АТАНТАЙ - Түзөтүүлөр тарыхы

imported>Gulira, 06:56, 24 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-24T06:56:32Z

← Мурунку нускасы		06:56, 24 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АТАНТАЙ''' Рыскул (Рыскулбек) уулу (18-кылымдын аягы ‒ 19-кылымдын 1-жарымы) ‒ [[Нарын]] аймагындагы [[кыргыздар]]дын [[Цин империясы]] жана [[Кокон хандыгы]]на каршы боштондук күрөшүн жетектеген кол башчылардын бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро [[саяк уруусу]]нан чыккан элдик [[баатыр]] [[Тайлак\|''Тайлак'']] баатырдын агасы. Кытай жазма маалыматтарында Атантай, Тайлактын агасы Байбагыш жана алардын чоң атасы Жанболоттун Цин бийлигине каршылыктары тууралуу кабарлар бар. 18-кылымдын орто ченинде Цин аскерлери Чыгыш Түркстанды басып алышынан баштап, мезгил-мезгили менен жергиликтүү калктын каршылыгына учурап турган. Мындай абал өзгөчө 19-кылымдын башында курчуп чыккан. 1816-жылы Ташмалыктын акими Зия ад-Дин көтөрүлүш чыгарып, бирок жеңилип калган. 1821-жылы ''[[Жааңгер кожо]] [[Кашкар\|К]]''[[Кашкар\|ашкар]]га 2-ирет жортуул жасап, андан майнап чыкпай, адегенде [[Алай]]га чегинген. Ал жердеги кыргыздардын жардамы менен 1824-жылдын кыш мезгилинде Кашкарга жакын Улутагдагы (Улуу-Тоо) кытайлык кароолго кайрадан чабуул койгон. Сан жагынан артыкчылык кылган цин аскерине күч жетпей, Тогуз-Тородогу Атантай, Тайлактын айылына келип жашырынган. Цин бийлиги жергиликтүү кыргыз бийлерине бир нече жолу белек-бечкек жиберип, Жааңгерди кармап берүүнү талап кылган. Алардан жакшылыктуу жооп болбой, кийин Жааңгер жыйырма чакты жан-жөкөрү менен [[Куртка]]дагы Атантай, Тайлактын айылында жүргөнүн угуп, 1825-жылы күзүндө аны кармап келүүгө Баянбату баш болгон 500 (башка кабарда 700) жоокер жөнөткөн. Алар түнкүсүн Тоюн суусун жээктеп келип, [[Нарын дарыясы]]нын жээгиндеги Тайлак менен Атантайдын айылдарына капысынан кол салган. Бирок бул учурда алар айылында болгон эмес, ага карабай айылдагы жүздөн ашык кары-картаң, жаш балдарды кырып кетишкен. Атантай аларды кууш капчыгайдан тосуп туруп, толук кырып, жалгыз жоокерин аман калтырган. Цин отрядынын талкаланышы Жааңгер кожого кошумча дем берип, 1826-жылы жай айында анжияндык 500 жоокер менен кыргыздардан көп кол алып, [[Ак-Бейит]] аркылуу келип, алгач Ыштык (Ислык) жана Тешикташтагы (Тушукташ) кароолдорду талкалап, Кашкар багытына түшкөн. Натыйжада Цин бийлигине каршы [[Чыгыш Түркстан]]да туташ көтөрүлүш башталган. Бул тууралуу жергиликтүү бийлик император Даогуанга (1820–1850) кыргыздар (бурут) менен келишип алган Жааңгердин көтөрүлүш чыгарганын кабарлашкан. Атантай, Тайлак кол башчылык кылган кыргыздар адегенде Котон, андан Үч-Турпан тарапка өтүп, 1827-жылы мартта Барчыкты ээлешкен. Бирок курал-жарак, ок-дарынын жетишсиздиги өлкөнүн ич жагынан келген ири аскер күчтөрүнө туруштук берүү кыйын болгон. 1827-жылы эрте жазда Жунтаң кол башчылык кылган 70 миң аскер Кашкар, Жеркен, Котон, андан кийин Кашкарды алышкан. Жааңгер кожо кайрадан Атантайдын айылына келип жашынып, андан түштүк тарапка өтүп кеткен. Императордун атына жиберилген докладдарда Атантайдын алыс көчүп кеткени айтылат. 1830-жылы Атантай, Тайлак Жааңгердин иниси Жусуп кожого жардам берип, Кашкарды кайрадан камоого алышкан. Бирок, күч жетпей, кайрадан артка кайтышкан. 1831-жылы эрте жазда Аккулу (Хак-кулу) кушбеги башында турган кокондук 7 миң аскер Нарынга жүрүш жасаган. 1832-жылы алар Нарын капчыгайын өрдөп келип, Атантай, Тайлакты колго түшүрүп, Коконго алып кетишкен. Туткундан бошогондон кийин Атантай айылын Илеге көчүрүп кеткен. Бирок ал жакта көп турбай, кайта Нарынга келип, бир топ жыл Кокон хандыгына каршы күрөшкөн.		'''АТАНТАЙ''' '''Рыскул''' (Рыскулбек) уулу (18-кылымдын аягы ‒ 19-кылымдын 1-жарымы) ‒ [[Нарын]] аймагындагы [[кыргыздар]]дын [[Цин империясы]] жана [[Кокон хандыгы]]на каршы боштондук күрөшүн жетектеген кол башчылардын бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро [[саяк уруусу]]нан чыккан элдик [[баатыр]] [[Тайлак\|''Тайлак'']] баатырдын агасы. Кытай жазма маалыматтарында Атантай, Тайлактын агасы Байбагыш жана алардын чоң атасы Жанболоттун Цин бийлигине каршылыктары тууралуу кабарлар бар. 18-кылымдын орто ченинде Цин аскерлери Чыгыш Түркстанды басып алышынан баштап, мезгил-мезгили менен жергиликтүү калктын каршылыгына учурап турган. Мындай абал өзгөчө 19-кылымдын башында курчуп чыккан. 1816-жылы Ташмалыктын акими Зия ад-Дин көтөрүлүш чыгарып, бирок жеңилип калган. 1821-жылы ''[[Жааңгер кожо]] [[Кашкар\|К]]''[[Кашкар\|ашкар]]га 2-ирет жортуул жасап, андан майнап чыкпай, адегенде [[Алай]]га чегинген. Ал жердеги кыргыздардын жардамы менен 1824-жылдын кыш мезгилинде Кашкарга жакын Улутагдагы (Улуу-Тоо) кытайлык кароолго кайрадан чабуул койгон. Сан жагынан артыкчылык кылган цин аскерине күч жетпей, Тогуз-Тородогу Атантай, Тайлактын айылына келип жашырынган. Цин бийлиги жергиликтүү кыргыз бийлерине бир нече жолу белек-бечкек жиберип, Жааңгерди кармап берүүнү талап кылган. Алардан жакшылыктуу жооп болбой, кийин Жааңгер жыйырма чакты жан-жөкөрү менен [[Куртка]]дагы Атантай, Тайлактын айылында жүргөнүн угуп, 1825-жылы күзүндө аны кармап келүүгө Баянбату баш болгон 500 (башка кабарда 700) жоокер жөнөткөн. Алар түнкүсүн Тоюн суусун жээктеп келип, [[Нарын дарыясы]]нын жээгиндеги Тайлак менен Атантайдын айылдарына капысынан кол салган. Бирок бул учурда алар айылында болгон эмес, ага карабай айылдагы жүздөн ашык кары-картаң, жаш балдарды кырып кетишкен. Атантай аларды кууш капчыгайдан тосуп туруп, толук кырып, жалгыз жоокерин аман калтырган. Цин отрядынын талкаланышы Жааңгер кожого кошумча дем берип, 1826-жылы жай айында анжияндык 500 жоокер менен кыргыздардан көп кол алып, [[Ак-Бейит]] аркылуу келип, алгач Ыштык (Ислык) жана Тешикташтагы (Тушукташ) кароолдорду талкалап, Кашкар багытына түшкөн. Натыйжада Цин бийлигине каршы [[Чыгыш Түркстан]]да туташ көтөрүлүш башталган. Бул тууралуу жергиликтүү бийлик император Даогуанга (1820–1850) кыргыздар (бурут) менен келишип алган Жааңгердин көтөрүлүш чыгарганын кабарлашкан. Атантай, Тайлак кол башчылык кылган кыргыздар адегенде Котон, андан Үч-Турпан тарапка өтүп, 1827-жылы мартта Барчыкты ээлешкен. Бирок курал-жарак, ок-дарынын жетишсиздиги өлкөнүн ич жагынан келген ири аскер күчтөрүнө туруштук берүү кыйын болгон. 1827-жылы эрте жазда Жунтаң кол башчылык кылган 70 миң аскер Кашкар, Жеркен, Котон, андан кийин Кашкарды алышкан. Жааңгер кожо кайрадан Атантайдын айылына келип жашынып, андан түштүк тарапка өтүп кеткен. Императордун атына жиберилген докладдарда Атантайдын алыс көчүп кеткени айтылат. 1830-жылы Атантай, Тайлак Жааңгердин иниси Жусуп кожого жардам берип, Кашкарды кайрадан камоого алышкан. Бирок, күч жетпей, кайрадан артка кайтышкан. 1831-жылы эрте жазда Аккулу (Хак-кулу) кушбеги башында турган кокондук 7 миң аскер Нарынга жүрүш жасаган. 1832-жылы алар Нарын капчыгайын өрдөп келип, Атантай, Тайлакты колго түшүрүп, Коконго алып кетишкен. Туткундан бошогондон кийин Атантай айылын Илеге көчүрүп кеткен. Бирок ал жакта көп турбай, кайта Нарынга келип, бир топ жыл Кокон хандыгына каршы күрөшкөн.

