ВИРГИН АРАЛДАРЫ - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 04:13, 29 Январь (Үчтүн айы) 2025 карата

2025-01-29T04:13:26Z

← Мурунку нускасы		04:13, 29 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ВИРГИ́Н АРАЛДАРЫ ''', В ё р ж и н (Virgin Islands) – ''Вест-Индиядагы'' шуру рифинен түзүлгөн майда аралдар тобу (100дөн ашык). ''Кичи Антил аралдары'' архипелагынын ~~түн.~~ бөлүгүндө, Пуэрто-Рико ~~а-нан~~ чыгышта жайгашкан. Атлантика океаны ж-а Кариб деңизи м-н чулганат. Жалпы аянты 0,5 миң ''км''<sup>2</sup>ден ашык. Мезозой-кайнозой заманынын ~~акиташтегинен~~		'''ВИРГИ́Н АРАЛДАРЫ ''', В ё р ж и н (Virgin Islands) – ''Вест-Индиядагы'' шуру рифинен түзүлгөн майда аралдар тобу (100дөн ашык). ''Кичи Антил аралдары'' архипелагынын түндүк бөлүгүндө, Пуэрто-Рико аралынан чыгышта жайгашкан. Атлантика океаны ж-а Кариб деңизи м-н чулганат. Жалпы аянты 0,5 миң ''км''<sup>2</sup>ден ашык. Мезозой-кайнозой заманынын акиташ тегинен түзүлгөн. Ири аралдарында (Сент-Томас, Тортола ж. б.) байыркы кристаллдык ж-а жанар тоо массивдери кездешет. Бийиктиги 527 ''м''ге чейин (Тортола аралындагы Род-Таун чокусу). Климаты тропиктик, пассаттык, ысык (айлык орт. темпрасы 24°–26°С), дайыма нымдуу (жылдык жаан-чачыны 1000–1500 ''мм''); тез-тез ''ураган'' (катуу шамал) болуп турат. Тортола аралында гана агын суу бар. Ферралит топурагы басымдуу. Дайыма жашыл нымдуу токоюнун <sup>2</sup>/<sub>3</sub> бөлүгү айыл чарба жерлерине айландырылган. Виргин аралдары 1493-жылы Х. Колумб тарабынан ачылган. Аралдын батыш бөлүгү АКШга, чыгышы Улуу Британияга таандык. В и р г и н а р а л д а р ы АКШнын инкорпорацияланбаган (курамына кирбеген) аймагы. 68 аралды камтыйт (анын ичинде 65и майда ээн арал). Жалпы аянты 352 ''км''<sup>2</sup>. Калкы 112,3 миң (2006). Ири аралдары: Санта-Крус (Сент-Круа; аянты 212 ''км''<sup>2</sup>; калкы 54,7 миң), Сент-Томас (80 ''км''<sup>2</sup>; 52,9 миң), Сент-Жон (49 ''км''<sup>2</sup>; 4,7 миң). Административдик борбору – Шарлотта-Амалия (Сент-Томас аралында; калкы 10,4 миң). Расмий тили – англис тили. Акча бирдиги – АКШ доллары. Ички дүң продукциясы 2,5 млрд долларды (АКШ; киши башына бөлүштүргөндө 17,2 миң; 2002) түзөт. ИДПде тейлөө чөйрөсү 80%ти түзүп, эмгекке жарамдуу калктын 80% ушул чөйрөдө, 19% өнөр жай м-н курулушта, 1% айыл чарбасында эмгектенет. Экономикасынын негизин чет өлкөлүк туризм түзөт (ИДП- нин 70%). Жыл сайын 2 млнго жакын турист келет (негизинен АКШдан). Офшордук кызмат көрсөткөн банк-финансы сектору тез темп м-н өнүгүүдө. Өнөр жай ишканалары негизинен Санта-Крус аралында топтолгон. Нефть ажыратуучу ж-а глинозём ири заводдору, электрондук приборлор, пластмасса, медикаменттер, кыл торко кийимдер, импорт компоненттерден саат жасоочу өнөр жайлары иштейт. Кустардык кол өнөрчүлүгү (жыгачтан буюм жасоо) өнүккөн. Азык түлүк негизинен сырттан алынат. Аймагынын 12%ин айдоо аянты, 3%ин көп жылдык өсүмдүктөр ээлейт. Ак жүгөрү, бал камыш, жашылча ж-а жемиштер өстүрүлөт. Санта-Крус аралында мал асыралат. Автомобиль жолунун узундугу 1,26 миң ''км''. Ири порттору – Кристианстед, Фредерикстед (Санта-Крус аралында), Шарлотта-Амалия (Сент-Томас аралында), Крус-Бей (Сент-Жон аралында). Паром аркылуу Британиялык Виргин аралдары м-н байланышат. Эки эл аралык аэропорту бар. Сырткы соодасын АКШ ж-а Пуэрто-Рико м-н жүргүзөт. Сыртка негизинен нефть продукциясын чыгарат. Сырттан чийки нефть, азык-түлүк, күндөлүк керектелүүчү товарларды ж-а курулуш материалдарын алат.

