ГЕН - Түзөтүүлөр тарыхы

Dilde, 10:52, 20 Январь (Үчтүн айы) 2025 карата

2025-01-20T10:52:51Z

← Мурунку нускасы		10:52, 20 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ГЕН ''' (гр. genos – түпкү теги) – ''тукум куугучтуктун'' эӊ жөнөкөй бирдиги, ''дезоксирибонуклеин кислотасынын'' (ДНК), кээ бир вирустарда ''рибонуклеин кислоталарынын'' (РНК) бир бөлүгү. Ал ''хромосомалардын'' курамына кирет. Ар бир ~~Ген~~ клеткадагы белоктордун биринин түзүлүш структурасын мүнөздөп, организмдин белгилери м-н касиеттеринин өөрчүшүн аныктайт. Гендин негизги милдети – ферменттин же башка белоктордун синтезин маалыматтоо. Анын структурасы өзгөрсө, клеткадагы белок синтези бузулуп, ошого байланыштуу белгилердин начарлашы жүрөт''. Аллелдин'' (~~Гендин~~) бар экенин 1865-жылы Г. ''Мендель'' ачып, жаӊы организмдин ар бир белгиси, ата-энесинин жыныс клеткаларындагы тукум куугучтук факторлору аркылуу берилет деп далилдеген. 19-кылымдын аягында ''митоз'' м-н ''мейоздун'' ачылышына байланыштуу, тукум куума факторлордун тукумга берилишинде хромосомалардын ролу чоӊ деген ойлор айтылган. Тукум куугучтуктун бирдиги катары «Ген» терминин илимге 1909-жылы даниялык генетик В. Иогансен киргизген. ''Тукум куугучтуктун хромосома теориясын'' 1910–13-жылы Т. ''Морган'' иштеп чыккан. 1944-жылы америкалык илимпоз О. Т. Эйвери ж. б., 1953-жылы америкалык биолог Ж. Уотсон ж-а англиялык физик Ф. Крик ДНКнын структурасын изилдеп, касиеттерин сыпаттап жазышкандан кийин гана, укумдан тукумга берилүүчү тукум куума зат ДНК молекуласында болору толук аныкталган. Тукум куума белгилер укумдан тукумга сакталыш үчүн ~~Гендеги~~ нуклеотиддердин ырааттуулугу өзгөрбөөгө тийиш. Нуклеотиддердин бирин эле алмаштыруу (өзгөртүү) ''тукум куума оорулардын'' пайда болушуна шарт түзөт. 20-кылымдын 60-жылдары ''молекулалык биологиянын'' жетишкендиктеринин натыйжасында негизги 20 амин кислоталарын коддоочу нуклеотиддердин курамы аныкталган ж-а ~~Гендин~~ функциясынын закон ченеми түшүндүрүлгөн. Мындай изилдөөлөрдүн натыйжасында клетка гендик маалымат алып жүрүүчү ДНКнын молекуласын көбөйтүүгө жөндөмдүү экени далилденип, ''репликация'' деп аталган. Генде ДНКнын көчүрмөсү (копиясы) рибонуклеин кислотасы түрүндө (маалыматтык же мРНК) синтезделет (''транскрипция).'' мРНК клетка ''рибосомасы'' транспорттук рибонуклеин кислотасы (тРНК) м-н кошулуп, белгилүү ~~Генге~~ тиешелүү белок молекуласын синтездейт (''трансляция).'' Белоктогу амин кислоталарынын ырааттуулугу, анын касиети бүтүндөй нуклеотиддердин ~~Генде~~ жайгашуу ирээтине жараша болот. Ошентип ~~Ген~~ – ДНК молекуласынын бир бөлүгү (вируста РНК) болуп, тирүү клеткадагы амин кислоталарынын биринчилик структурасында жайгашуу катарын аныктап, ошону м-н бирге организмде белгилердин калыптанышын шарттайт.		