БИЛГЕ КАГАН - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 07:31, 7 Март (Жалган куран) 2025 карата

2025-03-07T07:31:25Z

← Мурунку нускасы		07:31, 7 Март (Жалган куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''БИЛГЕ КАГАН''' , М о г и л я н (683–734) – экинчи ''Чыгыш Түрк кагандыгынын'' каганы (716–734). Кутлуг хандын тун уулу, Күлтегиндин агасы. 716-ж. Күлтегиндин демилгеси м-н ордо төңкөрүшү ишке ашып, Билге такка отурат. ~~Б. к.~~ бийликке келгенден кийин эки-үч жылдын ичинде көтөрүлүш чыгарган урууларды басып, өлкөнү тартипке келтирген. Ал Кытай м-н мамилени жакшыртууга аракеттенген. Бирок Тан императору анын аракетине каршы чыгып, чоң армия топтогон. Армиянын негизги сокку уруучу атчан аскерлери басмыл, кидан, татаби ж-а башында Кытайга качып барган Капаган каган-		'''БИЛГЕ КАГАН''' , М о г и л я н (683–734) – экинчи ''Чыгыш Түрк кагандыгынын'' каганы (716–734). Кутлуг хандын тун уулу, Күлтегиндин агасы. 716-жылы Күлтегиндин демилгеси м-н ордо төңкөрүшү ишке ашып, Билге такка отурат. Билге каган бийликке келгенден кийин эки-үч жылдын ичинде көтөрүлүш чыгарган урууларды басып, өлкөнү тартипке келтирген. Ал Кытай м-н мамилени жакшыртууга аракеттенген. Бирок Тан императору анын аракетине каршы чыгып, чоң армия топтогон. Армиянын негизги сокку уруучу атчан аскерлери басмыл, кидан, татаби ж-а башында Кытайга качып барган Капаган каган-
	[[File:БИЛГЕ КАГАН110.png \| thumb \| Билге Кагандын фан тыйындары.]] дын кичүү уулу Бек тегин турган түрктөрдөн куралган. ~~Алдынала~~ сүйлөшүүлөр ~~б-ча~~ түрктөрдүн ордосуна чыгыштан татаби ж-а кидандар, түштүктөн кытайлар, батыштан басмылдар чабуул жасамак. Муну билип калган ~~Б. к.~~ ж-а Тонйукуктун аскерлери 720-ж. күзүндө басмылдарды тосуп чыгып, аларга катуу сокку уруп,		[[File:БИЛГЕ КАГАН110.png \| thumb \| Билге Кагандын фан тыйындары.]] дын кичүү уулу Бек тегин турган түрктөрдөн куралган. Алдын ала сүйлөшүүлөр боюнча түрктөрдүн ордосуна чыгыштан татаби ж-а кидандар, түштүктөн кытайлар, батыштан басмылдар чабуул жасамак. Муну билип калган Билге каган ж-а Тонйукуктун аскерлери 720-жылы күзүндө басмылдарды тосуп чыгып, аларга катуу сокку уруп,
	чегинүүгө аргасыз кылат. Андан кийин Тонйукук ж-а Күлтегиндин аскерлери ''Бешбалыктан'' Бансу аймагына жортуул жасап, ага каршы коюлган аскерди талкалап, Лянчжоу аймагын багындырган. Ордосуна кайтып келе жатканда ~~Б. к.~~ кидандарды, андан кийин татабилерди катуу жазалаган. Император Сюанцзян айласы куруп, 721-~~ж. Б. к.~~ м-н келишим түзөт. Андан кийин Кытай м-н Чыгыш Түрк кагандыгынын ортосунда кагылыштар болгон эмес. Аларда мезгил-мезгили м-н товар алмашуулар болуп, ~~Б. к.~~ императорго аргымактарды жөнөтүп, андан алтын, күмүш ж-а жүз миң таңгак жибек алып турган. 734-~~ж. Б. к-ды~~ төрөлөрүнүн бири уу берип өлтүргөн.		чегинүүгө аргасыз кылат. Андан кийин Тонйукук ж-а Күлтегиндин аскерлери ''Бешбалыктан'' Бансу аймагына жортуул жасап, ага каршы коюлган аскерди талкалап, Лянчжоу аймагын багындырган. Ордосуна кайтып келе жатканда Билге каган кидандарды, андан кийин татабилерди катуу жазалаган. Император Сюанцзян айласы куруп, 721-жылы Билге каган м-н келишим түзөт. Андан кийин Кытай м-н Чыгыш Түрк кагандыгынын ортосунда кагылыштар болгон эмес. Аларда мезгил-мезгили м-н товар алмашуулар болуп, Билге каган императорго аргымактарды жөнөтүп, андан алтын, күмүш ж-а жүз миң таңгак жибек алып турган. 734-жылы Билге каганды төрөлөрүнүн бири уу берип өлтүргөн.