	~~[[File:ВИРГИН АРАЛДАРЫ24.png \| thumb \| Сент-Томас аралы.]]~~		Б р и т а н и я л ы к В и р г и н а р а л д ар ы Улуу Британиянын океан мейкиндигиндеги алыскы аймагы. Жалпы аянты 153,4 ''км''<sup>2 </sup>болгон 40 аралды камтыйт (анын ичинде 20га жакыны ээн арал). Калкы 22 миң (2006; 80% иммигранттар). Ири аралдары: Тортола (аянты 59,2 ''км''<sup>2</sup>; калкы 18 миң), Анегада (38,6 ''км''<sup>2</sup>), Вержин-Горда (21,2 ''км''<sup>2</sup>). Административдик борбору – Род-Таун (Тортола аралында; калкы 8,6 миң). Расмий тили – англис тили. Акча бирдиги – АКШ доллары. Ички дүң продукциясынын көлөмү 12,5 млрд долларды түзөт (киши башына бөлүштүргөндө 38,5 миң доллар). Экономикасынын негизин тейлөө чөйрөсү (ИДП- нин 90%; калктын 90% иштейт), ошондой эле туризм, финансы кызматы түзөт. Жыл сайын 500 миңге жакын турист келет (негизинен АКШдан). 1980-жылдын орто ченинен дүйнөлүк масштабдагы офшор борборуна айланган; негизинен офшордук фирмаларды каттоо м-н алектенет. 350 миңге жакын коммерциялык, 400гө жакын камсыздандыруу компаниялары, 2,6 миңден ашык пай фонддору бар (2002). Туз, кум ж-а шагыл казылып алынат. Ром өндүрүшү, курулуш материалдар, кийим-кечек, сейилдөөчү кемелерди куруу ишканалары иштейт. Топурагынын күрсүздүгүнөн айыл чарбасы жакшы өнүккөн эмес; азык-түлүккө болгон муктаждыктын <sup>9</sup>/<sub>10</sub> бөлүгүн гана камсыз кылат. Үй куштары, бодо мал асыралат. Жашылча-жемиш, бал камыш, банан, кокос жаңгагы өстүрүлөт. Балык кармалат (жылына миң т). Автомобиль жолунун узундугу 177 ''км'' (2002). Аралдар ортосунда ж-а АКШнын Виргин аралдары м-н паром аркылуу байланышы бар. Биф-Айленд аралында (Тортола аралы м-н көпүрө аркылуу байланышат) эл аралык аэропорту бар. Импортко караганда экспорт басымдуу. Негизги соода шериктери – Пуэрто-Рико, АКШнын Виргин аралдары, АКШ.<br><br>Ад.: Виргинские острова // Большая Российская энциклопедия. Т. 5. М., 2006.
	~~<br>~~
