ДИФРАКЦИЯ ТОРЧОСУ - Түзөтүүлөр тарыхы

Dilde, 08:09, 23 Июнь (Кулжа) 2025 карата

2025-06-23T08:09:02Z

← Мурунку нускасы		08:09, 23 Июнь (Кулжа) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу дифракция торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.Эгерде коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду берет: ''dsin''ϕ=''k''λ (1) <br>Эгерде нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: ''dsin''ϕ=(2''k+''1) <math>\frac{\lambda}{2}</math> (2)		'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу дифракция торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.Эгерде коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду берет: ''dsin''ϕ=''k''λ (1) <br>Эгерде нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: ''dsin''ϕ=(2''k+''1) <math>\frac{\lambda}{2}</math> (2)

	Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA<sub>i</sub>'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же ''I=N''<sup>2 </sup>''I<sub>i</sub>'' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ~~ультра кызгылткөк~~ облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.		Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA<sub>i</sub>'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же ''I=N''<sup>2 </sup>''I<sub>i</sub>'' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультракызгылт көк облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.
	[[Категория:3-том, 86-170 бб]]		[[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Dilde, 05:16, 21 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-21T05:16:56Z

← Мурунку нускасы		05:16, 21 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу дифракция торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.Эгерде коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду берет: ''dsin''ϕ=''k''λ (1) <br>Эгерде нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: ''dsin''ϕ=(2''k+''1) <math>\frac{\lambda}{2}</math> (2)		'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу дифракция торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.Эгерде коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду берет: ''dsin''ϕ=''k''λ (1) <br>Эгерде нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: ''dsin''ϕ=(2''k+''1) <math>\frac{\lambda}{2}</math> (2)

	Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA<sub>i</sub>'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же ~~'''~~''I=N''<sup>2 </sup>''I <sub>i</sub>~~'''~~'' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ~~ультракызгылткөк~~ облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.		Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA<sub>i</sub>'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же ''I=N''<sup>2 </sup>''I<sub>i</sub>'' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультра кызгылткөк облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.
	[[Категория:3-том, 86-170 бб]]		[[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Dilde, 05:14, 21 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-21T05:14:34Z

← Мурунку нускасы		05:14, 21 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу дифракция торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.Эгерде коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду берет: ''dsin''ϕ=''k''λ (1) <br>~~Эгер~~ нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: ''dsin''ϕ=(2''k+''1) <math>\frac{\lambda}{2}</math> (2)		'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу дифракция торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.Эгерде коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду берет: ''dsin''ϕ=''k''λ (1) <br>Эгерде нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: ''dsin''ϕ=(2''k+''1) <math>\frac{\lambda}{2}</math> (2)

	Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA<sub>i</sub>'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же '''''I=N''<sup>2 </sup>''I <sub>i</sub>''''' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультракызгылткөк облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.		Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA<sub>i</sub>'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же '''''I=N''<sup>2 </sup>''I <sub>i</sub>''''' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультракызгылткөк облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.
	[[Категория:3-том, 86-170 бб]]		[[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Dilde, 05:54, 18 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-18T05:54:51Z

← Мурунку нускасы		05:54, 18 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу дифракция торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.~~Эгер~~ коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду ~~беришет.~~ ''dsin''ϕ=''k''λ (1) <br>Эгер нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: ''dsin''ϕ=(2''k+''1) <math>\frac{\lambda}{2}</math> (2)		'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу дифракция торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.Эгерде коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду берет: ''dsin''ϕ=''k''λ (1) <br>Эгер нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: ''dsin''ϕ=(2''k+''1) <math>\frac{\lambda}{2}</math> (2)

	Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же '''''I=N''<sup>2 </sup>''I''''' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультракызгылткөк облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.		Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA<sub>i</sub>'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же '''''I=N''<sup>2 </sup>''I <sub>i</sub>''''' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультракызгылткөк облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.
	[[Категория:3-том, 86-170 бб]]		[[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Lera, 05:03, 18 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-18T05:03:26Z

← Мурунку нускасы		05:03, 18 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу дифракция торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.Эгер коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду беришет. ''dsin''ϕ=''k''λ (1) <br>Эгер нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: ''dsin''ϕ=(2''k+''1) ~~'''λ~~<~~sub~~>2</~~sub~~>~~''' '''(формула) ?'''~~ (2)		'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу дифракция торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.Эгер коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду беришет. ''dsin''ϕ=''k''λ (1) <br>Эгер нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: ''dsin''ϕ=(2''k+''1) <math>\frac{\lambda}{2}</math> (2)

	Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же '''''I=N''<sup>2 </sup>''I'' ~~?''' '''формула~~''' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультракызгылткөк облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.		Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же '''''I=N''<sup>2 </sup>''I''''' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультракызгылткөк облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.
	[[Категория:3-том, 86-170 бб]]		[[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Dilde, 04:36, 17 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-17T04:36:48Z

← Мурунку нускасы		04:36, 17 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу ~~Дифракция~~ торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун ~~Дифракция~~ торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта ~~жайланыш~~кандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы ~~Дифракция~~ торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.~~<br>~~Эгер коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду беришет. ''dsin''ϕ=''k''λ (1)		'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу дифракция торчосунун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайгашкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы дифракция торчосунда берилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.Эгер коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду беришет. ''dsin''ϕ=''k''λ (1) <br>Эгер нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат: ''dsin''ϕ=(2''k+''1) '''λ<sub>2</sub>''' '''(формула) ?''' (2)
	<br>Эгер нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат:
	''dsin''ϕ=(2''k+''1) λ<sub>2</sub> (2)

	Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми ~~Дифракция~~ торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же ''I=N''<sup>2 </sup>''I'' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, ~~Дифракция~~ торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган ~~Дифракция~~ торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультракызгылткөк облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.		Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA'' (N эсеге чоң) болот. Ал эми дифракция торчосу аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же '''''I=N''<sup>2 </sup>''I'' ?''' '''формула''' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N<sup>2 </sup>эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, дифракция торчосуна ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борбордук максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган дифракция торчосу өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Дифракция торчосунун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультракызгылткөк облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Дифракция торчосу затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат.
	[[Категория:3-том, 86-170 бб]]		[[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Temirkan, 05:26, 9 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-09T05:26:44Z

@@ 1 сап: / 1 сап: @@
-'''ДИФРА&#769;КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптика&shy;лык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттө&shy;лүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын на&shy;тыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылы&shy;гы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу Д. т-нун м е з г и л и деп ата&shy;лат. Жалпак монохроматтуу толкун Д. т-нун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчык&shy;тар бири-биринен бирдей аралыкта жайланыш&shy;кандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нур&shy;лардын өткөн жолунун айырмасы Д. т-нда бе&shy;рилген ϕ багыты б-ча бирдей:
+'''ДИФРА&#769;КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптика&shy;лык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттө&shy;лүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын на&shy;тыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылы&shy;гы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу Дифракция торчосунун м е з г и л и деп ата&shy;лат. Жалпак монохроматтуу толкун Дифракция торчосунун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчык&shy;тар бири-биринен бирдей аралыкта жайланыш&shy;кандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нур&shy;лардын өткөн жолунун айырмасы Дифракция торчосунда бе&shy;рилген ϕ багыты боюнча бирдей: ∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.<br>Эгер коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нур&shy;лар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду беришет. ''dsin''ϕ=''k''λ	(1)
 <br>Эгер нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат:
-''dsin''ϕ=(2''k+''1) λ<sub>2</sub>
+''dsin''ϕ=(2''k+''1) λ<sub>2</sub> (2)

vol3_>KadyrM, 10:41, 4 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-04T10:41:01Z

← Мурунку нускасы	10:41, 4 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

Kadyrm: 1 версия

2025-04-04T04:59:53Z

1 версия

Жаңы барак

'''ДИФРА́КЦИЯ ТОРЧОСУ''' – иреттүү жайгашкан, жарык өткөрбөгөн аралык м-н бөлүнгөн көп сандаган өтө кууш жылчыктан турган оптикалык прибор. Мындагы дифракциялык сүрөттөлүш бардык жылчыктардан келген когеренттүү толкундардын өз ара интерференциясынын натыйжасы болот. Ар бир жылчыктын жазылыгы ''a'', алардын арасындагы аралык ''b'' болсо, анда ''d=a+b'' чоңдугу Д. т-нун м е з г и л и деп аталат. Жалпак монохроматтуу толкун Д. т-нун тегиздигине тик келип түшсүн дейли. Жылчыктар бири-биринен бирдей аралыкта жайланышкандыктан, эки коңшу жылчыктан келген нурлардын өткөн жолунун айырмасы Д. т-нда берилген ϕ багыты б-ча бирдей:
∆=''CF=(a+b)sin''ϕ=''dsin''ϕ.
 Эгер коңшу эки жылчыктын ''B'' чекитине нурлар бирдей фазада келишсе, алар бирин-бири күчөтүп, максимумду беришет.
''dsin''ϕ=''k''λ (1)
 Эгер нурлар ''B'' чекитине карама-каршы фазада келишсе, бирин-бири жоюшат. Анда минимум шарты төмөнкүдөй туюнтулат:
''dsin''ϕ=(2''k+''1) λ2
(2)

Максимум (1) ж-а минимум (2) формулалары
м-н Э экранында түзүлгөн дифракциялык минимум ж-а максимум абалдарын таба алабыз. Ар бир жылчык өзүнүн минимумун түзгөндүктөн, торчодогу жылчыктардын санына жараша кошумча минимум пайда болот. Кошумча минимумдардын саны жылчыктардын ''N'' санынан бирге кем: ''N'' –1. Алар экинчи иреттеги максимумдарды (саны ''N'' – 2) бөлүп турушат. Эгерде ар бир жылчыктан келген жарыктын амплитудасы ''А'' болсо, анда бардык жылчыктардан келген амплитудалардын суммасы ''A=NA'' (N эсеге
чоң) болот. Ал эми Д. т. аркылуу өткөн жарыктын толук ургаалдуулугу же ''I=N''2 ''I'' болуп, бир жылчыктан өткөн жарык ургаалдуулугунан N2 эсе чоңоёт. Максимум (1) ж-а минимум (2) шарттары толкун узундугуна көз каранды болгондуктан, Д. т-на ак жарык түшсө, ак жарыкты түзгөн ар бир толкун өзүнүн максимумун берет. Борб. максимум ак түстө болот, негизги максимумдар толкун узундугуна жараша спектрге ажырашып, алардын кызгылт көк нурунуку борбор жакка, ал эми кызыл нурдуку чет жагына жайгашат. Спектрдин ар кандай жеринде колдонулган Д. т. өзүнүн өлчөмү, формасы, жасалган материалы, штрихинин профили ж-а алардын жыштыгы м-н айырмаланат. Д. т-нун штрихтеринин жыштыгы спектрдин ультракызгылткөк облусунда 3600–1200 ''штрих/мм'', жарыктын көрүнгөн облусунда 1200–600 ''штрих/мм'', инфракызыл облусунда 300–1 ''штрих/мм''ди түзөт. Д. т. затты спектрдик жол м-н анализдөөдө, толкун узундугун өлчөөдө кеңири колдонулат. [[Категория:3-том, 86-170 бб]]