ДОМИНИКА - Түзөтүүлөр тарыхы

Begay, 05:34, 20 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 карата

2025-11-20T05:34:38Z

← Мурунку нускасы		05:34, 20 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДОМИНИ́КА''' (Dominica), Д о м и н и к а Ы нт ы м а к т ы г ы (The Commonwealth of Dominica) – Вест-Индиядагы өлкө, Кариб деңизиндеги Кичи Антиль архипелагындагы Доминика аралын ээлейт. Аянты ~~750~~ ''км''<sup>2</sup>. Калкы 69 миң (~~2005~~). Борбору – Розо шаары. Административдик-аймактык жактан 10 округга бөлүнөт.<br>Доминика – унитардык мамлекет, ''Шериктештиктин'' курамына кирет. Конституциясы 1978-жылы кабыл алынган. Башкаруу формасы – ~~парла~~-		'''ДОМИНИ́КА''' (Dominica), Д о м и н и к а Ы нт ы м а к т ы г ы (The Commonwealth of Dominica) – Вест-Индиядагы өлкө, Кариб деңизиндеги Кичи Антиль архипелагындагы Доминика аралын ээлейт. Аянты 751 ''км''<sup>2</sup>. Калкы 74 миң (2020). Борбору – Розо шаары. Административдик-аймактык жактан 10 округга бөлүнөт.<br>Доминика – унитардык мамлекет, ''Шериктештиктин'' курамына кирет. Конституциясы 1978-жылы кабыл алынган. Башкаруу формасы – парламенттик республика. Мамлекет башчысы – президент (5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2020-жылдан Л. Абинадер). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, премьер-министр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан дайындалат. Саясий партиялары: Доминика эркиндик партиясы, Доминика лейбористтик партиясы, менттик республика. Мамлекет башчысы – президент (5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2020-жылдан Л. Абинабер). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, премьер-министр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан дайындалат. Саясий партиялары: Доминика эркиндик партиясы, Доминика лейбористтик партиясы, Доминика жумушчулар бириккен партиясы.

	менттик республика. Мамлекет башчысы – президент (5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2003-жылдан Н. Ливерпуль). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, премьер-министр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан дайындалат. Саясий партиялары: Доминика эркиндик партиясы, Доминика лейбористтик партиясы, менттик республика. Мамлекет башчысы – президент (5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2003-жылдан Н. Ливерпуль). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, премьерминистр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан дайындалат. Саясий партиялары: Доминика эркиндик партиясы, Доминика лейбористтик партиясы, Доминика жумушчулар бириккен партиясы.		[[File:ДОМИНИКА32.png \| thumb \| none]]Доминика аралы жанар тоодон пайда болгон. Жеринин бети тоолуу, эң бийик жери 1586 ''м'' (Дьяблотен жанар тоосу). Климаты тропиктик пассаттык, нымдуу, жылдык жаан-чачыны 2000 мм. Жайында жана күзүндө тропиктик катуу шамал (ураган) болуп, чарбага көп зыян келтирет. Кууш, пляждуу түзөң жээгинин айрым жерлеринде тоо жээкке тик түшүп, ''клифттерди'' пайда кылат. Айлык орточо температурасы 25–27°С. Тоо капталдарын нымдуу тропик токою, жээктерин цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары ээлейт. Тоолордон токой аралап агып түшкөн суулары босого-шаркыратмаларга бай;[[File:ДОМИНИКА35.png \| thumb \| Доминика акчасы.]]

	[[File:ДОМИНИКА32.png \| thumb \| none]]Доминика аралы жанар тоодон пайда болгон. Жеринин бети тоолуу, эң бийик жери 1586 ''м'' (Дьяблотен жанар тоосу). Климаты тропиктик пассаттык, нымдуу, жылдык жаан-чачыны 2000 мм. Жайында жана күзүндө тропиктик катуу шамал (ураган) болуп, чарбага көп зыян ~~тарттырат~~. Кууш, пляждуу түзөң жээгинин айрым жерлеринде тоо жээкке тик түшүп, ''клифттерди'' пайда кылат. Айлык орточо температурасы 25–27°С. Тоо капталдарын нымдуу тропик токою, жээктерин цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары ээлейт. Тоолордон токой аралап агып түшкөн суулары босого-шаркыратмаларга бай;[[File:ДОМИНИКА35.png \| thumb \| Доминика акчасы.]]