	Ад.: Валиханов Ч. Ч. О восстании в Кашгаре в 1825‒1826 гг. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 2. А.-А., 1985; Ошонуку эле. О состоянии Алтышара или шести восточных городов китайской провинции Нан-Лу (Малой Бухарии) в 1858–1859 годах. Валиханов Ч. Ч. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 3. А.-А., 1985; Кузнецов В. С. Цинская империя на рубежах Центральной Азии (вторая половина XVIII - первая половина XIX в.). Новосибирск 1983; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Бишкек-Москва, 2004.<br>		Ад.: Валиханов Ч. Ч. О восстании в Кашгаре в 1825‒1826 гг. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 2. А.-А., 1985; Ошонуку эле. О состоянии Алтышара или шести восточных городов китайской провинции Нан-Лу (Малой Бухарии) в 1858–1859 годах. Валиханов Ч. Ч. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 3. А.-А., 1985; Кузнецов В. С. Цинская империя на рубежах Центральной Азии (вторая половина XVIII - первая половина XIX в.). Новосибирск 1983; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Бишкек-Москва, 2004.<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Gulira, 06:54, 24 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-24T06:54:01Z

← Мурунку нускасы		06:54, 24 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АТАНТАЙ~~'''~~ '''Рыскул (Рыскулбек) уулу~~'''~~ (18-кылымдын аягы ‒ 19-кылымдын 1-жарымы) ‒ [[Нарын]] аймагындагы [[кыргыздар]]дын [[Цин империясы]] жана [[Кокон хандыгы]]на каршы боштондук күрөшүн жетектеген кол башчылардын бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро [[саяк уруусу]]нан чыккан элдик [[баатыр]] [[Тайлак]] баатырдын агасы. Кытай жазма маалыматтарында Атантай, Тайлактын агасы Байбагыш жана алардын чоң атасы Жанболоттун Цин бийлигине каршылыктары тууралуу кабарлар бар. 18-кылымдын орто ченинде Цин аскерлери Чыгыш Түркстанды басып алышынан баштап, мезгил-мезгили менен жергиликтүү калктын каршылыгына учурап турган. Мындай абал өзгөчө 19-кылымдын башында курчуп чыккан. 1816-жылы Ташмалыктын акими Зия ад-Дин көтөрүлүш чыгарып, бирок жеңилип калган. 1821-жылы [[Жааңгер кожо]] [[Кашкар]]га 2-ирет жортуул жасап, андан майнап чыкпай, адегенде [[Алай]]га чегинген. Ал жердеги кыргыздардын жардамы менен 1824-жылдын кыш мезгилинде Кашкарга жакын Улутагдагы (Улуу-Тоо) кытайлык кароолго кайрадан чабуул койгон. Сан жагынан артыкчылык кылган цин аскерине күч жетпей, Тогуз-Тородогу Атантай, Тайлактын айылына келип жашырынган. Цин бийлиги жергиликтүү кыргыз бийлерине бир нече жолу белек-бечкек жиберип, Жааңгерди кармап берүүнү талап кылган. Алардан жакшылыктуу жооп болбой, кийин Жааңгер жыйырма чакты жан-жөкөрү менен [[Куртка]]дагы Атантай, Тайлактын айылында жүргөнүн угуп, 1825-жылы күзүндө аны кармап келүүгө Баянбату баш болгон 500 (башка кабарда 700) жоокер жөнөткөн. Алар түнкүсүн Тоюн суусун жээктеп келип, [[Нарын дарыясы]]нын жээгиндеги Тайлак менен Атантайдын айылдарына капысынан кол салган. Бирок бул учурда алар айылында болгон эмес, ага карабай айылдагы жүздөн ашык кары-картаң, жаш балдарды кырып кетишкен. Атантай аларды кууш капчыгайдан тосуп туруп, толук кырып, жалгыз жоокерин аман калтырган. Цин отрядынын талкаланышы Жааңгер кожого кошумча дем берип, 1826-жылы жай айында анжияндык 500 жоокер менен кыргыздардан көп кол алып, [[Ак-Бейит]] аркылуу келип, алгач Ыштык (Ислык) жана Тешикташтагы (Тушукташ) кароолдорду талкалап, Кашкар багытына түшкөн. Натыйжада Цин бийлигине каршы [[Чыгыш Түркстан]]да туташ көтөрүлүш башталган. Бул тууралуу жергиликтүү бийлик император Даогуанга (1820–1850) кыргыздар (бурут) менен келишип алган Жааңгердин көтөрүлүш чыгарганын кабарлашкан. Атантай, Тайлак кол башчылык кылган кыргыздар адегенде Котон, андан Үч-Турпан тарапка өтүп, 1827-жылы мартта Барчыкты ээлешкен. Бирок курал-жарак, ок-дарынын жетишсиздиги өлкөнүн ич жагынан келген ири аскер күчтөрүнө туруштук берүү кыйын болгон. 1827-ж. эрте жазда Жунтаң кол башчылык кылган 70 миң аскер Кашкар, Жеркен, Котон, андан кийин Кашкарды алышкан. Жааңгер кожо кайрадан Атантайдын айылына келип жашынып, андан түштүк тарапка өтүп кеткен. Императордун атына жиберилген докладдарда Атантайдын алыс көчүп кеткени айтылат. 