АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ - Түзөтүүлөр тарыхы

imported>Gulira, 10:46, 4 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-04T10:46:05Z

← Мурунку нускасы		10:46, 4 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' а р а б и с т и к а – араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабиятын, маданиятын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон соода <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дипломатиялык мамилелердин өнүгүшү араб өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу боюнча араб тилинде жазган авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамлекеттик ишмерлердин, дин <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> маданияттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон илимий кызыгуусун да жогорулаткан. Батыш Европада араб таануу илими 16-кылымдын аягында пайда болот. 17–18-кылымдарда Рим, Париж, Лейден шаарлары араб таануу илиминин негизги борборлоруна айланган. Араб таануу илими диний үрп-адаттарга тыгыз байланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-кылымдын башында голландиялык филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салган. 17-кылымда араб тарыхы, географиясы, маданияты боюнча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-кылымда немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, маданиятын дүйнөлүк тарыхтын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маданияттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-кылымда батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты араб таануу илиминин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-кылымдын аягы - 20-кылымдын башында, айрыкча грамматиканын, лексикографиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-жылы Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> хрестоматиясы басылып чыккан. Орус Араб таануу илиминин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойногон. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан орто кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түзгөн. 19-20-кылымдарда араб тилиндеги тарыхый географиялык эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-кылымдын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектелген. Бирок 19-кылымдын орто ченинен жазма даректерди сын көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, маданиятынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-~~экон.~~ өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы араб таануу илиминде толугураак чагылдырыла баштаган. Бул маселелер боюнча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. ~~Казн~~, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. ~~Лонгриг~~(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). Араб таануу илиминин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Революцияга чейинки орус Араб таануу илиминин жакшы салттары советтик изилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. араб таануу илиминин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн институтунда, Африка институтунда, Россия ИАнын этнография, философия институттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Париж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. шаарлардагы университеттерде даярдалат.		'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' а р а б и с т и к а – араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабиятын, маданиятын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон соода <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дипломатиялык мамилелердин өнүгүшү араб өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу боюнча араб тилинде жазган авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамлекеттик ишмерлердин, дин <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> маданияттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон илимий кызыгуусун да жогорулаткан. Батыш Европада араб таануу илими 16-кылымдын аягында пайда болот. 17–18-кылымдарда Рим, Париж, Лейден шаарлары араб таануу илиминин негизги борборлоруна айланган. Араб таануу илими диний үрп-адаттарга тыгыз байланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-кылымдын башында голландиялык филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салган. 17-кылымда араб тарыхы, географиясы, маданияты боюнча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-кылымда немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, маданиятын дүйнөлүк тарыхтын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маданияттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-кылымда батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты араб таануу илиминин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-кылымдын аягы - 20-кылымдын башында, айрыкча грамматиканын, лексикографиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-жылы Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> хрестоматиясы басылып чыккан. Орус Араб таануу илиминин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойногон. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан орто кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түзгөн. 19-20-кылымдарда араб тилиндеги тарыхый географиялык эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-кылымдын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектелген. Бирок 19-кылымдын орто ченинен жазма даректерди сын көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, маданиятынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-1938, англис, француз, немец <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экономикалык өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы араб таануу илиминде толугураак чагылдырыла баштаган. Бул маселелер боюнча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Каэн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгригг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). Араб таануу илиминин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Революцияга чейинки орус Араб таануу илиминин жакшы салттары советтик изилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. араб таануу илиминин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн институтунда, Африка институтунда, Россия ИАнын этнография, философия институттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Париж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. шаарлардагы университеттерде даярдалат.