	[[File:ДОМИНИКА33.png \| thumb \| Деңиз жээгиндеги шаарча.]]		[[File:ДОМИНИКА33.png \| thumb \| Деңиз жээгиндеги шаарча.]]
	эң кооз Трафальгар шаркыратмасы Розо ~~ш-нан~~ 8 ''км'' аралыкта жайгашкан. Ысык булактар көп.		эң кооз Трафальгар шаркыратмасы Розо шаарынан 8 ''км'' аралыкта жайгашкан. Ысык булактар көп.
	~~<br>~~Калкынын курактык курамы: 15 жашка чейинкилери – 29%, 15–65 жаштагылары – 63%, 65 жаштан ашкандары – 8%. 1000 кишинин ичинен туулганы 18,27, өлүмү 7,3. Жалпысынан өлкөнүн калкы азаюуда: 2000-ж. 75,1 миң калкы болсо, 2005-ж. 69 миңге чейин азайган. Негизинен африкалык доминикалыктар; мулаттар 10%ке жакын. Расмий тили – англис тили; ошондой эле жергиликтүү креол тилинде да сүйлөшөт. Калкынын басымдуу бөлүгү католик динин тутат. Акча бирдиги – чыгыш кариб доллары.[[File:ДОМИНИКА35.png \| thumb \| Доминика акчасы.]]		Калкынын курактык курамы: 15 жашка чейинкилери – 29%, 15–65 жаштагылары – 63%, 65 жаштан ашкандары – 8%. 1000 кишинин ичинен туулганы 18,27, өлүмү 7,3. Жалпысынан өлкөнүн калкы азаюуда: 2000-жылы 75,1 миң калкы болсо, 2005-ж. 69 миңге чейин азайган. Ал эми 2020-жылы 74 миңди түздү. Негизинен африкалык доминикалыктар; мулаттар 10%ке жакын. Расмий тили – англис тили; ошондой эле жергиликтүү креол тилинде да сүйлөшөт. Калкынын басымдуу бөлүгү католик динин тутат. Акча бирдиги – чыгыш кариб доллары.[[File:ДОМИНИКА35.png \| thumb \| Доминика акчасы.]]
	Доминика БУУнун (1978), Америка өлкөлөрү уюмунун (1979), Кариб биримдигинин, Чыгыш Кариб өлкөлөрү уюмунун мүчөсү; Бейтарап өлкөлөр кыймылына кирет.		Доминика БУУнун (1978), Америка өлкөлөрү уюмунун (1979), Кариб биримдигинин, Чыгыш Кариб өлкөлөрү уюмунун мүчөсү; Бейтарап өлкөлөр кыймылына кирет.

	[[File:ДОМИНИКА34.png \| thumb \| none]]<br>Доминика – агрардык өлкө. Өлкөнүн ИДПси – 257 млн АКШ доллары (2004). Экономикасынын негизин айыл чарбасы ~~ж-а~~ туризм түзөт. Негизинен банан (айыл чарба продукциясынын 95%), цитрус өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Айыл ~~ж-а~~ токой чарбаларында, балык уулоодо экономикалык активдүү калктын 40%тейи иштейт. Өнөр жайынын негизин айыл чарба сырьёсун иштетүүчү чакан ишканалар түзөт. Пемза, акиташ тектери казылып алынып, иштетилет. Чет элдик туризм өнүгүүдө; анда экономикалык активдүү калктын 20% иштейт. Өлкө сырткы экономикалык жардамга өтө күнкор.<br>Экспортко (2003, 39 млн АКШ доллары) банан (75%), лимон ширеси, копра ром, пемза ж. б. чыгарып, сырттан өнөр жай жабдууларын ~~ж-а~~ товарларын, транспорт каражаттарын, азык-түлүк алат (импорттун көлөмү 38 млн АКШ долларына барабар). Негизги соода шериктери: Улуу Британия, АКШ, Канада, Кариб биримдигине кирген өлкөлөр.<br>Автомобиль жолунун узундугу 780 ''км''. Эки аэропорту ~~ж-а~~ 2 деңиз порту бар.<br>Калкынын сабаттуулук деңгээли – 95%тей. Педагогикалык институт бар. Эң негизги «Кроника» гезити жума сайын чыгат; америкалык телеканалдарды көрсөтүүчү жеке менчик телекомпаниялар, 6 радиостанция иштейт.<br>~~Б. з. ч.~~ 4-миң жылдыкта эле Доминика аралын индей уруулары – аравакилер жердешкен. 14-кылымда аларды согушчан кариби уруулары сүрүп чыгарган. 1493-жылы 3-ноябрда арал Х. Колумб тарабынан ачылып, ачылган күндүн урматына Доминика деп аталган (~~лат.~~ dominical – жекшемби). 1632-жылы мында алгач француздар, англичандар келген. 1763-жылдан арал Улуу Британиянын колониясына айландырылган. 1834-жылы колонияда кулчулук жоюлган. 1958–62-жылдарда Доминика Вест- Инд федерациясынын курамында келген. 1967-жылы Доминика Шериктештиктин курамына кирген. 1978-жылы Доминика көз каранды эмес мамлекет деп жарыяланган. 1980-жылы шайлоодо ~~Д-нын~~ эркиндик партиясы жеңишке жетишип, анын лидери Юджиния Чарлз Кариб өлкөлөрүнүн арасындагы аялдардан чыккан алгачкы премьер-министр болуп шайланган. 1995-жылы Доминиканын бириккен жумушчулар партиясы шайлоодо жеңип чыгып, Э. Жеймс өлкөнүн өкмөтүн жетектеп калган. 2004-жылдан премьер-министри – Р. Скеррит.		[[File:ДОМИНИКА34.png \| thumb \| none]]<br>Доминика – агрардык өлкө. Өлкөнүн ИДПси – 257 млн АКШ доллары (2004). Экономикасынын негизин айыл чарбасы жана туризм түзөт. Негизинен банан (айыл чарба продукциясынын 95%), цитрус өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Айыл жана токой чарбаларында, балык уулоодо экономикалык активдүү калктын 40%тейи иштейт. Өнөр жайынын негизин айыл чарба сырьёсун иштетүүчү чакан ишканалар түзөт. Пемза, акиташ тектери казылып алынып, иштетилет. Чет элдик туризм өнүгүүдө; анда экономикалык активдүү калктын 20% иштейт. Өлкө сырткы экономикалык жардамга өтө күнкор.<br>Экспортко (2003, 39 млн АКШ доллары) банан (75%), лимон ширеси, копра ром, пемза ж. б. чыгарып, сырттан өнөр жай жабдууларын жана товарларын, транспорт каражаттарын, азык-түлүк алат (импорттун көлөмү 38 млн АКШ долларына барабар). Негизги соода шериктери: Улуу Британия, АКШ, Канада, Кариб биримдигине кирген өлкөлөр.<br>Автомобиль жолунун узундугу 780 ''км''. Эки аэропорту жана 2 деңиз порту бар.<br>Калкынын сабаттуулук деңгээли – 95%тей. Педагогикалык институт бар. Эң негизги «Кроника» гезити жума сайын чыгат; америкалык телеканалдарды көрсөтүүчү жеке менчик телекомпаниялар, 6 радиостанция иштейт.<br>Биздин заманга чейин 4-миң жылдыкта эле Доминика аралын индей уруулары – аравакилер жердешкен. 14-кылымда аларды согушчан кариби уруулары сүрүп чыгарган. 1493-жылы 3-ноябрда арал Х. Колумб тарабынан ачылып, ачылган күндүн урматына Доминика деп аталган (латынча dominical – жекшемби). 1632-жылы мында алгач француздар, англичандар келген. 1763-жылдан арал Улуу Британиянын колониясына айландырылган. 1834-жылы колонияда кулчулук жоюлган. 1958–62-жылдарда Доминика Вест- Инд федерациясынын курамында келген. 1967-жылы Доминика Шериктештиктин курамына кирген. 1978-жылы Доминика көз каранды эмес мамлекет деп жарыяланган. 1980-жылы шайлоодо Доминиканын эркиндик партиясы жеңишке жетишип, анын лидери Юджиния Чарлз Кариб өлкөлөрүнүн арасындагы аялдардан чыккан алгачкы премьер-министр болуп шайланган. 1995-жылы Доминиканын бириккен жумушчулар партиясы шайлоодо жеңип чыгып, Э. Жеймс өлкөнүн өкмөтүн жетектеп калган. 2004-жылдан премьер-министри – Р. Скеррит.

