ВОЛЬФРАМ - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 07:50, 3 Февраль (Бирдин айы) 2025 карата

2025-02-03T07:50:02Z

← Мурунку нускасы		07:50, 3 Февраль (Бирдин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ВОЛЬФРА́М '''(Wolframium), W – ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VI тобунан орун алган ~~химияялык~~ элемент; атом номери 74, атом массасы 183, 85. Табиятта сейрек таралган, жер кыртышынын 1·10<sup>–7</sup>%ин түзөт. Эркин абалда кездешпейт,~~<br>~~		'''ВОЛЬФРА́М '''(Wolframium), W – ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VI тобунан орун алган химиялык элемент; атом номери 74, атом массасы 183, 85. Табиятта сейрек таралган, жер кыртышынын 1·10<sup>–7</sup>%ин түзөт. Эркин абалда кездешпейт, көбүнчө вольфрам кислотасынын Н<sub>2</sub> WО<sub>4</sub> туздары түрүндө жолугат. Ал кыйындык м-н эрий турган боз түстөгү металл, тыгыздыгы 19,3 ''г/см''<sup>3</sup>, эрүү t 3410±20°С. Табигый вольфрам 5 туруктуу изотопторунун (массалык сандары 180, 182, 183, 184 ж-а 186) аралашмасынан турат. 1781-жылы швед окумуштуусу Шееле вольфрам ангидридин WО<sub>3 </sub>түрүндө бөлүп алган. 1783-жылы металл түрүндө WО<sub>3</sub>төн көмүртек м-н калыбына келтирүүдөн алынган. Вольфрам кадимки шартта туз, күкүрт, азот ж-а плавик кислоталарына, «падыша арагына» туруктуу; азот ж-а плавик кислоттасынын аралашмасында жегичтердин эритмесинде ысытканда эрийт. Бирикмелеринде 2–6 валенттүү. Кадимки шартта химиялык жактан туруктуу, кычкылтек м-н 400–500°Сде WО<sub>3</sub>тү пайда кылат, ал эми суутек м-н жогорку температурада да кошулбайт. Азот м-н 1500°Сде реакцияга кирет, көмүртек м-н карбидди пайда кылат. Кремний ж-а бор м-н силициддерди ж-а бориддерди, галогендер м-н жогорку температурада кошулуп галогениддерди, күкүрт м-н сульфиддерди (WS<sub>2</sub>, WS<sub>3</sub>) пайда кылат. Вольфрам ж-а анын бирикмелери вольфрамит ж-а шеелит минералдарынын концентратынан бөлүнүп алынат. Вольфрам металлургияда сапаттуу болот ж-а куйма (победит, стеллит) алууда, электр-техникалык өнөр жайында (кызытма лампа жибин чыгаруу) колдонулат. Вольфрам кычкылтек м-н оксиддерди (WО<sub>2</sub>, WО<sub>3</sub>) пайда кылат. Вольфрамдын кош оксиди (WО<sub>2</sub>) – күрөң түстөгү күкүм же кристалл. НNO<sub>3</sub>түн таасиринен абада ысытканда WО<sub>3</sub>кө чейин окистенет. WО<sub>3 </sub>– кызыл-саргыч күкүм, ага жегичтерди, Nа<sub>2</sub>СО<sub>3 </sub>ж-а NН<sub>3</sub>тү таасир эткенде вольфраматтар пайда болот. Алар металл түрүндөгү вольфрамды ж-а анын карбиддерин алууда – сырьё, чопо, айнек буюмдарын боёодо ж-а катализатор катары колдонулат. Вольфрам кислоталары WО<sub>3</sub>төн алынат. Анын туздары вольфраматтар Nа<sub>2</sub>WО<sub>4 </sub>деп аталат. Алар сууга ж-а отко чыдамдуу кездеме, булгаары ж-а пигмент даярдоодо, рентгенографияда ж. б. колдонулат.
	көбүнчө вольфрам кислотасынын Н<sub>2</sub> WО<sub>4</sub> туздары түрүндө жолугат. Ал кыйындык м-н эрий турган боз түстөгү металл, тыгыздыгы 19,3 ''г/см''<sup>3</sup>, эрүү t 3410±20°С. Табигый вольфрам 5 туруктуу изотопторунун (массалык сандары 180, 182, 183, 184 ж-а 186) аралашмасынан турат. 1781-ж. швед окумуштуусу Шееле вольфрам ~~ангидриди~~ WО<sub>3 </sub>түрүндө бөлүп алган. 1783-ж. металл түрүндө WО<sub>3</sub>төн көмүртек м-н калыбына келтирүүдөн алынган. Вольфрам кадимки шартта туз, күкүрт, азот ж-а плавик кислоталарына, «падыша арагына» туруктуу; азот ж-а плавик кислоттасынын аралашмасында жегичтердин эритмесинде ысытканда эрийт. Бирикмелеринде 2–6 валенттүү. Кадимки шартта химиялык жактан туруктуу, кычкылтек м-н 400–500°Сде WО<sub>3</sub>тү пайда кылат, ал эми суутек м-н жогорку темп~~рада~~ да кошулбайт. Азот м-н 1500°Сде реакцияга кирет, көмүртек м-н карбидди пайда кылат. Кремний ж-а бор м-н силициддерди ж-а бориддерди, галогендер м-н жогорку температурада кошулуп галогениддерди, күкүрт м-н сульфиддерди (WS<sub>2</sub>, WS<sub>3</sub>) пайда кылат. Вольфрам ж-а анын бирикмелери вольфрамит ж-а шеелит минералдарынын концентратынан бөлүнүп алынат. Вольфрам металлургияда сапаттуу болот ж-а куйма (победит, стеллит) алууда, электр-техникалык өнөр жайында (кызытма лампа жибин чыгаруу) колдонулат. В. кычкылтек м-н оксиддерди (WО<sub>2</sub>, WО<sub>3</sub>) пайда кылат. ~~В-дын~~ кош оксиди (WО<sub>2</sub>) – күрөң түстөгү күкүм же кристалл. НNO<sub>3</sub>түн таасиринен абада ысытканда WО<sub>3</sub>кө чейин окистенет. WО<sub>3 </sub>– кызыл-саргыч күкүм, ага жегичтерди, Nа<sub>2</sub>СО<sub>3 </sub>ж-а NН<sub>3</sub>тү таасир эткенде вольфраматтар пайда болот. Алар металл түрүндөгү вольфрамды ж-а анын карбиддерин алууда – сырьё, чопо, айнек буюмдарын боёодо ж-а катализатор катары колдонулат. Вольфрам кислоталары WО<sub>3</sub>төн алынат. Анын туздары вольфраматтар Nа<sub>2</sub>WО<sub>4 </sub>деп аталат. Алар сууга ж-а отко чыдамдуу кездеме, булгаары ж-а пигмент даярдоодо, рентгенографияда ж. б. колдонулат.
	[[Category: 2-том, 500-554 бб]]		[[Category: 2-том, 500-554 бб]]

