БОЛМУШ ЖАНА АӉСЕЗИМ - Түзөтүүлөр тарыхы

Gulira, 03:15, 3 Июнь (Кулжа) 2026 карата

2026-06-03T03:15:02Z

← Мурунку нускасы		03:15, 3 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	''' БОЛМУШ ЖАНА АӉСЕЗИМ''' – философиянын борбордук башкы категориялары. Болмуш (бытие) – конкреттүү мейкиндикте жана убакытта жаш<font color='green'>а</font>ган бир реалдуулукту белгилөө үчүн колдону<font color='green'>л</font>ган философиялык термин. Марксизмдин дүйнө тааным теориясында Болмуш (''материя, материализм'') жана Аңсезим (идея, идеализм) философиялык акыл-ойдун дүйн<font color='green'>ө</font>лүк өнүгүү негизинде жаткан эки карама-ка<font color='green'>р</font>шы багыттардын (материализм–идеализм) ко<font color='green'>н</font>цепциялары катары мүнөздөлөт. Материализм окуусунда болмуштун (Б.) негизин материя түзөт десе, идеализм, тескерисинче, болмуштун негизи идея (абсолюттук идея, рух) деп эсептейт. Болмуш түшүнүгү метафизиканын өзгөчө бөлүгү – онтологиянын (болмуш тууралуу окуунун) иликтөө айдыӊы (пре<font color='green'>д</font>мети). Болмуш – бул жашоо, ал – бар чындык, бо<font color='green'>л</font>гон реалдуулук. “Б.” түшүнүгү байыркы коомдо адамдар өздөрүн курчап турган дүйнө жөнүндө э ӊ ж а л п ы к ө з к а р а ш түзүү аракеттеринен улам келип чыкканын болжолдошот. Филосо<font color='green'>ф</font>тор Болмуштун мазмунун субстанция (дүйнө башат, бардыктын башталмасы, түпмаӊыз) менен бир катарда карашкан. Тарыхта болмуш идеясын алгач байыркы грек ойчулу Парменид алып чыккан. Ал болмушту «субстанция» менен окшош, төп маан<font color='green'>и</font>леш катары караган. Анын ою боюнча болмуш гана бар. Жок нерсе (небытие) деген жок нерсе. Аны а<font color='green'>ӊ</font>доого болбойт, андай жок нерсе тууралуу элестөө да мүмкүн эмес. Болмуш жаралбайт, жок да болбойт. Демокрит болмуштун негизин атомдор түзөт десе, Платон идеялар дүйнөсү анын чыныгы (реа<font color='green'>л</font>дуу), түбөлүк, өзгөрбөс касиети жана сапаты деп атаган. Жаӊы заман мезгилинде бул олуттуу түшүнүк башкача өӊүттөн карала баштаган. И. Канттын болмуш менен түп маӊызды (субста<font color='green'>н</font>цияны) өз-өзүнчө бөлүп карашы, адамдын и<font color='green'>ш</font> аракетиндеги таанымды жана практикалык чөйрөлөрдү маани-маӊызына дейре ажырымдоого алып келген. Г. Гегелдин ырастоосунда болмуш жана ойлоо (мышление) категориялары маӊызы боюнча бирдей, окшош. Ойлоо такыр жок нерседен (небытие) башталып, өзүнүн к<font color='green'>а</font>рама-каршысы – болмуш категориясына өтөт. 18–1<font color='green'>9</font>кылымдардагы материализм болмуш менен материяны бирдей, төп деп эсептеген. 20–21-кылымдын философиясынын Э. Гуссерль, М. Шелер, Н. Гар<font color='green'>т</font>ман, М. Хайдеггер сыяктуу өкүлдөрү болмушту жаӊы өӊүттөн, субстанция түшүнүгүнөн аж<font color='green'>ы</font>ратып карай башташты (кара: ''Экзистенци<font color='green'>а</font>лизм''). «Аӊ сезим» термини – философиянын башкы түшүнүгүнүн бири, метафизиканын жуп катег<font color='green'>о</font>риясынын (болмуш жана аӊ сезим) түгөйү. Класс<font color='green'>и</font>калык мааниде «А.» адамдын субъективдүү тар<font color='green'>а</font>бынын бардык жактарын (ишмердиги, эмоция, идеалдар, баалуулуктар, нормалар ж. б.) ка<font color='green'>м</font>тыйт, мына ушундай мазмунда караганда – ал идеалдуу дегенге жакын. Аӊдоо процессинде субъекттин аӊсезиминде объект гана чагылба<font color='green'>с</font>тан, ошол нерсенин аӊдалып жатканы да кошо берилет. Тарыхтын түркүн-түрдүү циклдеринде А-дин ар аспекттеринин актуалдуулугу ар ка<font color='green'>н</font>дай болгон. 