	Ад.: Страны мира. Справочник – 2006 / Под общей ред. С. В. Лаврова. М., 2006. [[Категория:3-том, 86-170 бб]]		Ад.: Страны мира. Справочник – 2006 / Под общей ред. С. В. Лаврова. М., 2006. [[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Temirkan, 07:50, 11 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-11T07:50:27Z

← Мурунку нускасы		07:50, 11 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДОМИНИ́КА''' (Dominica), Д о м и н и к а Ы нт ы м а к т ы г ы (The Commonwealth of Dominica) – Вест-Индиядагы өлкө, Кариб деңизиндеги Кичи Антиль архипелагындагы Доминика ~~а-н~~ ээлейт. Аянты 750 ''км''<sup>2</sup>. Калкы 69 миң (2005). Борбору – Розо ~~ш. Адм~~.-аймактык жактан 10 округга бөлүнөт.		'''ДОМИНИ́КА''' (Dominica), Д о м и н и к а Ы нт ы м а к т ы г ы (The Commonwealth of Dominica) – Вест-Индиядагы өлкө, Кариб деңизиндеги Кичи Антиль архипелагындагы Доминика аралын ээлейт. Аянты 750 ''км''<sup>2</sup>. Калкы 69 миң (2005). Борбору – Розо шаары. Административдик-аймактык жактан 10 округга бөлүнөт.<br>Доминика – унитардык мамлекет, ''Шериктештиктин'' курамына кирет. Конституциясы 1978-жылы кабыл алынган. Башкаруу формасы – парла-
	<br>Д. – унитардык мамлекет, ''Шериктештиктин'' курамына кирет. Конституциясы 1978-ж. кабыл алынган. Башкаруу формасы – парла-

	[[File:ДОМИНИКА32.png \| thumb \| none]]		менттик республика. Мамлекет башчысы – президент (5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2003-жылдан Н. Ливерпуль). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, премьер-министр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан дайындалат. Саясий партиялары: Доминика эркиндик партиясы, Доминика лейбористтик партиясы, менттик республика. Мамлекет башчысы – президент (5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2003-жылдан Н. Ливерпуль). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, премьерминистр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан дайындалат. Саясий партиялары: Доминика эркиндик партиясы, Доминика лейбористтик партиясы, Доминика жумушчулар бириккен партиясы.

			[[File:ДОМИНИКА32.png \| thumb \| none]]Доминика аралы жанар тоодон пайда болгон. Жеринин бети тоолуу, эң бийик жери 1586 ''м'' (Дьяблотен жанар тоосу). Климаты тропиктик пассаттык, нымдуу, жылдык жаан-чачыны 2000 мм. Жайында жана күзүндө тропиктик катуу шамал (ураган) болуп, чарбага көп зыян тарттырат. Кууш, пляждуу түзөң жээгинин айрым жерлеринде тоо жээкке тик түшүп, ''клифттерди'' пайда кылат. Айлык орточо температурасы 25–27°С. Тоо капталдарын нымдуу тропик токою, жээктерин цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары ээлейт. Тоолордон токой аралап агып түшкөн суулары босого-шаркыратмаларга бай;[[File:ДОМИНИКА35.png \| thumb \| Доминика акчасы.]]

