АРСТАНБЕК Буйлаш уулу - Түзөтүүлөр тарыхы

imported>Gulira, 10:36, 10 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-10T10:36:13Z

← Мурунку нускасы		10:36, 10 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРСТАНБЕК''' Буйлаш уулу (1824-жыл, Ысык-Көлдүн Сырты, Эки Нарын жери – 1878-жыл, Ысык-Көлдүн тескейи, Чычкан конушу; сөөгү Жуукудагы Таш-Кыя бейитине коюлган) – ойчул, философ, виртуоз комузчу, төкмө акын. «Замана» агымынын эң ири өкүлдөрүнүн бири. Эл ага «булбул» деген атак берген. Ал бугу уруусунун тынымсейит уругунан. Атасы Буйлаш бийдин токолу Төрөкандан төрөлүп, кой кайтарып өсөт. Ушундан улам анын чыгармаларында турмуш-тиричилик жагдайлары карапайым адамдардын көз карашынан чагылдырылган. Арстанбек ырчы катары 16 жашында таанылган. Ал Фергана тарапта бир жылча жүрүп, Наманган, Анжиянды аралап,<br>		'''АРСТАНБЕК''' '''Буйлаш уулу''' (1824-жыл, Ысык-Көлдүн Сырты, Эки Нарын жери – 1878-жыл, Ысык-Көлдүн тескейи, Чычкан конушу; сөөгү Жуукудагы Таш-Кыя бейитине коюлган) – ойчул, философ, виртуоз комузчу, төкмө акын. «Замана» агымынын эң ири өкүлдөрүнүн бири. Эл ага «булбул» деген атак берген. Ал бугу уруусунун тынымсейит уругунан. Атасы Буйлаш бийдин токолу Төрөкандан төрөлүп, кой кайтарып өсөт. Ушундан улам анын чыгармаларында турмуш-тиричилик жагдайлары карапайым адамдардын көз карашынан чагылдырылган. Арстанбек ырчы катары 16 жашында таанылган. Ал Фергана тарапта бир жылча жүрүп, Наманган, Анжиянды аралап,<br>
	[[File:АРСТАНБЕК_31.png \| thumb\|none]]<br>		[[File:АРСТАНБЕК_31.png \| thumb\|none]]<br>
	көптөгөн ырчы, комузчулар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-жылы көңүл бурулуп, 1922-жыл К. Мифтаков Каракол <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Нарын уездинен жыйнап келип, Илимдер академиясынын Кол жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып турат. Арстанбектин чыгармачылыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–1870-жылдары түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ. Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек. Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну, камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> айырмаланат. Арстанбектин чыгармачылыгынын күрдөөлдүү, көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун		көптөгөн ырчы, комузчулар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-жылы көңүл бурулуп, 1922-жыл К. Мифтаков Каракол <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Нарын уездинен жыйнап келип, Илимдер академиясынын Кол жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып турат. Арстанбектин чыгармачылыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–1870-жылдары түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ. Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек. Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну, камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> айырмаланат. Арстанбектин чыгармачылыгынын күрдөөлдүү, көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T04:21:35Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		04:21, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
5 сап:		5 сап:

	Б. Кебекова.<br>		Б. Кебекова.<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Temirkan, 09:36, 18 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата

2023-12-18T09:36:00Z

← Мурунку нускасы		09:36, 18 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы
2 сап:		2 сап:
	[[File:АРСТАНБЕК_31.png \| thumb\|none]]<br>		[[File:АРСТАНБЕК_31.png \| thumb\|none]]<br>
	көптөгөн ырчы, комузчулар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-жылы көңүл бурулуп, 1922-жыл К. Мифтаков Каракол <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Нарын уездинен жыйнап келип, Илимдер академиясынын Кол жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып турат. Арстанбектин чыгармачылыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–1870-жылдары түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ. Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек. Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну, камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> айырмаланат. Арстанбектин чыгармачылыгынын күрдөөлдүү, көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун		көптөгөн ырчы, комузчулар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-жылы көңүл бурулуп, 1922-жыл К. Мифтаков Каракол <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Нарын уездинен жыйнап келип, Илимдер академиясынын Кол жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып турат. Арстанбектин чыгармачылыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–1870-жылдары түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ. Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек. Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну, камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> айырмаланат. Арстанбектин чыгармачылыгынын күрдөөлдүү, көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун
	[[File:АРСТАНБЕК_32.png \| thumb\|Арстанбектин күмбөзү.]]падыша өкмөтүнүн бийлиги кыргыз жергесине орногон мезгилде жараткан чыгармалары түзөт. Алсак, «Тар заман» – акындын турмуштук <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> социалдык көз карашынын жыйындысы, автордун өз позициясы. Арстанбектин чыгармачылык мүмкүнчүлүгү кенен, жанрдык-мазмундук жагынан ар түрдүү. Ал кошок, арман, санат, терме, керээз сыяктуу ар кыл багыттагы ырларды, поэмаларды жараткан. Арстанбек айтыш өнөрүнүн да ири устаты болгон. Чыгармачылык багыты жагынан нускоочу ырчылардын тобуна кирет. «Төштүк», «Кожожаш», «Чоро» («Шоро»), «Бердикожо жалгызым», «Беш казак» сыяктуу эпос-поэмаларды, «Көкөтөйдүн ашын» чебер аткарган деп айтышат. Бирок, анын айтуусундагы эпикалык чыгармалардын биринин да тексти бизге жеткен жок. Ал 500гө жакын күү чертип, анын 200гө жакыны өзүнүн төл чыгармасы болгон деген кеп бар. «Арстанбектин арман күү», «Кербез», «Солтонсары», «Кет бука», «Aт чубатар ботой» аттуу залкар күүлөрү чоң комузчулардын репертуранынан орун алган. Көптөгөн кыргыз, казак ырчы, комузчулары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип жеңип чыккан. Кыргыз маданиятынын тарыхында Арстанбектин мурасы чоң из калтырган. Ал чыгармачылыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> замандаш <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кийинки (19-кылымдын акыры – 20-кылымдын башы) кыргыз төкмө акындарына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күүчүлөрүнө зор таасир тийгизген. Анын улуулугу – өз доорунун курч проблемаларын козгоп, элдин турмуш жагдайы, келечек тагдыры, коомдун социалдык абалы жөнүндө терең ой жүгүртүүсүндө. Тилекке каршы, залкар акындын чыгармачылыгы эскичил ырчы катары сындалып, иликтөө, изилдөө алкагынан четтетилип, чыгармалары жыйналбай, акын туура баасын албай келди. Арстанбектин мурасына кайрылуу 1990-жылы гана колго алына баштаган. 1994-жылы «Арстанбек» аттуу туңгуч ырлар жыйнагы жарык көргөн. Ушул эле жылы улуу акындын 170 жылдыгы чоң салтанат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгиленип, Нарын районундагы Эчки-Башы, Эмгекчил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Миң-булак айылдары чектешкен жерге Арстанбектин күмбөзү тургузулган. <br>''Ад.: Джамгирчинов Б.'' Очерк политической истории Киргизии XIX века. Ф., 1986; ''Кебекова Б.'' Арстанбек (Адабий мүнөздөмө). Б., 1994; Арстанбек. Б., 1994. Б. Кебекова.<br>		[[File:АРСТАНБЕК_32.png \| thumb\|Арстанбектин күмбөзү.]]падыша өкмөтүнүн бийлиги кыргыз жергесине орногон мезгилде жараткан чыгармалары түзөт. Алсак, «Тар заман» – акындын турмуштук <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> социалдык көз карашынын жыйындысы, автордун өз позициясы. Арстанбектин чыгармачылык мүмкүнчүлүгү кенен, жанрдык-мазмундук жагынан ар түрдүү. Ал кошок, арман, санат, терме, керээз сыяктуу ар кыл багыттагы ырларды, поэмаларды жараткан. Арстанбек айтыш өнөрүнүн да ири устаты болгон. Чыгармачылык багыты жагынан нускоочу ырчылардын тобуна кирет. «Төштүк», «Кожожаш», «Чоро» («Шоро»), «Бердикожо жалгызым», «Беш казак» сыяктуу эпос-поэмаларды, «Көкөтөйдүн ашын» чебер аткарган деп айтышат. Бирок, анын айтуусундагы эпикалык чыгармалардын биринин да тексти бизге жеткен жок. Ал 500гө жакын күү чертип, анын 200гө жакыны өзүнүн төл чыгармасы болгон деген кеп бар. «Арстанбектин арман күү», «Кербез», «Солтонсары», «Кет бука», «Aт чубатар ботой» аттуу залкар күүлөрү чоң комузчулардын репертуранынан орун алган. Көптөгөн кыргыз, казак ырчы, комузчулары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип жеңип чыккан. Кыргыз маданиятынын тарыхында Арстанбектин мурасы чоң из калтырган. Ал чыгармачылыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> замандаш <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кийинки (19-кылымдын акыры – 20-кылымдын башы) кыргыз төкмө акындарына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күүчүлөрүнө зор таасир тийгизген. Анын улуулугу – өз доорунун курч проблемаларын козгоп, элдин турмуш жагдайы, келечек тагдыры, коомдун социалдык абалы жөнүндө терең ой жүгүртүүсүндө. Тилекке каршы, залкар акындын чыгармачылыгы эскичил ырчы катары сындалып, иликтөө, изилдөө алкагынан четтетилип, чыгармалары жыйналбай, акын туура баасын албай келди. Арстанбектин мурасына кайрылуу 1990-жылы гана колго алына баштаган. 1994-жылы «Арстанбек» аттуу туңгуч ырлар жыйнагы жарык көргөн. Ушул эле жылы улуу акындын 170 жылдыгы чоң салтанат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгиленип, Нарын районундагы Эчки-Башы, Эмгекчил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Миң-булак айылдары чектешкен жерге Арстанбектин күмбөзү тургузулган. <br>''Ад.: Джамгирчинов Б.'' Очерк политической истории Киргизии XIX века. Ф., 1986; ''Кебекова Б.'' Арстанбек (Адабий мүнөздөмө). Б., 1994; Арстанбек. Б., 1994.