18–19-~~к-да А-ди~~ иликтөөнүн маан<font color='green'>и</font>си негизинен билим менен теӊелген. Ал – А. менен мээнин, А. менен аӊсезимсиздиктин катышы ту<font color='green'>у</font>ралуу. Азыркы учурдагы философиянын көӊ<font color='green'>ү</font>лүнүн борборунда ~~А-дин~~ онтологиялык жакт<font color='green'>а</font>ры – А. менен тилдин карым-катышы тууралуу проблемалар турат. ''М. Эдилова.'' [[Category: 2-том]]		'''БОЛМУШ ЖАНА АӉСЕЗИМ''' – философиянын борбордук башкы категориялары. Болмуш (бытие) – конкреттүү мейкиндикте жана убакытта жаш<font color='green'>а</font>ган бир реалдуулукту белгилөө үчүн колдону<font color='green'>л</font>ган философиялык термин. Марксизмдин дүйнө тааным теориясында Болмуш (''материя, материализм'') жана Аңсезим (идея, идеализм) философиялык акыл-ойдун дүйн<font color='green'>ө</font>лүк өнүгүү негизинде жаткан эки карама-ка<font color='green'>р</font>шы багыттардын (материализм–идеализм) ко<font color='green'>н</font>цепциялары катары мүнөздөлөт. Материализм окуусунда болмуштун (Б.) негизин материя түзөт десе, идеализм, тескерисинче, болмуштун негизи идея (абсолюттук идея, рух) деп эсептейт. Болмуш түшүнүгү метафизиканын өзгөчө бөлүгү – онтологиянын (болмуш тууралуу окуунун) иликтөө айдыӊы (пре<font color='green'>д</font>мети). Болмуш – бул жашоо, ал – бар чындык, бо<font color='green'>л</font>гон реалдуулук. “Б.” түшүнүгү байыркы коомдо адамдар өздөрүн курчап турган дүйнө жөнүндө э ӊ ж а л п ы к ө з к а р а ш түзүү аракеттеринен улам келип чыкканын болжолдошот. Филосо<font color='green'>ф</font>тор Болмуштун мазмунун субстанция (дүйнө башат, бардыктын башталмасы, түпмаӊыз) менен бир катарда карашкан. Тарыхта болмуш идеясын алгач байыркы грек ойчулу Парменид алып чыккан. Ал болмушту «субстанция» менен окшош, төп маан<font color='green'>и</font>леш катары караган. Анын ою боюнча болмуш гана бар. Жок нерсе (небытие) деген жок нерсе. Аны а<font color='green'>ӊ</font>доого болбойт, андай жок нерсе тууралуу элестөө да мүмкүн эмес. Болмуш жаралбайт, жок да болбойт. Демокрит болмуштун негизин атомдор түзөт десе, Платон идеялар дүйнөсү анын чыныгы (реа<font color='green'>л</font>дуу), түбөлүк, өзгөрбөс касиети жана сапаты деп атаган. Жаӊы заман мезгилинде бул олуттуу түшүнүк башкача өӊүттөн карала баштаган. И. Канттын болмуш менен түп маӊызды (субста<font color='green'>н</font>цияны) өз-өзүнчө бөлүп карашы, адамдын и<font color='green'>ш</font> аракетиндеги таанымды жана практикалык чөйрөлөрдү маани-маӊызына дейре ажырымдоого алып келген. Г. Гегелдин ырастоосунда болмуш жана ойлоо (мышление) категориялары маӊызы боюнча бирдей, окшош. Ойлоо такыр жок нерседен (небытие) башталып, өзүнүн к<font color='green'>а</font>рама-каршысы – болмуш категориясына өтөт. 18–1<font color='green'>9</font>кылымдардагы материализм болмуш менен материяны бирдей, төп деп эсептеген. 20–21-кылымдын философиясынын Э. Гуссерль, М. Шелер, Н. Гар<font color='green'>т</font>ман, М. Хайдеггер сыяктуу өкүлдөрү болмушту жаӊы өӊүттөн, субстанция түшүнүгүнөн аж<font color='green'>ы</font>ратып карай башташты (кара: ''Экзистенци<font color='green'>а</font>лизм''). «Аӊ сезим» термини – философиянын башкы түшүнүгүнүн бири, метафизиканын жуп катег<font color='green'>о</font>риясынын (болмуш жана аӊ сезим) түгөйү. Класс<font color='green'>и</font>калык мааниде «А.» адамдын субъективдүү тар<font color='green'>а</font>бынын бардык жактарын (ишмердиги, эмоция, идеалдар, баалуулуктар, нормалар ж. б.) ка<font color='green'>м</font>тыйт, мына ушундай мазмунда караганда – ал идеалдуу дегенге жакын. Аӊдоо процессинде субъекттин аӊсезиминде объект гана чагылба<font color='green'>с</font>тан, ошол нерсенин аӊдалып жатканы да кошо берилет. Тарыхтын түркүн-түрдүү циклдеринде А-дин ар аспекттеринин актуалдуулугу ар ка<font color='green'>н</font>дай болгон. 18–19-кылымдарда аңсезимди иликтөөнүн маан<font color='green'>и</font>си негизинен билим менен теӊелген. Ал – аңсезим менен мээнин, А. менен аӊсезимсиздиктин катышы ту<font color='green'>у</font>ралуу. Азыркы учурдагы философиянын көӊ<font color='green'>ү</font>лүнүн борборунда аңсезимдин онтологиялык жакт<font color='green'>а</font>ры – Аңсезим менен тилдин карым-катышы тууралуу проблемалар турат. ''М. Эдилова.'' [[Category: 2-том]]