Dilde, 10:24, 30 Январь (Үчтүн айы) 2025 карата

2025-01-30T10:24:35Z

@@ 1 сап: / 1 сап: @@
-'''ВОЛЬФРА&#769;М '''(Wolframium), W – ''элементтер&shy;дин мезгилдик системасынын'' VI тобунан орун алган хим. элемент; ат. н. 74, ат. м. 183, 85. Табиятта сейрек таралган, жер кыртышынын 1·10<sup>–7</sup>%ин түзөт. Эркин абалда кездешпейт,
+'''ВОЛЬФРА&#769;М '''(Wolframium), W – ''элементтер&shy;дин мезгилдик системасынын'' VI тобунан орун алган химияялык элемент; атом номери 74, атом массасы 183, 85. Табиятта сейрек таралган, жер кыртышынын 1·10<sup>–7</sup>%ин түзөт. Эркин абалда кездешпейт,<br>
-<br>
+көбүнчө вольфрам кислотасынын Н<sub>2</sub> WО<sub>4</sub> туздары түрүндө  жолугат. Ал кыйындык м-н эрий турган боз түстөгү металл, тыгыздыгы 19,3 ''г/см''<sup>3</sup>, эрүү t 3410±20°С. Табигый вольфрам 5 туруктуу изотопторунун (масса&shy;лык сандары 180, 182, 183, 184 ж-а 186) ара&shy;лашмасынан турат. 1781-ж. швед окумуштуусу Шееле вольфрам  ангидриди WО<sub>3 </sub>түрүндө бөлүп алган.  1783-ж. металл түрүндө WО<sub>3</sub>төн көмүртек м-н калыбына келтирүүдөн алынган. Вольфрам  кадимки шартта туз, күкүрт, азот ж-а плавик кислоталары&shy;на, «падыша арагына» туруктуу; азот ж-а пла&shy;вик кислоттасынын аралашмасында жегичтердин эритмесинде ысытканда эрийт. Бирикмелерин&shy;де 2–6 валенттүү. Кадимки шартта химиялык  жак&shy;тан туруктуу, кычкылтек м-н 400–500°Сде WО<sub>3</sub>тү пайда кылат, ал эми суутек м-н жогорку темп&shy;рада да кошулбайт. Азот м-н 1500°Сде реакция&shy;га кирет, көмүртек м-н карбидди пайда кылат. Кремний ж-а бор м-н силициддерди ж-а борид&shy;дерди, галогендер м-н жогорку температурада ко&shy;шулуп галогениддерди, күкүрт м-н сульфиддер&shy;ди (WS<sub>2</sub>, WS<sub>3</sub>) пайда кылат. Вольфрам ж-а анын би&shy;рикмелери вольфрамит ж-а шеелит минералда&shy;рынын концентратынан бөлүнүп алынат. Вольфрам  ме&shy;таллургияда сапаттуу болот ж-а куйма (победит, стеллит) алууда, электр-техникалык өнөр жайында (кызытма лампа жибин чыгаруу) колдонулат. В. кычкылтек м-н оксиддерди (WО<sub>2</sub>, WО<sub>3</sub>) пай&shy;да кылат. В-дын кош оксиди (WО<sub>2</sub>) – күрөң түстөгү күкүм же кристалл. НNO<sub>3</sub>түн таасири&shy;нен абада ысытканда WО<sub>3</sub>кө чейин окистенет. WО<sub>3 </sub>– кызыл-саргыч күкүм, ага жегичтерди, Nа<sub>2</sub>СО<sub>3 </sub>ж-а NН<sub>3</sub>тү таасир эткенде вольфрамат&shy;тар пайда болот. Алар металл түрүндөгү вольфрамды ж-а анын карбиддерин алууда – сырьё, чопо, айнек буюмдарын боёодо ж-а катализатор ка&shy;тары колдонулат. Вольфрам  кислоталары WО<sub>3</sub>төн алынат.  Анын туздары вольфраматтар Nа<sub>2</sub>WО<sub>4 </sub>деп ата&shy;лат. Алар сууга ж-а отко чыдамдуу кездеме, булгаары ж-а пигмент даярдоодо, рентгеногра&shy;фияда ж. б. колдонулат.
-көбүнчө В. к-тасынын Н2 WО4 туздары түрүндө
+[[Category: 2-том, 500-554 бб]]

