http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%90ГАНА - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-23T17:11:39ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%90&diff=31887&oldid=prevBegay, 05:46, 11 Сентябрь (Аяк оона) 2025 карата2025-09-11T05:46:43Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:46, 11 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГА&#769;НА''' , Г а н а Р е с п у б л и к а с ы – Батыш Африкадагы мамлекет. Батышынан Кот-д’Ивуар, түндүк-батышынан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>түндүгүнөн Буркино-Фасо,<br/></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГА&#769;НА''' , Г а н а Р е с п у б л и к а с ы – Батыш Африкадагы мамлекет. Батышынан Кот-д’Ивуар, түндүк-батышынан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>түндүгүнөн Буркино-Фасо,<br/></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА50.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА50.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чыгышынан Того <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>чектешет. Түштүгүнөн Гвинея булуӊу чулгап жатат. Аянты 241,9 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 31,7 млн (2020). Мамлекеттик тили – англис тили. Борбору – Аккра шаары. Административдик-аймактык жактан 10 облуска бөлүнөт. Акча бирдиги – седи. Гана – БУУнун (1957), Африка союзунун (1963), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1957) ж. б-дын мүчөсү.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чыгышынан Того <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>чектешет. Түштүгүнөн Гвинея булуӊу чулгап жатат. Аянты 241,9 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 31,7 млн (2020). Мамлекеттик тили – англис тили. Борбору – Аккра шаары. Административдик-аймактык жактан 10 облуска бөлүнөт. Акча бирдиги – седи. Гана – БУУнун (1957), Африка союзунун (1963), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1957) ж. б-дын мүчөсү.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br />Таблица бар</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br />Таблица бар</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">7 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">7 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br />Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2006)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br />Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2006)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br />Гана – унитардык мамлекет, ''Шериктештиктин'' курамына кирет. Конституциясы 1992-жылы 28-апрелде кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>өкмөт башчысы – президент. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент. Аткаруу бийлигин президент жетектеген Министрлер кеӊеши жүзөгө ашырат. Саясий партиялары: Жаӊы патриоттуулук партиясы, Улуттук демократиялык конгресс <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Элдик улуттук конвент.<br />Гананын аймагы түздүктүү келип, борбордук бөлүгүн кенен плато (бийиктиги 500 ''м'') ээлеп жатат. Атакора тоосунун (бийиктиги 876 ''м''ге чейин) түштүк<br /></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br />Гана – унитардык мамлекет, ''Шериктештиктин'' курамына кирет. Конституциясы 1992-жылы 28-апрелде кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>өкмөт башчысы – президент. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент. Аткаруу бийлигин президент жетектеген Министрлер кеӊеши жүзөгө ашырат. Саясий партиялары: Жаӊы патриоттуулук партиясы, Улуттук демократиялык конгресс <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Элдик улуттук конвент.<br />Гананын аймагы түздүктүү келип, борбордук бөлүгүн кенен плато (бийиктиги 500 ''м'') ээлеп жатат. Атакора тоосунун (бийиктиги 876 ''м''ге чейин) түштүк<br /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА51.png | thumb | Босумтви көлү.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА51.png | thumb | Босумтви көлү.]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>бөлүгү Гананын аймагына кирип турат. Кен байлыктарга (боксит, марганец, алтын, алмаз, темир ж. б.) бай. Климаты субэкватордук-муссондук. Эӊ жылуу (март) айынын орточо температурасы түштүгүндө 27°Сден түндүгүндө 33°Сге чейин, эӊ суук (август) айыныкы 23°С – 26°С. Жылдык жаан-чачыны 1800–2200 ''мм'', суу тармактары жыш, эӊ ири дарыясы – Вольта. Аймагынын басымдуу бөлүгүн саванна, 10%ке жакынын токой ээлейт. Жалпы аянты 3,7 млн ''га'' болгон<br/></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>бөлүгү Гананын аймагына кирип турат. Кен байлыктарга (боксит, марганец, алтын, алмаз, темир ж. б.) бай. Климаты субэкватордук-муссондук. Эӊ жылуу (март) айынын орточо температурасы түштүгүндө 27°Сден түндүгүндө 33°Сге чейин, эӊ суук (август) айыныкы 23°С – 26°С. Жылдык жаан-чачыны 1800–2200 ''мм'', суу тармактары жыш, эӊ ири дарыясы – Вольта. Аймагынын басымдуу бөлүгүн саванна, 10%ке жакынын токой ээлейт. Жалпы аянты 3,7 млн ''га'' болгон<br/></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">13 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">13 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>коргоого алынган 321 табигый аймагы бар; анын ичинен Моле, Дигья, Боди улуттук парктары уюштурулган. Жери кызыл саргыч топурактуу. Калкынын көбү – африкалыктар (98,5%). Шаар калкы 37%. Калктын жашынын орточо узактыгы: эркектериники – 58,1; аялдарыныкы – 59,7 жаш. Орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 88 киши. <br/></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>коргоого алынган 321 табигый аймагы бар; анын ичинен Моле, Дигья, Боди улуттук парктары уюштурулган. Жери кызыл саргыч топурактуу. Калкынын көбү – африкалыктар (98,5%). Шаар калкы 37%. Калктын жашынын орточо узактыгы: эркектериники – 58,1; аялдарыныкы – 59,7 жаш. Орточо жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 88 киши. <br/></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА53.png | thumb | Аккра – Гананын борбору.