	Ад.: ''Бичурин Н. Я.'' Собрание сведений о народах,		Ад.: ''Бичурин Н. Я.'' Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена. М., 1950. Т. 1; ''Малов С. Е.'' Памятники древнетюркской письменности Монголии и Киргизии. М.; Л.; 1959; ''Өмүркул Кара уулу.'' Көөнө түрктөр тарыхы. Б., 1994.
	обитавших в Средней Азии в древние времена. М.,
	1950. Т. 1; ''Малов С. Е.'' Памятники древнетюркской письменности Монголии и Киргизии. М.; Л.; 1959;
	''Өмүркул Кара уулу.'' Көөнө түрктөр тарыхы. Б., 1994.
	[[Category: 2-том, 146-225 бб]]		[[Category: 2-том, 146-225 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-02-18T08:55:21Z

1 версия

← Мурунку нускасы	08:55, 18 Февраль (Бирдин айы) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol2_146_225_>KadyrM, 02:30, 18 Февраль (Бирдин айы) 2025 карата

2025-02-18T02:30:14Z

Жаңы барак

'''БИЛГЕ КАГАН''' , М о г и л я н (683–734) – экинчи ''Чыгыш Түрк кагандыгынын'' каганы (716–734). Кутлуг хандын тун уулу, Күлтегиндин агасы. 716-ж. Күлтегиндин демилгеси м-н ордо төңкөрүшү ишке ашып, Билге такка отурат. Б. к. бийликке келгенден кийин эки-үч жылдын ичинде көтөрүлүш чыгарган урууларды басып, өлкөнү тартипке келтирген. Ал Кытай м-н мамилени жакшыртууга аракеттенген. Бирок Тан императору анын аракетине каршы чыгып, чоң армия топтогон. Армиянын негизги сокку уруучу атчан аскерлери басмыл, кидан, татаби ж-а башында Кытайга качып барган Капаган каган-
[[File:БИЛГЕ КАГАН110.png | thumb | Билге Кагандын фан тыйындары.]] дын кичүү уулу Бек тегин турган түрктөрдөн куралган. Алдынала сүйлөшүүлөр б-ча түрктөрдүн ордосуна чыгыштан татаби ж-а кидандар, түштүктөн кытайлар, батыштан басмылдар чабуул жасамак. Муну билип калган Б. к. ж-а Тонйукуктун аскерлери 720-ж. күзүндө басмылдарды тосуп чыгып, аларга катуу сокку уруп,
чегинүүгө аргасыз кылат. Андан кийин Тонйукук ж-а Күлтегиндин аскерлери ''Бешбалыктан'' Бансу аймагына жортуул жасап, ага каршы коюлган аскерди талкалап, Лянчжоу аймагын багындырган. Ордосуна кайтып келе жатканда Б. к. кидандарды, андан кийин татабилерди катуу жазалаган. Император Сюанцзян айласы куруп, 721-ж. Б. к. м-н келишим түзөт. Андан кийин Кытай м-н Чыгыш Түрк кагандыгынын ортосунда кагылыштар болгон эмес. Аларда мезгил-мезгили м-н товар алмашуулар болуп, Б. к. императорго аргымактарды жөнөтүп, андан алтын, күмүш ж-а жүз миң таңгак жибек алып турган. 734-ж. Б. к-ды төрөлөрүнүн бири уу берип өлтүргөн.

Ад.: ''Бичурин Н. Я.'' Собрание сведений о народах,
обитавших в Средней Азии в древние времена. М.,
1950. Т. 1; ''Малов С. Е.'' Памятники древнетюркской письменности Монголии и Киргизии. М.; Л.; 1959;
''Өмүркул Кара уулу.'' Көөнө түрктөр тарыхы. Б., 1994.
[[Category: 2-том, 146-225 бб]]