж-а каналды биргелешип башкаруу ж-дө чечим кабыл алган. Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан		Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.Орозов.''<br>
	кийин Израиль, Улуу Британия ж-а Франция аны бийликтен күч м-н четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин Синай ж. а-гы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия м-н Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу
	м-н талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү ж-а АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) ж-а Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар м-н Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-ж. жаңы согушка алып
	келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат м-н кирген. 1967-ж. 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия ж-а Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ м-н Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль м-н дипл. байланыштарын токтоткон.
	Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар м-н еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ м-н Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет м-н Сирия СССРдин жардамы м-н аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ м-н СССРдин кийлигишүүсү м-н Египет, Сирия ж-а Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-ж. согушта айрылып калган Синай ж. а. Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль м-н түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай ж. а-нан чыгарылып кеткен соң, Израиль м-н палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-ж. Израиль вертолеттору Бейрутту ж-а Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да
	Израиль аскерлери ал аралык күчтөрдүн талабы м-н чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль
	басып алган жерлерде (1987-ж. 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө ж-а полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-ж. Израиль м-н ПБЧУнун ортосундагы
	макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты м-н Иордан д-нын батыш ~~жээги~~ ж-а Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган.1993-ж. Израиль м-н Иорданиянын ортосунда тынчтык келишимге кол коюлду. Формалдуу түрдө Сирия Израиль м-н согуш абалына келет. Сирия м-н Израилдин ортосундагы тынчтык келишимдерин түзүү ж-дөгү сүйлөшүүлөр жүргүзүлүүдө. Мындай келишимдерге кол коюлса, көпчүлүк аймактары сириялык аскерлер тарабынан
	көзөмөлдөнүп турган Ливан м-н Израилдин ортосундагы мамилелер да жөнгө салынмак.<br>
	Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А. Орозов.''<br>

imported>Kerimova-59, 03:37, 15 Июль (Теке) 2022 карата

2022-07-15T03:37:37Z

@@ 6 сап: / 6 сап: @@
   м-н талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү ж-а АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956) ж-а Израилди (8. 03.1957) Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль - египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар м-н Израилдин ортосун&#0173;дагы кагылыштар 1967-ж. жаңы согушка алып
   келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген ат м-н кирген. 1967-ж. 5–11-июнда Израиль көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия ж-а Иорданиянын 1,5 млн тургуну бар 66 642 ''км<sup>2</sup>'' жерин, Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб өлкөлөрү АКШ м-н Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР Израиль м-н дипл. байланыштарын токтоткон.
-  Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ас&#0173;самблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Из&#0173;раилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар м-н еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ м-н Голландияга нефть сатууга эмбарго
+  Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы (1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ас&#0173;самблеясынын сессиясы Израилден куралдуу күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Из&#0173;раилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар м-н еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ м-н Голландияга нефть сатууга эмбарго жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет м-н Сирия СССРдин жардамы м-н аскерлерин куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египет&#0173;тин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган, сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө арга&#0173;сыз кылган. АКШ м-н СССРдин кийлигишүүсү м-н Египет, Сирия ж-а Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-ж. согушта айрылып калган Синай ж. а. Египеттин жаңы президенти Анвар Саадаттын Израиль м-н түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып алган (1982). Израиль аскерлери Синай ж. а-нан чыгарылып кеткен соң, Израиль м-н палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна айланган. 1982-ж. Израиль вертолеттору Бейрутту ж-а Палестина боштондукка чыгаруу уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да
- жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет
+  Израиль аскерлери ал аралык күчтөрдүн талабы м-н чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль
- м-н Сирия СССРдин жардамы м-н аскерлерин
+  басып алган жерлерде (1987-ж. 9-декабрында) бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ) лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө ж-а полицияга каршылык көргөзүүнүн жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 1993-ж. Израиль м-н ПБЧУнун ортосундагы
- куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта
+  макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты м-н Иордан д-нын батыш жээги ж-а Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган.1993-ж. Израиль м-н Иорданиянын ортосунда тынчтык келишимге кол коюлду. Формалдуу түрдө Сирия Израиль м-н согуш абалына келет. Сирия м-н Израилдин ортосундагы тынчтык келишимдерин түзүү ж-дөгү сүйлөшүүлөр жүргүзүлүүдө. Мындай келишимдерге кол коюлса, көпчүлүк аймактары сириялык аскерлер тарабынан
   көзөмөлдөнүп турган Ливан м-н Израилдин ортосундагы мамилелер да жөнгө салынмак.<br>
-  Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br> ''А.	Орозов.''<br>
+  Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. <br>                                                                              ''А.	Орозов.''<br>

imported>Kerimova-59, 03:20, 15 Июль (Теке) 2022 карата

2022-07-15T03:20:33Z

Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү

imported>Kadyrm: 1 версия

2022-06-06T08:18:05Z

1 версия

← Мурунку нускасы	08:18, 6 Июнь (Кулжа) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