	''Ч. Жумагулов.''<br>		''Ч. Жумагулов.''<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T04:08:35Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		04:08, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' а р а б и с т и к а – араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабиятын, маданиятын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ~~болгон~~ соода <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дипломатиялык мамилелердин өнүгүшү араб өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу боюнча араб тилинде жазган авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамлекеттик ишмерлердин, дин <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> маданияттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон илимий кызыгуусун да ~~жогорулаткан~~. Батыш Европада араб таануу илими 16-кылымдын аягында пайда болот. 17–18-кылымдарда Рим, Париж, Лейден шаарлары араб таануу илиминин негизги борборлоруна айланган. Араб таануу илими диний үрп-адаттарга тыгыз ~~байланыштуу~~ болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы ~~келип~~ чыккан. 17-кылымдын башында голландиялык филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, ~~Европада~~ араб филологиясына негиз салган. 17-кылымда араб тарыхы, географиясы, маданияты боюнча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-кылымда немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, маданиятын дүйнөлүк тарыхтын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маданияттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-кылымда батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты араб таануу илиминин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-кылымдын аягы - 20-кылымдын башында, айрыкча грамматиканын, лексикографиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-жылы Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> хрестоматиясы басылып чыккан. Орус Араб таануу илиминин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойногон. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан орто кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түзгөн. 19-20-кылымдарда араб тилиндеги тарыхый географиялык эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-кылымдын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектелген. Бирок 19-кылымдын орто ченинен жазма даректерди сын көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, маданиятынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор ~~катары~~ бааланат. Мындай көз караштар «Ислам энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы араб таануу илиминде толугураак чагылдырыла баштаган. Бул маселелер боюнча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. ~~эмгектери~~ жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). Араб таануу илиминин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Революцияга чейинки орус Араб таануу илиминин жакшы салттары советтик ~~изилдөөчүлөр~~ И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. араб таануу илиминин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн институтунда, Африка институтунда, Россия ИАнын ~~этнография~~, философия институттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, ~~Париж~~, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. шаарлардагы университеттерде даярдалат.		'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' а р а б и с т и к а – араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабиятын, маданиятын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон соода <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дипломатиялык мамилелердин өнүгүшү араб өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу боюнча араб тилинде жазган авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамлекеттик ишмерлердин, дин <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> маданияттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон илимий кызыгуусун да жогорулаткан. Батыш Европада араб таануу илими 16-кылымдын аягында пайда болот. 17–18-кылымдарда Рим, Париж, Лейден шаарлары араб таануу илиминин негизги борборлоруна айланган. Араб таануу илими диний үрп-адаттарга тыгыз байланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-кылымдын башында голландиялык филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салган. 17-кылымда араб тарыхы, географиясы, маданияты боюнча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-кылымда немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, маданиятын дүйнөлүк тарыхтын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маданияттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-кылымда батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты араб таануу илиминин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-кылымдын аягы - 20-кылымдын башында, айрыкча грамматиканын, лексикографиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-жылы Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> хрестоматиясы басылып чыккан. Орус Араб таануу илиминин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойногон. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан орто кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түзгөн. 19-20-кылымдарда араб тилиндеги тарыхый географиялык эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-кылымдын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектелген. Бирок 19-кылымдын орто ченинен жазма даректерди сын көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, маданиятынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы араб таануу илиминде толугураак чагылдырыла баштаган. Бул маселелер боюнча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). Араб таануу илиминин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Революцияга чейинки орус Араб таануу илиминин жакшы салттары советтик изилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. араб таануу илиминин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн институтунда, Африка институтунда, Россия ИАнын этнография, философия институттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Париж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. шаарлардагы университеттерде даярдалат.

	''Ч. Жумагулов.''<br>		''Ч. Жумагулов.''<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Temirkan, 10:46, 12 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата

2023-12-12T10:46:57Z

← Мурунку нускасы		10:46, 12 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' а р а б и с т и к а – араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабиятын, маданиятын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон соода <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дипломатиялык мамилелердин өнүгүшү араб өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу ~~б-ча~~ араб тилинде жазган авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамлекеттик ишмерлердин, дин <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> маданияттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон илимий кызыгуусун да жогорулаткан. Батыш Европада араб таануу илими 16-~~к-дын~~ аягында пайда болот. 17–18-~~к-да~~ Рим, Париж, Лейден ш. араб таануу илиминин негизги борборлоруна айланган. Араб таануу илими диний үрп-адаттарга тыгыз байланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-~~к-дын~~ башында ~~голл.~~ филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салган. 17-~~к-да~~ араб тарыхы, географиясы, маданияты ~~б-ча~~ Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-~~к-да~~ немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, маданиятын дүйнөлүк тарыхтын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маданияттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-~~к-да~~ батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты араб таануу илиминин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-~~к-дын~~ аягы - 20-~~к-дын~~ башында, айрыкча грамматиканын, лексикографиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-ж. Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> хрестоматиясы басылып чыккан. Орус ~~А. и-нин~~ өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойногон. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан орто кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түзгөн. 19-20-~~к-да~~ араб тилиндеги тарыхый ~~геогр.~~ эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-~~к-дын~~ башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектелген. Бирок 19-~~к-дын~~ орто ченинен жазма даректерди сын көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, маданиятынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы араб таануу илиминде толугураак чагылдырыла баштаган. Бул маселелер ~~б-ча~~ чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). Араб таануу илиминин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Революцияга чейинки орус ~~А. и-нин~~ жакшы салттары ~~сов. изилил~~дөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. араб таануу илиминин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн институтунда, Африка институтунда, Россия ИАнын ~~Этно~~графия, ~~Философия~~ институттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Париж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. ~~ш-лардагы~~ университеттерде даярдалат. ''Ч. Жумагулов.''<br>		'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' а р а б и с т и к а – араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабиятын, маданиятын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон соода <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дипломатиялык мамилелердин өнүгүшү араб өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу боюнча араб тилинде жазган авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамлекеттик ишмерлердин, дин <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> маданияттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон илимий кызыгуусун да жогорулаткан. Батыш Европада араб таануу илими 16-кылымдын аягында пайда болот. 17–18-кылымдарда Рим, Париж, Лейден шаарлары араб таануу илиминин негизги борборлоруна айланган. Араб таануу илими диний үрп-адаттарга тыгыз байланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-кылымдын башында голландиялык филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салган. 17-кылымда араб тарыхы, географиясы, маданияты боюнча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-кылымда немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, маданиятын дүйнөлүк тарыхтын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маданияттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-кылымда батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты араб таануу илиминин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-кылымдын аягы - 20-кылымдын башында, айрыкча грамматиканын, лексикографиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-жылы Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> хрестоматиясы басылып чыккан. Орус Араб таануу илиминин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойногон. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан орто кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түзгөн. 19-20-кылымдарда араб тилиндеги тарыхый географиялык эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-кылымдын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектелген. Бирок 19-кылымдын орто ченинен жазма даректерди сын көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, маданиятынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы араб таануу илиминде толугураак чагылдырыла баштаган. Бул маселелер боюнча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). Араб таануу илиминин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Революцияга чейинки орус Араб таануу илиминин жакшы салттары советтик изилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. араб таануу илиминин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн институтунда, Африка институтунда, Россия ИАнын этнография, философия институттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Париж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. шаарлардагы университеттерде даярдалат.

			''Ч. Жумагулов.''<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (4), ж-а → жана (9)

2022-12-05T11:17:39Z

top: clean up, replaced: м-н → менен (4), ж-а → жана (9)

← Мурунку нускасы		11:17, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' а р а б и с т и к а – араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил ж-а адабиятын, маданиятын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү м-н болгон соода ж-а дипломатиялык мамилелердин өнүгүшү араб өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу б-ча араб тилинде жазган авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамлекеттик ишмерлердин, дин м-н маданияттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон илимий кызыгуусун да жогорулаткан. Батыш Европада араб таануу илими 16-к-дын аягында пайда болот. 17–18-к-да Рим, Париж, Лейден ш. араб таануу илиминин негизги борборлоруна айланган. Араб таануу илими диний үрп-адаттарга тыгыз байланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-к-дын башында голл. филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салган. 17-к-да араб тарыхы, географиясы, маданияты б-ча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-к-да немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, маданиятын дүйнөлүк тарыхтын ж-а маданияттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-к-да батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты араб таануу илиминин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-к-дын аягы - 20-к-дын башында, айрыкча грамматиканын, лексикографиянын ж-а адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын ж-а Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-ж. Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы ж-а хрестоматиясы басылып чыккан. Орус А. и-нин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойногон. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан орто кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түзгөн. 19-20-к-да араб тилиндеги тарыхый геогр. эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-к-дын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо м-н чектелген. Бирок 19-к-дын орто ченинен жазма даректерди сын көз м-н талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, маданиятынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец ж-а түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы араб таануу илиминде толугураак чагылдырыла баштаган. Бул маселелер б-ча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). Араб таануу илиминин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Революцияга чейинки орус А. и-нин жакшы салттары сов. изилилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. араб таануу илиминин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн институтунда, Африка институтунда, Россия ИАнын Этнография, Философия институттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Париж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. ш-лардагы университеттерде даярдалат. ''Ч. Жумагулов.''<br>		'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' а р а б и с т и к а – араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабиятын, маданиятын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон соода <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> дипломатиялык мамилелердин өнүгүшү араб өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу б-ча араб тилинде жазган авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамлекеттик ишмерлердин, дин <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> маданияттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон илимий кызыгуусун да жогорулаткан. Батыш Европада араб таануу илими 16-к-дын аягында пайда болот. 17–18-к-да Рим, Париж, Лейден ш. араб таануу илиминин негизги борборлоруна айланган. Араб таануу илими диний үрп-адаттарга тыгыз байланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-к-дын башында голл. филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салган. 17-к-да араб тарыхы, географиясы, маданияты б-ча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-к-да немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, маданиятын дүйнөлүк тарыхтын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> маданияттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-к-да батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты араб таануу илиминин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-к-дын аягы - 20-к-дын башында, айрыкча грамматиканын, лексикографиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-ж. Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> хрестоматиясы басылып чыккан. Орус А. и-нин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойногон. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан орто кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түзгөн. 19-20-к-да араб тилиндеги тарыхый геогр. эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-к-дын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектелген. Бирок 19-к-дын орто ченинен жазма даректерди сын көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, маданиятынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы араб таануу илиминде толугураак чагылдырыла баштаган. Бул маселелер б-ча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). Араб таануу илиминин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Революцияга чейинки орус А. и-нин жакшы салттары сов. изилилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. араб таануу илиминин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн институтунда, Африка институтунда, Россия ИАнын Этнография, Философия институттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Париж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. ш-лардагы университеттерде даярдалат. ''Ч. Жумагулов.''<br>