vol2_>KadyrM, 08:15, 23 Январь (Үчтүн айы) 2025 карата

2025-01-23T08:15:40Z

← Мурунку нускасы	08:15, 23 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

Kadyrm: 1 версия

2025-01-23T02:24:49Z

1 версия

Жаңы барак

'''ВОЛЬФРА́М '''(Wolframium), W – ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VI тобунан орун алган хим. элемент; ат. н. 74, ат. м. 183, 85. Табиятта сейрек таралган, жер кыртышынын 1·10–7%ин түзөт. Эркин абалда кездешпейт,
 
көбүнчө В. к-тасынын Н2 WО4 туздары түрүндө
жолугат. Ал кыйындык м-н э рий турган боз түстөгү металл, тыгызд. 19,3 ''г/см''3, эрүү t 3410±20°С. Табигый В. 5 туруктуу изотопторунун (массалык сандары 180, 182, 183, 184 ж-а 186) аралашмасынан турат. 1781-ж. швед окумуштуусу Шееле В. ангидриди WО3 түрүндө бөлүп алган.
1783-ж. металл түрүндө WО3төн көмүртек м-н калыбына келтирүүдөн алынган. В. кадимки шартта туз, күкүрт, азот ж-а плавик к-таларына, «падыша арагына» туруктуу; азот ж-а плавик к-тасынын аралашмасында жегичтердин эритмесинде ысытканда эрийт. Бирикмелеринде 2–6 валенттүү. Кадимки шартта хим. жактан туруктуу, кычкылтек м-н 400–500°Сде WО3тү пайда кылат, ал эми суутек м-н жогорку темпрада да кошулбайт. Азот м-н 1500°Сде реакцияга кирет, көмүртек м-н карбидди пайда кылат. Кремний ж-а бор м-н силициддерди ж-а бориддерди, галогендер м-н жогорку темп-рада кошулуп галогениддерди, күкүрт м-н сульфиддерди (WS2, WS3) пайда кылат. В. ж-а анын бирикмелери вольфрамит ж-а шеелит минералдарынын концентратынан бөлүнүп алынат. В. металлургияда сапаттуу болот ж-а куйма (побе-

дит, стеллит) алууда, электр-тех. өнөр жайында (кызытма лампа жибин чыгаруу) колдонулат. В. кычкылтек м-н оксиддерди (WО2, WО3) пайда кылат. В-дын кош оксиди (WО2) – күрөң түстөгү күкүм же кристалл. НNO3түн таасиринен абада ысытканда WО3кө чейин окистенет.
WО3 – кызыл-саргыч күкүм, ага жегичтерди, Nа2СО3 ж-а NН3тү таасир эткенде вольфраматтар пайда болот. Алар металл түрүндөгү В-ды ж-а анын карбиддерин алууда – сырьё, чопо, айнек буюмдарын боёодо ж-а катализатор катары колдонулат. В. к-талары WО3төн алы нат.
 Анын туздары вольфраматтар Nа2WО4 деп аталат. Алар сууга ж-а отко чыдамдуу кездеме, булгаары ж-а пигмент даярдоодо, рентгенографияда ж. б. колдонулат.
[[Category: 2-том, 500-554 бб]]