Gulira, 05:46, 2 Июнь (Кулжа) 2026 карата

2026-06-02T05:46:53Z

← Мурунку нускасы		05:46, 2 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	''' БОЛМУШ ЖАНА АӉСЕЗИМ''' – философиянын ~~борб.~~ башкы категориялары. Болмуш (бытие) – конкреттүү мейкиндикте ~~ж-а~~ убакытта жаш<font color='green'>а</font>ган бир реалдуулукту белгилөө үчүн колдону<font color='green'>л</font>ган ~~филос.~~ термин. Марксизмдин ~~дүйнөтааным~~ теориясында Б. (''материя, материализм'') ~~ж-а А.~~ (идея, идеализм) ~~филос.~~ акыл-ойдун дүйн<font color='green'>ө</font>лүк өнүгүү негизинде жаткан эки карама-ка<font color='green'>р</font>шы багыттардын (материализм–идеализм) ко<font color='green'>н</font>цепциялары катары мүнөздөлөт. Материализм окуусунда болмуштун (Б.) негизин материя түзөт десе, идеализм, тескерисинче, ~~Б-тун~~ негизи идея (абсолюттук идея, рух) деп эсептейт. Б. түшүнүгү метафизиканын өзгөчө бөлүгү – онтологиянын (Б. тууралуу окуунун) иликтөө айдыӊы (пре<font color='green'>д</font>мети). Б. – бул жашоо, ал – бар чындык, бо<font color='green'>л</font>гон реалдуулук. “Б.” түшүнүгү байыркы коомдо адамдар өздөрүн курчап турган дүйнө ~~ж-дө~~ э ӊ ж а л п ы к ө з к а р а ш түзүү аракеттеринен		''' БОЛМУШ ЖАНА АӉСЕЗИМ''' – философиянын борбордук башкы категориялары. Болмуш (бытие) – конкреттүү мейкиндикте жана убакытта жаш<font color='green'>а</font>ган бир реалдуулукту белгилөө үчүн колдону<font color='green'>л</font>ган философиялык термин. Марксизмдин дүйнө тааным теориясында Болмуш (''материя, материализм'') жана Аңсезим (идея, идеализм) философиялык акыл-ойдун дүйн<font color='green'>ө</font>лүк өнүгүү негизинде жаткан эки карама-ка<font color='green'>р</font>шы багыттардын (материализм–идеализм) ко<font color='green'>н</font>цепциялары катары мүнөздөлөт. Материализм окуусунда болмуштун (Б.) негизин материя түзөт десе, идеализм, тескерисинче, болмуштун негизи идея (абсолюттук идея, рух) деп эсептейт. Болмуш түшүнүгү метафизиканын өзгөчө бөлүгү – онтологиянын (болмуш тууралуу окуунун) иликтөө айдыӊы (пре<font color='green'>д</font>мети). Болмуш – бул жашоо, ал – бар чындык, бо<font color='green'>л</font>гон реалдуулук. “Б.” түшүнүгү байыркы коомдо адамдар өздөрүн курчап турган дүйнө жөнүндө э ӊ ж а л п ы к ө з к а р а ш түзүү аракеттеринен улам келип чыкканын болжолдошот. Филосо<font color='green'>ф</font>тор Болмуштун мазмунун субстанция (дүйнө башат, бардыктын башталмасы, түпмаӊыз) менен бир катарда карашкан. Тарыхта болмуш идеясын алгач байыркы грек ойчулу Парменид алып чыккан. Ал болмушту «субстанция» менен окшош, төп маан<font color='green'>и</font>леш