АТ ЖАБДЫКТАРЫ - Түзөтүүлөр тарыхы

imported>Gulira, 05:14, 20 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-20T05:14:31Z

← Мурунку нускасы		05:14, 20 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АТ ЖАБДЫКТАРЫ'''‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. Ат жабдыктарына ‒ ээр, үзөӊгү (боосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), нокто (чылбыры <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), көрпөчө, ат жабуу, камчы жана башкалар кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мисалы, үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb\|Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] Мүлүшкөрлөрдө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугуна байланыштуу ат жабдыктарынын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн ат жабдыктары азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археологиялык казуулардын натыйжасында аныкталган. Мисалы, мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ооздуктар кийинчерээк темир <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашылган. Ылайыкташы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> санжыргасы жагынан ат жабдыктары эки түрлүү болот: эркектердики <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат. Ат жабдыктарын кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мисалы, кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. Ат жабдыктарынын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү жана башкалар) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл жана башкалар) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. Ат жабдыктарын жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл жана башкалар), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу жана башкалар), жүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат.		'''АТ ЖАБДЫКТАРЫ'''‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. Ат жабдыктарына ‒ ээр, үзөӊгү (боосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), нокто (чылбыры <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), көрпөчө, ат жабуу, камчы жана башкалар кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мисалы, үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb\|Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] Мүлүшкөрлөрдө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугуна байланыштуу ат жабдыктарынын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн Ат жабдыктары азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археологиялык казуулардын натыйжасында аныкталган. Мисалы, мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ооздуктар кийинчерээк темир <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашылган. Ылайыкташы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> санжыргасы жагынан Ат жабдыктары эки түрлүү болот: эркектердики <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат. Ат жабдыктарын кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мисалы, кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. Ат жабдыктарынын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү жана башкалар) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл жана башкалар) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. Ат жабдыктарын жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл жана башкалар), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу жана башкалар), жүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат.
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Lera, 06:05, 21 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-21T06:05:08Z

← Мурунку нускасы		06:05, 21 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АТ ЖАБДЫКТАРЫ'''‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. Ат жабдыктарына ‒ ээр, үзөӊгү (боосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), нокто (чылбыры <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), көрпөчө, ат жабуу, камчы ~~ж. б.~~ кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мисалы, үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb\|Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] Мүлүшкөрлөрдө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугуна байланыштуу Ат жабдыктарынын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн Ат жабдыктары азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археологиялык казуулардын натыйжасында аныкталган. Мисалы, мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ооздуктар кийинчерээк темир <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашылган. Ылайыкташы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> санжыргасы жагынан Ат жабдыктары эки түрлүү болот: эркектердики <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат. Ат жабдыктарын кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мисалы, кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. Ат жабдыктарынын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ~~ж. б.~~) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ~~ж. б.~~) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. Ат жабдыктарын жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ~~ж. б.~~), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ~~ж. б.~~), жүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат.		'''АТ ЖАБДЫКТАРЫ'''‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. Ат жабдыктарына ‒ ээр, үзөӊгү (боосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), нокто (чылбыры <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), көрпөчө, ат жабуу, камчы жана башкалар кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мисалы, үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb\|Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] Мүлүшкөрлөрдө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугуна байланыштуу ат жабдыктарынын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн ат жабдыктары азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археологиялык казуулардын натыйжасында аныкталган. Мисалы, мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ооздуктар кийинчерээк темир <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашылган. Ылайыкташы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> санжыргасы жагынан ат жабдыктары эки түрлүү болот: эркектердики <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат. Ат жабдыктарын кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мисалы, кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. Ат жабдыктарынын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү жана башкалар) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл жана башкалар) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. Ат жабдыктарын жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл жана башкалар), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу жана башкалар), жүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат.
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T04:39:23Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		04:39, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АТ ЖАБДЫКТАРЫ'''‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. Ат жабдыктарына ‒ ээр, үзөӊгү (боосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), нокто (чылбыры <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), көрпөчө, ат жабуу, камчы ж. б. кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мисалы, үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb\|Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] Мүлүшкөрлөрдө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугуна байланыштуу Ат жабдыктарынын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн Ат жабдыктары азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археологиялык казуулардын натыйжасында аныкталган. Мисалы, мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ооздуктар кийинчерээк темир <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашылган. Ылайыкташы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> санжыргасы жагынан Ат жабдыктары эки түрлүү болот: эркектердики <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат. Ат жабдыктарын кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мисалы, кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. Ат жабдыктарынын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ж. б.) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ж. б.) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. Ат жабдыктарын жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ж. б.), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ж. б.), жүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат.		'''АТ ЖАБДЫКТАРЫ'''‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. Ат жабдыктарына ‒ ээр, үзөӊгү (боосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), нокто (чылбыры <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), көрпөчө, ат жабуу, камчы ж. б. кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мисалы, үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb\|Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] Мүлүшкөрлөрдө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугуна байланыштуу Ат жабдыктарынын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн Ат жабдыктары азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археологиялык казуулардын натыйжасында аныкталган. Мисалы, мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ооздуктар кийинчерээк темир <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашылган. Ылайыкташы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> санжыргасы жагынан Ат жабдыктары эки түрлүү болот: эркектердики <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат. Ат жабдыктарын кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мисалы, кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. Ат жабдыктарынын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ж. б.) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ж. б.) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. Ат жабдыктарын жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ж. б.), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ж. б.), жүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат.
			[[Категория:1-Том]]