	[[File:ДОМИНИКА33.png \| thumb \| Деңиз жээгиндеги шаарча.]]		[[File:ДОМИНИКА33.png \| thumb \| Деңиз жээгиндеги шаарча.]]
	~~босого-шаркыратмаларга бай;~~ эң кооз Трафальгар шаркыратмасы Розо ш-нан 8 ''км'' аралыкта жайгашкан. Ысык булактар көп.		эң кооз Трафальгар шаркыратмасы Розо ш-нан 8 ''км'' аралыкта жайгашкан. Ысык булактар көп.
	<br>Калкынын курактык курамы: 15 жашка чейинкилери – 29%, 15–65 жаштагылары – 63%,		<br>Калкынын курактык курамы: 15 жашка чейинкилери – 29%, 15–65 жаштагылары – 63%, 65 жаштан ашкандары – 8%. 1000 кишинин ичинен туулганы 18,27, өлүмү 7,3. Жалпысынан өлкөнүн калкы азаюуда: 2000-ж. 75,1 миң калкы болсо, 2005-ж. 69 миңге чейин азайган. Негизинен африкалык доминикалыктар; мулаттар 10%ке жакын. Расмий тили – англис тили; ошондой эле жергиликтүү креол тилинде да сүйлөшөт. Калкынын басымдуу бөлүгү католик динин тутат. Акча бирдиги – чыгыш кариб доллары.[[File:ДОМИНИКА35.png \| thumb \| Доминика акчасы.]]
	65 жаштан ашкандары – 8%. 1000 кишинин		Доминика БУУнун (1978), Америка өлкөлөрү уюмунун (1979), Кариб биримдигинин, Чыгыш Кариб өлкөлөрү уюмунун мүчөсү; Бейтарап өлкөлөр кыймылына кирет.
	ичинен туулганы 18,27, өлүмү 7,3. Жалпысынан өлкөнүн калкы азаюуда: 2000-ж. 75,1 миң калкы болсо, 2005-ж. 69 миңге чейин азайган. Негизинен африкалык доминикалыктар; мулаттар 10%ке жакын. Расмий тили – англис тили; о. эле ~~жерг.~~ креол тилинде да сүйлөшөт. ~~Калкы-~~
	м
	[[File:~~ДОМИНИКА34~~.png \| thumb \| ~~none~~]]~~енттик республика. Мамлекет башчысы – президент~~ (~~5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2003-жылдан Н. Ливерпуль~~). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, ~~премьерминистр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан да~~йындалат. Саясий партиялары: Д. эркиндик партиясы, Д. лейбористтик партиясы, Д. жумушчулар бириккен партиясы.
	<br>Д. аралы жанартоодон пайда болгон. Жеринин бети тоолуу, эң бийик жери 1586 ''м'' (Дьяблотен жанартоосу). Климаты тропиктик пассаттык, нымдуу, жылдык жаан-чачыны 2000 ''мм''. Жайында ж-а күзүндө тропиктик катуу шамал (~~ураган~~) ~~болуп~~, ~~чарбага көп зыян тартырат. Кууш~~, ~~пляждуу түзөң жээгинин айрым жерле~~~~ринде тоо жээкке тик түшүп, ''клифттерди'' пай&shy~~;да кылат. Айлык орт. темп-расы 25–27°С. Тоо капталдарын нымдуу тропик токою, жээктерин цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары ээлейт. ~~Тоолордон токой аралап агып түшкөн суулары~~