катары караган. Анын ою боюнча болмуш гана бар. Жок нерсе (небытие) деген жок нерсе. Аны а<font color='green'>ӊ</font>доого болбойт, андай жок нерсе тууралуу элестөө да мүмкүн эмес. Болмуш жаралбайт, жок да болбойт. Демокрит болмуштун негизин атомдор түзөт десе, Платон идеялар дүйнөсү анын чыныгы (реа<font color='green'>л</font>дуу), түбөлүк, өзгөрбөс касиети жана сапаты деп атаган. Жаӊы заман мезгилинде бул олуттуу түшүнүк башкача өӊүттөн карала баштаган. И. Канттын болмуш менен түп маӊызды (субста<font color='green'>н</font>цияны) өз-өзүнчө бөлүп карашы, адамдын и<font color='green'>ш</font> аракетиндеги таанымды жана практикалык чөйрөлөрдү маани-маӊызына дейре ажырымдоого алып келген. Г. Гегелдин ырастоосунда болмуш жана ойлоо (мышление) категориялары маӊызы боюнча бирдей, окшош. Ойлоо такыр жок нерседен (небытие) башталып, өзүнүн к<font color='green'>а</font>рама-каршысы – болмуш категориясына өтөт. 18–1<font color='green'>9</font>кылымдардагы материализм болмуш менен материяны бирдей, төп деп эсептеген. 20–21-кылымдын философиясынын Э. Гуссерль, М. Шелер, Н. Гар<font color='green'>т</font>ман, М. Хайдеггер сыяктуу өкүлдөрү болмушту жаӊы өӊүттөн, субстанция түшүнүгүнөн аж<font color='green'>ы</font>ратып карай башташты (кара: ''Экзистенци<font color='green'>а</font>лизм''). «Аӊ сезим» термини – философиянын башкы түшүнүгүнүн бири, метафизиканын жуп катег<font color='green'>о</font>риясынын (болмуш жана аӊ сезим) түгөйү. Класс<font color='green'>и</font>калык мааниде «А.» адамдын субъективдүү тар<font color='green'>а</font>бынын бардык жактарын (ишмердиги, эмоция, идеалдар, баалуулуктар, нормалар ж. б.) ка<font color='green'>м</font>тыйт, мына ушундай мазмунда караганда – ал идеалдуу дегенге жакын. Аӊдоо процессинде субъекттин аӊсезиминде объект гана чагылба<font color='green'>с</font>тан, ошол нерсенин аӊдалып жатканы да кошо берилет. Тарыхтын түркүн-түрдүү циклдеринде А-дин ар аспекттеринин актуалдуулугу ар ка<font color='green'>н</font>дай болгон. 18–19-к-да А-ди иликтөөнүн маан<font color='green'>и</font>си негизинен билим менен теӊелген. Ал – А. менен мээнин, А. менен аӊсезимсиздиктин катышы ту<font color='green'>у</font>ралуу. Азыркы учурдагы философиянын көӊ<font color='green'>ү</font>лүнүн борборунда А-дин онтологиялык жакт<font color='green'>а</font>ры – А. менен тилдин карым-катышы тууралуу проблемалар турат. ''М. Эдилова.'' [[Category: 2-том]]