433-496>KadyrM, 09:09, 5 Июнь (Кулжа) 2022 карата

2022-06-05T09:09:53Z

Жаңы барак

– Израиль м-н
араб өлкөлөрүнүн ортосундагы 1948–49, 1956,
1967, 1973 ж-а 1982-ж. болгон аскердик
кагылышуулар. 1947-ж. 29-ноябрда Палестинага
Англиянын мандатын токтотуу, Палестина аймагында араб ж-а еврей мамлекеттерин түзүү
ж-дөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими кабыл алынган. Бул резолюцияны таануудан баш тарткан соң, арабдар м-н еврейлердин
ортосундагы алгачкы кагылышуу болуп өткөн.
Ошол кезде (1947) Палестинада 1,2 млн араб,
650 миң еврей жашаган. Палестинадан Англиянын аскерлери чыгарылып кеткенден кийин
Израиль мамлекетинин түзүлгөндүгү жарыяланды (14. 5. 1948). Анын чек арасы аныктала
электе эле эртеси еврейлер м-н арабдардын ортосунда куралдуу кагылыштар башталган.
Араб өлкөлөрү Израилге басып кирген, бирок
ал өз көз карандысыздыгын сактап калган. Египет, Трансиордания, Ирак, Сирия ж-а Ливандын аскерлери Палестинадагы аймактарды басьш алган. Израилдиктер тарабынан Иерусалимге баруучу жолго ж-а Египет – Палестина 
чек арасын бойлото көзөмөл орнотулат (1949). 
БУУнун Коопсуздук Кеңешинин согушту токтотуу
б-ча аракеттери оң натыйжа берген жок, еврей
террорчулары тарабынан БУУнун атайын өкүлү
граф Фольк Бернадотт өлтүрүлөт. 1949-жылдын
февраль – июль айларында араб өлкөлөрү м-н
Израилдин ортосундагы алгачкы жарашуу келишимдерине кол коюлуп, анын шарттары б-ча
Израилдин убактылуу чек арасы аныкталып,
Газа аймагы Египеттин көзөмөлүнө калтырылган. Трансиордания Иордан д-нын батышындагы жерлердин бир бөлүгүн кошуп алып, Иордания аталат. Иерусалим ш-н араб ж-а еврей аймактарына бөлүү ж-дөгү БУУнун Генералдык
Ассамблеясынын чечими (29. 11. 1947) кабыл
алынат. Согуштун жыйынтыгында Палестина
арабдары Израиль басып алган жерлердеги ата
конуштарын таштап кетүүгө аргасыз болот. 50-
жылдардын ортосунда Египет м-н Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы мамилелер кайрадан татаалдашат. АКШ Египетке экон. кысым көрсөтүү
максатында Асуан плотинасын курууга каражат берүүдөн баш тарткан. Ага жооп иретинде
Египеттин президенти Гамаль Абдель ''Насер''
Суэц каналын мамлекеттештирген. Ошондон
кийин Лондондо жыйналган 22 мамлекеттин
өкүлдөрү Суэц каналынын мурдагы эл аралык
статусун калыбына келтирүү ж-а каналды биргелешип башкаруу ж-дө чечим кабыл алган.
Насер бул чечимди аткаруудан баш тарткандан
кийин Израиль, Улуу Британия ж-а Франция
аны бийликтен күч м-н четтетүүгө аракеттенген. 29-октябрда Израиль аскерлери Египеттин
Синай ж. а-гы аймактарга чабуул жасаган. Согушка Израиль тарабында Улуу Британия м-н
Франция аралашат. 31-октябрда англис-француз куралдуу күчтөрү Египетти бомбалайт. 5-
ноябрда англис-француз аскерлери Порт-Саид
портуна түшүрүлөт. Агрессия БУУнун Генералдык Ассамблеясында чечкиндүү айыпталып, СССР жетекчилиги «агрессорлорду күч колдонуу
м-н талкалоого» даяр экендиги тууралуу билдирүүсү ж-а АКШ администрациясынын да баскынчылардын мындай аракетин колдобогондугу Францияны, Улуу Британияны (22. 12. 1956)
ж-а Израилди (8. 03.1957). Египеттен өз аскерлерин чыгарып кетүүгө аргасыз кылды. Израиль -