			[[File:ДОМИНИКА34.png \| thumb \| none]]<br>Доминика – агрардык өлкө. Өлкөнүн ИДПси – 257 млн АКШ доллары (2004). Экономикасынын негизин айыл чарбасы ж-а туризм түзөт. Негизинен банан (айыл чарба продукциясынын 95%), цитрус өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Айыл ж-а токой чарбаларында, балык уулоодо экономикалык активдүү калктын 40%тейи иштейт. Өнөр жайынын негизин айыл чарба сырьёсун иштетүүчү чакан ишканалар түзөт. Пемза, акиташ тектери казылып алынып, иштетилет. Чет элдик туризм өнүгүүдө; анда экономикалык активдүү калктын 20% иштейт. Өлкө сырткы экономикалык жардамга өтө күнкор.<br>Экспортко (2003, 39 млн АКШ доллары) банан (75%), лимон ширеси, копра ром, пемза ж. б. чыгарып, сырттан өнөр жай жабдууларын ж-а товарларын, транспорт каражаттарын, азык-түлүк алат (импорттун көлөмү 38 млн АКШ долларына барабар). Негизги соода шериктери: Улуу Британия, АКШ, Канада, Кариб биримдигине кирген өлкөлөр.<br>Автомобиль жолунун узундугу 780 ''км''. Эки аэропорту ж-а 2 деңиз порту бар.<br>Калкынын сабаттуулук деңгээли – 95%тей. Педагогикалык институт бар. Эң негизги «Кроника» гезити жума сайын чыгат; америкалык телеканалдарды көрсөтүүчү жеке менчик телекомпаниялар, 6 радиостанция иштейт.<br>Б. з. ч. 4-миң жылдыкта эле Доминика аралын индей уруулары – аравакилер жердешкен. 14-кылымда аларды согушчан кариби уруулары сүрүп чыгарган. 1493-жылы 3-ноябрда арал Х. Колумб тарабынан ачылып, ачылган күндүн урматына Доминика деп аталган (лат. dominical – жекшемби). 1632-жылы мында алгач француздар, англичандар келген. 1763-жылдан арал Улуу Британиянын колониясына айландырылган. 1834-жылы колонияда кулчулук жоюлган. 1958–62-жылдарда Доминика Вест- Инд федерациясынын курамында келген. 1967-жылы Доминика Шериктештиктин курамына кирген. 1978-жылы Доминика көз каранды эмес мамлекет деп жарыяланган. 1980-жылы шайлоодо Д-нын эркиндик партиясы жеңишке жетишип, анын лидери Юджиния Чарлз Кариб өлкөлөрүнүн арасындагы аялдардан чыккан алгачкы премьер-министр болуп шайланган. 1995-жылы Доминиканын бириккен жумушчулар партиясы шайлоодо жеңип чыгып, Э. Жеймс өлкөнүн өкмөтүн жетектеп калган. 2004-жылдан премьер-министри – Р. Скеррит.
	[[File:~~ДОМИНИКА35~~.png \| thumb \| ~~Доминика акчасы.~~]]
	~~нын басымдуу бөлүгү католик динин тутат. Акча бирдиги – чыгыш кариб доллары.~~
	<br>Д. БУУнун (1978), Америка өлкөлөрү уюмунун (1979), Кариб биримдигинин, Чыгыш Кариб өлкөлөрү уюмунун мүчөсү; Бейтарап өлкөлөр кыймылына кирет.
	~~<br>Д.~~ – агрардык өлкө. Өлкөнүн ИДПси – 257 млн
	АКШ доллары (2004). Экономикасынын негизин ~~а. ч.~~ ж-а туризм түзөт. Негизинен банан (~~а. ч.~~ продукциясынын 95%), цитрус өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Айыл ж-а токой чарбаларында, балык уулоодо ~~экон.~~ активдүү калктын 40%тейи иштейт. ~~Ө. ж-нын~~ негизин ~~а. ч.~~ сырьёсун иштетүүчү
	чакан ишканалар түзөт. Пемза, акиташ тектери казылып алынып, иштетилет. Чет элдик туризм өнүгүүдө; анда ~~экон.~~ активдүү калктын 20% иштейт. Өлкө сырткы ~~экон.~~ жардамга өтө күнкор.
	<br>Экспортко (2003, 39 млн АКШ доллары) банан (75%), лимон ширеси, копра ром, пемза ж. б.
	чыгарып, сырттан ~~ө. ж.~~ жабдууларын ж-а товарларын, транспорт каражаттарын, азык-түлүк алат (импорттун көлөмү 38 млн АКШ долларына барабар). Негизги соода шериктери: Улуу Британия, АКШ, Канада, Кариб биримдигине кирген өлкөлөр.
	<br>Автомобиль жолунун ~~уз.~~ 780 ''км''. Эки аэропорту ж-а 2 деңиз порту бар.
	<br>Калкынын сабаттуулук деңгээли – 95%тей. ~~Пед. ин-т~~ бар. Эң негизги «Кроника» гезити жума сайын чыгат; ~~амер.~~ телеканалдарды көрсөтүүчү жеке менчик телекомпаниялар, 6 радиостанция иштейт.
	<br>Б. з. ч. 4-миң жылдыкта эле Доминика ~~а-н~~ индей уруулары – аравакилер жердешкен. 14- ~~к-да~~ аларды согушчан кариби уруулары сүрүп
	чыгарган. 1493-ж. 3-ноябрда арал Х. Колумб тарабынан ачылып, ачылган күндүн урматына Доминика деп аталган (лат. dominical – жекшемби). 1632-ж. мында алгач француздар, англичандар келген. 1763-жылдан арал Улуу Британиянын колониясына айландырылган. 1834-ж. колонияда кулчулук жоюлган. 1958–62-~~ж. Д.~~ Вест- Инд федерациясынын курамында келген. 1967-~~ж. Д.~~ Шериктештиктин курамына кирген. 1978-~~ж. Д.~~ көз каранды эмес мамлекет деп жарыяланган. 1980-ж. шайлоодо Д-нын эркиндик партиясы жеңишке жетишип, анын лидери Юджиния
	Чарлз Кариб өлкөлөрүнүн арасындагы аялдардан чыккан алгачкы премьер-министр болуп шайланган. 1995-~~ж. Д-нын~~ бириккен жумушчулар партиясы шайлоодо жеңип чыгып, Э. Жеймс
	өлкөнүн өкмөтүн жетектеп калган. 2004-жылдан премьер-министри – Р. Скеррит.

	Ад.: Страны мира. Справочник – 2006 / Под общей ред. С. В. Лаврова. М., 2006. [[Категория:3-том, 86-170 бб]]		Ад.: Страны мира. Справочник – 2006 / Под общей ред. С. В. Лаврова. М., 2006. [[Категория:3-том, 86-170 бб]]

vol3_>KadyrM, 10:41, 4 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-04T10:41:01Z