			Б. Кебекова.<br>

imported>Lera, 08:44, 21 Июль (Теке) 2023 карата

2023-07-21T08:44:26Z

← Мурунку нускасы		08:44, 21 Июль (Теке) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРСТАНБЕК''' Буйлаш уулу (1824, Ысык-Көлдүн Сырты, Эки Нарын жери – 1878, Ысык-Көлдүн тескейи, Чычкан конушу; сөөгү Жуукудагы Таш-Кыя бейитине коюлган) – ойчул, философ, виртуоз комузчу, төкмө акын. «Замана» агымынын эң ири өкүлдөрүнүн бири. Эл ага «булбул» деген атак берген. Ал бугу уруусунун тынымсейит уругунан. Атасы Буйлаш бийдин токолу Төрөкандан төрөлүп, кой кайтарып өсөт. Ушундан улам анын чыгармаларында турмуш-тиричилик жагдайлары карапайым адамдардын көз карашынан чагылдырылган. Арстанбек ырчы катары 16 жашында таанылган. Ал Фергана тарапта бир жылча жүрүп, Наманган, Анжиянды аралап,<br>		'''АРСТАНБЕК''' Буйлаш уулу (1824-жыл, Ысык-Көлдүн Сырты, Эки Нарын жери – 1878-жыл, Ысык-Көлдүн тескейи, Чычкан конушу; сөөгү Жуукудагы Таш-Кыя бейитине коюлган) – ойчул, философ, виртуоз комузчу, төкмө акын. «Замана» агымынын эң ири өкүлдөрүнүн бири. Эл ага «булбул» деген атак берген. Ал бугу уруусунун тынымсейит уругунан. Атасы Буйлаш бийдин токолу Төрөкандан төрөлүп, кой кайтарып өсөт. Ушундан улам анын чыгармаларында турмуш-тиричилик жагдайлары карапайым адамдардын көз карашынан чагылдырылган. Арстанбек ырчы катары 16 жашында таанылган. Ал Фергана тарапта бир жылча жүрүп, Наманган, Анжиянды аралап,<br>
	[[File:АРСТАНБЕК_31.png \| thumb\|none]]<br>		[[File:АРСТАНБЕК_31.png \| thumb\|none]]<br>
	көптөгөн ырчы, комузчулар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-ж. көңүл бурулуп, 1922-ж. К. Мифтаков Каракол <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Нарын уездинен жыйнап келип, ~~ИАнын~~ Кол жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып турат. Арстанбектин чыгармачылыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө ~~1852–70~~-ж. түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ. Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек. Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну, камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> айырмаланат. Арстанбектин чыгармачылыгынын күрдөөлдүү, көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун		көптөгөн ырчы, комузчулар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-жылы көңүл бурулуп, 1922-жыл К. Мифтаков Каракол <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Нарын уездинен жыйнап келип, Илимдер академиясынын Кол жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып турат. Арстанбектин чыгармачылыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–1870-жылдары түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ. Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек. Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну, камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> айырмаланат. Арстанбектин чыгармачылыгынын күрдөөлдүү, көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун
	[[File:АРСТАНБЕК_32.png \| thumb\|Арстанбектин күмбөзү.]]падыша өкмөтүнүн бийлиги кыргыз жергесине орногон мезгилде жараткан чыгармалары түзөт. Алсак, «Тар заман» – акындын турмуштук <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> социалдык көз карашынын жыйындысы, автордун өз позициясы. Арстанбектин чыгармачылык мүмкүнчүлүгү кенен, жанрдык-мазмундук жагынан ар түрдүү. Ал кошок, арман, санат, терме, керээз сыяктуу ар кыл багыттагы ырларды, поэмаларды жараткан. Арстанбек айтыш өнөрүнүн да ири устаты болгон. Чыгармачылык багыты жагынан нускоочу ырчылардын тобуна кирет. «Төштүк», «Кожожаш», «Чоро» («Шоро»), «Бердикожо жалгызым», «Беш казак» сыяктуу эпос-поэмаларды, «Көкөтөйдүн ашын» чебер аткарган деп айтышат. Бирок, анын айтуусундагы эпикалык чыгармалардын биринин да тексти бизге жеткен жок. Ал 500гө жакын күү чертип, анын 200гө жакыны өзүнүн төл чыгармасы болгон деген кеп бар. «Арстанбектин арман күү», «Кербез», «Солтонсары», «Кет бука», «Aт чубатар