египет чек ара тилкесине БУУнун аскерлери жайгаштырылды. Арабдар м-н Израилдин ортосундагы кагылыштар 1967-ж. жаңы согушка алып
келген. Бул тарыхка «алты күндүк согуш» деген 
ат м-н кирген. 1967-ж. 5–11-июнда Израиль
көптөгөн араб кыштактарын кыргынга учуратып, Египет, Сирия ж-а Иорданиянын 1,5 млн
тургуну бар 66 642 ''км2'' жерин, Иерусалимдин
чыгыш бөлүгүн алты күндө басып алган. Араб
өлкөлөрү АКШ м-н Улуу Британияга нефть сатууну токтотуп, Суэц каналын жапкан. СССР
Израиль м-н дипл. байланыштарын токтоткон.
Араб өлкөлөрүнүн башчыларынын Хартумдагы 
(1967) кездешүүсүндө, БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессиясы Израилден куралдуу
күчтөрүн чыгарып кетүүнү талап кылган. Израилдин басып алган жерлерди бошотпоосу, нефтинин дүйнөлүк саясаттын куралына айланышы арабдар м-н еврейлердин ортосундагы мамилелерди татаалдатат. Нефть өндүрүүчү жети
араб өлкөсү Израилге жардам бергендиги үчүн АКШ м-н Голландияга нефть сатууга эмбарго
жарыялап, баасын кескин көтөргөн. Египет
м-н Сирия СССРдин жардамы м-н аскерлерин
куралдандырган, Израиль АКШдан курал-жарак алган. 1973-ж. башталган үчүнчү согушта
Египет аскерлери Суэц каналынан өтүп, сириялыктар Голан бийиктигинде жеңишке жетишкен. Израилдиктер контр чабуулга өтүп, Египеттин коргонуу чептерин бузуп, Каирге бет алган,
сириялыктарды 30 кмге чейин чегинүүгө аргасыз кылган. АКШ м-н СССРдин кийлигишүүсү
м-н Египет, Сирия ж-а Израиль ортосунда келишимге кол коюлуп (1978), анын аткарылышын контролдоо БУУнун күчтөрүнө ташпырылган. Египет 1967-ж. согушта айрылып калган
Синай ж. а. Египеттин жаңы президенти Анвар
Саадаттын Израиль м-н түзгөн Кэмп-Дэвид келишимдеринин натыйжасында гана кайтарып
алган (1982). Израиль аскерлери Синай ж. а-нан
чыгарылып кеткен соң, Израиль м-н палестиналык арабдардын куралдуу отряддарынын ортосундагы кагылышуулар жаңжалдын очогуна
айланган. 1982-ж. Израиль вертолеттору Бейрутту ж-а Палестина боштондукка чыгаруу
уюмунун базалары жайгашкан Ливанды бомбалаган. Израиль аскерлери Ливанга басып кирип, Бейрутту курчоого алган. Бул согушта да
Израиль аскерлери ал аралык күчтөрдүн талабы
м-н чыгарылды (1985). Андан кийин да Израиль
басып алган жерлерде (1987-ж. 9-декабрында)
бир нече кандуу окуялар болуп өткөн. Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун (ПБЧУ)
лидери Ясир Арафат Израилдин куралдуу күчтөрүнө ж-а полицияга каршылык көргөзүүнүн
жаңы формасы – интифаданы жарыялады. 
1993-ж. Израиль м-н ПБЧУнун ортосундагы
макулдашууга ылайык, ПБЧУнун куралдуу аракеттерин токтотуу шарты м-н Иордан д-нын
батыш жээги ж-а Газа секторун палестиналыктарга өткөрүп берүү тууралуу макулдашылган. 
1993-ж. Израиль м-н Иорданиянын ортосунда
тынчтык келишимге кол коюлду. Формалдуу
түрдө Сирия Израиль м-н согуш абалына келет.
Сирия м-н Израилдин ортосундагы тынчтык келишимдерин түзүү ж-дөгү сүйлөшүүлөр жүргүзүлүүдө. Мындай келишимдерге кол коюлса, көпчүлүк аймактары сириялык аскерлер тарабынан
көзөмөлдөнүп турган Ливан м-н Израилдин ортосундагы мамилелер да жөнгө салынмак. 
Ад.: ''Харенберг Бодо.'' Хроника человечества. М., 1996. ''А. Орозов.''