'''ГЕН ''' (гр. genos – түпкү теги) – ''тукум куугучтуктун'' эӊ жөнөкөй бирдиги, ''дезоксирибонуклеин кислотасынын'' (ДНК), кээ бир вирустарда ''рибонуклеин кислоталарынын'' (РНК) бир бөлүгү. Ал ''хромосомалардын'' курамына кирет. Ар бир ген клеткадагы белоктордун биринин түзүлүш структурасын мүнөздөп, организмдин белгилери м-н касиеттеринин өөрчүшүн аныктайт. Гендин негизги милдети – ферменттин же башка белоктордун синтезин маалыматтоо. Анын структурасы өзгөрсө, клеткадагы белок синтези бузулуп, ошого байланыштуу белгилердин начарлашы жүрөт''. Аллелдин'' (гендин) бар экенин 1865-жылы Г. ''Мендель'' ачып, жаӊы организмдин ар бир белгиси, ата-энесинин жыныс клеткаларындагы тукум куугучтук факторлору аркылуу берилет деп далилдеген. 19-кылымдын аягында ''митоз'' м-н ''мейоздун'' ачылышына байланыштуу, тукум куума факторлордун тукумга берилишинде хромосомалардын ролу чоӊ деген ойлор айтылган. Тукум куугучтуктун бирдиги катары «Ген» терминин илимге 1909-жылы даниялык генетик В. Иогансен киргизген. ''Тукум куугучтуктун хромосома теориясын'' 1910–13-жылы Т. ''Морган'' иштеп чыккан. 1944-жылы америкалык илимпоз О. Т. Эйвери ж. б., 1953-жылы америкалык биолог Ж. Уотсон ж-а англиялык физик Ф. Крик ДНКнын структурасын изилдеп, касиеттерин сыпаттап жазышкандан кийин гана, укумдан тукумга берилүүчү тукум куума зат ДНК молекуласында болору толук аныкталган. Тукум куума белгилер укумдан тукумга сакталыш үчүн гендеги нуклеотиддердин ырааттуулугу өзгөрбөөгө тийиш. Нуклеотиддердин бирин эле алмаштыруу (өзгөртүү) ''тукум куума оорулардын'' пайда болушуна шарт түзөт. 20-кылымдын 60-жылдары ''молекулалык биологиянын'' жетишкендиктеринин натыйжасында негизги 20 амин кислоталарын коддоочу нуклеотиддердин курамы аныкталган ж-а гендин функциясынын закон ченеми түшүндүрүлгөн. Мындай изилдөөлөрдүн натыйжасында клетка гендик маалымат алып жүрүүчү ДНКнын молекуласын көбөйтүүгө жөндөмдүү экени далилденип, ''репликация'' деп аталган. Генде ДНКнын көчүрмөсү (копиясы) рибонуклеин кислотасы түрүндө (маалыматтык же мРНК) синтезделет (''транскрипция).'' мРНК клетка ''рибосомасы'' транспорттук рибонуклеин кислотасы (тРНК) м-н кошулуп, белгилүү генге тиешелүү белок молекуласын синтездейт (''трансляция).'' Белоктогу амин кислоталарынын ырааттуулугу, анын касиети бүтүндөй нуклеотиддердин генде жайгашуу ирээтине жараша болот. Ошентип ген – ДНК молекуласынын бир бөлүгү (вируста РНК) болуп, тирүү клеткадагы амин кислоталарынын биринчилик структурасында жайгашуу катарын аныктап, ошону м-н бирге организмде белгилердин калыптанышын шарттайт.