imported>Mariya, 08:31, 30 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-30T08:31:24Z

← Мурунку нускасы		08:31, 30 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' а р а б и с т и к а – араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил ж-а адабиятын, маданиятын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү м-н болгон соода ж-а дипломатиялык мамилелердин өнүгүшү араб өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу б-ча араб тилинде жазган авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамлекеттик ишмерлердин, дин м-н маданияттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон илимий кызыгуусун да жогорулаткан. Батыш Европада араб таануу илими 16-к-дын аягында пайда болот. 17–18-к-да Рим, Париж, Лейден ш. ~~А. и-нин~~ негизги борборлоруна айланган. ~~А. и.~~ диний үрп-адаттарга тыгыз байланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-к-дын башында голл. филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салган. 17-к-да араб тарыхы, географиясы, маданияты б-ча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-к-да немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, маданиятын дүйнөлүк тарыхтын ж-а маданияттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-к-да батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты араб таануу илиминин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-к-дын аягы - 20-к-дын башында, айрыкча грамматиканын, лексикографиянын ж-а адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын ж-а Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-ж. Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы ж-а хрестоматиясы басылып чыккан. Орус А. и-нин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойногон. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан орто кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түзгөн. 19-20-к-да араб тилиндеги тарыхый геогр. эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-к-дын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо м-н чектелген. Бирок 19-к-дын орто ченинен жазма даректерди сын көз м-н талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, маданиятынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец ж-а түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы араб таануу илиминде толугураак чагылдырыла баштаган. Бул маселелер б-ча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). Араб таануу илиминин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Революцияга чейинки орус А. и-нин жакшы салттары сов. изилилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. араб таануу илиминин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн институтунда, Африка институтунда, Россия ИАнын Этнография, Философия институттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Париж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. ш-лардагы университеттерде даярдалат. ''Ч. Жумагулов.''<br>		'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' а р а б и с т и к а – араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил ж-а адабиятын, маданиятын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү м-н болгон соода ж-а дипломатиялык мамилелердин өнүгүшү араб өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу б-ча араб тилинде жазган авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамлекеттик ишмерлердин, дин м-н маданияттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон илимий кызыгуусун да жогорулаткан. Батыш Европада араб таануу илими 16-к-дын аягында пайда болот. 17–18-к-да Рим, Париж, Лейден ш. араб таануу илиминин негизги борборлоруна айланган. Араб таануу илими диний үрп-адаттарга тыгыз байланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-к-дын башында голл. филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салган. 17-к-да араб тарыхы, географиясы, маданияты б-ча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-к-да немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, маданиятын дүйнөлүк тарыхтын ж-а маданияттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-к-да батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты араб таануу илиминин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-к-дын аягы - 20-к-дын башында, айрыкча грамматиканын, лексикографиянын ж-а адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын ж-а Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-ж. Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы ж-а хрестоматиясы басылып чыккан. Орус А. и-нин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойногон. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан орто кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түзгөн. 19-20-к-да араб тилиндеги тарыхый геогр. эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-к-дын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо м-н чектелген. Бирок 19-к-дын орто ченинен жазма даректерди сын көз м-н талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, маданиятынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец ж-а түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы араб таануу илиминде толугураак чагылдырыла баштаган. Бул маселелер б-ча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). Араб таануу илиминин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Революцияга чейинки орус А. и-нин жакшы салттары сов. изилилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. араб таануу илиминин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн институтунда, Африка институтунда, Россия ИАнын Этнография, Философия институттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Париж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. ш-лардагы университеттерде даярдалат. ''Ч. Жумагулов.''<br>

imported>Mariya, 08:27, 30 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-30T08:27:40Z