ботой» аттуу залкар күүлөрү чоң комузчулардын репертуранынан орун алган. Көптөгөн кыргыз, казак ырчы, комузчулары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип жеңип чыккан. Кыргыз маданиятынын тарыхында Арстанбектин мурасы чоң из калтырган. Ал чыгармачылыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> замандаш <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кийинки (19-~~к-дын~~ акыры – 20-~~к-дын~~ башы) кыргыз төкмө акындарына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күүчүлөрүнө зор таасир тийгизген. Анын улуулугу – өз доорунун курч проблемаларын козгоп, элдин турмуш жагдайы, келечек тагдыры, коомдун социалдык абалы ~~ж-дө~~ терең ой жүгүртүүсүндө. Тилекке каршы, залкар акындын чыгармачылыгы эскичил ырчы катары сындалып, иликтөө, изилдөө алкагынан четтетилип, чыгармалары жыйналбай, акын туура баасын албай келди. Арстанбектин мурасына кайрылуу 1990-ж. гана колго алына баштаган. 1994-ж. «Арстанбек» аттуу туңгуч ырлар жыйнагы жарык көргөн. Ушул эле жылы улуу акындын 170 жылдыгы чоң салтанат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгиленип, Нарын ~~р-ндагы~~ Эчки-Башы, Эмгекчил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Миң-булак айылдары чектешкен жерге Арстанбектин күмбөзү тургузулган. <br>''Ад.: Джамгирчинов Б.'' Очерк политической истории Киргизии XIX века. Ф., 1986; ''Кебекова Б.'' Арстанбек (Адабий мүнөздөмө). Б., 1994; Арстанбек. Б., 1994. Б. Кебекова.<br>		[[File:АРСТАНБЕК_32.png \| thumb\|Арстанбектин күмбөзү.]]падыша өкмөтүнүн бийлиги кыргыз жергесине орногон мезгилде жараткан чыгармалары түзөт. Алсак, «Тар заман» – акындын турмуштук <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> социалдык көз карашынын жыйындысы, автордун өз позициясы. Арстанбектин чыгармачылык мүмкүнчүлүгү кенен, жанрдык-мазмундук жагынан ар түрдүү. Ал кошок, арман, санат, терме, керээз сыяктуу ар кыл багыттагы ырларды, поэмаларды жараткан. Арстанбек айтыш өнөрүнүн да ири устаты болгон. Чыгармачылык багыты жагынан нускоочу ырчылардын тобуна кирет. «Төштүк», «Кожожаш», «Чоро» («Шоро»), «Бердикожо жалгызым», «Беш казак» сыяктуу эпос-поэмаларды, «Көкөтөйдүн ашын» чебер аткарган деп айтышат. Бирок, анын айтуусундагы эпикалык чыгармалардын биринин да тексти бизге жеткен жок. Ал 500гө жакын күү чертип, анын 200гө жакыны өзүнүн төл чыгармасы болгон деген кеп бар. «Арстанбектин арман күү», «Кербез», «Солтонсары», «Кет бука», «Aт чубатар ботой» аттуу залкар күүлөрү чоң комузчулардын репертуранынан орун алган. Көптөгөн кыргыз, казак ырчы, комузчулары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип жеңип чыккан. Кыргыз маданиятынын тарыхында Арстанбектин мурасы чоң из калтырган. Ал чыгармачылыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> замандаш <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кийинки (19-кылымдын акыры – 20-кылымдын башы) кыргыз төкмө акындарына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күүчүлөрүнө зор таасир тийгизген. Анын улуулугу – өз доорунун курч проблемаларын козгоп, элдин турмуш жагдайы, келечек тагдыры, коомдун социалдык абалы жөнүндө терең ой жүгүртүүсүндө. Тилекке каршы, залкар акындын чыгармачылыгы эскичил ырчы катары сындалып, иликтөө, изилдөө алкагынан четтетилип, чыгармалары жыйналбай, акын туура баасын албай келди. Арстанбектин мурасына кайрылуу 1990-жылы гана колго алына баштаган. 1994-жылы «Арстанбек» аттуу туңгуч ырлар жыйнагы жарык көргөн. Ушул эле жылы улуу акындын 170 жылдыгы чоң салтанат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгиленип, Нарын районундагы Эчки-Башы, Эмгекчил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Миң-булак айылдары чектешкен жерге Арстанбектин күмбөзү тургузулган. <br>''Ад.: Джамгирчинов Б.'' Очерк политической истории Киргизии XIX века. Ф., 1986; ''Кебекова Б.'' Арстанбек (Адабий мүнөздөмө). Б., 1994; Арстанбек. Б., 1994. Б. Кебекова.<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (6), ж-а → жана (5)