	<br />Ад.: ''Уотсон Ж.'' Молекулярная биология гена/Пер. с англ. М., 1978; Гены эукариот (повторяющиеся гены). М., 1982.		<br />Ад.: ''Уотсон Ж.'' Молекулярная биология гена/Пер. с англ. М., 1978; Гены эукариот (повторяющиеся гены). М., 1982.
	[[Category: 2-том]]		[[Category: 2-том]]

Temirkan, 05:18, 22 Август (Баш оона) 2024 карата

2024-08-22T05:18:46Z

← Мурунку нускасы		05:18, 22 Август (Баш оона) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ГЕН ''' (гр. genos – түпкү теги) – ''тукум куугучтуктун'' эӊ жөнөкөй бирдиги, ''дезоксирибонуклеин кислотасынын'' (ДНК), кээ бир вирустарда ''рибонуклеин кислоталарынын'' (РНК) бир бөлүгү. Ал ''хромосомалардын'' курамына кирет. Ар бир Г. клеткадагы белоктордун биринин түзүлүш структурасын мүнөздөп, организмдин белгилери м-н касиеттеринин өөрчүшүн аныктайт. ~~Г-дин~~ негизги милдети – ферменттин же башка белоктордун синтезин маалыматтоо. Анын структурасы өзгөрсө, клеткадагы белок синтези бузулуп, ошого байланыштуу белгилердин начарлашы жүрөт''. Аллелдин'' (~~Г-дин~~) бар экенин 1865-ж. Г. ''Мендель'' ачып, жаӊы организмдин ар бир белгиси, ата-энесинин жыныс клеткаларындагы тукум куугучтук факторлору аркылуу берилет деп далилдеген. 19-~~к-дын~~ аягында ''митоз'' м-н ''мейоздун'' ачылышына байланыштуу, тукум куума факторлордун тукумга берилишинде хромосомалардын ролу чоӊ деген ойлор айтылган. Тукум куугучтуктун бирдиги катары ~~«Г.»~~ терминин илимге 1909-ж. даниялык генетик В. Иогансен киргизген. ''Тукум куугучтуктун хромосома теориясын'' 1910–13-ж.		'''ГЕН ''' (гр. genos – түпкү теги) – ''тукум куугучтуктун'' эӊ жөнөкөй бирдиги, ''дезоксирибонуклеин кислотасынын'' (ДНК), кээ бир вирустарда ''рибонуклеин кислоталарынын'' (РНК) бир бөлүгү. Ал ''хромосомалардын'' курамына кирет. Ар бир Ген клеткадагы белоктордун биринин түзүлүш структурасын мүнөздөп, организмдин белгилери м-н касиеттеринин өөрчүшүн аныктайт. Гендин негизги милдети – ферменттин же башка белоктордун синтезин маалыматтоо. Анын структурасы өзгөрсө, клеткадагы белок синтези бузулуп, ошого байланыштуу белгилердин начарлашы жүрөт''. Аллелдин'' (Гендин) бар экенин 1865-жылы Г. ''Мендель'' ачып, жаӊы организмдин ар бир белгиси, ата-энесинин жыныс клеткаларындагы тукум куугучтук факторлору аркылуу берилет деп далилдеген. 19-кылымдын аягында ''митоз'' м-н ''мейоздун'' ачылышына байланыштуу, тукум куума факторлордун тукумга берилишинде хромосомалардын ролу чоӊ деген ойлор айтылган. Тукум куугучтуктун бирдиги катары «Ген» терминин илимге 1909-жылы даниялык генетик В. Иогансен киргизген. ''Тукум куугучтуктун хромосома теориясын'' 1910–13-жылы Т. ''Морган'' иштеп чыккан. 1944-жылы америкалык илимпоз О. Т. Эйвери ж. б., 1953-жылы америкалык биолог Ж. Уотсон ж-а англиялык физик Ф. Крик ДНКнын структурасын изилдеп, касиеттерин сыпаттап жазышкандан кийин гана, укумдан тукумга берилүүчү тукум куума зат ДНК молекуласында болору толук аныкталган. Тукум куума белгилер укумдан тукумга сакталыш үчүн Гендеги нуклеотиддердин ырааттуулугу өзгөрбөөгө тийиш. Нуклеотиддердин бирин эле алмаштыруу (өзгөртүү) ''тукум куума оорулардын'' пайда болушуна шарт түзөт. 