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА53.png | thumb | Аккра – Гананын борбору.]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Калктын 60% айыл чарбасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>алектенет. Элинин көбү жергиликтүү диндерге ишенет, бир азы христиан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>мусулман диндерин тутат.<br/>Гананын аймагында адам ''палеолит'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>''неолит'' доорунда эле жашай баштагандыгы белгилүү. 15-кылымга карата Гананын жергиликтүү элдери чарбалык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>маданий өнүгүүнүн жогорку деӊгээлине жетишишкен. Алар алыскы өлкөлөр <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>соода жүргүзүшкөн (алтын, туз, кол өнөрчүлүк буюмдары). Гананын аймагында бир нече майда мамлекеттер өкүм сүрүп, 17–18-кылымдарда алардын ири борбордошкон мамлекеттерге биригүү аракетине европалыктардын келүүсү тоскоол болгон. Ганага португалиялыктар биринчи келип, 1482-жылы Эльмина чебин курган. Алар алтын («Алтын Жээк» деген аты ушундан) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>кул алып турушкан. Мындагы байлыкка Дания, Голландия, Англия сыяктуу европалык өлкөлөр да көз арткан. 19-кылымдын башында Англия атаандаштарын сүрүп чыгып, өлкөнүн аймагын басып алат да, алтын, алмаз ж. б. пайдалуу кен байлыктарын иштетет. Өлкөнүн түндүгүндө жашаган ашанти уруулары борбордошкон күчтүү мамлекет түзүшүп, алардын англичандарга каршы күрөшү Англия-Ашанти согуштарына алып келген. 1896-жылы Улуу Британия Ашантини басып алып, калган уруулар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>протекторат жөнүндөгү келишимдерди түзөт. Колониядагы жогорку бийлик англиялык губернаторго берилген. Экинчи дүйнөлүк согуштан (1939–45) кийин улуттук-боштондук кыймыл күчөгөн. 1947-жылы улуттук уюм – Алтын Жээктин Бириккен конвенти түзүлүп, ал өлкөгө кыска мөөнөттө көз каранды эместикти берүүнү талап кылган. 1957-жылы 6-мартта Алтын Жээк көз каранды эмес деп жарыяланып, Гана мамлекети деп аталып, 1957-жылы 8-мартта БУУга кабыл алынган. 1960-жылы 1-июнда Гана республика болуп жарыяланды. Алгачкы президенти болуп К. Нкрума шайланган. 1966-жылы 24-февралда армия офицерлери мамлекеттик төӊкөрүш жасап, генерал Анкра жетектеген Улуттук Боштондук совет (УБС) түзүлгөн. 1969-жылы апрелде генерал Анкра бийликтен четтетилип, ордуна генерал Африфа келди. 1970–80-жылдарда өлкөдө бир нече жолу аскердик төӊкөрүштөр болуп өткөн. 1992-жылы президенттик шайлоо өткөрүлүп, жыйынтыгында бийликке граждандык өкмөт келген. 2000, 2004-жылдардагы президенттик шайлоолордо Ж. Куфуор ийгиликке жетишкен. <br/>Гана экономикасынын негизин айыл чарба <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>минералдык сырьёлорду өндүрүү, чет элдик туризм түзөт. ИДПде айыл чарбасынын үлүшү 36,6%, өнөр жайыныкы 24,6%, тейлөө кызматыныкы 38,8% (2005). Негизги <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>экспорттолчу өсүмдүгү – какао. Ички керектөөлөрүнө маниок, батат, ак жүгөрү, май пальмасы, бал камыш өстүрүлөт. Экономикасында негизги орунда тоо-кен тармагы (алтын, алмаз, боксит <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>марганец кенташтары казып алынат), ошондой эле балык уулоо, жыгаччылык, нефть, цемент иштетүү өнөр жайлары ээлейт. 2003-жылы 5,4 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Автомобиль жолунун узундугу 47,8 миӊ ''км,'' темир жолунуку – 953 ''км'', деӊиз соода флотунун тоннажы 131 миӊ т дедвейт (2004). Ири деӊиз порту – Тема, Секонди-Такоради. Вольта, Анкобра, Тано дарыяларында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Вольта кө-<br/></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Калктын 60% айыл чарбасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>алектенет. Элинин көбү жергиликтүү диндерге ишенет, бир азы христиан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>мусулман диндерин тутат.<br/>Гананын аймагында адам ''палеолит'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>''неолит'' доорунда эле жашай баштагандыгы белгилүү. 15-кылымга карата Гананын жергиликтүү элдери чарбалык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>маданий өнүгүүнүн жогорку деӊгээлине жетишишкен. Алар алыскы өлкөлөр <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>соода жүргүзүшкөн (алтын, туз, кол өнөрчүлүк буюмдары). Гананын аймагында бир нече майда мамлекеттер өкүм сүрүп, 17–18-кылымдарда алардын ири борбордошкон мамлекеттерге биригүү аракетине европалыктардын келүүсү тоскоол болгон. Ганага португалиялыктар биринчи келип, 1482-жылы Эльмина чебин курган. Алар алтын («Алтын Жээк» деген аты ушундан) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>кул алып турушкан. Мындагы байлыкка Дания, Голландия, Англия сыяктуу европалык өлкөлөр да көз арткан. 