imported>Temirkan, 09:33, 25 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата

2023-12-25T09:33:22Z

← Мурунку нускасы		09:33, 25 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АТ ЖАБДЫКТАРЫ'''‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. ~~А. ж-на~~ ‒ ээр, үзөӊгү (боосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), нокто (чылбыры <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), көрпөчө, ат жабуу, камчы ж. б. кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. ~~Мис.~~, үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb\|Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] ~~мүлүшкөрлөрүндө~~ ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугуна байланыштуу ~~А. ж-нын~~ бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн ~~А. ж.~~ азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу ~~археол.~~ казуулардын натыйжасында аныкталган. ~~Мис.~~, мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ооздуктар кийинчерээк темир <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашылган. Ылайыкташы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> санжыргасы жагынан ~~А. ж.~~ эки түрлүү болот: эркектердики <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат. ~~А. ж-н~~ кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. ~~Мис.~~, кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. ~~А. ж-нын~~ темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ж. б.) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ж. б.) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. ~~А. ж-н~~ жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ж. б.), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ж. б.), жүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат.		'''АТ ЖАБДЫКТАРЫ'''‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. Ат жабдыктарына ‒ ээр, үзөӊгү (боосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), нокто (чылбыры <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), көрпөчө, ат жабуу, камчы ж. б. кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мисалы, үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb\|Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] Мүлүшкөрлөрдө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугуна байланыштуу Ат жабдыктарынын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн Ат жабдыктары азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археологиялык казуулардын натыйжасында аныкталган. Мисалы, мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ооздуктар кийинчерээк темир <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашылган. Ылайыкташы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> санжыргасы жагынан Ат жабдыктары эки түрлүү болот: эркектердики <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат. Ат жабдыктарын кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мисалы, кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. Ат жабдыктарынын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ж. б.) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ж. б.) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. Ат жабдыктарын жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ж. б.), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ж. б.), жүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат.

imported>Temirkan, 05:46, 6 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-06T05:46:39Z

← Мурунку нускасы		05:46, 6 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. А. ж-на ‒ ээр, үзөӊгү (боосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), нокто (чылбыры <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), көрпөчө, ат жабуу, камчы ж. б. кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мис., үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb\|Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] мүлүшкөрлөрүндө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн ~~болгондугу на~~ байланыштуу А. ж-нын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн А. ж. азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археол. казуулардын натыйжасында аныкталган. Мис., мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ооздуктар кийинчерээк темир <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашылган. Ылайыкташы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> санжыргасы жагынан А. ж. эки түрлүү болот: эркектердики <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат. А. ж-н кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мис., кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. А. ж-нын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ж. б.) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ж. б.) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. А. ж-н жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ж. б.), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ж. б.), жүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат.		'''АТ ЖАБДЫКТАРЫ'''‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. А. ж-на ‒ ээр, үзөӊгү (боосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), нокто (чылбыры <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), көрпөчө, ат жабуу, камчы ж. б. кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мис., үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb\|Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] мүлүшкөрлөрүндө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугуна байланыштуу А. ж-нын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн А. ж. азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археол. казуулардын натыйжасында аныкталган. Мис., мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ооздуктар кийинчерээк темир <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашылган. Ылайыкташы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> санжыргасы жагынан А. ж. эки түрлүү болот: эркектердики <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат. А. ж-н кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мис., кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. А. ж-нын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ж. б.) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ж. б.) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. А. ж-н жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ж. б.), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ж. б.), жүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат.