20-кылымдын 60-жылдары ''молекулалык биологиянын'' жетишкендиктеринин натыйжасында негизги 20 амин кислоталарын коддоочу нуклеотиддердин курамы аныкталган ж-а Гендин функциясынын закон ченеми түшүндүрүлгөн. Мындай изилдөөлөрдүн натыйжасында клетка гендик маалымат алып жүрүүчү ДНКнын молекуласын көбөйтүүгө жөндөмдүү экени далилденип, ''репликация'' деп аталган. Генде ДНКнын көчүрмөсү (копиясы) рибонуклеин кислотасы түрүндө (маалыматтык же мРНК) синтезделет (''транскрипция).'' мРНК клетка ''рибосомасы'' транспорттук рибонуклеин кислотасы (тРНК) м-н кошулуп, белгилүү Генге тиешелүү белок молекуласын синтездейт (''трансляция).'' Белоктогу амин кислоталарынын ырааттуулугу, анын касиети бүтүндөй нуклеотиддердин Генде жайгашуу ирээтине жараша болот. Ошентип Ген – ДНК молекуласынын бир бөлүгү (вируста РНК) болуп, тирүү клеткадагы амин кислоталарынын биринчилик структурасында жайгашуу катарын аныктап, ошону м-н бирге организмде белгилердин калыптанышын шарттайт.
	~~<br/>~~Т. ''Морган'' иштеп чыккан. 1944-~~ж. амер.~~ илимпоз О. Т. Эйвери ж. б., 1953-~~ж. амер.~~ биолог Ж. Уотсон ж-а ~~англ.~~ физик Ф. Крик ДНКнын структурасын изилдеп, касиеттерин сыпаттап жазышкандан кийин гана, укумдан тукумга берилүүчү тукум куума зат ДНК молекуласында болору толук аныкталган. Тукум куума белгилер укумдан тукумга сакталыш үчүн ~~Г-деги~~ нуклеотиддердин ырааттуулугу өзгөрбөөгө тийиш. Нуклеотиддердин бирин эле алмаштыруу (өзгөртүү) ''тукум куума оорулардын'' пайда болушуна шарт түзөт. 20-~~к-дын~~ 60-жылдары ''молекулалык биологиянын'' жетишкендиктеринин натыйжасында негизги 20 амин ~~к-таларын~~ коддоочу нуклеотиддердин курамы аныкталган ж-а ~~Г-дин~~ функциясынын закон ченеми түшүндүрүлгөн. Мындай изилдөөлөрдүн натыйжасында клетка ~~ген.~~ маалымат алып жүрүүчү ДНКнын молекуласын көбөйтүүгө жөндөмдүү экени далилденип, ''репликация'' деп аталган. ~~Г-де~~ ДНКнын көчүрмөсү (копиясы) рибонуклеин ~~к-тасы~~ түрүндө (маалыматтык же мРНК) синтезделет (''транскрипция).'' мРНК клетка ''рибосомасы'' транспорттук рибонуклеин ~~к-тасы~~ (тРНК) м-н кошулуп, белгилүү ~~Г-ге~~ тиешелүү белок молекуласын синтездейт (''трансляция).'' Белоктогу амин ~~к-таларынын~~ ырааттуулугу, анын касиети бүтүндөй нуклеотиддердин ~~Г-де~~ жайгашуу ирээтине жараша болот. Ошентип Г. – ДНК молекуласынын бир бөлүгү (вируста РНК) болуп, тирүү клеткадагы амин ~~к-таларынын~~ биринчилик структурасында жайгашуу катарын аныктап, ошону м-н бирге организмде белгилердин калыптанышын шарттайт.
	<br/>Ад.: ''Уотсон Ж.'' Молекулярная биология гена/Пер. с англ. М., 1978; Гены эукариот (повторяющиеся гены). М., 1982.		<br />Ад.: ''Уотсон Ж.'' Молекулярная биология гена/Пер. с англ. М., 1978; Гены эукариот (повторяющиеся гены). М., 1982.
	[[Category: 2-том]]		[[Category: 2-том]]