19-кылымдын башында Англия атаандаштарын сүрүп чыгып, өлкөнүн аймагын басып алат да, алтын, алмаз ж. б. пайдалуу кен байлыктарын иштетет. Өлкөнүн түндүгүндө жашаган ашанти уруулары борбордошкон күчтүү мамлекет түзүшүп, алардын англичандарга каршы күрөшү Англия-Ашанти согуштарына алып келген. 1896-жылы Улуу Британия Ашантини басып алып, калган уруулар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>протекторат жөнүндөгү келишимдерди түзөт. Колониядагы жогорку бийлик англиялык губернаторго берилген. Экинчи дүйнөлүк согуштан (1939–45) кийин улуттук-боштондук кыймыл күчөгөн. 1947-жылы улуттук уюм – Алтын Жээктин Бириккен конвенти түзүлүп, ал өлкөгө кыска мөөнөттө көз каранды эместикти берүүнү талап кылган. 1957-жылы 6-мартта Алтын Жээк көз каранды эмес деп жарыяланып, Гана мамлекети деп аталып, 1957-жылы 8-мартта БУУга кабыл алынган. 1960-жылы 1-июнда Гана республика болуп жарыяланды. Алгачкы президенти болуп К. Нкрума шайланган. 1966-жылы 24-февралда армия офицерлери мамлекеттик төӊкөрүш жасап, генерал Анкра жетектеген Улуттук Боштондук совет (УБС) түзүлгөн. 1969-жылы апрелде генерал Анкра бийликтен четтетилип, ордуна генерал Африфа келди. 1970–80-жылдарда өлкөдө бир нече жолу аскердик төӊкөрүштөр болуп өткөн. 1992-жылы президенттик шайлоо өткөрүлүп, жыйынтыгында бийликке граждандык өкмөт келген. 2000, 2004-жылдардагы президенттик шайлоолордо Ж. Куфуор ийгиликке жетишкен. <br/>Гана экономикасынын негизин айыл чарба <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>минералдык сырьёлорду өндүрүү, чет элдик туризм түзөт. ИДПде айыл чарбасынын үлүшү 36,6%, өнөр жайыныкы 24,6%, тейлөө кызматыныкы 38,8% (2005). Негизги <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>экспорттолчу өсүмдүгү – какао. Ички керектөөлөрүнө маниок, батат, ак жүгөрү, май пальмасы, бал камыш өстүрүлөт. Экономикасында негизги орунда тоо-кен тармагы (алтын, алмаз, боксит <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>марганец кенташтары казып алынат), ошондой эле балык уулоо, жыгаччылык, нефть, цемент иштетүү өнөр жайлары ээлейт. 2003-жылы 5,4 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Автомобиль жолунун узундугу 47,8 миӊ ''км,'' темир жолунуку – 953 ''км'', деӊиз соода флотунун тоннажы 131 миӊ т дедвейт (2004). Ири деӊиз порту – Тема, Секонди-Такоради. Вольта, Анкобра, Тано дарыяларында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Вольта кө-<br/></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА54.png | thumb | Алтынды ачык жол <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>казып алуу.]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА54.png | thumb | Алтынды ачык жол <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>казып алуу.]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА55.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА55.png | thumb | none]]</div></td></tr>
</table>Begayhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%90&diff=29216&oldid=prevLera, 10:57, 25 Июль (Теке) 2025 карата2025-07-25T10:57:05Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:57, 25 Июль (Теке) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">17 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">17 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА55.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА55.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>лүндө кеме жүрөт. Негизги дарыя порттору – Акосомбо, Кете-Крачи, Кпанду. Эл аралык аэропорту Аккрада. Негизги соода шериктери: Улуу Британия, Япония, АКШ, Германия, Франция ж. б.<br/>Билим берүү системасында балдар үчүн 6 жаштан 6 жылдык башталгыч, 3 жылдык кенже, 3 жылдык жогорку орто мектеп бар. Кумаси шаарындагы Табият <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>техникалык илимдер университети, 100дөн ашык илимий институттар бар. Радио уктуруусу 1935-жылдан, телекөрсөтүүсү 1965-жылдан иштейт. Адабияты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">20-</del>кылымдан англис тилинде өнүгүүдө. Салттуу турак-жайы – тегерек <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>тик бурч түрүндөгү каркас үйлөр. Гананын музыкалык маданияты Батыш Африка элдеринин салты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>байланыштуу.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>лүндө кеме жүрөт. Негизги дарыя порттору – Акосомбо, Кете-Крачи, Кпанду. Эл аралык аэропорту Аккрада. Негизги соода шериктери: Улуу Британия, Япония, АКШ, Германия, Франция ж. б.<br/>Билим берүү системасында балдар үчүн 6 жаштан 6 жылдык башталгыч, 3 жылдык кенже, 3 жылдык жогорку орто мектеп бар. Кумаси шаарындагы Табият <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>техникалык илимдер университети, 100дөн ашык илимий институттар бар. Радио уктуруусу 1935-жылдан, телекөрсөтүүсү 1965-жылдан иштейт. Адабияты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">XX </ins>кылымдан англис тилинде өнүгүүдө. Салттуу турак-жайы – тегерек <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>тик бурч түрүндөгү каркас үйлөр. Гананын музыкалык маданияты Батыш Африка элдеринин салты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>байланыштуу.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br />Ад.: Гана. Справочник. М., 2001; Большая Российская энциклопедия. Т. 6. М., 2006.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br />Ад.: Гана. Справочник. М., 2001; Большая Российская энциклопедия. Т. 6. М., 2006.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr>