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (10), ж-а → жана (5)

2022-12-05T11:47:36Z

top: clean up, replaced: м-н → менен (10), ж-а → жана (5)

← Мурунку нускасы		11:47, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. А. ж-на ‒ ээр, үзөӊгү (боосу м-н), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну м-н), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору м-н), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини м-н), нокто (чылбыры м-н), көрпөчө, ат жабуу, камчы ж. б. кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мис., үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек ж-а атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb \| Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] мүлүшкөрлөрүндө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугу на байланыштуу А. ж-нын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн А. ж. азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археол. казуулардын натыйжасында аныкталган. Мис., мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор ж-а ооздуктар кийинчерээк темир м-н алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр м-н алмашылган. Ылайыкташы ж-а санжыргасы жагынан А. ж. эки түрлүү болот: эркектердики ж-а аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер м-н жасалгаланат. А. ж-н кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мис., кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак м-н капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. А. ж-нын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ж. б.) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ж. б.) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. А. ж-н жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ж. б.), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ж. б.), жүн ж-а пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер м-н жасалгаланат.		‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. А. ж-на ‒ ээр, үзөӊгү (боосу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), нокто (чылбыры <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span>), көрпөчө, ат жабуу, камчы ж. б. кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мис., үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb\|Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] мүлүшкөрлөрүндө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугу на байланыштуу А. ж-нын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн А. ж. азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археол. казуулардын натыйжасында аныкталган. Мис., мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ооздуктар кийинчерээк темир <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмашылган. Ылайыкташы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> санжыргасы жагынан А. ж. эки түрлүү болот: эркектердики <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат. А. ж-н кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мис., кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. А. ж-нын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ж. б.) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ж. б.) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. А. ж-н жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ж. б.), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ж. б.), жүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> жасалгаланат.

imported>Kerimova-59, 15:43, 25 Февраль (Бирдин айы) 2022 карата

2022-02-25T15:43:04Z

← Мурунку нускасы		15:43, 25 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. А. ж-на ‒ ээр, үзөӊгү (боосу м-н), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну м-н), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору м-н), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини м-н), нокто (чылбыры м-н), көрпөчө, ат жабуу, камчы ж. б. кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мис., үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек ж-а атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо		‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. А. ж-на ‒ ээр, үзөӊгү (боосу м-н), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну м-н), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору м-н), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини м-н), нокто (чылбыры м-н), көрпөчө, ат жабуу, камчы ж. б. кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мис., үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек ж-а атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. [[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb \| Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]] мүлүшкөрлөрүндө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугу на байланыштуу А. ж-нын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн А. ж. азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археол. казуулардын натыйжасында аныкталган. Мис., мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор ж-а ооздуктар кийинчерээк темир м-н алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр м-н алмашылган. Ылайыкташы ж-а санжыргасы жагынан А. ж. эки түрлүү болот: эркектердики ж-а аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер м-н жасалгаланат. А. ж-н кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мис., кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак м-н капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. А. ж-нын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ж. б.) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ж. б.) ‒ өрүмчүлөр же ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. А. ж-н жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ж. б.), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ж. б.), жүн ж-а пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер м-н жасалгаланат.
	[[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png \| thumb \| Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]]
	үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты
	ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. ~~Кыргыз~~ мүлүшкөрлөрүндө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугу на байланыштуу А. ж-нын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн А. ж. азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археол. казуулардын натыйжасында аныкталган. Мис., мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор ж-а ооздуктар кийинчерээк темир м-н алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр м-н алмашылган. Ылайыкташы ж-а санжыргасы жагынан А. ж. эки түрлүү болот: эркектердики ж-а аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер м-н жасалгаланат. А. ж-н кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мис., кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак м-н капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. А. ж-нын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ж. б.) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ж. б.) ‒ өрүмчүлөр же
	ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. А. ж-н жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ж. б.), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ж. б.), жүн ж-а пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал
	эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер м-н жасалгаланат.~~<br>~~