← Мурунку нускасы		10:41, 4 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
8 сап:		8 сап:
	<br>Калкынын курактык курамы: 15 жашка чейинкилери – 29%, 15–65 жаштагылары – 63%,		<br>Калкынын курактык курамы: 15 жашка чейинкилери – 29%, 15–65 жаштагылары – 63%,
	65 жаштан ашкандары – 8%. 1000 кишинин		65 жаштан ашкандары – 8%. 1000 кишинин
	ичинен туулганы 18,27, өлүмү 7,3. Жалпысынан өлкөнүн калкы азаюуда: 2000-ж. 75,1 миң калкы болсо, 2005-ж. 69 миңге чейин азайган. Негизинен африкалык доминикалыктар; мулаттар 10%ке жакын. Расмий тили – англис тили; о. эле жерг. креол тилинде да сүйлөшөт. ~~Калкынын басымдуу бөлүгү католик динин тутат~~. ~~Акча бирдиги~~ – ~~чыгыш кариб доллары~~.		ичинен туулганы 18,27, өлүмү 7,3. Жалпысынан өлкөнүн калкы азаюуда: 2000-ж. 75,1 миң калкы болсо, 2005-ж. 69 миңге чейин азайган. Негизинен африкалык доминикалыктар; мулаттар 10%ке жакын. Расмий тили – англис тили; о. эле жерг. креол тилинде да сүйлөшөт. Калкы-
	<br>Д. ~~БУУнун~~ (~~1978~~)~~, Америка өлкөлөрү уюму~~~~нун~~ (~~1979~~), ~~Кариб биримдигинин~~, ~~Чыгыш Ка~~~~риб өлкөлөрү уюмунун мүчөсү~~; ~~Бейтарап өлкөлөр кыймылына кирет~~.		м
			[[File:ДОМИНИКА34.png \| thumb \| none]]енттик республика. Мамлекет башчысы – президент (5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2003-жылдан Н. Ливерпуль). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, премьерминистр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан дайындалат. Саясий партиялары: Д. эркиндик партиясы, Д. лейбористтик партиясы, Д. жумушчулар бириккен партиясы.
			<br>Д. аралы жанартоодон пайда болгон. Жеринин бети тоолуу, эң бийик жери 1586 ''м'' (Дьяблотен жанартоосу). Климаты тропиктик пассаттык, нымдуу, жылдык жаан-чачыны 2000 ''мм''. Жайында ж-а күзүндө тропиктик катуу шамал (ураган) болуп, чарбага көп зыян тартырат. Кууш, пляждуу түзөң жээгинин айрым жерлеринде тоо жээкке тик түшүп, ''клифттерди'' пайда кылат. Айлык орт. темп-расы 25–27°С. Тоо капталдарын нымдуу тропик токою, жээктерин цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары ээлейт. Тоолордон токой аралап агып түшкөн суулары


	[[File:ДОМИНИКА34.png \| thumb \| none]]менттик республика. Мамлекет башчысы – президент (5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2003-жылдан Н. Ливерпуль). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, премьерминистр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан дайындалат. Саясий партиялары: Д. эркиндик партиясы, Д. лейбористтик партиясы, Д. жумушчулар бириккен партиясы.
	<br>Д. аралы жанартоодон пайда болгон. Жеринин бети тоолуу, эң бийик жери 1586 ''м'' (Дьяблотен жанартоосу). Климаты тропиктик пассаттык, нымдуу, жылдык жаан-чачыны 2000 ''мм''. Жайында ж-а күзүндө тропиктик катуу шамал (ураган) болуп, чарбага көп зыян тартырат. Кууш, пляждуу түзөң жээгинин айрым жерлеринде тоо жээкке тик түшүп, ''клифттерди'' пайда кылат. Айлык орт. темп-расы 25–27°С. Тоо капталдарын нымдуу тропик токою, жээктерин цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары ээлейт. Тоолордон токой аралап агып түшкөн суулары
	[[File:ДОМИНИКА35.png \| thumb \| Доминика акчасы.]]		[[File:ДОМИНИКА35.png \| thumb \| Доминика акчасы.]]
			нын басымдуу бөлүгү католик динин тутат. Акча бирдиги – чыгыш кариб доллары.
			<br>Д. БУУнун (1978), Америка өлкөлөрү уюмунун (1979), Кариб биримдигинин, Чыгыш Кариб өлкөлөрү уюмунун мүчөсү; Бейтарап өлкөлөр кыймылына кирет.
	<br>Д. – агрардык өлкө. Өлкөнүн ИДПси – 257 млн		<br>Д. – агрардык өлкө. Өлкөнүн ИДПси – 257 млн
	АКШ доллары (2004). Экономикасынын негизин а. ч. ж-а туризм түзөт. Негизинен банан (а. ч. продукциясынын 95%), цитрус өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Айыл ж-а токой чарбаларында, балык уулоодо экон. активдүү калктын 40%тейи иштейт. Ө. ж-нын негизин а. ч. сырьёсун иштетүүчү		АКШ доллары (2004). Экономикасынын негизин а. ч. ж-а туризм түзөт. Негизинен банан (а. ч. продукциясынын 95%), цитрус өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Айыл ж-а токой чарбаларында, балык уулоодо экон. активдүү калктын 40%тейи иштейт. Ө. ж-нын негизин а. ч. сырьёсун иштетүүчү
27 сап:		30 сап:

	Ад.: Страны мира. Справочник – 2006 / Под общей ред. С. В. Лаврова. М., 2006. [[Категория:3-том, 86-170 бб]]		Ад.: Страны мира. Справочник – 2006 / Под общей ред. С. В. Лаврова. М., 2006. [[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Kadyrm, 05:25, 4 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-04T05:25:03Z