	улам келип чыкканын болжолдошот. Филосо<font color='green'>ф</font>тор ~~Б-тун~~ мазмунун субстанция (~~дүйнөбашат~~, бардыктын башталмасы, түпмаӊыз) ~~м-н~~ бир катарда карашкан. Тарыхта Б. идеясын алгач байыркы грек ойчулу Парменид алып чыккан. Ал ~~Б-ту~~ «субстанция» ~~м-н~~ окшош, төп маан<font color='green'>и</font>леш катары караган. Анын ою ~~б-ча Б.~~ гана бар. Жок нерсе (небытие) деген жок нерсе. Аны а<font color='green'>ӊ</font>доого болбойт, андай жок нерсе тууралуу элестөө да мүмкүн эмес. Б. жаралбайт, жок да болбойт. Демокрит ~~Б-тун~~ негизин атомдор түзөт десе, Платон идеялар дүйнөсү анын чыныгы (реа<font color='green'>л</font>дуу), түбөлүк, өзгөрбөс касиети ~~ж-а~~ сапаты деп атаган. Жаӊы заман мезгилинде бул олуттуу түшүнүк башкача өӊүттөн карала баштаган. И. Канттын болмуш ~~м-н түпмаӊызды~~ (субста<font color='green'>н</font>цияны) өз-өзүнчө бөлүп карашы, адамдын и<font color='green'>ш</font>аракетиндеги таанымды ~~ж-а~~ практикалык
	чөйрөлөрдү маани-маӊызына дейре ажырымдоого алып келген. Г. Гегелдин ырастоосунда ~~Б. ж-а~~ ойлоо (мышление) категориялары маӊызы ~~б-ча бипбирдей~~, окшош. Ойлоо ~~ныпым~~ жок нерседен (небытие) башталып, өзүнүн к<font color='green'>а</font>рама-каршысы – Б. категориясына өтөт. 18–1<font color='green'>9</font>~~к-дагы~~ материализм болмуш ~~м-н~~ материяны ~~би<font color='green'>п</font>~~бирдей, төп деп эсептеген. 20–21-кылымдын философиясынын Э. Гуссерль, М. Шелер, Н. Гар<font color='green'>т</font>ман, М. Хайдеггер сыяктуу өкүлдөрү ~~Б-ту~~ жаӊы өӊүттөн, субстанция түшүнүгүнөн аж<font color='green'>ы</font>ратып карай башташты (к. ''Экзистенци<font color='green'>а</font>лизм'').
	~~«Аӊсезим»~~ термини – философиянын башкы түшүнүгүнүн бири, метафизиканын жуп катег<font color='green'>о</font>риясынын (болмуш ~~ж-а аӊсезим~~) түгөйү. Класс<font color='green'>и</font>калык мааниде «А.» адамдын субъективдүү тар<font color='green'>а</font>бынын бардык жактарын (ишмердиги, эмоция, идеалдар, баалуулуктар, нормалар ж. б.) ка<font color='green'>м</font>тыйт, мына ушундай мазмунда караганда – ал идеалдуу дегенге жакын. Аӊдоо процессинде субъекттин аӊсезиминде объект гана чагылба<font color='green'>с</font>тан, ошол нерсенин аӊдалып жатканы да кошо берилет. Тарыхтын түркүн-түрдүү циклдеринде А-дин ар аспекттеринин актуалдуулугу ар ка<font color='green'>н</font>дай болгон. 18–19-к-да А-ди иликтөөнүн маан<font color='green'>и</font>си негизинен билим ~~м-н~~ теӊелген. Ал – А. ~~м-н~~ мээнин, А. ~~м-н~~ аӊсезимсиздиктин катышы ту<font color='green'>у</font>ралуу. Азыркы учурдагы философиянын көӊ<font color='green'>ү</font>лүнүн борборунда А-дин онтологиялык жакт<font color='green'>а</font>ры – А. ~~м-н~~ тилдин карым-катышы тууралуу проблемалар турат. ''М. Эдилова.'' [[Category: 2-том]]