556-684>KadyrM, 08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 карата

2022-02-20T08:22:26Z

← Мурунку нускасы	08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

imported>Kadyrm: 1 версия

2022-02-19T19:04:02Z

1 версия

Жаңы барак

‒ атка токуп минүүгө керектелүүчү буюм-шаймандар. А. ж-на ‒ ээр, үзөӊгү (боосу м-н), канжыга, көмөлдүрүк, куюшкан (куткуну м-н), басмайыл (боосу, көрпөчө бастыргычы, тогоолору м-н), чаполоӊ, желдик, тердик, ичмек, жүгөн (тизгини м-н), нокто (чылбыры м-н), көрпөчө, ат жабуу, камчы ж. б. кирет. Аталган буюмдардын ар бири өзүнчө кызмат аткарат. Мис., үзөӊгү атка минип, түшүш үчүн керек ж-а атчан жүргөндө, кишинин бутуна таканч болуп, теӊ салмактуулугун сактоо
[[File:АТ ЖАБДЫКТАРЫ29.png | thumb | Ат жабдыктары ‒ 1. ээр. 2. Үзөӊгү. 3. Сырткы басмайыл. 4. Ички басмайыл. 5. Камчы. 6. Көмөлдүрүк. 7. Жүгөн. 8. Куюшкан.]]
үчүн пайдаланса, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ээрди ат жонунда бекем кармап, оодурбайт, алдыга же артка жылдырбайт. Чаполоӊ эӊишке, сайышка (жоого) түшкөндө атка бекем туруу үчүн керек, тердик, ичмектер, аттын жонун ээрге сүрдүрбөй, жоор болуудан сактайт; терин сиӊирет; жүгөн, тизгин, нокто, чылбыр атты
ийкемдүү башкаруу же байлап коюу үчүн керектелет. Кыргыз мүлүшкөрлөрүндө ат жабдыгы катары ''балдак'' да колдонулат. Аны ээрдин кашына орнотуп, кушту ууга алып чыкканда кондурат. Кыргыздар илгертен көчмөн болгондугу на байланыштуу А. ж-нын бүтүндөй турманын жасоого жетишкен. Бирок кыргыздардын байыркы мезгилде колдонуп жүргөн А. ж. азыркылардан алда канча жөнөкөй болгондугу археол. казуулардын натыйжасында аныкталган. Мис., мурда колдонулуп келген кийиз ээр, жыгач, мүйүз же коло тогоолор ж-а ооздуктар кийинчерээк темир м-н алмашыла баштаган, үзөнгүлөр да, ээрге атайын тагылып коюла турган жыгач, мүйүз, жез, темир үзөнгүлөр м-н алмашылган. Ылайыкташы ж-а санжыргасы жагынан А. ж. эки түрлүү болот: эркектердики ж-а аялдардыкы. Аялдардын ээри атайын кооздолуп, күмүш чаптырып, оймо-чиймелер м-н жасалгаланат. А. ж-н кызга арнап атайы жасатып, күйөөгө чыкканда сеп катары беришкен. Мис., кыздар үчүн кеӊ тамандуу, жогору жагында боо өткөзө турган атайын көзөнөгү бар күмүш жалатылган темир үзөнгүлөр жасалган. Кээде үзөнгүнү жыгачтан же мүйүздөн жасап, үстүнөн күмүш алкак м-н капташкан. Мындай үзөӊгү накер үзөӊгү деп аталат. А. ж-нын темирден жасалчу элементтерин (ооздук, тогоолор, үзөӊгү ж. б.) ‒ темир усталар, аларга күмүш жалатууну ‒ зергерлер, кайыштан же жиптен өрүлүп жасалчу элементтерин (жүгөн, куюшкан, көмүлдүрүк, басмайыл ж. б.) ‒ өрүмчүлөр же
ээрчилер, ал эми ат жабууну уз аялдар жасашкан. А. ж-н жасоодо кайыш (үзөӊгү боо, жүгөн, нокто, куюшкан, көмөлдүрүк, басмайыл ж. б.), кийиз (ичмек, тердик, желдик, ат жабуу ж. б.), жүн ж-а пахта (көрпөчө же көпчүк, ат жабуу, шалча), ал
эми кооздоодо жез, күмүш, асыл таштар, кээде алтын да колдонулат. Жүгөн, басмайыл, куюшкан, көмөлдүрүк, тердик көпчүлүк учурларда купа, сүзмө, гүл, мык, пыштаӊ, чор, тумарча сыяктуу күмүш оймо-чиймелер м-н жасалгаланат.