	~~түзүлгөн. Ири аралдарында (Сент-Томас, Тортола ж. б.) байыркы кристаллдык ж-~~а жанартоо массивдери кездешет. Бийикт. 527 ''м''ге чейин (Тортола а-ндагы Род-Таун чокусу). Климаты тропиктик, пассаттык, ысык (айлык орт. темпрасы 24°–26°С), дайыма нымдуу (жылдык жаан-чачыны 1000–1500 ''мм''); тез-тез ''ураган'' (катуу шамал) болуп турат. Тортола а-нда гана агын суу бар. Ферралит топурагы басымдуу. Дайыма жашыл нымдуу токоюнун <sup>2</sup>/<sub>3</sub>
	бөлүгү а. ч. жерлерине айландырылган. В. а. 1493-ж. Х. Колумб тарабынан ачылган. Аралдын батыш бөлүгү АКШга, чыгышы Улуу Британияга таандык.
	~~<br>~~
	В и р г и н а р а л д а р ы ~~АКШнын инкорпо~~~~рацияланбаган (курамына кирбеген)~~ аймагы. ~~68 аралды камтыйт (а. и. 65и майда ээн арал). Жалпы~~ аянты ~~352~~ ''км''<sup>2</sup>. Калкы ~~112,3~~ миң (2006). Ири аралдары: ~~Санта-Крус~~ (~~Сент-Круа;~~ аянты ~~212~~ ''км''<sup>2</sup>; калкы ~~54,7~~ миң), ~~Сент-Томас~~ (80 ''км''<sup>2</sup>~~; 52,9 миң~~), ~~Сент~~-~~Жон~~ (49 ''км''<sup>2</sup>~~; 4,7 миң~~). ~~Адм.~~ борбору – ~~Шарлотта~~-~~Амалия~~ (~~Сент-Томас а-нда~~; калкы 10,4 миң). Расмий тили – англис тили. Акча бирдиги – АКШ доллары. Ички дүң ~~продукция~~~~сы 2~~,5 млрд долларды (~~АКШ;~~ киши башына бөлүштүргөндө 17,2 миң~~; 2002~~) ~~түзөт~~. ~~ИДПде~~ тейлөө чөйрөсү 80%~~ти түзүп, эмгекке жарамдуу~~ калктын 80% ~~ушул чөйрөдө~~, ~~19% өнөржай м-н курулушта~~, ~~1% а~~. ~~ч-нда эмгектенет. Экономика~~~~сынын негизин чет өлкөлүк туризм түзөт (ИДП- нин 70%). Жыл сайын 2 млнго~~ жакын турист келет (негизинен АКШдан). ~~Офшордук кызмат көрсөткөн банк~~-~~финансы сектору тез темп~~ м-н ~~өнүгүүдө~~. ~~Өнөржай ишканалары негизинен Санта-Крус а-нда топтолгон~~. ~~Нефть ажыратуучу~~ ж-а ~~глинозём ири з-ддору~~, ~~электрондук прибор~~~~лор~~, ~~пластмасса, медикаменттер~~, ~~кыл торко кийимдер, импорт компоненттерден саат жасоо~~~~чу өнөржайлары~~ иштейт. ~~Кустардык колөнөрчү~~~~лүгү (жыгачтан буюм жасоо)~~ өнүккөн~~. Азык~~~~түлүк негизинен сырттан алынат~~. ~~Аймагынын 12%ин айдоо аянты~~, ~~3%ин көп жылдык өсүмдүктөр ээлейт~~. ~~Акжүгөрү~~, ~~балкамыш~~, ~~жашылча ж-а жемиштер~~ өстүрүлөт. ~~Санта-Крус а-нда мал асыралат~~. Автомобиль жолунун ~~уз. 1,26 миң~~ ''км''. ~~Ири порттору – Кристианстед, Фредерикстед (Санта~~-~~Крус~~ а-~~нда), Шарлотта~~-~~Амалия~~ (~~Сент~~-