1830-жылы Атантай, Тайлак Жааңгердин иниси Жусуп кожого жардам берип, Кашкарды кайрадан камоого алышкан. Бирок, күч жетпей, кайрадан артка кайтышкан. 1831-жылы эрте жазда Аккулу (Хак-кулу) кушбеги башында турган кокондук 7 миң аскер Нарынга жүрүш жасаган. 1832-жылы алар Нарын капчыгайын өрдөп келип, Атантай, Тайлакты колго түшүрүп, Коконго алып кетишкен. ~~Тукундан~~ бошогондон кийин Атантай айылын Илеге көчүрүп кеткен. Бирок ал жакта көп турбай, кайта Нарынга келип, бир топ жыл Кокон хандыгына каршы күрөшкөн.		'''АТАНТАЙ''' Рыскул (Рыскулбек) уулу (18-кылымдын аягы ‒ 19-кылымдын 1-жарымы) ‒ [[Нарын]] аймагындагы [[кыргыздар]]дын [[Цин империясы]] жана [[Кокон хандыгы]]на каршы боштондук күрөшүн жетектеген кол башчылардын бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро [[саяк уруусу]]нан чыккан элдик [[баатыр]] [[Тайлак\|''Тайлак'']] баатырдын агасы. Кытай жазма маалыматтарында Атантай, Тайлактын агасы Байбагыш жана алардын чоң атасы Жанболоттун Цин бийлигине каршылыктары тууралуу кабарлар бар. 18-кылымдын орто ченинде Цин аскерлери Чыгыш Түркстанды басып алышынан баштап, мезгил-мезгили менен жергиликтүү калктын каршылыгына учурап турган. Мындай абал өзгөчө 19-кылымдын башында курчуп чыккан. 1816-жылы Ташмалыктын акими Зия ад-Дин көтөрүлүш чыгарып, бирок жеңилип калган. 1821-жылы ''[[Жааңгер кожо]] [[Кашкар\|К]]''[[Кашкар\|ашкар]]га 2-ирет жортуул жасап, андан майнап чыкпай, адегенде [[Алай]]га чегинген. Ал жердеги кыргыздардын жардамы менен 1824-жылдын кыш мезгилинде Кашкарга жакын Улутагдагы (Улуу-Тоо) кытайлык кароолго кайрадан чабуул койгон. Сан жагынан артыкчылык кылган цин аскерине күч жетпей, Тогуз-Тородогу Атантай, Тайлактын айылына келип жашырынган. Цин бийлиги жергиликтүү кыргыз бийлерине бир нече жолу белек-бечкек жиберип, Жааңгерди кармап берүүнү талап кылган. Алардан жакшылыктуу жооп болбой, кийин Жааңгер жыйырма чакты жан-жөкөрү менен [[Куртка]]дагы Атантай, Тайлактын айылында жүргөнүн угуп, 1825-жылы күзүндө аны кармап келүүгө Баянбату баш болгон 500 (башка кабарда 700) жоокер жөнөткөн. Алар түнкүсүн Тоюн суусун жээктеп келип, [[Нарын дарыясы]]нын жээгиндеги Тайлак менен Атантайдын айылдарына капысынан кол салган. Бирок бул учурда алар айылында болгон эмес, ага карабай айылдагы жүздөн ашык кары-картаң, жаш балдарды кырып кетишкен. Атантай аларды кууш капчыгайдан тосуп туруп, толук кырып, жалгыз жоокерин аман калтырган. Цин отрядынын талкаланышы Жааңгер кожого кошумча дем берип, 1826-жылы жай айында анжияндык 500 жоокер менен кыргыздардан көп кол алып, [[Ак-Бейит]] аркылуу келип, алгач Ыштык (Ислык) жана Тешикташтагы (Тушукташ) кароолдорду талкалап, Кашкар багытына түшкөн. Натыйжада Цин бийлигине каршы [[Чыгыш Түркстан]]да туташ көтөрүлүш башталган. Бул тууралуу жергиликтүү бийлик император Даогуанга (1820–1850) кыргыздар (бурут) менен келишип алган Жааңгердин көтөрүлүш чыгарганын кабарлашкан. Атантай, Тайлак кол башчылык кылган кыргыздар адегенде Котон, андан Үч-Турпан тарапка өтүп, 1827-жылы мартта Барчыкты ээлешкен. Бирок курал-жарак, ок-дарынын жетишсиздиги өлкөнүн ич жагынан келген ири аскер күчтөрүнө туруштук берүү кыйын болгон. 1827-жылы эрте жазда Жунтаң кол башчылык кылган 70 миң аскер Кашкар, Жеркен, Котон, андан кийин Кашкарды алышкан. Жааңгер кожо кайрадан Атантайдын айылына келип жашынып, андан түштүк тарапка өтүп кеткен. Императордун атына жиберилген докладдарда Атантайдын алыс көчүп кеткени айтылат. 1830-жылы Атантай, Тайлак Жааңгердин иниси Жусуп кожого жардам берип, Кашкарды кайрадан камоого алышкан. Бирок, күч жетпей, кайрадан артка кайтышкан. 1831-жылы эрте жазда Аккулу (Хак-кулу) кушбеги башында турган кокондук 7 миң аскер Нарынга жүрүш жасаган. 1832-жылы алар Нарын капчыгайын өрдөп келип, Атантай, Тайлакты колго түшүрүп, Коконго алып кетишкен. Туткундан бошогондон кийин Атантай айылын Илеге көчүрүп кеткен. Бирок ал жакта көп турбай, кайта Нарынга келип, бир топ жыл Кокон хандыгына каршы күрөшкөн.

