http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 2026-04-23T18:30:54Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=72687&oldid=prev 2026-02-25T08:34:31Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:34, 25 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АУЭЗОВ''' '''Мухтар Омарханович''' [16 (28). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9</del>. 1897-жыл, Казакстан, Семей облусу, Абай району, Аркат айылы ‒ 27. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>. 1961-жыл, Москва шаары, сөөгү Казакстан, Алматы шаарына коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан Илимдер академиясынын академиги (1946), филология илимдеринин доктору, профессор (1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын (1919), 1923‒1928-жылдары Ташкент шаарындагы Орто Азия мамлекеттик университетинин, Ленинград университетинин филология факультеттерин бүтүргөн. 1928‒1930-жылдары Орто Азия университетинин аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АУЭЗОВ''' '''Мухтар Омарханович''' [16 (28). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">09</ins>. 1897-жыл, Казакстан, Семей облусу, Абай району, Аркат айылы ‒ 27. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">06</ins>. 1961-жыл, Москва шаары, сөөгү Казакстан, Алматы шаарына коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан Илимдер академиясынын академиги (1946), филология илимдеринин доктору, профессор (1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын (1919), 1923‒1928-жылдары Ташкент шаарындагы Орто Азия мамлекеттик университетинин, Ленинград университетинин филология факультеттерин бүтүргөн. 1928‒1930-жылдары Орто Азия университетинин аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb|none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-жылы жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты баяндалган. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. Алгачкы эле аӊгеме, повесттеринен анын орус &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; европа адабияты &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук маданият, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. М. Ауэзов көркөм чыгармачылык &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; бирге, илимий майданда белсенип иштеп, казак &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; боордош элдердин адабиятынын маанилүү маселелери боюнча бир нече илимий сын макала жазган. Орус &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; дүйнөлүк классиктердин (У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. Тургенев, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) чыгармаларын казак тилине которгон. Л.Соболев &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада Абайдын өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын трагедиялуу тагдырын көрсөтөт. М. Ауэзовдун талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-эпопеясын жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (1942‒1947) СССР мамлекеттик сыйлыгына (1949), 3‒4-китептери (1950‒1956) Лениндик сыйлыкка (1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Октябрь революциясына чейинки коомдун турмушунун социалдык-саясий &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; нравалык конфликттери аркылуу элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда М. Ауэзов көп изденет. Абай Кунанбаевдин достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде (өтө карып калгандыгына карабастан), ошондой эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абай жөнүндө «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; айтканда «биздин көркөм &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык энциклопедиябыз», жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. М.Ауэзов өмүрүнүн акыркы жылдарында адабияттын башка жанрларында да жемиштүү эмгектенген. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» жана башка очерк, аӊгемелерин жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (1942‒1944) пьесаларын жазган. Анын адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар арасындагы достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. Ал дүйнөлүк көркөм процесс &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. М. Ауэзов орто кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; профессионал адабияты, 19-кылымдагы орус классикасы, Батыш адабияты, көркөм котормо маселелери боюнча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын илимий изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. М. Ауэзов кыргыз адабиятынын тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. Ошондой эле «Караш-караш окуясы» повести, аӊгемелери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; илимий эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. Ал Ленин ордени &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; бир нече медалдар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; сыйланган.&lt;br&gt;Чыг.: &#039;&#039;Ауэзов М&#039;&#039;. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: &#039;&#039;Ахметов З.&#039;&#039; Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; &#039;&#039;Садыков А&#039;&#039;. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-жылы жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты баяндалган. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. Алгачкы эле аӊгеме, повесттеринен анын орус &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; европа адабияты &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук маданият, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. М. Ауэзов көркөм чыгармачылык &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; бирге, илимий майданда белсенип иштеп, казак &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; боордош элдердин адабиятынын маанилүү маселелери боюнча бир нече илимий сын макала жазган. Орус &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; дүйнөлүк классиктердин (У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. Тургенев, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) чыгармаларын казак тилине которгон. Л.Соболев &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада Абайдын өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын трагедиялуу тагдырын көрсөтөт. М. Ауэзовдун талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-эпопеясын жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (1942‒1947) СССР мамлекеттик сыйлыгына (1949), 3‒4-китептери (1950‒1956) Лениндик сыйлыкка (1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Октябрь революциясына чейинки коомдун турмушунун социалдык-саясий &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; нравалык конфликттери аркылуу элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда М. Ауэзов көп изденет. Абай Кунанбаевдин достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде (өтө карып калгандыгына карабастан), ошондой эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абай жөнүндө «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; айтканда «биздин көркөм &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык энциклопедиябыз», жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. М.Ауэзов өмүрүнүн акыркы жылдарында адабияттын башка жанрларында да жемиштүү эмгектенген. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» жана башка очерк, аӊгемелерин жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (1942‒1944) пьесаларын жазган. Анын адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар арасындагы достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. Ал дүйнөлүк көркөм процесс &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. М. Ауэзов орто кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; профессионал адабияты, 19-кылымдагы орус классикасы, Батыш адабияты, көркөм котормо маселелери боюнча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын илимий изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. М. Ауэзов кыргыз адабиятынын тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. Ошондой эле «Караш-караш окуясы» повести, аӊгемелери &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; илимий эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. Ал Ленин ордени &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; бир нече медалдар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; сыйланган.&lt;br&gt;Чыг.: &#039;&#039;Ауэзов М&#039;&#039;. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: &#039;&#039;Ахметов З.&#039;&#039; Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; &#039;&#039;Садыков А&#039;&#039;. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005.  </div></td></tr> </table>