← Мурунку нускасы		08:27, 30 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' ~~'''арабистика- '''~~араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил ж-а ~~ад-тын~~, ~~мад-тын~~, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү м-н болгон соода ж-а ~~дипл.~~ мамилелердин өнүгүшү араб		'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' а р а б и с т и к а – араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил ж-а адабиятын, маданиятын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү м-н болгон соода ж-а дипломатиялык мамилелердин өнүгүшү араб өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу б-ча араб тилинде жазган авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамлекеттик ишмерлердин, дин м-н маданияттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон илимий кызыгуусун да жогорулаткан. Батыш Европада араб таануу илими 16-к-дын аягында пайда болот. 17–18-к-да Рим, Париж, Лейден ш. А. и-нин негизги борборлоруна айланган. А. и. диний үрп-адаттарга тыгыз байланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-к-дын башында голл. филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салган. 17-к-да араб тарыхы, географиясы, маданияты б-ча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-к-да немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, маданиятын дүйнөлүк тарыхтын ж-а маданияттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-к-да батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты араб таануу илиминин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-к-дын аягы - 20-к-дын башында, айрыкча грамматиканын, лексикографиянын ж-а адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын ж-а Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-ж. Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы ж-а хрестоматиясы басылып чыккан. Орус А. и-нин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойногон. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан орто кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түзгөн. 19-20-к-да араб тилиндеги тарыхый геогр. эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-к-дын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо м-н чектелген. Бирок 19-к-дын орто ченинен жазма даректерди сын көз м-н талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, маданиятынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец ж-а түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы араб таануу илиминде толугураак чагылдырыла баштаган. Бул маселелер б-ча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). Араб таануу илиминин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Революцияга чейинки орус А. и-нин жакшы салттары сов. изилилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. араб таануу илиминин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн институтунда, Африка институтунда, Россия ИАнын Этнография, Философия институттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Париж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. ш-лардагы университеттерде даярдалат. ''Ч. Жумагулов.''<br>
	өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу б-ча араб тилинде жазган
	авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым ~~мамл.~~ ишмерлердин, дин м-н ~~мад-ттын~~ ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон ~~ил.~~ кызыгуусун да ~~жогоого~~рулаткан. Батыш Европада ~~А. и.~~ 16-к-дын аягында пайда болот. ~~17-18~~-к-да Рим, Париж, Лейден ш. А. и-нин негизги борборлоруна айланган. А. и. диний үрп-адаттарга тыгыз ~~байй~~ланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-к-дын башында голл. филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз ~~салат~~. 17-к-да араб тарыхы, географиясы, ~~мад-ты~~ б-ча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-к-да немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, ~~мад-тын~~ дүйнөлүк тарыхтын ж-а ~~мад-ттын~~ бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-к-да батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты ~~А. и-нин~~ өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-к-дын аягы - 20-к-дын башында, айрыкча грамматиканын,
	лексикографиянын ж-а адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын ж-а Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-ж. Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы ж-а хрестоматиясы басылып чыккан. Орус А. и-нин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ~~ойноду~~. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан о. кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт ~~түздү~~. 19-20-к-да араб тилиндеги тарыхый геогр. эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-к-дын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо м-н чектелген. Бирок 19-к-дын орто ченинен жазма даректерди сын көз м-н талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, ~~мадтынын~~ өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам
	энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец ж-а түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы ~~А. и-нде~~ толугураак чагылдырыла ~~баштады~~. Бул маселелер б-ча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). ~~А. и-нин~~ өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. ~~Рев-яга~~ чейинки орус А. и-нин жакшы салттары сов. изилилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. ~~А. и-нин~~ проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн ~~интунда~~, Африка ~~ин-тунда~~, Россия ИАнын ~~Этноо~~графия, Философия ~~ин-ттарында~~, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, ~~Паа~~риж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. ш-лардагы ~~ун-ттерде~~ даярдалат.
	''Ч. Жумагулов.''<br>

imported>Temirkan, 08:20, 29 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-29T08:20:04Z