	Ад.: Валиханов Ч. Ч. О восстании в Кашгаре в 1825‒1826 гг. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 2. А.-А., 1985; Ошонуку эле. О состоянии Алтышара или шести восточных городов китайской провинции Нан-Лу (Малой Бухарии) в 1858–1859 годах. Валиханов Ч. Ч. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 3. А.-А., 1985; Кузнецов В. С. Цинская империя на рубежах Центральной Азии (вторая половина XVIII - первая половина XIX в.). Новосибирск 1983; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Бишкек-Москва, 2004.<br>		Ад.: Валиханов Ч. Ч. О восстании в Кашгаре в 1825‒1826 гг. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 2. А.-А., 1985; Ошонуку эле. О состоянии Алтышара или шести восточных городов китайской провинции Нан-Лу (Малой Бухарии) в 1858–1859 годах. Валиханов Ч. Ч. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 3. А.-А., 1985; Кузнецов В. С. Цинская империя на рубежах Центральной Азии (вторая половина XVIII - первая половина XIX в.). Новосибирск 1983; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Бишкек-Москва, 2004.<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Турганбаев Элебай, 07:03, 21 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-21T07:03:59Z

← Мурунку нускасы		07:03, 21 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АТАНТАЙ''' '''Рыскул (Рыскулбек) уулу''' (18-кылымдын аягы ‒ 19-кылымдын 1-жарымы) ‒ Нарын аймагындагы ~~кыргыздардын~~ Цин империясы жана Кокон ~~хандыгына~~ каршы боштондук күрөшүн жетектеген кол башчылардын бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро саяк ~~уруусунан~~ чыккан элдик баатыр ''Тайлак'' баатырдын агасы. Кытай жазма маалыматтарында Атантай, Тайлактын агасы Байбагыш жана алардын чоң атасы Жанболоттун Цин бийлигине каршылыктары тууралуу кабарлар бар. 18-кылымдын орто ченинде Цин аскерлери Чыгыш Түркстанды басып алышынан баштап, мезгил-мезгили менен жергиликтүү калктын каршылыгына учурап турган. Мындай абал өзгөчө 19-кылымдын башында курчуп чыккан. 1816-жылы Ташмалыктын акими Зия ад-Дин көтөрүлүш чыгарып, бирок жеңилип калган. 1821-жылы ''Жааңгер кожо~~'' Кашкарга~~ 2-ирет жортуул жасап, андан майнап чыкпай, адегенде ~~Алайга~~ чегинген. Ал жердеги кыргыздардын жардамы менен 1824-жылдын кыш мезгилинде Кашкарга жакын Улутагдагы (Улуу-Тоо) кытайлык кароолго кайрадан чабуул койгон. Сан жагынан артыкчылык кылган цин аскерине күч жетпей, Тогуз-Тородогу Атантай, Тайлактын айылына келип жашырынган. Цин бийлиги жергиликтүү кыргыз бийлерине бир нече жолу белек-бечкек жиберип, Жааңгерди кармап берүүнү талап кылган. Алардан жакшылыктуу жооп болбой, кийин Жааңгер жыйырма чакты жан-жөкөрү менен ~~Курткадагы~~ Атантай, Тайлактын айылында жүргөнүн угуп, 1825-жылы күзүндө аны кармап келүүгө Баянбату баш болгон 500 (башка кабарда 700) жоокер жөнөткөн. Алар түнкүсүн Тоюн суусун жээктеп келип, Нарын ~~дарыясынын~~ жээгиндеги Тайлак менен Атантайдын айылдарына капысынан кол салган. Бирок бул учурда алар айылында болгон эмес, ага карабай айылдагы жүздөн ашык кары-картаң, жаш балдарды кырып кетишкен. Атантай аларды кууш капчыгайдан тосуп туруп, толук кырып, жалгыз жоокерин аман калтырган. Цин отрядынын талкаланышы Жааңгер кожого кошумча дем берип, 1826-жылы жай айында анжияндык 500 жоокер менен кыргыздардан көп кол алып, Ак-Бейит аркылуу келип, алгач Ыштык (Ислык) жана Тешикташтагы (Тушукташ) кароолдорду талкалап, Кашкар багытына түшкөн. Натыйжада Цин бийлигине каршы Чыгыш ~~Түркстанда~~ туташ көтөрүлүш башталган. Бул тууралуу жергиликтүү бийлик император Даогуанга (1820–1850) кыргыздар (бурут) менен келишип алган Жааңгердин көтөрүлүш чыгарганын кабарлашкан. Атантай, Тайлак кол башчылык кылган кыргыздар адегенде Котон, андан Үч-Турпан тарапка өтүп, 1827-жылы мартта Барчыкты ээлешкен. Бирок курал-жарак, ок-дарынын жетишсиздиги өлкөнүн ич жагынан келген ири аскер күчтөрүнө туруштук берүү кыйын болгон. 1827-ж. эрте жазда Жунтаң кол башчылык кылган 70 миң аскер Кашкар, Жеркен, Котон, андан кийин Кашкарды алышкан. Жааңгер кожо кайрадан Атантайдын айылына келип жашынып, андан түштүк тарапка өтүп кеткен. Императордун атына жиберилген докладдарда Атантайдын алыс көчүп кеткени айтылат. 1830-жылы Атантай, Тайлак Жааңгердин иниси Жусуп кожого жардам берип, Кашкарды кайрадан камоого алышкан. Бирок, күч жетпей, кайрадан артка кайтышкан. 1831-жылы эрте жазда Аккулу (Хак-кулу) кушбеги башында турган кокондук 7 миң аскер Нарынга жүрүш жасаган. 1832-жылы алар Нарын капчыгайын өрдөп келип, Атантай, Тайлакты колго түшүрүп, Коконго алып кетишкен. Тукундан бошогондон кийин Атантай айылын Илеге көчүрүп кеткен. Бирок ал жакта көп турбай, кайта Нарынга келип, бир топ жыл Кокон хандыгына каршы күрөшкөн.		'''АТАНТАЙ''' '''Рыскул (Рыскулбек) уулу''' (18-кылымдын аягы ‒ 19-кылымдын 1-жарымы) ‒ [[Нарын]] аймагындагы [[кыргыздар]]дын [[Цин империясы]] жана [[Кокон хандыгы]]на каршы боштондук күрөшүн жетектеген кол башчылардын бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро [[саяк уруусу]]нан чыккан элдик [[баатыр]] [[Тайлак]] баатырдын агасы. Кытай жазма маалыматтарында Атантай, Тайлактын агасы Байбагыш жана алардын чоң атасы Жанболоттун Цин бийлигине каршылыктары тууралуу кабарлар бар. 18-кылымдын орто ченинде Цин аскерлери Чыгыш Түркстанды басып алышынан баштап, мезгил-мезгили менен жергиликтүү калктын каршылыгына учурап турган. Мындай абал өзгөчө 19-кылымдын башында курчуп чыккан. 1816-жылы Ташмалыктын акими Зия ад-Дин көтөрүлүш чыгарып, бирок жеңилип калган. 1821-жылы [[Жааңгер кожо]] [[Кашкар]]га 2-ирет жортуул жасап, андан майнап чыкпай, адегенде [[Алай]]га чегинген. Ал жердеги кыргыздардын жардамы менен 1824-жылдын кыш мезгилинде Кашкарга жакын Улутагдагы (Улуу-Тоо) кытайлык кароолго кайрадан чабуул койгон. Сан жагынан артыкчылык кылган цин аскерине күч жетпей, Тогуз-Тородогу Атантай, Тайлактын айылына келип жашырынган. Цин бийлиги жергиликтүү кыргыз бийлерине бир нече жолу белек-бечкек жиберип, Жааңгерди кармап берүүнү талап кылган. Алардан жакшылыктуу жооп болбой, кийин Жааңгер жыйырма чакты жан-жөкөрү менен [[Куртка]]дагы Атантай, Тайлактын айылында жүргөнүн угуп, 1825-жылы күзүндө аны кармап келүүгө Баянбату баш болгон 500 (башка кабарда 700) жоокер жөнөткөн. Алар түнкүсүн Тоюн суусун жээктеп келип, [[Нарын дарыясы]]нын жээгиндеги Тайлак менен Атантайдын айылдарына капысынан кол салган. Бирок бул учурда алар айылында болгон эмес, ага карабай айылдагы жүздөн ашык кары-картаң, жаш балдарды кырып кетишкен. Атантай аларды кууш капчыгайдан тосуп туруп, толук кырып, жалгыз жоокерин аман калтырган. Цин отрядынын талкаланышы Жааңгер кожого кошумча дем берип, 1826-жылы жай айында анжияндык 500 жоокер менен кыргыздардан көп кол алып, [[Ак-Бейит]] аркылуу келип, алгач Ыштык (Ислык) жана Тешикташтагы (Тушукташ) кароолдорду талкалап, Кашкар багытына түшкөн. Натыйжада Цин бийлигине каршы [[Чыгыш Түркстан]]да туташ көтөрүлүш башталган. Бул тууралуу жергиликтүү бийлик император Даогуанга (1820–1850) кыргыздар (бурут) менен келишип алган Жааңгердин көтөрүлүш чыгарганын кабарлашкан. Атантай, Тайлак кол башчылык кылган кыргыздар адегенде Котон, андан Үч-Турпан тарапка өтүп, 1827-жылы мартта Барчыкты ээлешкен. Бирок курал-жарак, ок-дарынын жетишсиздиги өлкөнүн ич жагынан келген ири аскер күчтөрүнө туруштук берүү кыйын болгон. 1827-ж. эрте жазда Жунтаң кол башчылык кылган 70 миң аскер Кашкар, Жеркен, Котон, андан кийин Кашкарды алышкан. Жааңгер кожо кайрадан Атантайдын айылына келип жашынып, андан түштүк тарапка өтүп кеткен. Императордун атына жиберилген докладдарда Атантайдын алыс көчүп кеткени айтылат. 1830-жылы Атантай, Тайлак Жааңгердин иниси Жусуп кожого жардам берип, Кашкарды кайрадан камоого алышкан. Бирок, күч жетпей, кайрадан артка кайтышкан. 1831-жылы эрте жазда Аккулу (Хак-кулу) кушбеги башында турган кокондук 7 миң аскер Нарынга жүрүш жасаган. 1832-жылы алар Нарын капчыгайын өрдөп келип, Атантай, Тайлакты колго түшүрүп, Коконго алып кетишкен. Тукундан бошогондон кийин Атантай айылын Илеге көчүрүп кеткен. Бирок ал жакта көп турбай, кайта Нарынга келип, бир топ жыл Кокон хандыгына каршы күрөшкөн.