imported>Gulira http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=72686&oldid=prev 2024-09-12T04:52:41Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span> категория кошуу</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:52, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">4 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">4 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А. &#039;&#039;Садыков.&#039;&#039;&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А. &#039;&#039;Садыков.&#039;&#039;&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:1-Том]]</ins></div></td></tr> </table>

imported>Kadyrm http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=72685&oldid=prev 2023-12-28T09:52:30Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:52, 28 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АУЭЗОВ''' Мухтар Омарханович [16 (28). 9. 1897-жыл, Казакстан, Семей облусу, Абай району, Аркат айылы ‒ 27. 6. 1961-жыл, Москва шаары, сөөгү Казакстан, Алматы шаарына коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан Илимдер академиясынын академиги (1946), филология илимдеринин доктору, профессор (1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын (1919), 1923‒1928-жылдары Ташкент шаарындагы Орто Азия мамлекеттик университетинин, Ленинград университетинин филология факультеттерин бүтүргөн. 1928‒1930-жылдары Орто Азия университетинин аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АУЭЗОВ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>'''Мухтар Омарханович<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>[16 (28). 9. 1897-жыл, Казакстан, Семей облусу, Абай району, Аркат айылы ‒ 27. 6. 1961-жыл, Москва шаары, сөөгү Казакстан, Алматы шаарына коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан Илимдер академиясынын академиги (1946), филология илимдеринин доктору, профессор (1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын (1919), 1923‒1928-жылдары Ташкент шаарындагы Орто Азия мамлекеттик университетинин, Ленинград университетинин филология факультеттерин бүтүргөн. 1928‒1930-жылдары Орто Азия университетинин аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb|none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-жылы жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты баяндалган. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. Алгачкы эле аӊгеме, повесттеринен анын орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; европа адабияты &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук маданият, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. М. Ауэзов көркөм чыгармачылык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге, илимий майданда белсенип иштеп, казак &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; боордош элдердин адабиятынын маанилүү маселелери боюнча бир нече илимий сын макала жазган. Орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; дүйнөлүк классиктердин (У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. Тургенев, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) чыгармаларын казак тилине которгон. Л.Соболев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада Абайдын өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын трагедиялуу тагдырын көрсөтөт. М. Ауэзовдун талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-эпопеясын жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (1942‒1947) СССР мамлекеттик сыйлыгына (1949), 3‒4-китептери (1950‒1956) Лениндик сыйлыкка (1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Октябрь революциясына чейинки коомдун турмушунун социалдык-саясий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; нравалык конфликттери аркылуу элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда М. Ауэзов көп изденет. Абай Кунанбаевдин достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде (өтө карып калгандыгына карабастан), ошондой эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абайдын </del>«Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; айтканда «биздин көркөм &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык энциклопедиябыз», жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. М.Ауэзов өмүрүнүн акыркы жылдарында адабияттын башка жанрларында да жемиштүү эмгектенген. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» жана башка очерк, аӊгемелерин жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (1942‒1944) пьесаларын жазган. Анын адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар арасындагы достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. Ал дүйнөлүк көркөм процесс &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. М. Ауэзов орто кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; профессионал адабияты, 19-кылымдагы орус классикасы, Батыш адабияты, көркөм котормо маселелери боюнча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын илимий изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. М. Ауэзов кыргыз адабиятынын тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. Ошондой эле «Караш-караш окуясы» повести, аӊгемелери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; илимий эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. Ал Ленин ордени &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; бир нече медалдар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; сыйланган.&lt;br&gt;Чыг.: ''Ауэзов М''. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: ''Ахметов З.'' Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; ''Садыков А''. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005. А. ''Садыков.''&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-жылы жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты баяндалган. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. Алгачкы эле аӊгеме, повесттеринен анын орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; европа адабияты &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук маданият, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. М. Ауэзов көркөм чыгармачылык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге, илимий майданда белсенип иштеп, казак &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; боордош элдердин адабиятынын маанилүү маселелери боюнча бир нече илимий сын макала жазган. Орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; дүйнөлүк классиктердин (У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. Тургенев, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) чыгармаларын казак тилине которгон. Л.