</table>Lerahttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%90&diff=11173&oldid=prevTemirkan, 10:19, 13 Август (Баш оона) 2024 карата2024-08-13T10:19:25Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:19, 13 Август (Баш оона) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГА&#769;НА''' , Г а н а Р е с п у б л и к а с ы – Батыш Африкадагы мамлекет. Батышынан Кот-д’Ивуар, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн.</del>-батышынан ж-а түндүгүнөн Буркино-Фасо,</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГА&#769;НА''' , Г а н а Р е с п у б л и к а с ы – Батыш Африкадагы мамлекет. Батышынан Кот-д’Ивуар, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк</ins>-батышынан ж-а түндүгүнөн Буркино-Фасо,<br/></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА50.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА50.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чыгышынан Того м-н чектешет. Түштүгүнөн Гвинея булуӊу чулгап жатат. Аянты 241,9 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 31,7 млн (2020). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мамл. </del>тили – англис тили. Борбору – Аккра <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш. Адм</del>.-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">айм. </del>жактан 10 облуска бөлүнөт. Акча бирдиги – седи. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. </del>– БУУнун (1957), Африка союзунун (1963), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1957) ж. б-дын мүчөсү.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чыгышынан Того м-н чектешет. Түштүгүнөн Гвинея булуӊу чулгап жатат. Аянты 241,9 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 31,7 млн (2020). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мамлекеттик </ins>тили – англис тили. Борбору – Аккра <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаары</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Административдик</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аймактык </ins>жактан 10 облуска бөлүнөт. Акча бирдиги – седи. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гана </ins>– БУУнун (1957), Африка союзунун (1963), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1957) ж. б-дын мүчөсү.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/>Таблица бар</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/>Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2006)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br />Таблица бар</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. </del>– унитардык мамлекет, ''Шериктештиктин'' курамына кирет. Конституциясы 1992-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>28-апрелде кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">респ</del>. Мамлекет ж-а өкмөт башчысы – президент. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент. Аткаруу бийлигин президент жетектеген Министрлер кеӊеши жүзөгө ашырат. Саясий партиялары: Жаӊы патриоттуулук партиясы, Улуттук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">демокр. </del>конгресс ж-а Элдик улуттук конвент.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-нын </del>аймагы түздүктүү келип, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борб. </del>бөлүгүн кенен плато (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бийикт. </del>500 ''м'') ээлеп жатат. Атакора тоосунун (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бийикт. </del>876 ''м''ге чейин) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түш.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br />Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2006)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br /><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гана </ins>– унитардык мамлекет, ''Шериктештиктин'' курамына кирет. Конституциясы 1992-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>28-апрелде кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">республика</ins>. Мамлекет ж-а өкмөт башчысы – президент. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент. Аткаруу бийлигин президент жетектеген Министрлер кеӊеши жүзөгө ашырат. Саясий партиялары: Жаӊы патриоттуулук партиясы, Улуттук <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">демократиялык </ins>конгресс ж-а Элдик улуттук конвент.<br /><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гананын </ins>аймагы түздүктүү келип, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борбордук </ins>бөлүгүн кенен плато (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бийиктиги </ins>500 ''м'') ээлеп жатат. Атакора тоосунун (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бийиктиги </ins>876 ''м''ге чейин) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түштүк</ins><br /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА51.png | thumb | Босумтви көлү.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА51.png | thumb | Босумтви көлү.]