	Ад.: Валиханов Ч. Ч. О восстании в Кашгаре в 1825‒1826 гг. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 2. А.-А., 1985; Ошонуку эле. О состоянии Алтышара или шести восточных городов китайской провинции Нан-Лу (Малой Бухарии) в 1858–1859 годах. Валиханов Ч. Ч. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 3. А.-А., 1985; Кузнецов В. С. Цинская империя на рубежах Центральной Азии (вторая половина XVIII - первая половина XIX в.). Новосибирск 1983; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Бишкек-Москва, 2004.<br>		Ад.: Валиханов Ч. Ч. О восстании в Кашгаре в 1825‒1826 гг. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 2. А.-А., 1985; Ошонуку эле. О состоянии Алтышара или шести восточных городов китайской провинции Нан-Лу (Малой Бухарии) в 1858–1859 годах. Валиханов Ч. Ч. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 3. А.-А., 1985; Кузнецов В. С. Цинская империя на рубежах Центральной Азии (вторая половина XVIII - первая половина XIX в.). Новосибирск 1983; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Бишкек-Москва, 2004.<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T04:46:55Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		04:46, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
2 сап:		2 сап:

	Ад.: Валиханов Ч. Ч. О восстании в Кашгаре в 1825‒1826 гг. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 2. А.-А., 1985; Ошонуку эле. О состоянии Алтышара или шести восточных городов китайской провинции Нан-Лу (Малой Бухарии) в 1858–1859 годах. Валиханов Ч. Ч. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 3. А.-А., 1985; Кузнецов В. С. Цинская империя на рубежах Центральной Азии (вторая половина XVIII - первая половина XIX в.). Новосибирск 1983; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Бишкек-Москва, 2004.<br>		Ад.: Валиханов Ч. Ч. О восстании в Кашгаре в 1825‒1826 гг. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 2. А.-А., 1985; Ошонуку эле. О состоянии Алтышара или шести восточных городов китайской провинции Нан-Лу (Малой Бухарии) в 1858–1859 годах. Валиханов Ч. Ч. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 3. А.-А., 1985; Кузнецов В. С. Цинская империя на рубежах Центральной Азии (вторая половина XVIII - первая половина XIX в.). Новосибирск 1983; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Бишкек-Москва, 2004.<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Temirkan, 09:40, 26 Март (Жалган куран) 2024 карата