Соболев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада Абайдын өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын трагедиялуу тагдырын көрсөтөт. М. Ауэзовдун талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-эпопеясын жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (1942‒1947) СССР мамлекеттик сыйлыгына (1949), 3‒4-китептери (1950‒1956) Лениндик сыйлыкка (1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Октябрь революциясына чейинки коомдун турмушунун социалдык-саясий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; нравалык конфликттери аркылуу элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда М. Ауэзов көп изденет. Абай Кунанбаевдин достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде (өтө карып калгандыгына карабастан), ошондой эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абай жөнүндө </ins>«Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; айтканда «биздин көркөм &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык энциклопедиябыз», жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. М.Ауэзов өмүрүнүн акыркы жылдарында адабияттын башка жанрларында да жемиштүү эмгектенген. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» жана башка очерк, аӊгемелерин жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (1942‒1944) пьесаларын жазган. Анын адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар арасындагы достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. Ал дүйнөлүк көркөм процесс &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. М. Ауэзов орто кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; профессионал адабияты, 19-кылымдагы орус классикасы, Батыш адабияты, көркөм котормо маселелери боюнча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын илимий изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. М. Ауэзов кыргыз адабиятынын тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. Ошондой эле «Караш-караш окуясы» повести, аӊгемелери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; илимий эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. Ал Ленин ордени &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; бир нече медалдар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; сыйланган.&lt;br&gt;Чыг.: ''Ауэзов М''. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: ''Ахметов З.'' Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; ''Садыков А''. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А. ''Садыков.''&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Temirkan http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=72684&oldid=prev 2023-07-24T08:46:25Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:46, 24 Июль (Теке) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АУЭЗОВ''' Мухтар Омарханович [16 (28). 9. 1897, Семей <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл.</del>, Абай <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ну</del>, Аркат айылы ‒ 27. 6. 1961, Москва <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш.</del>, сөөгү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алматыга </del>коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ИАсынын </del>академиги (1946), филология илимдеринин доктору, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">проф. </del>(1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </del>(1919)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. 1923‒28</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. М. Ауэзов Ташкенттеги </del>Орто Азия <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл. ун-тинде</del>, Ленинград <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун-тинде окуп, </del>филология <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">факультетин </del>бүтүргөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1928‒30</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Орто Азия <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун-тинин </del>аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АУЭЗОВ''' Мухтар Омарханович [16 (28). 9. 1897<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-жыл, Казакстан</ins>, Семей <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусу</ins>, Абай <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">району</ins>, Аркат айылы ‒ 27. 6. 1961<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-жыл</ins>, Москва <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаары</ins>, сөөгү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Казакстан, Алматы шаарына </ins>коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Илимдер академиясынын </ins>академиги (1946), филология илимдеринин доктору, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">профессор </ins>(1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын (1919)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, 1923‒1928</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары Ташкент шаарындагы </ins>Орто Азия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик университетинин</ins>, Ленинград <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">университетинин </ins>филология <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">факультеттерин </ins>бүтүргөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1928‒1930</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </ins>Орто Азия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">университетинин </ins>аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb|none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты баяндалган. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Анын алгачкы </del>эле аӊгеме, повесттеринен анын орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; европа адабияты &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук маданият, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. М. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ауэзовдун </del>көркөм <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">чыг-лык </del>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге, илимий майданда белсенип иштеп, казак &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; боордош элдердин адабиятынын маанилүү маселелери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>бир нече илимий сын макала жазган. Орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; дүйнөлүк классиктердин (У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. Тургенев, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) чыгармаларын казак тилине которгон. Л. Соболев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абай </del>өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын трагедиялуу тагдырын көрсөтөт. М. Ауэзовдун талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-эпопеясын жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1942‒47</del>) СССР <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл. сыйл. </del>(1949), 3‒4-китептери (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1950‒56</del>) Лениндик <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">сыйл. </del>(1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Окт. рев-ясына </del>чейинки <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">коомдук </del>турмушунун социалдык-саясий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; нравалык конфликттери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; </del>элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А</del>. көп изденет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Анын </del>достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде өтө карып калгандыгына карабастан, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абайдын «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; айтканда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биздин </del>көркөм &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">энциклопедиябыз</del>, жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. М. Ауэзов өмүрүнүн акыркы жылдарында адабияттын башка жанрларында да жемиштүү эмгектенген. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. б. </del>очерк, аӊгемелерин жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1942‒44</del>) пьесаларын жазган. Анын адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар арасындагы достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. Ал дүйнөлүк көркөм процесс &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. М. Ауэзов орто кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; профессионал адабияты, 19-кылымдагы орус классикасы, Батыш адабияты, көркөм котормо маселелери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын илимий изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. М. Ауэзов кыргыз адабиятынын тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. Ошондой эле «Караш-караш окуясы» повести, аӊгемелери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; илимий эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А.лЛенин </del>ордени &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; бир нече медалдар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; сыйланган.&lt;br&gt;Чыг.: ''Ауэзов М''. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: ''Ахметов З.'' Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; ''Садыков А''. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005. А. ''Садыков.''&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты баяндалган. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алгачкы </ins>эле аӊгеме, повесттеринен анын орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; европа адабияты &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук маданият, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. М. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ауэзов </ins>көркөм <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">чыгармачылык </ins>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге, илимий майданда белсенип иштеп, казак &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; боордош элдердин адабиятынын маанилүү маселелери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>бир нече илимий сын макала жазган. Орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; дүйнөлүк классиктердин (У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. Тургенев, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) чыгармаларын казак тилине которгон. Л.Соболев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абайдын </ins>өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын трагедиялуу тагдырын көрсөтөт. М. Ауэзовдун талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-эпопеясын жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1942‒1947</ins>) СССР <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик сыйлыгына </ins>(1949), 3‒4-китептери (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1950‒1956</ins>) Лениндик <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">сыйлыкка </ins>(1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Октябрь революциясына </ins>чейинки <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">коомдун </ins>турмушунун социалдык-саясий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; нравалык конфликттери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аркылуу </ins>элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ауэзов </ins>көп изденет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абай Кунанбаевдин </ins>достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(</ins>өтө карып калгандыгына карабастан<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">)</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абайдын «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; айтканда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«биздин </ins>көркөм &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">энциклопедиябыз»</ins>, жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. М.Ауэзов өмүрүнүн акыркы жылдарында адабияттын башка жанрларында да жемиштүү эмгектенген. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана башка </ins>очерк, аӊгемелерин жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1942‒1944</ins>) пьесаларын жазган. Анын адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар арасындагы достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. Ал дүйнөлүк көркөм процесс &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. М. Ауэзов орто кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; профессионал адабияты, 19-кылымдагы орус классикасы, Батыш адабияты, көркөм котормо маселелери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын илимий изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. М. Ауэзов кыргыз адабиятынын тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. Ошондой эле «Караш-караш окуясы» повести, аӊгемелери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; илимий эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ал Ленин </ins>ордени &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; бир нече медалдар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; сыйланган.&lt;br&gt;Чыг.: ''Ауэзов М''. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: ''Ахметов З.'' Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; ''Садыков А''. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005. А. ''Садыков.''&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Lera http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=72683&oldid=prev 2022-12-14T18:06:52Z

<p>Mariya moved page <a href="/index.php?title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="АУЭЗОВ (мындай барак жок)">АУЭЗОВ</a> to <a href="/index.php/%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87" title="АУЭЗОВ Мухтар Омарханович">АУЭЗОВ Мухтар Омарханович</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">18:06, 14 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

imported>Mariya http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=72682&oldid=prev 2022-12-14T18:06:18Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">18:06, 14 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АУЭЗОВ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мухтар Омарханович</del>''' [16 (28). 9. 1897, Семей обл., Абай р-ну, Аркат айылы ‒ 27. 6. 1961, Москва ш., сөөгү Алматыга коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АУЭЗОВ''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мухтар Омарханович </ins>[16 (28). 9. 1897, Семей обл., Абай р-ну, Аркат айылы ‒ 27. 6. 1961, Москва ш., сөөгү Алматыга коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ИАсынын </ins>академиги (1946), филология <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимдеринин </ins>доктору, проф. (1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын, (1919). 1923‒28-ж. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ауэзов Ташкенттеги Орто </ins>Азия мамл. ун-тинде, Ленинград ун-тинде окуп, филология <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">факультетин </ins>бүтүргөн. 1928‒30-ж. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орто </ins>Азия ун-тинин аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ИАсын ын </del>академиги (1946), филология <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимд. </del>доктору, проф. (1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын, (1919). 