2022-12-05T11:34:09Z

top: clean up, replaced: м-н → менен (6), ж-а → жана (5)

← Мурунку нускасы		11:34, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АРСТАНБЕК''' Буйлаш уулу (1824, Ысык-Көлдүн Сырты, Эки Нарын жери – 1878, Ысык-Көлдүн тескейи, Чычкан конушу; сөөгү Жуукудагы Таш-Кыя бейитине коюлган) – ойчул, философ, виртуоз комузчу, төкмө акын. «Замана» агымынын эң ири өкүлдөрүнүн бири. Эл ага «булбул» деген атак берген. Ал бугу уруусунун тынымсейит уругунан. Атасы Буйлаш бийдин токолу Төрөкандан төрөлүп, кой кайтарып өсөт. Ушундан улам анын чыгармаларында турмуш-тиричилик жагдайлары карапайым адамдардын көз карашынан чагылдырылган. Арстанбек ырчы катары 16 жашында таанылган. Ал Фергана тарапта бир жылча жүрүп, Наманган, Анжиянды аралап,<br>		'''АРСТАНБЕК''' Буйлаш уулу (1824, Ысык-Көлдүн Сырты, Эки Нарын жери – 1878, Ысык-Көлдүн тескейи, Чычкан конушу; сөөгү Жуукудагы Таш-Кыя бейитине коюлган) – ойчул, философ, виртуоз комузчу, төкмө акын. «Замана» агымынын эң ири өкүлдөрүнүн бири. Эл ага «булбул» деген атак берген. Ал бугу уруусунун тынымсейит уругунан. Атасы Буйлаш бийдин токолу Төрөкандан төрөлүп, кой кайтарып өсөт. Ушундан улам анын чыгармаларында турмуш-тиричилик жагдайлары карапайым адамдардын көз карашынан чагылдырылган. Арстанбек ырчы катары 16 жашында таанылган. Ал Фергана тарапта бир жылча жүрүп, Наманган, Анжиянды аралап,<br>
	[[File:АРСТАНБЕК_31.png \| thumb \| none]]<br>		[[File:АРСТАНБЕК_31.png \| thumb\|none]]<br>
	көптөгөн ырчы, комузчулар м-н беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-ж. көңүл бурулуп, 1922-ж. К. Мифтаков Каракол ж-а Нарын уездинен жыйнап келип, ИАнын Кол жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып турат. Арстанбектин чыгармачылыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–70-ж. түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы м-н өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ. Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек. Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну, камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү м-н айырмаланат. Арстанбектин чыгармачылыгынын күрдөөлдүү, көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун		көптөгөн ырчы, комузчулар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-ж. көңүл бурулуп, 1922-ж. К. Мифтаков Каракол <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Нарын уездинен жыйнап келип, ИАнын Кол жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып турат. Арстанбектин чыгармачылыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–70-ж. түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ. Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек. Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну, камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> айырмаланат. Арстанбектин чыгармачылыгынын күрдөөлдүү, көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун
	[[File:АРСТАНБЕК_32.png \| thumb \| Арстанбектин күмбөзү.]]падыша өкмөтүнүн бийлиги кыргыз жергесине орногон мезгилде жараткан чыгармалары түзөт. Алсак, «Тар заман» – акындын турмуштук ж-а социалдык көз карашынын жыйындысы, автордун өз позициясы. Арстанбектин чыгармачылык мүмкүнчүлүгү кенен, жанрдык-мазмундук жагынан ар түрдүү. Ал кошок, арман, санат, терме, керээз сыяктуу ар кыл багыттагы ырларды, поэмаларды жараткан. Арстанбек айтыш өнөрүнүн да ири устаты болгон. Чыгармачылык багыты жагынан нускоочу ырчылардын тобуна кирет. «Төштүк», «Кожожаш», «Чоро» («Шоро»), «Бердикожо жалгызым», «Беш казак» сыяктуу эпос-поэмаларды, «Көкөтөйдүн ашын» чебер аткарган деп айтышат. Бирок, анын айтуусундагы эпикалык чыгармалардын биринин да тексти бизге жеткен жок. Ал 500гө жакын күү чертип, анын 200гө жакыны өзүнүн төл чыгармасы болгон деген кеп бар. «Арстанбектин арман күү», «Кербез», «Солтонсары», «Кет бука», «Aт чубатар ботой» аттуу залкар күүлөрү чоң комузчулардын репертуранынан орун алган. Көптөгөн кыргыз, казак ырчы, комузчулары м-н беттешип жеңип чыккан. Кыргыз маданиятынын тарыхында Арстанбектин мурасы чоң из калтырган. Ал чыгармачылыгы м-н замандаш ж-а кийинки (19-к-дын акыры – 20-к-дын башы) кыргыз төкмө акындарына ж-а күүчүлөрүнө зор таасир тийгизген. Анын улуулугу – өз доорунун курч проблемаларын козгоп, элдин турмуш жагдайы, келечек тагдыры, коомдун социалдык абалы ж-дө терең ой жүгүртүүсүндө. Тилекке каршы, залкар акындын чыгармачылыгы эскичил ырчы катары сындалып, иликтөө, изилдөө алкагынан четтетилип, чыгармалары жыйналбай, акын туура баасын албай келди. Арстанбектин мурасына кайрылуу 1990-ж. гана колго алына баштаган. 1994-ж. «Арстанбек» аттуу туңгуч ырлар жыйнагы жарык көргөн. Ушул эле жылы улуу акындын 170 жылдыгы чоң салтанат м-н белгиленип, Нарын р-ндагы Эчки-Башы, Эмгекчил ж-а Миң-булак айылдары чектешкен жерге Арстанбектин күмбөзү тургузулган. <br>''Ад.: Джамгирчинов Б.'' Очерк политической истории Киргизии XIX века. Ф., 1986; ''Кебекова Б.'' Арстанбек (Адабий мүнөздөмө). Б., 1994; Арстанбек. Б., 1994. Б. Кебекова.<br>		[[File:АРСТАНБЕК_32.png \| thumb\|Арстанбектин күмбөзү.]]падыша өкмөтүнүн бийлиги кыргыз жергесине орногон мезгилде жараткан чыгармалары түзөт. Алсак, «Тар заман» – акындын турмуштук <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> социалдык көз карашынын жыйындысы, автордун өз позициясы. Арстанбектин чыгармачылык мүмкүнчүлүгү кенен, жанрдык-мазмундук жагынан ар түрдүү. Ал кошок, арман, санат, терме, керээз сыяктуу ар кыл багыттагы ырларды, поэмаларды жараткан. Арстанбек айтыш өнөрүнүн да ири устаты болгон. Чыгармачылык багыты жагынан нускоочу ырчылардын тобуна кирет. «Төштүк», «Кожожаш», «Чоро» («Шоро»), «Бердикожо жалгызым», «Беш казак» сыяктуу эпос-поэмаларды, «Көкөтөйдүн ашын» чебер аткарган деп айтышат. Бирок, анын айтуусундагы эпикалык чыгармалардын биринин да тексти бизге жеткен жок. Ал 500гө жакын күү чертип, анын 200гө жакыны өзүнүн төл чыгармасы болгон деген кеп бар. «Арстанбектин арман күү», «Кербез», «Солтонсары», «Кет бука», «Aт чубатар ботой» аттуу залкар күүлөрү чоң комузчулардын репертуранынан орун алган. Көптөгөн кыргыз, казак ырчы, комузчулары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> беттешип жеңип чыккан. Кыргыз маданиятынын тарыхында Арстанбектин мурасы чоң из калтырган. Ал чыгармачылыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> замандаш <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кийинки (19-к-дын акыры – 20-к-дын башы) кыргыз төкмө акындарына <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күүчүлөрүнө зор таасир тийгизген. Анын улуулугу – өз доорунун курч проблемаларын козгоп, элдин турмуш жагдайы, келечек тагдыры, коомдун социалдык абалы ж-дө терең ой жүгүртүүсүндө. Тилекке каршы, залкар акындын чыгармачылыгы эскичил ырчы катары сындалып, иликтөө, изилдөө алкагынан четтетилип, чыгармалары жыйналбай, акын туура баасын албай келди. Арстанбектин мурасына кайрылуу 1990-ж. гана колго алына баштаган. 1994-ж. «Арстанбек» аттуу туңгуч ырлар жыйнагы жарык көргөн. Ушул эле жылы улуу акындын 170 жылдыгы чоң салтанат <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> белгиленип, Нарын р-ндагы Эчки-Башы, Эмгекчил <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Миң-булак айылдары чектешкен жерге Арстанбектин күмбөзү тургузулган. <br>''Ад.: Джамгирчинов Б.'' Очерк политической истории Киргизии XIX века. Ф., 1986; ''Кебекова Б.'' Арстанбек (Адабий мүнөздөмө). Б., 1994; Арстанбек. Б., 1994. Б. Кебекова.<br>

imported>Temirkan, 07:57, 1 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-01T07:57:43Z

