http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%95%D0%94%D0%98%D0%93%D0%95%D0%99ЕДИГЕЙ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-23T07:49:36ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%94%D0%98%D0%93%D0%95%D0%99&diff=29530&oldid=prevТурганбаев Элебай, 04:30, 4 Август (Баш оона) 2025 карата2025-08-04T04:30:36Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:30, 4 Август (Баш оона) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ЕДИГЕ&#769;Й </del>, '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И д и г у </del>(1352, кээ бир даректерде</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ЕДИГЕЙ</ins>,''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Идигу </ins>(1352, кээ бир даректерде 1360–1419/23) – <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">маңгыт </ins>уруусунан чыккан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ак Ордо<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>эмирлеринин бири. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Муин ад-Дин Натанзинин </ins>«Мунтахаб ат-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">таварих-и </ins>Муиниди» деген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эмгегинде [[Алтын-Ордо]]нун ханы (1380–1395) [[</ins>Токтомуш<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]тун </ins>колунан каза болгон Балтычак <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бектербеги Едигейнин </ins>атасы экени айтылат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Токтомуш хандын кызына үйлөнүп, атасын Ак Ордонун ханы (1372–1374) Орус хан өлтүргөндөн кийин ал 1376-жылы [[Тимур]]дун (1336–1405) кол алдына качып келип, аскер кызматына алынган. 1390</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары Тимурдун Алтын Ордого каршы жортуулдарына катышкан. [[Жуучу улусу]] алсырай баштаганда Едигей </ins>Едил (Волга) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана Жайык </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">азыркы </ins>Урал) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">сууларынын аралыгына </ins>өз алдынча <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бийлик </ins>жүргүзүүгө жетишкен. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> Едигей негиздеген Ногой </ins>Ордосу анын уулу Нураддиндин (1426–40-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </ins>башкарган) тушунда толук калыптанган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кутлук</ins>-Темир <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>бирге Токтомуш ханга <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">каршы </ins>согуш жүргүзүп, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1399-жылдардан </ins>кийин иш жүзүндө Алтын Ордодогу бийликти өз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">колуна </ins>алып, мурдагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жуучу </ins>улусуна караган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аймакты </ins>акыркы жолу бириктирген. 1406-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </ins>Батыш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Сибир]]де </ins>Токтомушту өлтүрүп, 1407-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </ins>Булгар хандыгына жүрүш уюштурган. Алтын Ордого кайрадан салык төлөтүү үчүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орустарга </ins>аттанып барып (1408), Серпухов, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дмитров</ins>, Ростов ж. б. шаарларды талкалап, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Москва]]ны </ins>курчоого алган, бирок багындыра албай кайткан. Алтын Ордодо башталган так <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">талашуулардын </ins>натыйжасында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1410–1412</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. кайрадан [[Хорезм]] тарапка качууга </ins>аргасыз болгон. Бирок ал <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жактагы </ins>Герат ханы Шахрук тарабынан куулуп (1414), Сарайчук шаарына жакын жерде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Токтомуштун уулдары </ins>колдуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">болуп </ins>өлгөн. Түрк тилинде сүйлөгөн элдер (ногой, башкыр, татар, кара калпак) айткан «''Едигей''» эпосунун башкы каарманы. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Едигей тууралуу айрым оозеки маалыматтар кыргыз </ins>фольклорунда да көп <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кезигет</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1360–1419/23) – <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">маӊгыт </del>уруусунан чыккан Ак Ордо эмирлеринин бири. «Мунтахаб ат-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тауари&shy;хи </del>Муиниди» деген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эмгекте </del>Токтомуш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хандын </del>колунан каза болгон Балтычак <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Едигейдин </del>атасы экени айтылат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1396</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдан </del>Едил (Волга)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, Жа&shy;йык </del>(Урал) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">суулары аралыгында </del>өз алдынча <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бий&shy;лик </del>жүргүзүүгө жетишкен. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Едигей негиз салган Но&shy;гой </del>Ордосу анын уулу Нураддиндин (1426–40-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </del>башкарган) тушунда толук калыптанган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кут&shy;лук</del>-Темир <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>бирге <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Токтомуш ханга<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' кар&shy;шы </del>согуш жүргүзүп, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ал өлгөндөн </del>кийин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(1399) </del>иш жүзүндө Алтын Ордодогу бийликти өз <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ко&shy;луна </del>алып, мурдагы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жучу </del>улусуна караган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ай&shy;макты </del>акыркы жолу бириктирген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Едигей болгон</del>. 1406-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </del>Батыш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Сибирде </del>Токтомушту өлтүрүп, 1407-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </del>Булгар хандыгына жүрүш уюштурган. Алтын Ордого кайрадан салык төлөтүү үчүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орустарга </del>аттанып барып (1408), Серпухов, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Дмитров</del>, Ростов ж. б. шаарларды талкалап, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Моск&shy;ваны </del>курчоого алган, бирок багындыра албай кайткан. Алтын Ордодо башталган так <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">талашуу&shy;лардын </del>натыйжасында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1410–12</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы Хорезмге ка&shy;чууга </del>аргасыз болгон. Бирок ал <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жактагы </del>Герат ханы Шахрук тарабынан куулуп <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">чыгып </del>(1414), Сарайчук шаарына жакын жерде <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Токтомуштун уул&shy;дары </del>колдуу өлгөн. Түрк тилинде сүйлөгөн элдер (ногой, башкыр, татар, кара калпак) айткан «''Едигей''» эпосунун башкы каарманы. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргыз </del>фольклорунда да көп <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кезигет</del>. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: ''Жирмунский В. М.'' Тюркский георический эпос. Избр. труды. Л., 1974; ''Трепавлов В. В.'' История Но&shy;гайской Орды. М., 2001; ''Селезнев Ю. В.'' Политик и полководец Золотой Орды Эмир Идигу (Едигей). Во&shy;ронеж, 2001. [[Категория:3-том, 172-214 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: ''Жирмунский В. М.'' Тюркский георический эпос. Избр. труды. Л., 1974; ''Трепавлов В. В.'' История Но&shy;гайской Орды. М., 2001; ''Селезнев Ю. В.'' Политик и полководец Золотой Орды Эмир Идигу (Едигей). Во&shy;ронеж, 2001. [[Категория:3-том, 172-214 бб]]</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%94%D0%98%D0%93%D0%95%D0%99&diff=21959&oldid=prevTemirkan, 03:45, 25 Апрель (Чын куран) 2025 карата2025-04-25T03:45:08Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:45, 25 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕДИГЕ&#769;Й , '''И д и г у (1352, кээ бир даректерде</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕДИГЕ&#769;Й , '''И д и г у (1352, кээ бир даректерде</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1360–1419/23) – маӊгыт уруусунан чыккан Ак Ордо эмирлеринин бири. «Мунтахаб ат-тауари&shy;хи Муиниди» деген эмгекте Токтомуш хандын колунан каза болгон Балтычак <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Е-дин </del>атасы экени айтылат. 1396-жылдан Едил (Волга), Жа&shy;йык (Урал) суулары аралыгында өз алдынча бий&shy;лик жүргүзүүгө жетишкен. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Е. </del>негиз салган Но&shy;гой Ордосу анын уулу Нураддиндин (1426–40-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>башкарган) тушунда толук калыптанган. Кут&shy;лук-Темир м-н бирге ''Токтомуш ханга'' кар&shy;шы согуш жүргүзүп, ал өлгөндөн кийин (1399) иш жүзүндө Алтын Ордодогу бийликти өз ко&shy;луна алып, мурдагы Жучу улусуна караган ай&shy;макты акыркы жолу бириктирген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Е. </del>болгон. 