Kadyrm: 1 версия

2024-03-25T10:51:30Z

1 версия

← Мурунку нускасы	10:51, 25 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы
(Айырма жок)

vol2_>KadyrM, 08:13, 25 Март (Жалган куран) 2024 карата

2024-03-25T08:13:00Z

Жаңы барак

'''ГЕН ''' (гр. genos – түпкү теги) – ''тукум куугучтуктун'' эӊ жөнөкөй бирдиги, ''дезоксирибонуклеин кислотасынын'' (ДНК), кээ бир вирустарда ''рибонуклеин кислоталарынын'' (РНК) бир бөлүгү. Ал ''хромосомалардын'' курамына кирет. Ар бир Г. клеткадагы белоктордун биринин түзүлүш структурасын мүнөздөп, организмдин белгилери м-н касиеттеринин өөрчүшүн аныктайт. Г-дин негизги милдети – ферменттин же башка белоктордун синтезин маалыматтоо. Анын структурасы өзгөрсө, клеткадагы белок синтези бузулуп, ошого байланыштуу белгилердин начарлашы жүрөт''. Аллелдин'' (Г-дин) бар экенин 1865-ж. Г. ''Мендель'' ачып, жаӊы организмдин ар бир белгиси, ата-энесинин жыныс клеткаларындагы тукум куугучтук факторлору аркылуу берилет деп далилдеген. 19-к-дын аягында ''митоз'' м-н ''мейоздун'' ачылышына байланыштуу, тукум куума факторлордун тукумга берилишинде хромосомалардын ролу чоӊ деген ойлор айтылган. Тукум куугучтуктун бирдиги катары «Г.» терминин илимге 1909-ж. даниялык генетик В. Иогансен киргизген. ''Тукум куугучтуктун хромосома теориясын'' 1910–13-ж.
<br/>Т. ''Морган'' иштеп чыккан. 1944-ж. амер. илимпоз О. Т. Эйвери ж. б., 1953-ж. амер. биолог Ж. Уотсон ж-а англ. физик Ф. Крик ДНКнын структурасын изилдеп, касиеттерин сыпаттап жазышкандан кийин гана, укумдан тукумга берилүүчү тукум куума зат ДНК молекуласында болору толук аныкталган. Тукум куума белгилер укумдан тукумга сакталыш үчүн Г-деги нуклеотиддердин ырааттуулугу өзгөрбөөгө тийиш. Нуклеотиддердин бирин эле алмаштыруу (өзгөртүү) ''тукум куума оорулардын'' пайда болушуна шарт түзөт. 20-к-дын 60-жылдары ''молекулалык биологиянын'' жетишкендиктеринин натыйжасында негизги 20 амин к-таларын коддоочу нуклеотиддердин курамы аныкталган ж-а Г-дин функциясынын закон ченеми түшүндүрүлгөн. Мындай изилдөөлөрдүн натыйжасында клетка ген. маалымат алып жүрүүчү ДНКнын молекуласын көбөйтүүгө жөндөмдүү экени далилденип, ''репликация'' деп аталган. Г-де ДНКнын көчүрмөсү (копиясы) рибонуклеин к-тасы түрүндө (маалыматтык же мРНК) синтезделет (''транскрипция).'' мРНК клетка ''рибосомасы'' транспорттук рибонуклеин к-тасы (тРНК) м-н кошулуп, белгилүү Г-ге тиешелүү белок молекуласын синтездейт (''трансляция).'' Белоктогу амин к-таларынын ырааттуулугу, анын касиети бүтүндөй нуклеотиддердин Г-де жайгашуу ирээтине жараша болот. Ошентип Г. – ДНК молекуласынын бир бөлүгү (вируста РНК) болуп, тирүү клеткадагы амин к-таларынын биринчилик структурасында жайгашуу катарын аныктап, ошону м-н бирге организмде белгилердин калыптанышын шарттайт.
<br/>Ад.: ''Уотсон Ж.'' Молекулярная биология гена/Пер. с англ. М., 1978; Гены эукариот (повторяющиеся гены). М., 1982.
[[Category: 2-том]]