← Мурунку нускасы		07:57, 1 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
2 сап:		2 сап:
	[[File:АРСТАНБЕК_31.png \| thumb \| none]]<br>		[[File:АРСТАНБЕК_31.png \| thumb \| none]]<br>
	көптөгөн ырчы, комузчулар м-н беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-ж. көңүл бурулуп, 1922-ж. К. Мифтаков Каракол ж-а Нарын уездинен жыйнап келип, ИАнын Кол жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып турат. Арстанбектин чыгармачылыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–70-ж. түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы м-н өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ. Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек. Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну, камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү м-н айырмаланат. Арстанбектин чыгармачылыгынын күрдөөлдүү, көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун		көптөгөн ырчы, комузчулар м-н беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-ж. көңүл бурулуп, 1922-ж. К. Мифтаков Каракол ж-а Нарын уездинен жыйнап келип, ИАнын Кол жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып турат. Арстанбектин чыгармачылыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–70-ж. түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы м-н өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ. Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек. Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну, камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү м-н айырмаланат. Арстанбектин чыгармачылыгынын күрдөөлдүү, көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун
	[[File:АРСТАНБЕК_32.png \| thumb \| Арстанбектин күмбөзү.]]падыша өкмөтүнүн бийлиги кыргыз жергесине орногон мезгилде жараткан чыгармалары түзөт. Алсак, «Тар заман» – акындын турмуштук ж-а социалдык көз карашынын жыйындысы, автордун өз позициясы. Арстанбектин чыгармачылык мүмкүнчүлүгү кенен, жанрдык-мазмундук жагынан ар түрдүү. Ал кошок, арман, санат, терме, керээз сыяктуу ар кыл багыттагы ырларды, поэмаларды жараткан. Арстанбек айтыш өнөрүнүн да ири устаты болгон. Чыгармачылык багыты жагынан нускоочу ырчылардын тобуна кирет. «Төштүк», «Кожожаш», «Чоро» («Шоро»), «Бердикожо жалгызым», «Беш казак» сыяктуу эпос-поэмаларды, «Көкөтөйдүн ашын» чебер аткарган деп айтышат. Бирок, анын айтуусундагы эпикалык чыгармалардын биринин да тексти бизге жеткен жок. Ал 500гө жакын күү чертип, анын 200гө жакыны өзүнүн төл чыгармасы болгон деген кеп бар. «Арстанбектин арман күү», «Кербез», «Солтонсары», «Кет бука», «Aт чубатар ботой» аттуу залкар күүлөрү чоң комузчулардын репертуранынан орун алган. Көптөгөн кыргыз, казак ырчы, комузчулары м-н беттешип жеңип чыккан. Кыргыз маданиятынын тарыхында Арстанбектин мурасы чоң из калтырган. Ал чыгармачылыгы м-н замандаш ж-а кийинки (19-к-дын акыры – 20-к-дын башы) кыргыз төкмө акындарына ж-а күүчүлөрүнө зор таасир тийгизген. Анын улуулугу – өз доорунун курч проблемаларын козгоп, элдин турмуш жагдайы, келечек тагдыры, коомдун социалдык абалы ж-дө терең ой жүгүртүүсүндө. Тилекке каршы, залкар акындын чыгармачылыгы эскичил ырчы катары сындалып, иликтөө, изилдөө алкагынан четтетилип, чыгармалары жыйналбай, акын туура баасын албай келди. Арстанбектин мурасына кайрылуу 1990-ж. гана колго алына баштаган. 1994-ж. «Арстанбек» аттуу туңгуч ырлар жыйнагы жарык көргөн. Ушул эле жылы улуу акындын 170 жылдыгы чоң салтанат м-н белгиленип, Нарын р-ндагы Эчки-~~Башыты~~, Эмгекчил ж-а Миң-булак айылдары чектешкен жерге Арстанбектин күмбөзү тургузулган. <br>''Ад.: Джамгирчинов Б.'' Очерк политической истории Киргизии XIX века. Ф., 1986; ''Кебекова Б.'' Арстанбек (Адабий мүнөздөмө). Б., 1994; Арстанбек. Б., 1994. Б. Кебекова.<br>		[[File:АРСТАНБЕК_32.png \| thumb \| Арстанбектин күмбөзү.]]падыша өкмөтүнүн бийлиги кыргыз жергесине орногон мезгилде жараткан чыгармалары түзөт. Алсак, «Тар заман» – акындын турмуштук ж-а социалдык көз карашынын жыйындысы, автордун өз позициясы. Арстанбектин чыгармачылык мүмкүнчүлүгү кенен, жанрдык-мазмундук жагынан ар түрдүү. Ал кошок, арман, санат, терме, керээз сыяктуу ар кыл багыттагы ырларды, поэмаларды жараткан. Арстанбек айтыш өнөрүнүн да ири устаты болгон. Чыгармачылык багыты жагынан нускоочу ырчылардын тобуна кирет. «Төштүк», «Кожожаш», «Чоро» («Шоро»), «Бердикожо жалгызым», «Беш казак» сыяктуу эпос-поэмаларды, «Көкөтөйдүн ашын» чебер аткарган деп айтышат. Бирок, анын айтуусундагы эпикалык чыгармалардын биринин да тексти бизге жеткен жок. Ал 500гө жакын күү чертип, анын 200гө жакыны өзүнүн төл чыгармасы болгон деген кеп бар. «Арстанбектин арман күү», «Кербез», «Солтонсары», «Кет бука», «Aт чубатар ботой» аттуу залкар күүлөрү чоң комузчулардын репертуранынан орун алган. Көптөгөн кыргыз, казак ырчы, комузчулары м-н беттешип жеңип чыккан. Кыргыз маданиятынын тарыхында Арстанбектин мурасы чоң из калтырган. Ал чыгармачылыгы м-н замандаш ж-а кийинки (19-к-дын акыры – 20-к-дын башы) кыргыз төкмө акындарына ж-а күүчүлөрүнө зор таасир тийгизген. Анын улуулугу – өз доорунун курч проблемаларын козгоп, элдин турмуш жагдайы, келечек тагдыры, коомдун социалдык абалы ж-дө терең ой жүгүртүүсүндө. Тилекке каршы, залкар акындын чыгармачылыгы эскичил ырчы катары сындалып, иликтөө, изилдөө алкагынан четтетилип, чыгармалары жыйналбай, акын туура баасын албай келди. Арстанбектин мурасына кайрылуу 1990-ж. гана колго алына баштаган. 1994-ж. «Арстанбек» аттуу туңгуч ырлар жыйнагы жарык көргөн. Ушул эле жылы улуу акындын 170 жылдыгы чоң салтанат м-н белгиленип, Нарын р-ндагы Эчки-Башы, Эмгекчил ж-а Миң-булак айылдары чектешкен жерге Арстанбектин күмбөзү тургузулган. <br>''Ад.: Джамгирчинов Б.'' Очерк политической истории Киргизии XIX века. Ф., 1986; ''Кебекова Б.'' Арстанбек (Адабий мүнөздөмө). Б., 1994; Арстанбек. Б., 1994. Б. Кебекова.<br>