			''Р. Карачалова.''

	Томас а-нда), Крус-Бей (Сент-Жон а-нда). Паром аркылуу Британиялык Виргин аралдары м-н байланышат. Эки эларалык аэропорту бар. Сырткы соодасын АКШ ж-а Пуэрто-Рико м-н жүргүзөт. Сыртка негизинен нефть продукциясын чыгарат. Сырттан чийки нефть, азык-түлүк, күндөлүк керектелүүчү товарларды ж-а курулуш материалдарын а лат.		[[Category: 2-том, 500-554 бб]]

	Б р и т а н и я л ы к В и р г и н а р а л д ар ы Улуу Британиянын океан мейкиндигиндеги алыскы аймагы. Жалпы аянты 153,4 ''км''<sup>2 </sup>болгон 40 аралды камтыйт (а. и. 20га жакыны ээн арал). Калкы 22 миң (2006; 80% иммигранттар). Ири аралдары: Тортола (аянты 59,2 ''км''<sup>2</sup>; калкы 18 миң), Анегада (38,6 ''км''<sup>2</sup>), Вержин-Горда (21,2 ''км''<sup>2</sup>). Адм. борбору – Род-Таун (Тортола а-нда; калкы 8,6 миң). Расмий тили – англис тили. Акча бирдиги – АКШ доллары. Ички дүң продукциясынын көлөмү 12,5 млрд долларды түзөт (киши башына бөлүштүргөндө 38,5 миң доллар). Экономикасынын негизин тейлөө чөйрөсү (ИДП- нин 90%; калктын 90% иштейт), о. эле туризм, финансы кызматы түзөт. Жыл сайын 500 миңге жакын турист келет (негизинен АКШдан). 1980-жылдын орто ченинен дүйнөлүк масштабдагы офшор борборуна айланган; негизинен офшордук фирмаларды каттоо м-н алектенет. 350 миңге жакын коммерциялык, 400гө жакын камсыздандыруу компаниялары, 2,6 миңден ашык пай фонддору бар (2002). Туз, кум ж-а шагыл казылып алынат. Ром өндүрүшү, курулуш материалдар, кийим-кечек, сейилдөөчү кемелерди куруу ишканалары иштейт. Топурагынын күрсүздүгүнөн а. ч. жакшы өнүккөн эмес; азык-түлүккө болгон муктаждыктын <sup>9</sup>/<sub>10</sub> бөлүгүн гана камсыз кылат. Үй куштары, бодо мал асыралат. Жашылча-жемиш, балкамыш, банан, кокос жаңгагы өстүрүлөт. Балык кармалат (жылына миң т). Автомобиль жолунун уз. 177 ''км'' (2002). Аралдар ортосунда ж-а АКШнын Виргин Аралдары м-н паром аркылуу байланышы бар. Биф-Айленд а-нда (Тортола а. м-н көпүрө аркылуу байланышат) эларалык аэропорту бар. Импортко караганда экспорт басымдуу. Негизги соода шериктери – Пуэрто-Рико, АКШнын Виргин аралдары, АКШ.
	~~<br><br>Ад.: Виргинские острова // Большая Российская энциклопедия. Т. 5. М., 2006. ''Р. Карачалова.''~~

	[[Category: 2-том, 500-554 бб]]

vol2_>KadyrM, 08:15, 23 Январь (Үчтүн айы) 2025 карата

2025-01-23T08:15:40Z

← Мурунку нускасы	08:15, 23 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

Kadyrm: 1 версия

2025-01-23T02:24:45Z

1 версия

Жаңы барак

'''ВИРГИ́Н АРАЛДАРЫ ''', В ё р ж и н (Virgin Islands) – ''Вест-Индиядагы'' шуру рифинен түзүлгөн майда аралдар тобу (100дөн ашык). ''Кичи Антил аралдары'' архипелагынын түн. бөлүгүндө, Пуэрто-Рико а-нан чыгышта жайгашкан. Атлантика океаны ж-а Кариб деңизи м-н чулганат. Жалпы аянты 0,5 миң ''км''2ден ашык. Мезозой-кайнозой заманынын акиташтегинен

[[File:ВИРГИН АРАЛДАРЫ24.png | thumb | Сент-Томас аралы.]]
 
түзүлгөн. Ири аралдарында (Сент-Томас, Тортола ж. б.) байыркы кристаллдык ж-а жанартоо массивдери кездешет. Бийикт. 527 ''м''ге чейин (Тортола а-ндагы Род-Таун чокусу). Климаты тропиктик, пассаттык, ысык (айлык орт. темпрасы 24°–26°С), дайыма нымдуу (жылдык жаан-чачыны 1000–1500 ''мм''); тез-тез ''ураган'' (катуу шамал) болуп турат. Тортола а-нда гана агын суу бар. Ферралит топурагы басымдуу. Дайыма жашыл нымдуу токоюнун 2/3
бөлүгү а. ч. жерлерине айландырылган. В. а. 1493-ж. Х. Колумб тарабынан ачылган. Аралдын батыш бөлүгү АКШга, чыгышы Улуу Британияга таандык.
 