АУ Үсөн, 08:10, 1 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-01T08:10:57Z

← Мурунку нускасы		08:10, 1 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
2 сап:		2 сап:
	улам келип чыкканын болжолдошот. Филосо<font color='green'>ф</font>тор Б-тун мазмунун субстанция (дүйнөбашат, бардыктын башталмасы, түпмаӊыз) м-н бир катарда карашкан. Тарыхта Б. идеясын алгач байыркы грек ойчулу Парменид алып чыккан. Ал Б-ту «субстанция» м-н окшош, төп маан<font color='green'>и</font>леш катары караган. Анын ою б-ча Б. гана бар. Жок нерсе (небытие) деген жок нерсе. Аны а<font color='green'>ӊ</font>доого болбойт, андай жок нерсе тууралуу элестөө да мүмкүн эмес. Б. жаралбайт, жок да болбойт. Демокрит Б-тун негизин атомдор түзөт десе, Платон идеялар дүйнөсү анын чыныгы (реа<font color='green'>л</font>дуу), түбөлүк, өзгөрбөс касиети ж-а сапаты деп атаган. Жаӊы заман мезгилинде бул олуттуу түшүнүк башкача өӊүттөн карала баштаган. И. Канттын болмуш м-н түпмаӊызды (субста<font color='green'>н</font>цияны) өз-өзүнчө бөлүп карашы, адамдын и<font color='green'>ш</font>аракетиндеги таанымды ж-а практикалык		улам келип чыкканын болжолдошот. Филосо<font color='green'>ф</font>тор Б-тун мазмунун субстанция (дүйнөбашат, бардыктын башталмасы, түпмаӊыз) м-н бир катарда карашкан. Тарыхта Б. идеясын алгач байыркы грек ойчулу Парменид алып чыккан. Ал Б-ту «субстанция» м-н окшош, төп маан<font color='green'>и</font>леш катары караган. Анын ою б-ча Б. гана бар. Жок нерсе (небытие) деген жок нерсе. Аны а<font color='green'>ӊ</font>доого болбойт, андай жок нерсе тууралуу элестөө да мүмкүн эмес. Б. жаралбайт, жок да болбойт. Демокрит Б-тун негизин атомдор түзөт десе, Платон идеялар дүйнөсү анын чыныгы (реа<font color='green'>л</font>дуу), түбөлүк, өзгөрбөс касиети ж-а сапаты деп атаган. Жаӊы заман мезгилинде бул олуттуу түшүнүк башкача өӊүттөн карала баштаган. И. Канттын болмуш м-н түпмаӊызды (субста<font color='green'>н</font>цияны) өз-өзүнчө бөлүп карашы, адамдын и<font color='green'>ш</font>аракетиндеги таанымды ж-а практикалык
	чөйрөлөрдү маани-маӊызына дейре ажырымдоого алып келген. Г. Гегелдин ырастоосунда Б. ж-а ойлоо (мышление) категориялары маӊызы б-ча бипбирдей, окшош. Ойлоо ныпым жок нерседен (небытие) башталып, өзүнүн к<font color='green'>а</font>рама-каршысы – Б. категориясына өтөт. 18–1<font color='green'>9</font>к-дагы материализм болмуш м-н материяны би<font color='green'>п</font>бирдей, төп деп эсептеген. 20–21-кылымдын философиясынын Э. Гуссерль, М. Шелер, Н. Гар<font color='green'>т</font>ман, М. Хайдеггер сыяктуу өкүлдөрү Б-ту жаӊы өӊүттөн, субстанция түшүнүгүнөн аж<font color='green'>ы</font>ратып карай башташты (к. ''Экзистенци<font color='green'>а</font>лизм'').		