2024-03-26T09:40:26Z

← Мурунку нускасы		09:40, 26 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АТАНТАЙ''' Рыскул (Рыскулбек) уулу (18-кылымдын аягы ‒ 19-кылымдын 1-жарымы) ‒ Нарын аймагындагы кыргыздардын Цин империясы жана Кокон хандыгына каршы боштондук күрөшүн жетектеген кол башчылардын бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро саяк уруусунан чыккан элдик баатыр ''Тайлак'' баатырдын агасы. Кытай жазма маалыматтарында Атантай, Тайлактын агасы Байбагыш жана алардын чоң атасы Жанболоттун Цин бийлигине каршылыктары тууралуу кабарлар бар. 18-кылымдын орто ченинде Цин аскерлери Чыгыш Түркстанды басып алышынан баштап, мезгил-мезгили менен жергиликтүү калктын каршылыгына учурап турган. Мындай абал өзгөчө 19-кылымдын башында курчуп чыккан. 1816-жылы Ташмалыктын акими Зия ад-Дин көтөрүлүш чыгарып, бирок жеңилип калган. 1821-жылы ''Жааңгер кожо'' Кашкарга 2-ирет жортуул жасап, андан майнап чыкпай, адегенде Алайга чегинген. Ал жердеги кыргыздардын жардамы менен 1824-жылдын кыш мезгилинде Кашкарга жакын Улутагдагы (Улуу-Тоо) кытайлык кароолго кайрадан чабуул койгон. Сан жагынан артыкчылык кылган цин аскерине күч жетпей, Тогуз-Тородогу Атантай, Тайлактын айылына келип жашырынган. Цин бийлиги жергиликтүү кыргыз бийлерине бир нече жолу белек-бечкек жиберип, Жааңгерди кармап берүүнү талап кылган. Алардан жакшылыктуу жооп болбой, кийин Жааңгер жыйырма чакты жан-жөкөрү менен Курткадагы Атантай, Тайлактын айылында жүргөнүн угуп, 1825-жылы күзүндө аны кармап келүүгө Баянбату баш болгон 500 (башка кабарда 700) жоокер жөнөткөн. Алар түнкүсүн Тоюн суусун жээктеп келип, Нарын дарыясынын жээгиндеги Тайлак менен Атантайдын айылдарына капысынан кол салган. Бирок бул учурда алар айылында болгон эмес, ага карабай айылдагы жүздөн ашык кары-картаң, жаш балдарды кырып кетишкен. Атантай аларды кууш капчыгайдан тосуп туруп, толук кырып, жалгыз жоокерин аман калтырган. Цин отрядынын талкаланышы Жааңгер кожого кошумча дем берип, 1826-жылы жай айында анжияндык 500 жоокер менен кыргыздардан көп кол алып, Ак-Бейит аркылуу келип, алгач Ыштык (Ислык) жана Тешикташтагы (Тушукташ) кароолдорду талкалап, Кашкар багытына түшкөн. Натыйжада Цин бийлигине каршы Чыгыш Түркстанда туташ көтөрүлүш башталган. Бул тууралуу жергиликтүү бийлик император Даогуанга (1820–1850) кыргыздар (бурут) менен келишип алган Жааңгердин көтөрүлүш чыгарганын кабарлашкан. Атантай, Тайлак кол башчылык кылган кыргыздар адегенде Котон, андан Үч-Турпан тарапка өтүп, 1827-жылы мартта Барчыкты ээлешкен. Бирок курал-жарак, ок-дарынын жетишсиздиги өлкөнүн ич жагынан келген ири аскер күчтөрүнө туруштук берүү кыйын болгон. 1827-ж. эрте жазда Жунтаң кол башчылык кылган 70 миң аскер Кашкар, Жеркен, Котон, андан кийин Кашкарды алышкан. Жааңгер кожо кайрадан Атантайдын айылына келип жашынып, андан түштүк тарапка өтүп кеткен. Императордун атына жиберилген докладдарда Атантайдын алыс көчүп кеткени айтылат. 1830-жылы Атантай, Тайлак Жааңгердин иниси Жусуп кожого жардам берип, Кашкарды кайрадан камоого алышкан. Бирок, күч жетпей, кайрадан артка кайтышкан. 1831-жылы эрте жазда Аккулу (Хак-кулу) кушбеги башында турган кокондук 7 миң аскер Нарынга жүрүш жасаган. 1832-жылы алар Нарын капчыгайын өрдөп келип, Атантай, Тайлакты колго түшүрүп, Коконго алып кетишкен. Тукундан бошогондон кийин Атантай айылын Илеге көчүрүп кеткен. Бирок ал жакта көп турбай, кайта Нарынга келип, бир топ жыл Кокон хандыгына каршы күрөшкөн.		'''АТАНТАЙ''' '''Рыскул (Рыскулбек) уулу''' (18-кылымдын аягы ‒ 19-кылымдын 1-жарымы) ‒ Нарын аймагындагы кыргыздардын Цин империясы жана Кокон хандыгына каршы боштондук күрөшүн жетектеген кол башчылардын бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро саяк уруусунан чыккан элдик баатыр ''Тайлак'' баатырдын агасы. Кытай жазма маалыматтарында Атантай, Тайлактын агасы Байбагыш жана алардын чоң атасы Жанболоттун Цин бийлигине каршылыктары тууралуу кабарлар бар. 18-кылымдын орто ченинде Цин аскерлери Чыгыш Түркстанды басып алышынан баштап, мезгил-мезгили менен жергиликтүү калктын каршылыгына учурап турган. Мындай абал өзгөчө 19-кылымдын башында курчуп чыккан. 1816-жылы Ташмалыктын акими Зия ад-Дин көтөрүлүш чыгарып, бирок жеңилип калган. 1821-жылы ''Жааңгер кожо'' Кашкарга 2-ирет жортуул жасап, андан майнап чыкпай, адегенде Алайга чегинген. Ал жердеги кыргыздардын жардамы менен 1824-жылдын кыш мезгилинде Кашкарга жакын Улутагдагы (Улуу-Тоо) кытайлык кароолго кайрадан чабуул койгон. Сан жагынан артыкчылык кылган цин аскерине күч жетпей, Тогуз-Тородогу Атантай, Тайлактын айылына келип жашырынган. Цин бийлиги жергиликтүү кыргыз бийлерине бир нече жолу белек-бечкек жиберип, Жааңгерди кармап берүүнү талап кылган. Алардан жакшылыктуу жооп болбой, кийин Жааңгер жыйырма чакты жан-жөкөрү менен Курткадагы Атантай, Тайлактын айылында жүргөнүн угуп, 1825-жылы күзүндө аны кармап келүүгө Баянбату баш болгон 500 (башка кабарда 700) жоокер жөнөткөн. Алар түнкүсүн Тоюн суусун жээктеп келип, Нарын дарыясынын жээгиндеги Тайлак менен Атантайдын айылдарына капысынан кол салган. Бирок бул учурда алар айылында болгон эмес, ага карабай айылдагы жүздөн ашык кары-картаң, жаш балдарды кырып кетишкен. Атантай аларды кууш капчыгайдан тосуп туруп, толук кырып, жалгыз жоокерин аман калтырган. Цин отрядынын талкаланышы Жааңгер кожого кошумча дем берип, 1826-жылы жай айында анжияндык 500 жоокер менен кыргыздардан көп кол алып, Ак-Бейит аркылуу келип, алгач Ыштык (Ислык) жана Тешикташтагы (Тушукташ) кароолдорду талкалап, Кашкар багытына түшкөн. Натыйжада Цин бийлигине каршы Чыгыш Түркстанда туташ көтөрүлүш башталган. Бул тууралуу жергиликтүү бийлик император Даогуанга (1820–1850) кыргыздар (бурут) менен келишип алган Жааңгердин көтөрүлүш чыгарганын кабарлашкан. Атантай, Тайлак кол башчылык кылган кыргыздар адегенде Котон, андан Үч-Турпан тарапка өтүп, 1827-жылы мартта Барчыкты ээлешкен. Бирок курал-жарак, ок-дарынын жетишсиздиги өлкөнүн ич жагынан келген ири аскер күчтөрүнө туруштук берүү кыйын болгон. 1827-ж. эрте жазда Жунтаң кол башчылык кылган 70 миң аскер Кашкар, Жеркен, Котон, андан кийин Кашкарды алышкан. Жааңгер кожо кайрадан Атантайдын айылына келип жашынып, андан түштүк тарапка өтүп кеткен. Императордун атына жиберилген докладдарда Атантайдын алыс көчүп кеткени айтылат. 1830-жылы Атантай, Тайлак Жааңгердин иниси Жусуп кожого жардам берип, Кашкарды кайрадан камоого алышкан. Бирок, күч жетпей, кайрадан артка кайтышкан. 1831-жылы эрте жазда Аккулу (Хак-кулу) кушбеги башында турган кокондук 7 миң аскер Нарынга жүрүш жасаган. 1832-жылы алар Нарын капчыгайын өрдөп келип, Атантай, Тайлакты колго түшүрүп, Коконго алып кетишкен. Тукундан бошогондон кийин Атантай айылын Илеге көчүрүп кеткен. Бирок ал жакта көп турбай, кайта Нарынга келип, бир топ жыл Кокон хандыгына каршы күрөшкөн.