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>бөлүгү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-нын </del>аймагына кирип турат. Кен байлыктарга (боксит, марганец, алтын, алмаз, темир ж. б.) бай. Климаты субэкватордук-муссондук. Эӊ жылуу (март) айынын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орт. темп-расы </del>түштүгүндө 27°Сден түндүгүндө 33°Сге чейин, эӊ суук (август) айыныкы 23°С – 26°С. Жылдык жаан-чачыны 1800–2200 ''мм'', суу тармактары жыш, эӊ ири дарыясы – Вольта. Аймагынын басымдуу бөлүгүн саванна, 10%ке жакынын токой ээлейт. Жалпы аянты 3,7 млн ''га'' болгон</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>бөлүгү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гананын </ins>аймагына кирип турат. Кен байлыктарга (боксит, марганец, алтын, алмаз, темир ж. б.) бай. Климаты субэкватордук-муссондук. Эӊ жылуу (март) айынын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орточо температурасы </ins>түштүгүндө 27°Сден түндүгүндө 33°Сге чейин, эӊ суук (август) айыныкы 23°С – 26°С. Жылдык жаан-чачыны 1800–2200 ''мм'', суу тармактары жыш, эӊ ири дарыясы – Вольта. Аймагынын басымдуу бөлүгүн саванна, 10%ке жакынын токой ээлейт. Жалпы аянты 3,7 млн ''га'' болгон<br/></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА52.png | thumb | Саванна ландшафты.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА52.png | thumb | Саванна ландшафты.]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>коргоого алынган 321 табигый аймагы бар; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. и. </del>Моле, Дигья, Боди улуттук парктары уюштурулган. Жери кызыл саргыч топурактуу. Калкынын көбү – африкалыктар (98,5%). Шаар калкы 37%. Калктын жашынын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орт. </del>узактыгы: эркектериники – 58,1; аялдарыныкы – 59,7 жаш. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орт. </del>жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 88 киши. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>коргоого алынган 321 табигый аймагы бар; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">анын ичинен </ins>Моле, Дигья, Боди улуттук парктары уюштурулган. Жери кызыл саргыч топурактуу. Калкынын көбү – африкалыктар (98,5%). Шаар калкы 37%. Калктын жашынын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орточо </ins>узактыгы: эркектериники – 58,1; аялдарыныкы – 59,7 жаш. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орточо </ins>жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 88 киши. <br/></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА53.png | thumb | Аккра – Гананын борбору.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА53.png | thumb | Аккра – Гананын борбору.]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Калктын 60% <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. ч. </del>м-н алектенет. Элинин көбү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жерг. </del>диндерге ишенет, бир азы христиан ж-а мусулман диндерин тутат.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Калктын 60% <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">айыл чарбасы </ins>м-н алектенет. Элинин көбү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жергиликтүү </ins>диндерге ишенет, бир азы христиан ж-а мусулман диндерин тутат.<br/><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гананын </ins>аймагында адам ''палеолит'' ж-а ''неолит'' доорунда эле жашай баштагандыгы белгилүү. 15-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымга </ins>карата <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гананын жергиликтүү </ins>элдери чарбалык ж-а маданий өнүгүүнүн жогорку деӊгээлине жетишишкен. Алар алыскы өлкөлөр м-н соода жүргүзүшкөн (алтын, туз, кол өнөрчүлүк буюмдары). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гананын </ins>аймагында бир нече майда мамлекеттер өкүм сүрүп, 17–18-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдарда </ins>алардын ири борбордошкон мамлекеттерге биригүү аракетине <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">европалыктардын </ins>келүүсү тоскоол болгон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ганага </ins>португалиялыктар биринчи келип, 1482-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Эльмина чебин курган. Алар алтын («Алтын Жээк» деген аты ушундан) ж-а кул алып турушкан. Мындагы байлыкка Дания, Голландия, Англия сыяктуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">европалык </ins>өлкөлөр да көз арткан. 19-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башында Англия атаандаштарын сүрүп чыгып, өлкөнүн аймагын басып алат да, алтын, алмаз ж. б. пайдалуу кен байлыктарын иштетет. Өлкөнүн түндүгүндө жашаган ашанти уруулары борбордошкон күчтүү мамлекет түзүшүп, алардын англичандарга каршы күрөшү Англия-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ашанти </ins>согуштарына алып келген. 1896-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Улуу Британия Ашантини басып алып, калган уруулар м-н протекторат <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндөгү </ins>келишимдерди түзөт. Колониядагы жогорку бийлик <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">англиялык </ins>губернаторго берилген. Экинчи дүйнөлүк согуштан (1939–45) кийин улуттук-боштондук кыймыл күчөгөн. 1947-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>улуттук уюм – Алтын Жээктин Бириккен конвенти түзүлүп, ал өлкөгө кыска мөөнөттө көз каранды эместикти берүүнү талап кылган. 