imported>Mariya: Mariya moved page АРСТАНБЕК to АРСТАНБЕК Буйлаш уулу

2022-11-30T04:05:06Z

Mariya moved page АРСТАНБЕК to АРСТАНБЕК Буйлаш уулу

← Мурунку нускасы	04:05, 30 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

imported>Mariya, 04:04, 30 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-30T04:04:47Z

@@ 1 сап: / 1 сап: @@
-Буйлаш уулу (1824, Ысык-Көлдүн
+'''АРСТАНБЕК''' Буйлаш уулу (1824, Ысык-Көлдүн Сырты, Эки Нарын жери – 1878, Ысык-Көлдүн тескейи, Чычкан конушу; сөөгү Жуукудагы Таш-Кыя бейитине коюлган) – ойчул, философ, виртуоз комузчу, төкмө акын. «Замана» агымынын эң ири өкүлдөрүнүн бири. Эл ага «булбул» деген атак берген. Ал бугу уруусунун тынымсейит уругунан. Атасы Буйлаш бийдин токолу Төрөкандан төрөлүп, кой кайтарып өсөт. Ушундан улам анын чыгармаларында турмуш-тиричилик жагдайлары карапайым адамдардын көз карашынан чагылдырылган. Арстанбек ырчы катары 16 жашында таанылган. Ал Фергана тарапта бир жылча жүрүп, Наманган, Анжиянды аралап,<br>
 [[File:АРСТАНБЕК_31.png | thumb | none]]<br>
-көгггөгөн ырчы, комузчулар м-н беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-ж.
+көптөгөн ырчы, комузчулар м-н беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-ж. көңүл бурулуп, 1922-ж. К. Мифтаков Каракол ж-а Нарын уездинен жыйнап келип, ИАнын Кол жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып турат. Арстанбектин чыгармачылыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–70-ж. түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы м-н өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ. Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек. Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну, камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү м-н айырмаланат. Арстанбектин чыгармачылыгынын күрдөөлдүү, көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун
-көңүл бурулуп, 1922-ж. К. Мифтаков Каракол
+[[File:АРСТАНБЕК_32.png | thumb | Арстанбектин күмбөзү.]]падыша өкмөтүнүн бийлиги кыргыз жергесине орногон мезгилде жараткан чыгармалары түзөт. Алсак, «Тар заман» – акындын турмуштук ж-а социалдык көз карашынын жыйындысы, автордун өз позициясы. Арстанбектин чыгармачылык мүмкүнчүлүгү кенен, жанрдык-мазмундук жагынан ар түрдүү. Ал кошок, арман, санат, терме, керээз сыяктуу ар кыл багыттагы ырларды, поэмаларды жараткан. Арстанбек айтыш өнөрүнүн да ири устаты болгон. Чыгармачылык багыты жагынан нускоочу ырчылардын тобуна кирет. «Төштүк», «Кожожаш», «Чоро» («Шоро»), «Бердикожо жалгызым», «Беш казак» сыяктуу эпос-поэмаларды, «Көкөтөйдүн ашын» чебер аткарган деп айтышат. Бирок, анын айтуусундагы эпикалык чыгармалардын биринин да тексти бизге жеткен жок. Ал 500гө жакын күү чертип, анын 200гө жакыны өзүнүн төл чыгармасы болгон деген кеп бар. «Арстанбектин арман күү», «Кербез», «Солтонсары», «Кет бука», «Aт чубатар ботой» аттуу залкар күүлөрү чоң комузчулардын репертуранынан орун алган. Көптөгөн кыргыз, казак ырчы, комузчулары м-н беттешип жеңип чыккан. Кыргыз маданиятынын тарыхында Арстанбектин мурасы чоң из калтырган. Ал чыгармачылыгы м-н замандаш ж-а кийинки (19-к-дын акыры – 20-к-дын башы) кыргыз төкмө акындарына ж-а күүчүлөрүнө зор таасир тийгизген. Анын улуулугу – өз доорунун курч проблемаларын козгоп, элдин турмуш жагдайы, келечек тагдыры, коомдун социалдык абалы ж-дө терең ой жүгүртүүсүндө. Тилекке каршы, залкар акындын чыгармачылыгы эскичил ырчы катары сындалып, иликтөө, изилдөө алкагынан четтетилип, чыгармалары жыйналбай, акын туура баасын албай келди. Арстанбектин мурасына кайрылуу 1990-ж. гана колго алына баштаган. 1994-ж. «Арстанбек» аттуу туңгуч ырлар жыйнагы жарык көргөн. Ушул эле жылы улуу акындын 170 жылдыгы чоң салтанат м-н белгиленип, Нарын р-ндагы Эчки-Башыты, Эмгекчил ж-а Миң-булак айылдары чектешкен жерге Арстанбектин күмбөзү тургузулган. <br>''Ад.: Джамгирчинов Б.'' Очерк политической истории Киргизии XIX века. Ф., 1986; ''Кебекова Б.'' Арстанбек (Адабий мүнөздөмө). Б., 1994; Арстанбек. Б., 1994. Б. Кебекова.<br>

imported>Kadyrm: 1 версия

2022-07-04T12:48:58Z

1 версия

← Мурунку нускасы	12:48, 4 Июль (Теке) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