В и р г и н а р а л д а р ы АКШнын инкорпорацияланбаган (курамына кирбеген) аймагы. 68 аралды камтыйт (а. и. 65и майда ээн арал). Жалпы аянты 352 ''км''2. Калкы 112,3 миң (2006). Ири аралдары: Санта-Крус (Сент-Круа; аянты 212 ''км''2; калкы 54,7 миң), Сент-Томас (80 ''км''2; 52,9 миң), Сент-Жон (49 ''км''2; 4,7 миң). Адм. борбору – Шарлотта-Амалия (Сент-Томас а-нда; калкы 10,4 миң). Расмий тили – англис тили. Акча бирдиги – АКШ доллары. Ички дүң продукциясы 2,5 млрд долларды (АКШ; киши башына бөлүштүргөндө 17,2 миң; 2002) түзөт. ИДПде тейлөө чөйрөсү 80%ти түзүп, эмгекке жарамдуу калктын 80% ушул чөйрөдө, 19% өнөржай м-н курулушта, 1% а. ч-нда эмгектенет. Экономикасынын негизин чет өлкөлүк туризм түзөт (ИДП- нин 70%). Жыл сайын 2 млнго жакын турист келет (негизинен АКШдан). Офшордук кызмат көрсөткөн банк-финансы сектору тез темп м-н өнүгүүдө. Өнөржай ишканалары негизинен Санта-Крус а-нда топтолгон. Нефть ажыратуучу ж-а глинозём ири з-ддору, электрондук приборлор, пластмасса, медикаменттер, кыл торко кийимдер, импорт компоненттерден саат жасоочу өнөржайлары иштейт. Кустардык колөнөрчүлүгү (жыгачтан буюм жасоо) өнүккөн. Азыктүлүк негизинен сырттан алынат. Аймагынын 12%ин айдоо аянты, 3%ин көп жылдык өсүмдүктөр ээлейт. Акжүгөрү, балкамыш, жашылча ж-а жемиштер өстүрүлөт. Санта-Крус а-нда мал асыралат. Автомобиль жолунун уз. 1,26 миң ''км''. Ири порттору – Кристианстед, Фредерикстед (Санта-Крус а-нда), Шарлотта-Амалия (Сент-

Томас а-нда), Крус-Бей (Сент-Жон а-нда). Паром аркылуу Британиялык Виргин аралдары м-н байланышат. Эки эларалык аэропорту бар. Сырткы соодасын АКШ ж-а Пуэрто-Рико м-н жүргүзөт. Сыртка негизинен нефть продукциясын чыгарат. Сырттан чийки нефть, азык-түлүк, күндөлүк керектелүүчү товарларды ж-а курулуш материалдарын а лат.

Б р и т а н и я л ы к В и р г и н а р а л д ар ы Улуу Британиянын океан мейкиндигиндеги алыскы аймагы. Жалпы аянты 153,4 ''км''2 болгон 40 аралды камтыйт (а. и. 20га жакыны ээн арал). Калкы 22 миң (2006; 80% иммигранттар). Ири аралдары: Тортола (аянты 59,2 ''км''2; калкы 18 миң), Анегада (38,6 ''км''2), Вержин-Горда (21,2 ''км''2). Адм. борбору – Род-Таун (Тортола а-нда; калкы 8,6 миң). Расмий тили – англис тили. Акча бирдиги – АКШ доллары. Ички дүң продукциясынын көлөмү 12,5 млрд долларды түзөт (киши башына бөлүштүргөндө 38,5 миң доллар). Экономикасынын негизин тейлөө чөйрөсү (ИДП- нин 90%; калктын 90% иштейт), о. эле туризм, финансы кызматы түзөт. Жыл сайын 500 миңге жакын турист келет (негизинен АКШдан). 1980-жылдын орто ченинен дүйнөлүк масштабдагы офшор борборуна айланган; негизинен офшордук фирмаларды каттоо м-н алектенет. 350 миңге жакын коммерциялык, 400гө жакын камсыздандыруу компаниялары, 2,6 миңден ашык пай фонддору бар (2002). Туз, кум ж-а шагыл казылып алынат. Ром өндүрүшү, курулуш материалдар, кийим-кечек, сейилдөөчү кемелерди куруу ишканалары иштейт. Топурагынын күрсүздүгүнөн а. ч. жакшы өнүккөн эмес; азык-түлүккө болгон муктаждыктын 9/10 бөлүгүн гана камсыз кылат. Үй куштары, бодо мал асыралат. Жашылча-жемиш, балкамыш, банан, кокос жаңгагы өстүрүлөт. Балык кармалат (жылына миң т). Автомобиль жолунун уз. 177 ''км'' (2002). Аралдар ортосунда ж-а АКШнын Виргин Аралдары м-н паром аркылуу байланышы бар. Биф-Айленд а-нда (Тортола а. м-н көпүрө аркылуу байланышат) эларалык аэропорту бар. Импортко караганда экспорт басымдуу. Негизги соода шериктери – Пуэрто-Рико, АКШнын Виргин аралдары, АКШ.
 Ад.: Виргинские острова // Большая Российская энциклопедия. Т. 5. М., 2006. ''Р. Карачалова.''

[[Category: 2-том, 500-554 бб]]