	Ад.: Валиханов Ч. Ч. О восстании в Кашгаре в 1825‒1826 гг. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 2. А.-А., 1985; Ошонуку эле. О состоянии Алтышара или шести восточных городов китайской провинции Нан-Лу (Малой Бухарии) в 1858–1859 годах. Валиханов Ч. Ч. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 3. А.-А., 1985; Кузнецов В. С. Цинская империя на рубежах Центральной Азии (вторая половина XVIII - первая половина XIX в.). Новосибирск 1983; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Бишкек-Москва, 2004.<br>		Ад.: Валиханов Ч. Ч. О восстании в Кашгаре в 1825‒1826 гг. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 2. А.-А., 1985; Ошонуку эле. О состоянии Алтышара или шести восточных городов китайской провинции Нан-Лу (Малой Бухарии) в 1858–1859 годах. Валиханов Ч. Ч. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 3. А.-А., 1985; Кузнецов В. С. Цинская империя на рубежах Центральной Азии (вторая половина XVIII - первая половина XIX в.). Новосибирск 1983; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Бишкек-Москва, 2004.<br>

imported>Турганбаев Элебай, 06:52, 21 Февраль (Бирдин айы) 2024 карата

2024-02-21T06:52:13Z

← Мурунку нускасы		06:52, 21 Февраль (Бирдин айы) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АТАНТАЙ ~~Рыскул уулу~~''' (19-кылымдын 1-~~жарымында жашаган~~) ‒ Нарын аймагындагы кыргыздардын ~~Цинь династиясынын аскерлерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>~~жана~~</span>~~ Кокон хандыгына каршы боштондук ~~күрөштөрүн жетектегендердин~~ бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро саяк уруусунан чыккан элдик баатыр ''Тайлак ~~баатырдын~~'' агасы. Атантай ~~<span cat='ж~~.~~кыск' oldv='м~~-~~н'>~~менен~~</span> Тайлак~~ 19-кылымдын 20-жылдарында Чыгыш Түркстандагы элдердин Кытай империясынын баскынчылык согушуна каршы күрөштөрүн ар тараптан колдоп келишкен. ~~Чыгыш Түркстандагы көтөрүлүштүн башчысы~~ ''~~Жааӊгер Кожону~~'' ~~кууп келген~~ кытайлык ~~аскерлерди талкалоодо Атантайдын ролу чоӊ~~. ~~Андан~~ кийин ~~Кокон хандыгынын басып алуучулук саясатына~~ каршы 1831-жылы Нарын ~~аймагындагы кыргыздардын күрөшүн да~~ Атантай ~~<span cat='ж~~.~~кыск' oldv='м~~-~~н'>менен<~~/~~span> Тайлак жетектешкен~~.<br>		'''АТАНТАЙ''' Рыскул (Рыскулбек) уулу (18-кылымдын аягы ‒ 19-кылымдын 1-жарымы) ‒ Нарын аймагындагы кыргыздардын Цин империясы жана Кокон хандыгына каршы боштондук күрөшүн жетектеген кол башчылардын бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро саяк уруусунан чыккан элдик баатыр ''Тайлак'' баатырдын агасы. Кытай жазма маалыматтарында Атантай, Тайлактын агасы Байбагыш жана алардын чоң атасы Жанболоттун Цин бийлигине каршылыктары тууралуу кабарлар бар. 18-кылымдын орто ченинде Цин аскерлери Чыгыш Түркстанды басып алышынан баштап, мезгил-мезгили менен жергиликтүү калктын каршылыгына учурап турган. Мындай абал өзгөчө 19-кылымдын башында курчуп чыккан. 1816-жылы Ташмалыктын акими Зия ад-Дин көтөрүлүш чыгарып, бирок жеңилип калган. 1821-жылы ''Жааңгер кожо'' Кашкарга 2-ирет жортуул жасап, андан майнап чыкпай, адегенде Алайга чегинген. Ал жердеги кыргыздардын жардамы менен 1824-жылдын кыш мезгилинде Кашкарга жакын Улутагдагы (Улуу-Тоо) кытайлык кароолго кайрадан чабуул койгон. Сан жагынан артыкчылык кылган цин аскерине күч жетпей, Тогуз-Тородогу Атантай, Тайлактын айылына келип жашырынган. Цин бийлиги жергиликтүү кыргыз бийлерине бир нече жолу белек-бечкек жиберип, Жааңгерди кармап берүүнү талап кылган. Алардан жакшылыктуу жооп болбой, кийин Жааңгер жыйырма чакты жан-жөкөрү менен Курткадагы Атантай, Тайлактын айылында жүргөнүн угуп, 1825-жылы күзүндө аны кармап келүүгө Баянбату баш болгон 500 (башка кабарда 700) жоокер жөнөткөн. Алар түнкүсүн Тоюн суусун жээктеп келип, Нарын дарыясынын жээгиндеги Тайлак менен Атантайдын айылдарына капысынан кол салган. Бирок бул учурда алар айылында болгон эмес, ага карабай айылдагы жүздөн ашык кары-картаң, жаш балдарды кырып кетишкен. Атантай аларды кууш капчыгайдан тосуп туруп, толук кырып, жалгыз жоокерин аман калтырган. Цин отрядынын талкаланышы Жааңгер кожого кошумча дем берип, 1826-жылы жай айында анжияндык 500 жоокер менен кыргыздардан көп кол алып, Ак-Бейит аркылуу келип, алгач Ыштык (Ислык) жана Тешикташтагы (Тушукташ) кароолдорду талкалап, Кашкар багытына түшкөн. Натыйжада Цин бийлигине каршы Чыгыш Түркстанда туташ көтөрүлүш башталган. Бул тууралуу жергиликтүү бийлик император Даогуанга (1820–1850) кыргыздар (бурут) менен келишип алган Жааңгердин көтөрүлүш чыгарганын кабарлашкан. Атантай, Тайлак кол башчылык кылган кыргыздар адегенде Котон, андан Үч-Турпан тарапка өтүп, 1827-жылы мартта Барчыкты ээлешкен. Бирок курал-жарак, ок-дарынын жетишсиздиги өлкөнүн ич жагынан келген ири аскер күчтөрүнө туруштук берүү кыйын болгон. 1827-ж. эрте жазда Жунтаң кол башчылык кылган 70 миң аскер Кашкар, Жеркен, Котон, андан кийин Кашкарды алышкан. Жааңгер кожо кайрадан Атантайдын айылына келип жашынып, андан түштүк тарапка өтүп кеткен. Императордун атына жиберилген докладдарда Атантайдын алыс көчүп кеткени айтылат. 1830-жылы Атантай, Тайлак Жааңгердин иниси Жусуп кожого жардам берип, Кашкарды кайрадан камоого алышкан. Бирок, күч жетпей, кайрадан артка кайтышкан. 1831-жылы эрте жазда Аккулу (Хак-кулу) кушбеги башында турган кокондук 7 миң аскер Нарынга жүрүш жасаган. 1832-жылы алар Нарын капчыгайын өрдөп келип, Атантай, Тайлакты колго түшүрүп, Коконго алып кетишкен. Тукундан бошогондон кийин Атантай айылын Илеге көчүрүп кеткен. Бирок ал жакта көп турбай, кайта Нарынга келип, бир топ жыл Кокон хандыгына каршы күрөшкөн.