1923‒28-ж. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. Ташкендеги О</del>. Азия мамл. ун-тинде, Ленинград ун-тинде окуп, филология <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ф-тин </del>бүтүргөн. 1928‒30-ж. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">О. </del>Азия ун-тинин аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb|none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-ж. жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">баяндалат</del>. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-дун </del>алгачкы эле аӊгеме, повесттеринен анын орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; европа <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ад-ты </del>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мад-т</del>, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А</del>. көркөм чыг-лык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил. </del>майданда белсенип иштеп, казак &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; боордош элдердин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ад-тынын </del>маанилүү маселелери б-ча бир нече <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил. </del>сын макала жазган. Орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; дүйнөлүк классиктердин (У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. Тургенев, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) чыгармаларын казак тилине которгон. Л. Соболев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада Абай өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын трагедиялуу тагдырын көрсөтөт. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-дун </del>талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-эпопеясын жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (1942‒47) СССР мамл. сыйл. (1949), 3‒4-китептери (1950‒56) Лениндик сыйл. (1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Окт. рев-ясына чейинки коомдук турмушунун социалдык-саясий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; нравалык конфликттери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда А. көп изденет. Анын достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде өтө карып калгандыгына карабастан, о. эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абайдын «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; айтканда биздин көркөм &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык энциклопедиябыз, жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А</del>. өмүрүнүн акыркы жылдарында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ад-ттын </del>башка жанрларында да жемиштүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эмгектенди</del>. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» ж. б. очерк, аӊгемелерин жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (1942‒44) пьесаларын жазган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-дун </del>адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">арасында гы </del>достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>дүйнөлүк көркөм процесс &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ал о</del>. кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; профессионал <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ад-ты</del>, 19-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дагы </del>орус классикасы, Батыш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ад-ты</del>, көркөм котормо маселелери б-ча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил. </del>изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А</del>. кыргыз <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ад-тынын </del>тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">О. </del>эле «Караш-караш окуясы» повести, аӊгемелери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил. </del>эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. А. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ленин </del>ордени &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; медалдар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; сыйланган.&lt;br&gt;Чыг.: ''Ауэзов М''. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: ''Ахметов З.'' Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; ''Садыков А''. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005. А. ''Садыков.''&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-ж. жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">баяндалган</ins>. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Анын </ins>алгачкы эле аӊгеме, повесттеринен анын орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; европа <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабияты </ins>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">маданият</ins>, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ауэзовдун </ins>көркөм чыг-лык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимий </ins>майданда белсенип иштеп, казак &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; боордош элдердин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабиятынын </ins>маанилүү маселелери б-ча бир нече <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимий </ins>сын макала жазган. Орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; дүйнөлүк классиктердин (У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. Тургенев, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) чыгармаларын казак тилине которгон. Л. Соболев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада Абай өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын трагедиялуу тагдырын көрсөтөт. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М. Ауэзовдун </ins>талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-эпопеясын жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (1942‒47) СССР мамл. сыйл. (1949), 3‒4-китептери (1950‒56) Лениндик сыйл. (1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Окт. рев-ясына чейинки коомдук турмушунун социалдык-саясий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; нравалык конфликттери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда А. көп изденет. Анын достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде өтө карып калгандыгына карабастан, о. эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абайдын «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; айтканда биздин көркөм &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык энциклопедиябыз, жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ауэзов </ins>өмүрүнүн акыркы жылдарында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабияттын </ins>башка жанрларында да жемиштүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эмгектенген</ins>. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» ж. б. очерк, аӊгемелерин жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (1942‒44) пьесаларын жазган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Анын </ins>адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">арасындагы </ins>достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ал </ins>дүйнөлүк көркөм процесс &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ауэзов орто </ins>кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; профессионал <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабияты</ins>, 19-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдагы </ins>орус классикасы, Батыш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабияты</ins>, көркөм котормо маселелери б-ча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимий </ins>изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ауэзов </ins>кыргыз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">адабиятынын </ins>тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ошондой </ins>эле «Караш-караш окуясы» повести, аӊгемелери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимий </ins>эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. А.