чөйрөлөрдү маани-маӊызына дейре ажырымдоого алып келген. Г. Гегелдин ырастоосунда Б. ж-а ойлоо (мышление) категориялары маӊызы б-ча бипбирдей, окшош. Ойлоо ныпым жок нерседен (небытие) башталып, өзүнүн к<font color='green'>а</font>рама-каршысы – Б. категориясына өтөт. 18–1<font color='green'>9</font>к-дагы материализм болмуш м-н материяны би<font color='green'>п</font>бирдей, төп деп эсептеген. 20–21-кылымдын философиясынын Э. Гуссерль, М. Шелер, Н. Гар<font color='green'>т</font>ман, М. Хайдеггер сыяктуу өкүлдөрү Б-ту жаӊы өӊүттөн, субстанция түшүнүгүнөн аж<font color='green'>ы</font>ратып карай башташты (к. ''Экзистенци<font color='green'>а</font>лизм'').
	«Аӊсезим» термини – философиянын башкы түшүнүгүнүн бири, метафизиканын жуп катег<font color='green'>о</font>риясынын (болмуш ж-а аӊсезим) түгөйү. Класс<font color='green'>и</font>калык мааниде «А.» адамдын субъективдүү тар<font color='green'>а</font>бынын бардык жактарын (ишмердиги, эмоция, идеалдар, баалуулуктар, нормалар ж. б.) ка<font color='green'>м</font>тыйт, мына ушундай мазмунда караганда – ал идеалдуу дегенге жакын. Аӊдоо процессинде субъекттин аӊсезиминде объект гана чагылба<font color='green'>с</font>тан, ошол нерсенин аӊдалып жатканы да кошо берилет. Тарыхтын түркүн-түрдүү циклдеринде А-дин ар аспекттеринин актуалдуулугу ар ка<font color='green'>н</font>дай болгон. 18–19-к-да А-ди иликтөөнүн маан<font color='green'>и</font>си негизинен билим м-н теӊелген. Ал – А. м-н мээнин, А. м-н аӊсезимсиздиктин катышы ту<font color='green'>у</font>ралуу. Азыркы учурдагы философиянын көӊ<font color='green'>ү</font>лүнүн борборунда А-дин онтологиялык жакт<font color='green'>а</font>ры – А. м-н тилдин карым-катышы тууралуу проблемалар турат. ''М. Эдилова.'' [[Category: 2-том~~, бүтө элек~~]]		«Аӊсезим» термини – философиянын башкы түшүнүгүнүн бири, метафизиканын жуп катег<font color='green'>о</font>риясынын (болмуш ж-а аӊсезим) түгөйү. Класс<font color='green'>и</font>калык мааниде «А.» адамдын субъективдүү тар<font color='green'>а</font>бынын бардык жактарын (ишмердиги, эмоция, идеалдар, баалуулуктар, нормалар ж. б.) ка<font color='green'>м</font>тыйт, мына ушундай мазмунда караганда – ал идеалдуу дегенге жакын. Аӊдоо процессинде субъекттин аӊсезиминде объект гана чагылба<font color='green'>с</font>тан, ошол нерсенин аӊдалып жатканы да кошо берилет. Тарыхтын түркүн-түрдүү циклдеринде А-дин ар аспекттеринин актуалдуулугу ар ка<font color='green'>н</font>дай болгон. 18–19-к-да А-ди иликтөөнүн маан<font color='green'>и</font>си негизинен билим м-н теӊелген. Ал – А. м-н мээнин, А. м-н аӊсезимсиздиктин катышы ту<font color='green'>у</font>ралуу. Азыркы учурдагы философиянын көӊ<font color='green'>ү</font>лүнүн борборунда А-дин онтологиялык жакт<font color='green'>а</font>ры – А. м-н тилдин карым-катышы тууралуу проблемалар турат. ''М. Эдилова.'' [[Category: 2-том]]