			Ад.: Валиханов Ч. Ч. О восстании в Кашгаре в 1825‒1826 гг. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 2. А.-А., 1985; Ошонуку эле. О состоянии Алтышара или шести восточных городов китайской провинции Нан-Лу (Малой Бухарии) в 1858–1859 годах. Валиханов Ч. Ч. /Собр. соч. в пяти томах. Т. 3. А.-А., 1985; Кузнецов В. С. Цинская империя на рубежах Центральной Азии (вторая половина XVIII - первая половина XIX в.). Новосибирск 1983; Хасанов А. Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Бишкек-Москва, 2004.<br>

imported>Temirkan, 03:01, 27 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата

2023-12-27T03:01:36Z

← Мурунку нускасы		03:01, 27 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АТАНТАЙ Рыскул уулу''' (19-~~к-дын~~ 1-~~жарымын да~~ жашаган) ‒ Нарын аймагындагы кыргыздардын Цинь династиясынын аскерлерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Кокон хандыгына каршы боштондук күрөштөрүн жетектегендердин бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро саяк уруусунан чыккан элдик баатыр ''Тайлак баатырдын'' агасы. А. <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Тайлак 19-~~к-дын~~ 20-жылдарында Чыгыш Түркстандагы элдердин Кытай империясынын баскынчылык согушуна каршы күрөштөрүн ар тараптан колдоп келишкен. Чыгыш Түркстандагы көтөрүлүштүн башчысы ''Жааӊгер Кожону'' кууп келген кытайлык аскерлерди талкалоодо ~~А-дын~~ ролу чоӊ. Андан кийин Кокон хандыгынын басып алуучулук саясатына каршы 1831-ж. Нарын аймагындагы кыргыздардын күрөшүн да А. <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Тайлак жетектешкен.<br>		'''АТАНТАЙ Рыскул уулу''' (19-кылымдын 1-жарымында жашаган) ‒ Нарын аймагындагы кыргыздардын Цинь династиясынын аскерлерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Кокон хандыгына каршы боштондук күрөштөрүн жетектегендердин бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро саяк уруусунан чыккан элдик баатыр ''Тайлак баатырдын'' агасы. Атантай <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Тайлак 19-кылымдын 20-жылдарында Чыгыш Түркстандагы элдердин Кытай империясынын баскынчылык согушуна каршы күрөштөрүн ар тараптан колдоп келишкен. Чыгыш Түркстандагы көтөрүлүштүн башчысы ''Жааӊгер Кожону'' кууп келген кытайлык аскерлерди талкалоодо Атантайдын ролу чоӊ. Андан кийин Кокон хандыгынын басып алуучулук саясатына каршы 1831-жылы Нарын аймагындагы кыргыздардын күрөшүн да Атантай <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Тайлак жетектешкен.<br>

imported>Temirkan, 09:16, 6 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-06T09:16:11Z

← Мурунку нускасы		09:16, 6 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	Рыскул уулу (19-к-дын 1-жарымын да жашаган) ‒ Нарын аймагындагы кыргыздардын Цинь династиясынын аскерлерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Кокон хандыгына каршы боштондук күрөштөрүн жетектегендердин бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро саяк уруусунан чыккан элдик баатыр ''Тайлак баатырдын'' агасы. А. <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Тайлак 19-к-дын 20-жылдарында Чыгыш Түркстандагы элдердин Кытай империясынын баскынчылык согушуна каршы күрөштөрүн ар тараптан колдоп келишкен. Чыгыш Түркстандагы көтөрүлүштүн башчысы ''Жааӊгер Кожону'' кууп келген кытайлык аскерлерди талкалоодо А-дын ролу чоӊ. Андан кийин Кокон хандыгынын басып алуучулук саясатына каршы 1831-ж. Нарын аймагындагы кыргыздардын күрөшүн да А. <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Тайлак жетектешкен.<br>		'''АТАНТАЙ Рыскул уулу''' (19-к-дын 1-жарымын да жашаган) ‒ Нарын аймагындагы кыргыздардын Цинь династиясынын аскерлерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Кокон хандыгына каршы боштондук күрөштөрүн жетектегендердин бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро саяк уруусунан чыккан элдик баатыр ''Тайлак баатырдын'' агасы. А. <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Тайлак 19-к-дын 20-жылдарында Чыгыш Түркстандагы элдердин Кытай империясынын баскынчылык согушуна каршы күрөштөрүн ар тараптан колдоп келишкен. Чыгыш Түркстандагы көтөрүлүштүн башчысы ''Жааӊгер Кожону'' кууп келген кытайлык аскерлерди талкалоодо А-дын ролу чоӊ. Андан кийин Кокон хандыгынын басып алуучулук саясатына каршы 1831-ж. Нарын аймагындагы кыргыздардын күрөшүн да А. <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Тайлак жетектешкен.<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (2), ж-а → жана

2022-12-05T11:50:52Z

top: clean up, replaced: м-н → <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (2), ж-а → <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span>

← Мурунку нускасы		11:50, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	Рыскул уулу (19-к-дын 1-жарымын да жашаган) ‒ Нарын аймагындагы кыргыздардын Цинь династиясынын аскерлерин ж-а Кокон хандыгына каршы боштондук күрөштөрүн жетектегендердин бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро саяк уруусунан чыккан элдик баатыр ''Тайлак баатырдын'' агасы. А. м-н Тайлак 19-к-дын 20-жылдарында Чыгыш Түркстандагы элдердин Кытай империясынын баскынчылык согушуна каршы күрөштөрүн ар тараптан колдоп келишкен. Чыгыш Түркстандагы көтөрүлүштүн башчысы ''Жааӊгер Кожону'' кууп келген кытайлык аскерлерди талкалоодо А-дын ролу чоӊ. Андан кийин Кокон хандыгынын басып алуучулук саясатына каршы 1831-ж. Нарын аймагындагы кыргыздардын күрөшүн да А. м-н Тайлак жетектешкен.<br>		Рыскул уулу (19-к-дын 1-жарымын да жашаган) ‒ Нарын аймагындагы кыргыздардын Цинь династиясынын аскерлерин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Кокон хандыгына каршы боштондук күрөштөрүн жетектегендердин бири. Нарын өрөөнүндөгү чоро саяк уруусунан чыккан элдик баатыр ''Тайлак баатырдын'' агасы. А. <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Тайлак 19-к-дын 20-жылдарында Чыгыш Түркстандагы элдердин Кытай империясынын баскынчылык согушуна каршы күрөштөрүн ар тараптан колдоп келишкен. Чыгыш Түркстандагы көтөрүлүштүн башчысы ''Жааӊгер Кожону'' кууп келген кытайлык аскерлерди талкалоодо А-дын ролу чоӊ. Андан кийин Кокон хандыгынын басып алуучулук саясатына каршы 1831-ж. Нарын аймагындагы кыргыздардын күрөшүн да А. <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Тайлак жетектешкен.<br>

556-684>KadyrM, 08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 карата

2022-02-20T08:22:26Z

← Мурунку нускасы	08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)