1957-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>6-мартта Алтын Жээк көз каранды эмес деп жарыяланып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гана </ins>мамлекети деп аталып, 1957-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>8-мартта БУУга кабыл алынган. 1960-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>1-июнда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гана республика </ins>болуп жарыяланды. Алгачкы президенти болуп К. Нкрума шайланган. 1966-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>24-февралда армия офицерлери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик </ins>төӊкөрүш жасап, генерал Анкра жетектеген Улуттук Боштондук совет (УБС) түзүлгөн. 1969-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>апрелде генерал Анкра бийликтен четтетилип, ордуна генерал Африфа келди. 1970–80-жылдарда өлкөдө бир нече жолу аскердик төӊкөрүштөр болуп өткөн. 1992-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>президенттик шайлоо өткөрүлүп, жыйынтыгында бийликке <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">граждандык </ins>өкмөт келген. 2000, 2004-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдардагы </ins>президенттик шайлоолордо Ж. Куфуор ийгиликке жетишкен. <br/><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гана </ins>экономикасынын негизин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">айыл чарба </ins>ж-а минералдык сырьёлорду өндүрүү, чет элдик туризм түзөт. ИДПде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">айыл чарбасынын </ins>үлүшү 36,6%, өнөр жайыныкы 24,6%, тейлөө кызматыныкы 38,8% (2005). Негизги ж-а экспорттолчу өсүмдүгү – какао. Ички керектөөлөрүнө маниок, батат, ак жүгөрү, май пальмасы, бал камыш өстүрүлөт. Экономикасында негизги орунда тоо-кен тармагы (алтын, алмаз, боксит ж-а марганец кенташтары казып алынат), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле балык уулоо, жыгаччылык, нефть, цемент иштетүү өнөр жайлары ээлейт. 2003-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>5,4 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Автомобиль жолунун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">узундугу </ins>47,8 миӊ ''км,'' темир жолунуку – 953 ''км'', деӊиз соода флотунун тоннажы 131 миӊ т дедвейт (2004). Ири деӊиз порту – Тема, Секонди-Такоради. Вольта, Анкобра, Тано <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыяларында </ins>ж-а Вольта кө-<br/></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-нын </del>аймагында адам ''палеолит'' ж-а ''неолит'' доорунда эле жашай баштагандыгы белгилүү. 15-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-га </del>карата <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-нын жерг. </del>элдери чарбалык ж-а маданий өнүгүүнүн жогорку деӊгээлине жетишишкен. Алар алыскы өлкөлөр м-н соода жүргүзүшкөн (алтын, туз, кол өнөрчүлүк буюмдары). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-нын </del>аймагында бир нече майда мамлекеттер өкүм сүрүп, 17–18-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>алардын ири борбордошкон мамлекеттерге биригүү аракетине <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">европ-тардын </del>келүүсү тоскоол болгон. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-га </del>португалиялыктар биринчи келип, 1482-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Эльмина чебин курган. Алар алтын («Алтын Жээк» деген аты ушундан) ж-а кул алып турушкан. Мындагы байлыкка Дания, Голландия, Англия сыяктуу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">европ. </del>өлкөлөр да көз арткан. 19-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башында Англия атаандаштарын сүрүп чыгып, өлкөнүн аймагын басып алат да, алтын, алмаз ж. б. пайдалуу кен байлыктарын иштетет. Өлкөнүн түндүгүндө жашаган ашанти уруулары борбордошкон күчтүү мамлекет түзүшүп, алардын англичандарга каршы күрөшү Англия-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ашанти </del>согуштарына алып келген. 1896-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Улуу Британия Ашантини басып алып, калган уруулар м-н протекторат <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дөгү </del>келишимдерди түзөт. Колониядагы жогорку бийлик <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">англ. </del>губернаторго берилген. Экинчи дүйнөлүк согуштан (1939–45) кийин улуттук-боштондук кыймыл күчөгөн. 1947-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>улуттук уюм – Алтын Жээктин Бириккен конвенти түзүлүп, ал өлкөгө кыска мөөнөттө көз каранды эместикти берүүнү талап кылган. 1957-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>6-мартта Алтын Жээк көз каранды эмес деп жарыяланып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. </del>мамлекети деп аталып, 1957-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>8-мартта БУУга кабыл алынган. 1960-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>1-июнда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. респ. </del>болуп жарыяланды. Алгачкы президенти болуп К. Нкрума шайланган. 1966-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>24-февралда армия офицерлери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл. </del>төӊкөрүш жасап, генерал Анкра жетектеген Улуттук Боштондук совет (УБС) түзүлгөн. 1969-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>апрелде генерал Анкра бийликтен четтетилип, ордуна генерал Африфа келди. 