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">лЛенин </ins>ордени &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бир нече </ins>медалдар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; сыйланган.&lt;br&gt;Чыг.: ''Ауэзов М''. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: ''Ахметов З.'' Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; ''Садыков А''. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005. А. ''Садыков.''&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Mariya http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=72681&oldid=prev 2022-12-07T07:21:48Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:21, 7 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Мухтар Омарханович [16 (28). 9. 1897, Семей обл., Абай р-ну, Аркат айылы ‒ 27. 6. 1961, Москва ш., сөөгү Алматыга коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''АУЭЗОВ </ins>Мухтар Омарханович<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>[16 (28). 9. 1897, Семей обл., Абай р-ну, Аркат айылы ‒ 27. 6. 1961, Москва ш., сөөгү Алматыга коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ИАсын ын академиги (1946), филология илимд. доктору, проф. (1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын, (1919). 1923‒28-ж. А. Ташкендеги О. Азия мамл. ун-тинде, Ленинград ун-тинде окуп, филология ф-тин бүтүргөн. 1928‒30-ж. О. Азия ун-тинин аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ИАсын ын академиги (1946), филология илимд. доктору, проф. (1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын, (1919). 1923‒28-ж. А. Ташкендеги О. Азия мамл. ун-тинде, Ленинград ун-тинде окуп, филология ф-тин бүтүргөн. 1928‒30-ж. О. Азия ун-тинин аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb|none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-ж. жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты баяндалат. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. А-дун алгачкы эле аӊгеме, повесттеринен анын орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; европа ад-ты &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук мад-т, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. А. көркөм чыг-лык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге, ил. майданда белсенип иштеп, казак &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; боордош элдердин ад-тынын маанилүү маселелери б-ча бир нече ил. сын макала жазган. Орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; дүйнөлүк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">классик тердин </del>(У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Тур</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-ж. жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты баяндалат. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. А-дун алгачкы эле аӊгеме, повесттеринен анын орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; европа ад-ты &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук мад-т, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. А. көркөм чыг-лык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге, ил. майданда белсенип иштеп, казак &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; боордош элдердин ад-тынын маанилүү маселелери б-ча бир нече ил. сын макала жазган. Орус &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; дүйнөлүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">классиктердин </ins>(У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Тургенев</ins>, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">чыгармаларын </ins>казак тилине которгон. Л. Соболев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада Абай өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">трагедиялуу </ins>тагдырын көрсөтөт. А-дун талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эпопеясын </ins>жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (1942‒47) СССР мамл. сыйл. (1949), 3‒4-китептери (1950‒56) Лениндик сыйл. (1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Окт. рев-ясына чейинки коомдук турмушунун социалдык-саясий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; нравалык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">конфликттери </ins>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда А. көп изденет. Анын достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде өтө карып калгандыгына карабастан, о. эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абайдын «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; айтканда биздин көркөм &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык энциклопедиябыз, жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. А. өмүрүнүн акыркы жылдарында ад-ттын башка жанрларында да жемиштүү эмгектенди. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» ж. б. очерк, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аӊгемелерин </ins>жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (1942‒44) пьесаларын жазган. А-дун адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар арасында гы достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. А. дүйнөлүк көркөм процесс &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. Ал о. кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; профессионал ад-ты, 19-к-дагы орус классикасы, Батыш ад-ты, көркөм котормо маселелери б-ча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын ил. изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. А. кыргыз ад-тынын тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. О. эле «Караш-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">караш </ins>окуясы» повести, аӊгемелери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; ил. эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. А. Ленин ордени &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; медалдар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; сыйланган.&lt;br&gt;Чыг.: ''Ауэзов М''. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: ''Ахметов З.'' Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; ''Садыков А''. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005. А. ''Садыков.''&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">генев</del>, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">чыгармала рын </del>казак тилине которгон. Л. Соболев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада Абай өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">трагедия луу </del>тагдырын көрсөтөт. А-дун талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эпопея сын </del>жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (1942‒47) СССР мамл. сыйл. (1949), 3‒4-китептери (1950‒56) Лениндик сыйл. (1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Окт. рев-ясына чейинки коомдук турмушунун социалдык-саясий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; нравалык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">конфликтте ри </del>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда А. көп изденет. Анын достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде өтө карып калгандыгына карабастан, о. эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абайдын «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; айтканда биздин көркөм &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык энциклопедиябыз, жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. А. өмүрүнүн акыркы жылдарында ад-ттын башка жанрларында да жемиштүү эмгектенди. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» ж. б. очерк, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аӊгемеле рин </del>жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (1942‒44) пьесаларын жазган. А-дун адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар арасында гы достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. А. дүйнөлүк көркөм процесс &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. Ал о. кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; профессионал ад-ты, 19-к-дагы орус классикасы, Батыш ад-ты, көркөм котормо маселелери б-ча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын ил. изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. А. кыргыз ад-тынын тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. О. эле «Караш-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ка</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">раш </del>окуясы» повести, аӊгемелери &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; ил. эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. А. Ленин ордени &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; медалдар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; сыйланган.&lt;br&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Чыг.: ''Ауэзов М''. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: ''Ахметов З.'' Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; ''Садыков А''. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005. А. ''Садыков.''&lt;br&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

imported>Temirkan http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=72680&oldid=prev 2022-12-05T11:56:05Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: м-н → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; (11), ж-а → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; (8)</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">11:56, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del>Мухтар Омарханович [16 (28). 9. 1897, Семей обл., Абай р-ну, Аркат айылы ‒ 27. 6. 1961, Москва ш., сөөгү Алматыга коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Мухтар Омарханович [16 (28). 9. 1897, Семей обл., Абай р-ну, Аркат айылы ‒ 27. 6. 1961, Москва ш., сөөгү Алматыга коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ИАсын ын академиги (1946), филология илимд. доктору, проф. (1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын, (1919). 1923‒28-ж. А. Ташкендеги О. Азия мамл. ун-тинде, Ленинград ун-тинде окуп, филология ф-тин бүтүргөн. 1928‒30-ж. О. Азия ун-тинин аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ИАсын ын академиги (1946), филология илимд. доктору, проф. (1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын, (1919). 1923‒28-ж. А. Ташкендеги О. Азия мамл. ун-тинде, Ленинград ун-тинде окуп, филология ф-тин бүтүргөн. 1928‒30-ж. О. Азия ун-тинин аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АУЭЗОВ45.png | thumb|none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-ж. жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты баяндалат. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. А-дун алгачкы эле аӊгеме, повесттеринен анын орус ж-а европа ад-ты м-н казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук мад-т, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. А. көркөм чыг-лык м-н бирге, ил. майданда белсенип иштеп, казак ж-а боордош элдердин ад-тынын маанилүү маселелери б-ча бир нече ил. сын макала жазган. Орус ж-а дүйнөлүк классик тердин (У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. Тур</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Эӊлик-Кебекти» 1917-ж. жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты баяндалат. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. А-дун алгачкы эле аӊгеме, повесттеринен анын орус <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>европа ад-ты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук мад-т, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. А. көркөм чыг-лык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>бирге, ил. майданда белсенип иштеп, казак <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>боордош элдердин ад-тынын маанилүү маселелери б-ча бир нече ил. сын макала жазган. Орус <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>дүйнөлүк классик тердин (У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. Тур</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>генев, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) чыгармала рын казак тилине которгон. Л. Соболев м-н бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада Абай өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын трагедия луу тагдырын көрсөтөт. А-дун талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-эпопея сын жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (1942‒47) СССР мамл. сыйл. (1949), 3‒4-китептери (1950‒56) Лениндик сыйл. (1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Окт. рев-ясына чейинки коомдук турмушунун социалдык-саясий ж-а нравалык конфликтте ри м-н элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери м-н тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда А. көп изденет. Анын достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү м-н аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде өтө карып калгандыгына карабастан, о. эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абайдын «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү м-н айтканда биздин көркөм ж-а социалдык энциклопедиябыз, жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик м-н жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. А. өмүрүнүн акыркы жылдарында ад-ттын башка жанрларында да жемиштүү эмгектенди. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» ж. б. очерк, аӊгемеле рин жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев м-н бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (1942‒44) пьесаларын жазган. А-дун адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар арасында гы достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. А. дүйнөлүк көркөм процесс м-н жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. Ал о. кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору ж-а профессионал ад-ты, 19-к-дагы орус классикасы, Батыш ад-ты, көркөм котормо маселелери б-ча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын ил. изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. А. кыргыз ад-тынын тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. О. эле «Караш-ка</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>генев, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) чыгармала рын казак тилине которгон. Л. Соболев <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада Абай өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын трагедия луу тагдырын көрсөтөт. А-дун талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-эпопея сын жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (1942‒47) СССР мамл. сыйл. (1949), 3‒4-китептери (1950‒56) Лениндик сыйл. (1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Окт. рев-ясына чейинки коомдук турмушунун социалдык-саясий <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>нравалык конфликтте ри <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда А. көп изденет. Анын достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде өтө карып калгандыгына карабастан, о. эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абайдын «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>айтканда биздин көркөм <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>социалдык энциклопедиябыз, жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. А. өмүрүнүн акыркы жылдарында ад-ттын башка жанрларында да жемиштүү эмгектенди. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» ж. б. очерк, аӊгемеле рин жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (1942‒44) пьесаларын жазган. А-дун адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар арасында гы достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. А. дүйнөлүк көркөм процесс <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. Ал о. кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>профессионал ад-ты, 19-к-дагы орус классикасы, Батыш ад-ты, көркөм котормо маселелери б-ча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын ил. изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. А. кыргыз ад-тынын тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. О. эле «Караш-ка</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>раш окуясы» повести, аӊгемелери ж-а ил. эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. А. Ленин ордени ж-а медалдар м-н сыйланган.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>раш окуясы» повести, аӊгемелери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>ил. эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. А. Ленин ордени <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>медалдар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>сыйланган.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Чыг.: &#039;&#039;Ауэзов М&#039;&#039;. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: &#039;&#039;Ахметов З.&#039;&#039; Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; &#039;&#039;Садыков А&#039;&#039;. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005. А. &#039;&#039;Садыков.&#039;&#039;&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Чыг.: &#039;&#039;Ауэзов М&#039;&#039;. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: &#039;&#039;Ахметов З.&#039;&#039; Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; &#039;&#039;Садыков А&#039;&#039;. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005. А. &#039;&#039;Садыков.&#039;&#039;&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

imported>Kadyrm http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=72678&oldid=prev 2022-02-20T08:22:26Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

556-684>KadyrM http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D0%A3%D0%AD%D0%97%D0%9E%D0%92_%D0%9C%D1%83%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=72679&oldid=prev 2022-02-19T19:07:40Z

<p>1 версия</p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div> Мухтар Омарханович [16 (28). 9. 1897, Семей обл., Абай р-ну, Аркат айылы ‒ 27. 6. 1961, Москва ш., сөөгү Алматыга коюлган] ‒ казак жазуучусу, илимпоз, коомдук ишмер, Казакстан<br /> ИАсын ын академиги (1946), филология илимд. доктору, проф. (1946). Семейдеги мугалимдер семинариясын, (1919). 1923‒28-ж. А. Ташкендеги О. Азия мамл. ун-тинде, Ленинград ун-тинде окуп, филология ф-тин бүтүргөн. 1928‒30-ж. О. Азия ун-тинин аспирантурасында окуган. Туӊгуч чыгармасы ‒<br /> [[File:АУЭЗОВ45.png | thumb | none]]<br /> «Эӊлик-Кебекти» 1917-ж. жазган. Пьесада феодалдык-уруучулук түзүлүштүн курманы болгон эки жаштын трагедиялуу махабаты баяндалат. Айрым идеялык-көркөмдүк кемчиликтерине карабастан, «Эӊлик-Кебек» автордун чыныгы талант ээси экендигин айгинелеген. «Коргоосуз калгандардын тагдыры» (1921), «Ким айыптуу?» (1923), «Каралуу сулуу» (1937) сыяктуу 20дан ашуун пьесалары жарыяланган. А-дун алгачкы эле аӊгеме, повесттеринен анын орус ж-а европа ад-ты м-н казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук мад-т, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн. А. көркөм чыг-лык м-н бирге, ил. майданда белсенип иштеп, казак ж-а боордош элдердин ад-тынын маанилүү маселелери б-ча бир нече ил. сын макала жазган. Орус ж-а дүйнөлүк классик тердин (У. Шекспир, А. С. Пушкин, И. А. Тур<br /> генев, Н. В. Гоголь, М. П. Погодин) чыгармала рын казак тилине которгон. Л. Соболев м-н бирге «Абай» аттуу трагедиясын жазган (1940). Бул тарыхый чыгармада Абай өмүрүнүн соӊку жылдарына кайрылып, улуу акындын трагедия луу тагдырын көрсөтөт. А-дун талантынын гүлдөгөн мезгили «Абай жолу» роман-эпопея сын жараткан жылдарга туш келет. Романдын 1‒2-китеби (1942‒47) СССР мамл. сыйл. (1949), 3‒4-китептери (1950‒56) Лениндик сыйл. (1959) арзыган. Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Окт. рев-ясына чейинки коомдук турмушунун социалдык-саясий ж-а нравалык конфликтте ри м-н элдин аӊ-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери м-н тыгыз байланышта сүрөттөлөт. Бул романды жаратууда А. көп изденет. Анын достору, бала-бакырасы, небере-чөбөрөлөрү м-н аӊгемелешүүгө туура келет. Абайдын байбичеси Дилде өтө карып калгандыгына карабастан, о. эле сүйгөн жары Айгерим көп маалымат беришкен. Өз чоӊ атасы ‒ Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абайдын «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү м-н айтканда биздин көркөм ж-а социалдык энциклопедиябыз, жалпы «мандатыбыз». Ал 250 томдук «Дүйнөлүк адабият китепканасында» орун алган. Чыгарма идеялык-эстетикалык күчү жагынан улуу классиктерге мүнөздүү чеберчилик м-н жазылган. Романда классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясы түзүлгөн. 30дан ашуун дүйнө тилдерине которулган. А. өмүрүнүн акыркы жылдарында ад-ттын башка жанрларында да жемиштүү эмгектенди. «Алтын шакек», «Асыл насилдер», «Майдан», «Акын элинде», «Түштүк очерктери», «Индия очерктери», «Америка таасирлери» ж. б. очерк, аӊгемеле рин жараткан. «Ак кайыӊ» (А. Тажибаев м-н бирге), «Бекет» (1939), «Сыноо сааты» (1942), «Каракыпчак Кабыланды» (1942‒44) пьесаларын жазган. А-дун адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаӊы рухий дүйнөсүн, улуттар арасында гы достук мамилелерди кеӊири көрсөтүүнү максат кылган жаӊы эпопеясынын 1-китеби ‒ «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин (1962) жарыкка чыккан. А. дүйнөлүк көркөм процесс м-н жеткиликтүү тааныштыгы бар ири илимпоздордун бири болгон. Ал о. кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору ж-а профессионал ад-ты, 19-к-дагы орус классикасы, Батыш ад-ты, көркөм котормо маселелери б-ча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген. Анын ил. изилдөөлөрү, сын макалалары «Ар жылкы ойлор» (1959) китебине кирген. А. кыргыз ад-тынын тагдыры үчүн дайыма кам көрүп, кыргыз жазуучуларына өрнөк көрсөтүп келген. Улуу «Манас» эпосун изилдөөгө арналган эмгеги бүткүл союздук илимпоздор чөйрөсүнө кеӊири белгилүү. О. эле «Караш-ка<br /> раш окуясы» повести, аӊгемелери ж-а ил. эмгектери кыргыз тилинде жарык көргөн. А. Ленин ордени ж-а медалдар м-н сыйланган.&lt;br&gt;<br /> Чыг.: &#039;&#039;Ауэзов М&#039;&#039;. Чыгармалары, 12 томдук, 1‒12 т. А.-А.; 1967‒69; Абай. Тарыхый роман, 1‒2-китеп. Ф., 1955, 1957; Караш-караш. Аӊгемелер жыйнагы. Ф., 1969; Кыргызский героический эпос «Манас». М., 1961. Ад.: &#039;&#039;Ахметов З.&#039;&#039; Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. А., 1996; М. Ауэзов ‒ ХХ кылымдын улуу жазуучусу жана гуманисти. А., 1997; &#039;&#039;Садыков А&#039;&#039;. Борбордук Азия өлкөлөрүнүн адабияты. Б., 2001; Мухтар Ауэзов жана кыргыз залкар жазуучулары. Б., 2005. А. &#039;&#039;Садыков.&#039;&#039;&lt;br&gt;<br /> </div>

imported>Kadyrm