← Мурунку нускасы		05:25, 4 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
8 сап:		8 сап:
	<br>Калкынын курактык курамы: 15 жашка чейинкилери – 29%, 15–65 жаштагылары – 63%,		<br>Калкынын курактык курамы: 15 жашка чейинкилери – 29%, 15–65 жаштагылары – 63%,
	65 жаштан ашкандары – 8%. 1000 кишинин		65 жаштан ашкандары – 8%. 1000 кишинин
	ичинен туулганы 18,27, өлүмү 7,3. Жалпысынан өлкөнүн калкы азаюуда: 2000-ж. 75,1 миң калкы болсо, 2005-ж. 69 миңге чейин азайган. Негизинен африкалык доминикалыктар; мулаттар 10%ке жакын. Расмий тили – англис тили; о. эле жерг. креол тилинде да сүйлөшөт. ~~Калкы-~~		ичинен туулганы 18,27, өлүмү 7,3. Жалпысынан өлкөнүн калкы азаюуда: 2000-ж. 75,1 миң калкы болсо, 2005-ж. 69 миңге чейин азайган. Негизинен африкалык доминикалыктар; мулаттар 10%ке жакын. Расмий тили – англис тили; о. эле жерг. креол тилинде да сүйлөшөт. Калкынын басымдуу бөлүгү католик динин тутат. Акча бирдиги – чыгыш кариб доллары.
	м		<br>Д. БУУнун (1978), Америка өлкөлөрү уюмунун (1979), Кариб биримдигинин, Чыгыш Кариб өлкөлөрү уюмунун мүчөсү; Бейтарап өлкөлөр кыймылына кирет.
	[[File:ДОМИНИКА34.png \| thumb \| none]]~~енттик~~ республика. Мамлекет башчысы – президент (5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2003-жылдан Н. Ливерпуль). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, премьерминистр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан дайындалат. Саясий партиялары: Д. эркиндик партиясы, Д. лейбористтик партиясы, Д. жумушчулар бириккен партиясы.
			[[File:ДОМИНИКА34.png \| thumb \| none]]менттик республика. Мамлекет башчысы – президент (5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2003-жылдан Н. Ливерпуль). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, премьерминистр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан дайындалат. Саясий партиялары: Д. эркиндик партиясы, Д. лейбористтик партиясы, Д. жумушчулар бириккен партиясы.
	<br>Д. аралы жанартоодон пайда болгон. Жеринин бети тоолуу, эң бийик жери 1586 ''м'' (Дьяблотен жанартоосу). Климаты тропиктик пассаттык, нымдуу, жылдык жаан-чачыны 2000 ''мм''. Жайында ж-а күзүндө тропиктик катуу шамал (ураган) болуп, чарбага көп зыян тартырат. Кууш, пляждуу түзөң жээгинин айрым жерлеринде тоо жээкке тик түшүп, ''клифттерди'' пайда кылат. Айлык орт. темп-расы 25–27°С. Тоо капталдарын нымдуу тропик токою, жээктерин цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары ээлейт. Тоолордон токой аралап агып түшкөн суулары		<br>Д. аралы жанартоодон пайда болгон. Жеринин бети тоолуу, эң бийик жери 1586 ''м'' (Дьяблотен жанартоосу). Климаты тропиктик пассаттык, нымдуу, жылдык жаан-чачыны 2000 ''мм''. Жайында ж-а күзүндө тропиктик катуу шамал (ураган) болуп, чарбага көп зыян тартырат. Кууш, пляждуу түзөң жээгинин айрым жерлеринде тоо жээкке тик түшүп, ''клифттерди'' пайда кылат. Айлык орт. темп-расы 25–27°С. Тоо капталдарын нымдуу тропик токою, жээктерин цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары ээлейт. Тоолордон токой аралап агып түшкөн суулары


	[[File:ДОМИНИКА35.png \| thumb \| Доминика акчасы.]]		[[File:ДОМИНИКА35.png \| thumb \| Доминика акчасы.]]
	~~нын басымдуу бөлүгү католик динин тутат. Акча бирдиги – чыгыш кариб доллары.~~
	<br>Д. БУУнун (1978), Америка өлкөлөрү уюмунун (1979), Кариб биримдигинин, Чыгыш Кариб өлкөлөрү уюмунун мүчөсү; Бейтарап өлкөлөр кыймылына кирет.
	<br>Д. – агрардык өлкө. Өлкөнүн ИДПси – 257 млн		<br>Д. – агрардык өлкө. Өлкөнүн ИДПси – 257 млн
	АКШ доллары (2004). Экономикасынын негизин а. ч. ж-а туризм түзөт. Негизинен банан (а. ч. продукциясынын 95%), цитрус өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Айыл ж-а токой чарбаларында, балык уулоодо экон. активдүү калктын 40%тейи иштейт. Ө. ж-нын негизин а. ч. сырьёсун иштетүүчү		АКШ доллары (2004). Экономикасынын негизин а. ч. ж-а туризм түзөт. Негизинен банан (а. ч. продукциясынын 95%), цитрус өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Айыл ж-а токой чарбаларында, балык уулоодо экон. активдүү калктын 40%тейи иштейт. Ө. ж-нын негизин а. ч. сырьёсун иштетүүчү
30 сап:		27 сап:

	Ад.: Страны мира. Справочник – 2006 / Под общей ред. С. В. Лаврова. М., 2006. [[Категория:3-том, 86-170 бб]]		Ад.: Страны мира. Справочник – 2006 / Под общей ред. С. В. Лаврова. М., 2006. [[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-04-04T04:59:56Z

1 версия

Жаңы барак

'''ДОМИНИ́КА''' (Dominica), Д о м и н и к а Ы нт ы м а к т ы г ы (The Commonwealth of Dominica) – Вест-Индиядагы өлкө, Кариб деңизиндеги Кичи Антиль архипелагындагы Доминика а-н ээлейт. Аянты 750 ''км''2. Калкы 69 миң (2005). Борбору – Розо ш. Адм.-аймактык жактан 10 округга бөлүнөт.
 Д. – унитардык мамлекет, ''Шериктештиктин'' курамына кирет. Конституциясы 1978-ж. кабыл алынган. Башкаруу формасы – парла-

[[File:ДОМИНИКА32.png | thumb | none]]