vol2_>KadyrM, 08:27, 20 Январь (Үчтүн айы) 2025 карата

2025-01-20T08:27:09Z

← Мурунку нускасы	08:27, 20 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

Kadyrm: 1 версия

2025-01-20T02:42:13Z

1 версия

Жаңы барак

''' БОЛМУШ ЖАНА АӉСЕЗИМ''' – философиянын борб. башкы категориялары. Болмуш (бытие) – конкреттүү мейкиндикте ж-а убакытта жашаган бир реалдуулукту белгилөө үчүн колдонулган филос. термин. Марксизмдин дүйнөтааным теориясында Б. (''материя, материализм'') ж-а А. (идея, идеализм) филос. акыл-ойдун дүйнөлүк өнүгүү негизинде жаткан эки карама-каршы багыттардын (материализм–идеализм) концепциялары катары мүнөздөлөт. Материализм окуусунда болмуштун (Б.) негизин материя түзөт десе, идеализм, тескерисинче, Б-тун негизи идея (абсолюттук идея, рух) деп эсептейт. Б. түшүнүгү метафизиканын өзгөчө бөлүгү – онтологиянын (Б. тууралуу окуунун) иликтөө айдыӊы (предмети). Б. – бул жашоо, ал – бар чындык, болгон реалдуулук. “Б.” түшүнүгү байыркы коомдо адамдар өздөрүн курчап турган дүйнө ж-дө э ӊ ж а л п ы к ө з к а р а ш түзүү аракеттеринен
улам келип чыкканын болжолдошот. Философтор Б-тун мазмунун субстанция (дүйнөбашат, бардыктын башталмасы, түпмаӊыз) м-н бир катарда карашкан. Тарыхта Б. идеясын алгач байыркы грек ойчулу Парменид алып чыккан. Ал Б-ту «субстанция» м-н окшош, төп маанилеш катары караган. Анын ою б-ча Б. гана бар. Жок нерсе (небытие) деген жок нерсе. Аны аӊдоого болбойт, андай жок нерсе тууралуу элестөө да мүмкүн эмес. Б. жаралбайт, жок да болбойт. Демокрит Б-тун негизин атомдор түзөт десе, Платон идеялар дүйнөсү анын чыныгы (реалдуу), түбөлүк, өзгөрбөс касиети ж-а сапаты деп атаган. Жаӊы заман мезгилинде бул олуттуу түшүнүк башкача өӊүттөн карала баштаган. И. Канттын болмуш м-н түпмаӊызды (субстанцияны) өз-өзүнчө бөлүп карашы, адамдын ишаракетиндеги таанымды ж-а практикалык
чөйрөлөрдү маани-маӊызына дейре ажырымдоого алып келген. Г. Гегелдин ырастоосунда Б. ж-а ойлоо (мышление) категориялары маӊызы б-ча бипбирдей, окшош. Ойлоо ныпым жок нерседен (небытие) башталып, өзүнүн карама-каршысы – Б. категориясына өтөт. 18–19к-дагы материализм болмуш м-н материяны бипбирдей, төп деп эсептеген. 20–21-кылымдын философиясынын Э. Гуссерль, М. Шелер, Н. Гартман, М. Хайдеггер сыяктуу өкүлдөрү Б-ту жаӊы өӊүттөн, субстанция түшүнүгүнөн ажыратып карай башташты (к. ''Экзистенциализм'').
«Аӊсезим» термини – философиянын башкы түшүнүгүнүн бири, метафизиканын жуп категориясынын (болмуш ж-а аӊсезим) түгөйү. Классикалык мааниде «А.» адамдын субъективдүү тарабынын бардык жактарын (ишмердиги, эмоция, идеалдар, баалуулуктар, нормалар ж. б.) камтыйт, мына ушундай мазмунда караганда – ал идеалдуу дегенге жакын. Аӊдоо процессинде субъекттин аӊсезиминде объект гана чагылбастан, ошол нерсенин аӊдалып жатканы да кошо берилет. Тарыхтын түркүн-түрдүү циклдеринде А-дин ар аспекттеринин актуалдуулугу ар кандай болгон. 18–19-к-да А-ди иликтөөнүн мааниси негизинен билим м-н теӊелген. Ал – А. м-н мээнин, А. м-н аӊсезимсиздиктин катышы тууралуу. Азыркы учурдагы философиянын көӊүлүнүн борборунда А-дин онтологиялык жактары – А. м-н тилдин карым-катышы тууралуу проблемалар турат. ''М. Эдилова.'' [[Category: 2-том, бүтө элек]]