497-555>KadyrM, 09:58, 3 Июль (Теке) 2022 карата

2022-07-03T09:58:04Z

Жаңы барак

Буйлаш уулу (1824, Ысык-Көлдүн
Сырты, Эки Нарын жери – 1878, Ысык-Көлдүн
тескейи, Чычкан конушу; сөөгү Жуукудагы ТашКыя бейитине коюлган) – ойчул, философ,
виртуоз комузчу, төкмө акын. «Замана» агымынын эң ири өкүлдөрүнүн
бири. Эл ага «булбул» деген атак берген. Ал бугу
уруусунун тынымсейит уругунан. Атасы Буйлаш бийдин токолу Төрөкандан
төрөлүп, кой кайтарып өсөт.
Ушундан улам анын чыгармаларында турмуш-тиричилик жагдайлары карапайым адамдардын көз карашынан чагылдырылган. А. ырчы катары 16 жашында таанылган. Ал Фергана тарапта бир жылча жүрүп, Наманган, Анжиянды аралап, 
[[File:АРСТАНБЕК_31.png | thumb | none]] 
көгггөгөн ырчы, комузчулар м-н беттешип, акындык өнөрүнүн артыкчылыгын даңазалап, туулган жерине чоң ырчы атыгып кайткан. Акындын чыгармаларын жыйноо маселесине 1920-ж.
көңүл бурулуп, 1922-ж. К. Мифтаков Каракол
ж-а Нарын уездинен жыйнап келип, ИАнын Кол
жазмалар фондуна өткөргөн, азыр да сакталып
турат. А-тин чыг-лыгында орчундуу теманы замана ырлары түзгөн. Чыгармаларынын чордону деп эсептелген «Тар заман» да үзүндү түрүндө
колго тийген, көптөгөн, санат термелери белгисиз бойдон калган. «Тар заман» акындын турмуштук, коомдук-социалдык көз карашынын
жыйындысы болуп саналат. Бул чыгарма бир
мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–70-ж.
түзүлүп, калыптанган. «Тар замандын» өзүнө
таандык обону, комуз күүсү, аткаруу манерасы, кайрык-кайталоолору бар. Бирок форма
жагынан дидактикалык чыгармага окшоп турганы м-н өз алдынча жанрдык өзгөчөлүккө ээ.
Бекеринен «кара ыр» аталып жүрбөсө керек.
Санат, терменин чегинде калбастан, мазмуну,
камтыган объекти кеңири, замана заңы, калктын келечеги сыяктуу коомдук, социалдык маселелерди козгоп, терең ой жүгүртүшү м-н айырмаланат. А-тин чыг-лыгынын күрдөөлдүү, 
[[File:АРСТАНБЕК_32.png | thumb | Арстанбектин күмбөзү.]] 
көркөм өнөрдүн эң бийиктикке көтөрүлгөн учурун падыша өкмөтүнүн бийлиги кыргыз жергесине орногон мезгилде жараткан чыгармалары түзөт. Алсак, «Тар заман» – акындын турмуштук ж-а социалдык көз карашынын жыйындысы, автордун өз позициясы. А-тин чыг-лык
мүмкүнчүлүгү кенен, жанрдык-мазмундук жагынан ар түрдүү. Ал кошок, арман, санат, терме,
керээз сыяктуу ар кыл багыттагы ырларды, поэмаларды жараткан. А. айтыш өнөрүнүн да ири
устаты болгон. Чыг-лык багыты жагынан нускоочу ырчылардын тобуна кирет. «Төпггүк», «Кожожаш», «Чоро» («Шоро»), «Бердикожо жалгызым», «Беш казак» сыяктуу эпос-поэмаларды, «Көкөтөйдүн ашын» чебер аткарган деп айтышат. Бирок, анын айтуусундагы эпикалык
чыгармалардын биринин да тексти бизге жеткен жок. Ал 500гө жакын күү чертип, анын
200гө жакыны өзүнүн төл чыгармасы болгон 
деген кеп бар. «Арстанбектин арман күү», «Кербез», «Солтонсары», «Кет бука», «Aт чубатар ботой» аттуу залкар күүлөрү чоң комузчулардын
репертуранынан орун алган. Көптөгөн кыргыз,
казак ырчы, комузчулары м-н беттешип жеңип
чыккан. Кыргыз мад-тынын тарыхында А-тин
мурасы чоң из калтырган. Ал чыг-лыгы м-н
замандаш ж-а кийинки (19-к-дын акыры – 20-
к-дын башы) кыргыз төкмө акындарына ж-а
күүчүлөрүнө зор таасир тийгизген. Анын улуулугу – өз доорунун курч проблемаларын козгоп, элдин турмуш жагдайы, келечек тагдыры,
коомдун социалдык абалы ж-дө терең ой жүгүртүүсүндө. Тилекке каршы, залкар акындын чыглыгы эскичил ырчы катары сындалып, иликтөө, изилдөө алкагынан четтетилип, чыгармалары жыйналбай, акын туура баасын албай
келди. А-тин мурасына кайрылуу 1990-ж. гана
колго алына баштаган. 1994-ж. «Арстанбек»
аттуу туңгуч ырлар жыйнагы жарык көргөн.
Ушул эле жылы улуу акындын 170 жылдыгы
чоң салтанат м-н белгиленип, Нарын р-ндагы
Эчки-Башыты, Эмгекчил ж-а Миң-булак айылдары чектешкен жерге А-тин күмбөзү тургузулган.
''Б. Кебекова.'' 
''Ад.: Джамгирчинов Б.'' Очерк политической истории Киргизии XIX века. Ф., 1986; ''Кебекова Б.''
Арстанбек (Адабий мүнөздөмө). Б., 1994; Арстанбек.
Б., 1994.