1970–80-жылдарда өлкөдө бир нече жолу аскердик төӊкөрүштөр болуп өткөн. 1992-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>президенттик шайлоо өткөрүлүп, жыйынтыгында бийликке <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гражд. </del>өкмөт келген. 2000, 2004-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>президенттик шайлоолордо Ж. Куфуор ийгиликке жетишкен. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. </del>экономикасынын негизин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. ч. </del>ж-а минералдык сырьёлорду өндүрүү, чет элдик туризм түзөт. ИДПде <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. ч-нын </del>үлүшү 36,6%, өнөр жайыныкы 24,6%, тейлөө кызматыныкы 38,8% (2005). Негизги ж-а экспорттолчу өсүмдүгү – какао. Ички керектөөлөрүнө маниок, батат, ак жүгөрү, май пальмасы, бал камыш өстүрүлөт. Экономикасында негизги орунда тоо-кен тармагы (алтын, алмаз, боксит ж-а марганец кенташтары казып алынат), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле балык уулоо, жыгаччылык, нефть, цемент иштетүү өнөр жайлары ээлейт. 2003-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>5,4 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Автомобиль жолунун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">уз. </del>47,8 миӊ ''км,'' темир жолунуку – 953 ''км'', деӊиз соода флотунун тоннажы 131 миӊ т дедвейт (2004). Ири деӊиз порту – Тема, Секонди-Такоради. Вольта, Анкобра, Тано <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-нда </del>ж-а Вольта кө-</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА54.png | thumb | Алтынды ачык жол м-н казып алуу.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА54.png | thumb | Алтынды ачык жол м-н казып алуу.]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА55.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ГАНА55.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>лүндө кеме жүрөт. Негизги дарыя порттору – Акосомбо, Кете-Крачи, Кпанду. Эл аралык аэропорту Аккрада. Негизги соода шериктери: Улуу Британия, Япония, АКШ, Германия, Франция ж. б.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>лүндө кеме жүрөт. Негизги дарыя порттору – Акосомбо, Кете-Крачи, Кпанду. Эл аралык аэропорту Аккрада. Негизги соода шериктери: Улуу Британия, Япония, АКШ, Германия, Франция ж. б.<br/>Билим берүү системасында балдар үчүн 6 жаштан 6 жылдык башталгыч, 3 жылдык кенже, 3 жылдык жогорку орто мектеп бар. Кумаси <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарындагы </ins>Табият ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">техникалык </ins>илимдер <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">университети</ins>, 100дөн ашык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимий институттар </ins>бар. Радио уктуруусу 1935-жылдан, телекөрсөтүүсү 1965-жылдан иштейт. Адабияты 20-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдан </ins>англис тилинде өнүгүүдө. Салттуу турак-жайы – тегерек ж-а тик бурч түрүндөгү каркас үйлөр. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гананын музыкалык маданияты </ins>Батыш Африка элдеринин салты м-н байланыштуу.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/>Билим берүү системасында балдар үчүн 6 жаштан 6 жылдык башталгыч, 3 жылдык кенже, 3 жылдык жогорку орто мектеп бар. Кумаси <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-ндагы </del>Табият ж-а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тех. </del>илимдер <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун-ти</del>, 100дөн ашык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил. ин-ттар </del>бар. Радио уктуруусу 1935-жылдан, телекөрсөтүүсү 1965-жылдан иштейт. Адабияты 20-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дан </del>англис тилинде өнүгүүдө. Салттуу турак-жайы – тегерек ж-а тик бурч түрүндөгү каркас үйлөр. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-нын муз. мад-ты </del>Батыш Африка элдеринин салты м-н байланыштуу.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/>Ад.: Гана. Справочник. М., 2001; Большая Российская энциклопедия. Т. 6. М., 2006.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br />Ад.: Гана. Справочник. М., 2001; Большая Российская энциклопедия. Т. 6. М., 2006.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Temirkanhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%90&diff=5356&oldid=prevKadyrm: 1 версия2024-03-25T10:51:18Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:51, 25 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%90&diff=5355&oldid=prevvol2_>KadyrM, 08:13, 25 Март (Жалган куран) 2024 карата2024-03-25T08:13:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div>'''ГА&#769;НА''' , Г а н а Р е с п у б л и к а с ы – Батыш Африкадагы мамлекет. Батышынан Кот-д’Ивуар, түн.-батышынан ж-а түндүгүнөн Буркино-Фасо,<br />
<br/><br />
[[File:ГАНА50.png | thumb | none]]<br />
чыгышынан Того м-н чектешет. Түштүгүнөн Гвинея булуӊу чулгап жатат. Аянты 241,9 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 31,7 млн (2020). Мамл. тили – англис тили. Борбору – Аккра ш. Адм.-айм. жактан 10 облуска бөлүнөт. Акча бирдиги – седи. Г. – БУУнун (1957), Африка союзунун (1963), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1957) ж. б-дын мүчөсү.<br />
<br/>Таблица бар<br />