[[File:ДОМИНИКА33.png | thumb | Деңиз жээгиндеги шаарча.]]
босого-шаркыратмаларга бай; эң кооз Трафальгар шаркыратмасы Розо ш-нан 8 ''км'' аралыкта жайгашкан. Ысык булактар көп.
 Калкынын курактык курамы: 15 жашка чейинкилери – 29%, 15–65 жаштагылары – 63%,
65 жаштан ашкандары – 8%. 1000 кишинин
ичинен туулганы 18,27, өлүмү 7,3. Жалпысынан өлкөнүн калкы азаюуда: 2000-ж. 75,1 миң калкы болсо, 2005-ж. 69 миңге чейин азайган. Негизинен африкалык доминикалыктар; мулаттар 10%ке жакын. Расмий тили – англис тили; о. эле жерг. креол тилинде да сүйлөшөт. Калкы-
м
[[File:ДОМИНИКА34.png | thumb | none]]енттик республика. Мамлекет башчысы – президент (5 жылга парламент тарабынан шайланат. 2003-жылдан Н. Ливерпуль). Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Чогулуштар палатасы). Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат, премьерминистр болуп парламентте көпчүлүктү түзгөн партиянын лидери президент тарабынан дайындалат. Саясий партиялары: Д. эркиндик партиясы, Д. лейбористтик партиясы, Д. жумушчулар бириккен партиясы.
 Д. аралы жанартоодон пайда болгон. Жеринин бети тоолуу, эң бийик жери 1586 ''м'' (Дьяблотен жанартоосу). Климаты тропиктик пассаттык, нымдуу, жылдык жаан-чачыны 2000 ''мм''. Жайында ж-а күзүндө тропиктик катуу шамал (ураган) болуп, чарбага көп зыян тартырат. Кууш, пляждуу түзөң жээгинин айрым жерлеринде тоо жээкке тик түшүп, ''клифттерди'' пайда кылат. Айлык орт. темп-расы 25–27°С. Тоо капталдарын нымдуу тропик токою, жээктерин цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары ээлейт. Тоолордон токой аралап агып түшкөн суулары

[[File:ДОМИНИКА35.png | thumb | Доминика акчасы.]]
нын басымдуу бөлүгү католик динин тутат. Акча бирдиги – чыгыш кариб доллары.
 Д. БУУнун (1978), Америка өлкөлөрү уюмунун (1979), Кариб биримдигинин, Чыгыш Кариб өлкөлөрү уюмунун мүчөсү; Бейтарап өлкөлөр кыймылына кирет.
 Д. – агрардык өлкө. Өлкөнүн ИДПси – 257 млн
АКШ доллары (2004). Экономикасынын негизин а. ч. ж-а туризм түзөт. Негизинен банан (а. ч. продукциясынын 95%), цитрус өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Айыл ж-а токой чарбаларында, балык уулоодо экон. активдүү калктын 40%тейи иштейт. Ө. ж-нын негизин а. ч. сырьёсун иштетүүчү
чакан ишканалар түзөт. Пемза, акиташ тектери казылып алынып, иштетилет. Чет элдик туризм өнүгүүдө; анда экон. активдүү калктын 20% иштейт. Өлкө сырткы экон. жардамга өтө күнкор.
 Экспортко (2003, 39 млн АКШ доллары) банан (75%), лимон ширеси, копра ром, пемза ж. б.
чыгарып, сырттан ө. ж. жабдууларын ж-а товарларын, транспорт каражаттарын, азык-түлүк алат (импорттун көлөмү 38 млн АКШ долларына барабар). Негизги соода шериктери: Улуу Британия, АКШ, Канада, Кариб биримдигине кирген өлкөлөр.
 Автомобиль жолунун уз. 780 ''км''. Эки аэропорту ж-а 2 деңиз порту бар.
 Калкынын сабаттуулук деңгээли – 95%тей. Пед. ин-т бар. Эң негизги «Кроника» гезити жума сайын чыгат; амер. телеканалдарды көрсөтүүчү жеке менчик телекомпаниялар, 6 радиостанция иштейт.
 Б. з. ч. 4-миң жылдыкта эле Доминика а-н индей уруулары – аравакилер жердешкен. 14- к-да аларды согушчан кариби уруулары сүрүп
чыгарган. 1493-ж. 3-ноябрда арал Х. Колумб тарабынан ачылып, ачылган күндүн урматына Доминика деп аталган (лат. dominical – жекшемби). 1632-ж. мында алгач француздар, англичандар келген. 1763-жылдан арал Улуу Британиянын колониясына айландырылган. 1834-ж. колонияда кулчулук жоюлган. 1958–62-ж. Д. Вест- Инд федерациясынын курамында келген. 1967-ж. Д. Шериктештиктин курамына кирген. 1978-ж. Д. көз каранды эмес мамлекет деп жарыяланган. 1980-ж. шайлоодо Д-нын эркиндик партиясы жеңишке жетишип, анын лидери Юджиния
Чарлз Кариб өлкөлөрүнүн арасындагы аялдардан чыккан алгачкы премьер-министр болуп шайланган. 1995-ж. Д-нын бириккен жумушчулар партиясы шайлоодо жеңип чыгып, Э. Жеймс
өлкөнүн өкмөтүн жетектеп калган. 2004-жылдан премьер-министри – Р. Скеррит.

Ад.: Страны мира. Справочник – 2006 / Под общей ред. С. В. Лаврова. М., 2006. [[Категория:3-том, 86-170 бб]]