← Мурунку нускасы		08:20, 29 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' '''арабистика- '''араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил ж-а ад-тын, мад-тын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү м-н болгон соода ж-а дипл. мамилелердин өнүгүшү араб		'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' '''арабистика- '''араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил ж-а ад-тын, мад-тын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү м-н болгон соода ж-а дипл. мамилелердин өнүгүшү араб
	өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу б-ча араб тилинде жазган		өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу б-ча араб тилинде жазган
	авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамл. ишмерлердин, дин м-н мад-ттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон ил. кызыгуусун да жогоогорулаткан. Батыш Европада А. и. 16-к-дын аягында пайда болот. 17-18-к-да Рим, Париж, Лейден ш. А. и-нин негизги борборлоруна айланган. А. и. диний үрп-адаттарга тыгыз баййланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы ~~ке�~~лип чыккан. 17-к-дын башында голл. филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, ~~Европа�~~да араб филологиясына негиз салат. 17-к-да араб тарыхы, географиясы, мад-ты б-ча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-к-да немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, мад-тын дүйнөлүк тарыхтын ж-а мад-ттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-к-да батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты А. и-нин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-к-дын аягы - 20-к-дын башында, айрыкча грамматиканын,		авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамл. ишмерлердин, дин м-н мад-ттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон ил. кызыгуусун да жогоогорулаткан. Батыш Европада А. и. 16-к-дын аягында пайда болот. 17-18-к-да Рим, Париж, Лейден ш. А. и-нин негизги борборлоруна айланган. А. и. диний үрп-адаттарга тыгыз баййланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-к-дын башында голл. филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салат. 17-к-да араб тарыхы, географиясы, мад-ты б-ча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-к-да немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, мад-тын дүйнөлүк тарыхтын ж-а мад-ттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-к-да батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты А. и-нин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-к-дын аягы - 20-к-дын башында, айрыкча грамматиканын,
	лексикографиянын ж-а адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын ж-а Венгриянын бир		лексикографиянын ж-а адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын ж-а Венгриянын бир катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-ж. Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы ж-а хрестоматиясы басылып чыккан. Орус А. и-нин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойноду. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан о. кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түздү. 19-20-к-да араб тилиндеги тарыхый геогр. эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-к-дын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо м-н чектелген. Бирок 19-к-дын орто ченинен жазма даректерди сын көз м-н талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, мадтынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам
	катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-ж. Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы ж-а хрестоматиясы басылып чыккан. Орус А. и-нин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойноду. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан о. кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түздү. 19-20-к-да араб тилиндеги тарыхый геогр. эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-к-дын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо м-н чектелген. Бирок 19-к-дын орто ченинен жазма даректерди сын көз м-н талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, мадтынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор ~~ка�изги фактор~~ катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам		энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец ж-а түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы А. и-нде толугураак чагылдырыла баштады. Бул маселелер б-ча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). А. и-нин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Рев-яга чейинки орус А. и-нин жакшы салттары сов. изилилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд, А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. А. и-нин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн интунда, Африка ин-тунда, Россия ИАнын Этноография, Философия ин-ттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Паариж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. ш-лардагы ун-ттерде даярдалат.
	энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец ж-а түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы А. и-нде толугураак чагылдырыла баштады. Бул маселелер б-ча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. ~~эм�.~~ эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). А. и-нин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын
	эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Рев-яга чейинки орус А. и-нин жакшы салттары сов. изилилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд,
	А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. А. и-нин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн интунда, Африка ин-тунда, Россия ИАнын Этноография, Философия ин-ттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Паариж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. ш-лардагы ун-ттерде даярдалат.
	''Ч. Жумагулов.''<br>		''Ч. Жумагулов.''<br>

imported>Temirkan, 08:18, 29 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-29T08:18:33Z