<br/>Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2006)<br />
<br/>Г. – унитардык мамлекет, ''Шериктештиктин'' курамына кирет. Конституциясы 1992-ж. 28-апрелде кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик респ. Мамлекет ж-а өкмөт башчысы – президент. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент. Аткаруу бийлигин президент жетектеген Министрлер кеӊеши жүзөгө ашырат. Саясий партиялары: Жаӊы патриоттуулук партиясы, Улуттук демокр. конгресс ж-а Элдик улуттук конвент.<br />
<br/>Г-нын аймагы түздүктүү келип, борб. бөлүгүн кенен плато (бийикт. 500 ''м'') ээлеп жатат. Атакора тоосунун (бийикт. 876 ''м''ге чейин) түш.<br />
<br/><br />
[[File:ГАНА51.png | thumb | Босумтви көлү.]]<br />
бөлүгү Г-нын аймагына кирип турат. Кен байлыктарга (боксит, марганец, алтын, алмаз, темир ж. б.) бай. Климаты субэкватордук-муссондук. Эӊ жылуу (март) айынын орт. темп-расы түштүгүндө 27°Сден түндүгүндө 33°Сге чейин, эӊ суук (август) айыныкы 23°С – 26°С. Жылдык жаан-чачыны 1800–2200 ''мм'', суу тармактары жыш, эӊ ири дарыясы – Вольта. Аймагынын басымдуу бөлүгүн саванна, 10%ке жакынын токой ээлейт. Жалпы аянты 3,7 млн ''га'' болгон<br />
<br/><br />
[[File:ГАНА52.png | thumb | Саванна ландшафты.]]<br />
коргоого алынган 321 табигый аймагы бар; а. и. Моле, Дигья, Боди улуттук парктары уюштурулган. Жери кызыл саргыч топурактуу. Калкынын көбү – африкалыктар (98,5%). Шаар калкы 37%. Калктын жашынын орт. узактыгы: эркектериники – 58,1; аялдарыныкы – 59,7 жаш. Орт. жыштыгы 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 88 киши. <br />
<br/><br />
[[File:ГАНА53.png | thumb | Аккра – Гананын борбору.]]<br />
Калктын 60% а. ч. м-н алектенет. Элинин көбү жерг. диндерге ишенет, бир азы христиан ж-а мусулман диндерин тутат.<br />
<br/>Г-нын аймагында адам ''палеолит'' ж-а ''неолит'' доорунда эле жашай баштагандыгы белгилүү. 15-к-га карата Г-нын жерг. элдери чарбалык ж-а маданий өнүгүүнүн жогорку деӊгээлине жетишишкен. Алар алыскы өлкөлөр м-н соода жүргүзүшкөн (алтын, туз, кол өнөрчүлүк буюмдары). Г-нын аймагында бир нече майда мамлекеттер өкүм сүрүп, 17–18-к-да алардын ири борбордошкон мамлекеттерге биригүү аракетине европ-тардын келүүсү тоскоол болгон. Г-га португалиялыктар биринчи келип, 1482-ж. Эльмина чебин курган. Алар алтын («Алтын Жээк» деген аты ушундан) ж-а кул алып турушкан. Мындагы байлыкка Дания, Голландия, Англия сыяктуу европ. өлкөлөр да көз арткан. 19-к-дын башында Англия атаандаштарын сүрүп чыгып, өлкөнүн аймагын басып алат да, алтын, алмаз ж. б. пайдалуу кен байлыктарын иштетет. Өлкөнүн түндүгүндө жашаган ашанти уруулары борбордошкон күчтүү мамлекет түзүшүп, алардын англичандарга каршы күрөшү Англия-ашанти согуштарына алып келген. 1896-ж. Улуу Британия Ашантини басып алып, калган уруулар м-н протекторат ж-дөгү келишимдерди түзөт. Колониядагы жогорку бийлик англ. губернаторго берилген. Экинчи дүйнөлүк согуштан (1939–45) кийин улуттук-боштондук кыймыл күчөгөн. 1947-ж. улуттук уюм – Алтын Жээктин Бириккен конвенти түзүлүп, ал өлкөгө кыска мөөнөттө көз каранды эместикти берүүнү талап кылган. 1957-ж. 6-мартта Алтын Жээк көз каранды эмес деп жарыяланып, Г. мамлекети деп аталып, 1957-ж. 8-мартта БУУга кабыл алынган. 1960-ж. 1-июнда Г. респ. болуп жарыяланды. Алгачкы президенти болуп К. Нкрума шайланган. 1966-ж. 24-февралда армия офицерлери мамл. төӊкөрүш жасап, генерал Анкра жетектеген Улуттук Боштондук совет (УБС) түзүлгөн. 1969-ж. апрелде генерал Анкра бийликтен четтетилип, ордуна генерал Африфа келди. 1970–80-жылдарда өлкөдө бир нече жолу аскердик төӊкөрүштөр болуп өткөн. 1992-ж. президенттик шайлоо өткөрүлүп, жыйынтыгында бийликке гражд. өкмөт келген. 2000, 2004-ж. президенттик шайлоолордо Ж. Куфуор ийгиликке жетишкен. <br />
<br/>Г. экономикасынын негизин а. ч. ж-а минералдык сырьёлорду өндүрүү, чет элдик туризм түзөт. ИДПде а. ч-нын үлүшү 36,6%, өнөр жайыныкы 24,6%, тейлөө кызматыныкы 38,8% (2005). Негизги ж-а экспорттолчу өсүмдүгү – какао. Ички керектөөлөрүнө маниок, батат, ак жүгөрү, май пальмасы, бал камыш өстүрүлөт. Экономикасында негизги орунда тоо-кен тармагы (алтын, алмаз, боксит ж-а марганец кенташтары казып алынат), о. эле балык уулоо, жыгаччылык, нефть, цемент иштетүү өнөр жайлары ээлейт. 2003-ж. 5,4 млрд ''кВт.с'' электр энергиясы өндүрүлгөн. Автомобиль жолунун уз. 47,8 миӊ ''км,'' темир жолунуку – 953 ''км'', деӊиз соода флотунун тоннажы 131 миӊ т дедвейт (2004). Ири деӊиз порту – Тема, Секонди-Такоради. Вольта, Анкобра, Тано д-нда ж-а Вольта кө-<br />
<br/><br />
[[File:ГАНА54.png | thumb | Алтынды ачык жол м-н казып алуу.]]<br />
<br />
[[File:ГАНА55.png | thumb | none]]<br />
лүндө кеме жүрөт. Негизги дарыя порттору – Акосомбо, Кете-Крачи, Кпанду. Эл аралык аэропорту Аккрада. Негизги соода шериктери: Улуу Британия, Япония, АКШ, Германия, Франция ж. б.<br />
<br/>Билим берүү системасында балдар үчүн 6 жаштан 6 жылдык башталгыч, 3 жылдык кенже, 3 жылдык жогорку орто мектеп бар. Кумаси ш-ндагы Табият ж-а тех. илимдер ун-ти, 100дөн ашык ил. ин-ттар бар. Радио уктуруусу 1935-жылдан, телекөрсөтүүсү 1965-жылдан иштейт. Адабияты 20-к-дан англис тилинде өнүгүүдө. Салттуу турак-жайы – тегерек ж-а тик бурч түрүндөгү каркас үйлөр. Г-нын муз. мад-ты Батыш Африка элдеринин салты м-н байланыштуу.<br />
<br/>Ад.: Гана. Справочник. М., 2001; Большая Российская энциклопедия. Т. 6. М., 2006.<br />
[[Category: 2-том]]<br />
</div>vol2_>KadyrM