@@ 1 сап: / 1 сап: @@
- ''',''' '''арабистика- '''
+'''АРАБ ТААНУУ ИЛИМИ,''' '''арабистика- '''араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил ж-а ад-тын, мад-тын, коомдук ой-пикирин изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү м-н бол&#0173;гон соода ж-а дипл. мамилелердин өнүгүшү араб
-араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил
+өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган. Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу б-ча араб тилинде жазган
-ж-а ад-тын, мад-тын, коомдук ой-пикирин
+авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым мамл. ишмерлердин, дин м-н мад-ттын ири өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн араб дүйнөсүнө болгон ил. кызыгуусун да жогоого&#0173;рулаткан. Батыш Европада А. и. 16-к-дын аягында пайда болот. 17-18-к-да Рим, Париж, Лейден ш. А. и-нин негизги борборлоруна айланган. А. и. диний үрп-адаттарга тыгыз байй&#0173;ланыштуу болгондуктан, ''Куранга'' түшүндүрмө берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы ке�&#0173;лип чыккан. 17-к-дын башында голл. филолог Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европа�&#0173;да араб филологиясына негиз салат. 17-к-да араб тарыхы, географиясы, мад-ты б-ча Батыш Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-к-да немец арабисти И. Я. Рейске арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, мад-тын дүйнөлүк тарыхтын ж-а мад-ттын бир бөлүгү деп эсептөөнү талап кылган. 19-к-да батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты А. и-нин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-к-дын аягы - 20-к-дын башында, айрыкча грамматиканын,
-изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы
+лексикографиянын ж-а адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия, Германия, Голландиянын ж-а Венгриянын бир
-доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү м-н бол&#0173;гон соода ж-а дипл. мамилелердин өнүгүшү араб
+катар окумуштуулары чоң салым киргизген. 1827-ж. Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы ж-а хрестоматиясы басылып чыккан. Орус А. и-нин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А. Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да эмгектери зор роль ойноду. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан о. кылымдарга тиешелүү жазма даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт түздү. 19-20-к-да араб тилиндеги тарыхый геогр. эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да негиз салган. 19-к-дын башында алар негизинен арабдардын жылнаамаларын баяндоо м-н чектелген. Бирок 19-к-дын орто ченинен жазма даректерди сын көз м-н талдаган (А. Шпренгер, Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам дини арабдардын коомдук турмушунун, мадтынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор ка�изги фактор ка&#0173;тары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам
-өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган.
+энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис, француз, немец ж-а түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы А. и-нде толугураак чагылдырыла баштады. Бул маселелер б-ча чет өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер, Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис, С. Лонгриг(Англия), А. Поляк, Д. Айалон (Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия), Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эм�. эм&#0173;гектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969). А. и-нин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын
-Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу б-ча араб тилинде жазган
+эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Рев-яга чейинки орус А. и-нин жакшы салттары сов. изилил&#0173;дөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд,
-авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым
+А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский ж. б.), тарабынан улантылган. А. и-нин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн интунда, Африка ин-тунда, Россия ИАнын Этноо&#0173;графия, Философия ин-ттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва, Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Паа&#0173;риж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. ш-лардагы ун-ттерде даярдалат.
-мамл. ишмерлердин, дин м-н мад-ттын ири
+ ''Ч. Жумагулов.''<br>

imported>Kadyrm: 1 версия

2022-06-06T08:18:07Z

1 версия

← Мурунку нускасы	08:18, 6 Июнь (Кулжа) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

433-496>KadyrM, 09:09, 5 Июнь (Кулжа) 2022 карата

2022-06-05T09:09:53Z

Жаңы барак

''',''' '''арабистика- '''
араб элдеринин тарыхын, экономикасын, тил
ж-а ад-тын, мад-тын, коомдук ой-пикирин
изилдөөчү гуманитардык илимдердин жыйындысы. «Арабистика» термини Европада жаңы
доордо пайда болгон. Чыгыш өлкөлөрү м-н болгон соода ж-а дипл. мамилелердин өнүгүшү араб
өлкөлөрүнө болгон кызыгууну пайда кылган.
Арабдардын этнографиясы, географиясы, тарыхы, мусулман укугу б-ча араб тилинде жазган
авторлордун көп сандаган эмгектери, айрым
мамл. ишмерлердин, дин м-н мад-ттын ири
өкүлдөрүнүн таржымалдары изилдөөчүлөрдүн
араб дүйнөсүнө болгон ил. кызыгуусун да жогорулаткан. Батыш Европада А. и. 16-к-дын
аягында пайда болот. 17-18-к-да Рим, Париж,
Лейден ш. А. и-нин негизги борборлоруна айланган. А. и. диний үрп-адаттарга тыгыз байланыштуу болгондуктан, ''Еуранга'' түшүндүрмө
берүү үчүн араб тилин үйрөнүү зарылдыгы келип чыккан. 17-к-дын башында голл. филолог
Т. Эрпениус араб грамматикасын түзүп, Европада араб филологиясына негиз салат. 17-к-да
араб тарыхы, географиясы, мад-ты б-ча Батыш
Европа окумуштуулары жыйнаган үзүндү маалыматтарды Чыгыш өлкөлөрүн изилдөөчүлөр
англичан Э. Пококк, француз Б. д’Эрбело жалпылаган. 18-к-да немец арабисти И. Я. Рейске
арабистиканын диний окуудан бөлүү зарылдыгын ж-а Чыгыш өлкөлөрүнүн тарыхын, мад-тын
дүйнөлүк тарыхтын ж-а мад-ттын бир бөлүгү
деп эсептөөнү талап кылган. 19-к-да батыш европалык өлкөлөрдүн колониялык саясаты А.
и-нин өнүгүшүнө түрткү болгон. 19-к-дын аягы -
20-к-дын башында, айрыкча грамматиканын,
лексикографиянын ж-а адабият таануунун өркүндөшүнө Франция, Норвегия, Улуу Британия,
Германия, Голландиянын ж-а Венгриянын бир
катар окумуштуулары чоң салым киргизген.
1827-ж. Россияда А. В. Болдыревдин араб грамматикасы ж-а хрестоматиясы басылып чыккан.
Орус А. и-нин өнүгүшүндө X. Д. Френ, Н. А.
Медников, П. С. Савельев, В. Р. Розендин да
эмгектери зор роль ойноду. Араб филологиясындагы жетишкендиктер Европа ж-а Чыгыш
өлкөлөрүнүн кол жазма фондуларында сакталып жаткан о. кылымдарга тиешелүү жазма
даректерди басып чыгарууга ыңгайлуу шарт
түздү. 19-20-к-да араб тилиндеги тарыхый геогр.
эмгектерди жарыялоого, айрымдарын европалык тилдерге которууга батыш европалык көп
арабисттер катышкан. Араб тилиндеги мурда
басылып чыкпаган жазма даректерди жарыялоо тарыхый изилдөөлөрдүн башталышына да
негиз салган. 19-к-дын башында алар негизинен
арабдардын жылнаамаларын баяндоо м-н чектелген. Бирок 19-к-дын орто ченинен жазма
даректерди сын көз м-н талдаган (А. Шпренгер,
Р. Дози, А. Кремер, Гольдциер ж. б.) эмгектер
пайда боло баштаган. Бул эмгектерде ислам
дини арабдардын коомдук турмушунун, мадтынын өнүгүшүн шарттаган негизги фактор катары бааланат. Мындай көз караштар «Ислам
энциклопедиясынын» (Лейден, 1908-38, англис,
француз, немец ж-а түрк тилдеринде) 1-басылышынан байкалат. Араб өлкөлөрүнүн коомдук-экон. өнүгүшүнүн маселелери тарыхтын соңку жаңы доорундагы А. и-нде толугураак чагылдырыла баштады. Бул маселелер б-ча чет
өлкөлүк арабисттер Ж. Соваже, Э. Леви-Провансаль, К. Казн, Ж. Берк (Франция), К. Беккер,
Г. Кампфмейер (Германия), Д. Деннет, Б. Льюис,
С. Лонгригг (Англия), А. Поляк, Д. Айалон
(Израиль), А. Наллино, Э. Росси (Италия),
Ш. Иссави, Дж. Хейворт-Дэнн (АКШ) ж. б. эмгектери жарык көргөн. Алардын көз караштары «Ислам энциклопедиясынын» 2-басылышынан орун алган (Лейден – Париж, 1954-1969).
А. и-нин өнүгүшүндө араб окумуштууларынын
эмгектеринин да мааниси зор. Азыр араб историографиясы (Рашид аль-Баррави, Абдаррахман
ар-Рафии, Мухаммед Сабри ж. б.) колониализмге каршы багытталып отурат. Рев-яга чейинки
орус А. и-нин жакшы салттары сов. изилдөөчүлөр И. Ю. Крачковский, В. В. Бартольд,
А. Е. Крымский, Е. А. Беляев, Н. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский
ж. б.), тарабынан улантылган. А. и-нин проблемалары Москвадагы Чыгыш өлкөлөрүнүн интунда, Африка ин-тунда, Россия ИАнын Этнография, Философия ин-ттарында, Азербайжандын, Грузиянын, Өзбекстандын, Тажикстандын
ИАларында изилденүүдө. Арабисттер Москва,
Санкт-Петербург, Баку, Ташкент, Лейден, Париж, Оксфорд, Кембридж, Гарвард ж. б. ш-лардагы ун-ттерде даярдалат. ''Ч. Жумагулов.''