1406-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Батыш Сибирде Токтомушту өлтүрүп, 1407-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Булгар хандыгына жүрүш уюштурган. Алтын Ордого кайрадан салык төлөтүү үчүн орустарга аттанып барып (1408), Серпухов, Дмитров, Ростов ж. б. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-ларды </del>талкалап, Моск&shy;ваны курчоого алган, бирок багындыра албай кайткан. Алтын Ордодо башталган так талашуу&shy;лардын натыйжасында 1410–12-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Хорезмге ка&shy;чууга аргасыз болгон. Бирок ал жактагы Герат</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1360–1419/23) – маӊгыт уруусунан чыккан Ак Ордо эмирлеринин бири. «Мунтахаб ат-тауари&shy;хи Муиниди» деген эмгекте Токтомуш хандын колунан каза болгон Балтычак <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Едигейдин </ins>атасы экени айтылат. 1396-жылдан Едил (Волга), Жа&shy;йык (Урал) суулары аралыгында өз алдынча бий&shy;лик жүргүзүүгө жетишкен. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Едигей </ins>негиз салган Но&shy;гой Ордосу анын уулу Нураддиндин (1426–40-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </ins>башкарган) тушунда толук калыптанган. Кут&shy;лук-Темир м-н бирге ''Токтомуш ханга'' кар&shy;шы согуш жүргүзүп, ал өлгөндөн кийин (1399) иш жүзүндө Алтын Ордодогу бийликти өз ко&shy;луна алып, мурдагы Жучу улусуна караган ай&shy;макты акыркы жолу бириктирген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Едигей </ins>болгон. 1406-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Батыш Сибирде Токтомушту өлтүрүп, 1407-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Булгар хандыгына жүрүш уюштурган. Алтын Ордого кайрадан салык төлөтүү үчүн орустарга аттанып барып (1408), Серпухов, Дмитров, Ростов ж. б. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарларды </ins>талкалап, Моск&shy;ваны курчоого алган, бирок багындыра албай кайткан. Алтын Ордодо башталган так талашуу&shy;лардын натыйжасында 1410–12-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Хорезмге ка&shy;чууга аргасыз болгон. Бирок ал жактагы Герат ханы Шахрук тарабынан куулуп чыгып (1414), Сарайчук <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарына </ins>жакын жерде Токтомуштун уул&shy;дары колдуу өлгөн. Түрк тилинде сүйлөгөн элдер (ногой, башкыр, татар, кара калпак) айткан «''Едигей''» эпосунун башкы каарманы. Кыргыз фольклорунда да көп кезигет. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ханы Шахрук тарабынан куулуп чыгып (1414), Сарайчук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-на </del>жакын жерде Токтомуштун уул&shy;дары колдуу өлгөн. Түрк тилинде сүйлөгөн элдер (ногой, башкыр, татар, кара калпак) айткан</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«''Едигей''» эпосунун башкы каарманы. Кыргыз фольклорунда да көп кезигет. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: ''Жирмунский В. М.'' Тюркский георический эпос. Избр. труды. Л., 1974; ''Трепавлов В. В.'' История Но&shy;гайской Орды. М., 2001; ''Селезнев Ю. В.'' Политик и полководец Золотой Орды Эмир Идигу (Едигей). Во&shy;ронеж, 2001. [[Категория:3-том, 172-214 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: ''Жирмунский В. М.'' Тюркский георический эпос. Избр. труды. Л., 1974; ''Трепавлов В. В.'' История Но&shy;гайской Орды. М., 2001; ''Селезнев Ю. В.'' Политик и полководец Золотой Орды Эмир Идигу (Едигей). Во&shy;ронеж, 2001. [[Категория:3-том, 172-214 бб]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Temirkanhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%94%D0%98%D0%93%D0%95%D0%99&diff=21516&oldid=prevvol3>KadyrM, 08:44, 19 Апрель (Чын куран) 2025 карата2025-04-19T08:44:35Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:44, 19 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol3>KadyrMhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%94%D0%98%D0%93%D0%95%D0%99&diff=21657&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-04-19T07:54:39Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:54, 19 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%94%D0%98%D0%93%D0%95%D0%99&diff=21517&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-04-19T07:35:45Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:35, 19 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%94%D0%98%D0%93%D0%95%D0%99&diff=21656&oldid=prevvol3>KadyrM, 01:50, 19 Апрель (Чын куран) 2025 карата2025-04-19T01:50:34Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div>'''ЕДИГЕ&#769;Й , '''И д и г у (1352, кээ бир даректерде<br />
1360–1419/23) – маӊгыт уруусунан чыккан Ак Ордо эмирлеринин бири. «Мунтахаб ат-тауари&shy;хи Муиниди» деген эмгекте Токтомуш хандын колунан каза болгон Балтычак Е-дин атасы экени айтылат. 1396-жылдан Едил (Волга), Жа&shy;йык (Урал) суулары аралыгында өз алдынча бий&shy;лик жүргүзүүгө жетишкен. Е. негиз салган Но&shy;гой Ордосу анын уулу Нураддиндин (1426–40-ж. башкарган) тушунда толук калыптанган. Кут&shy;лук-Темир м-н бирге ''Токтомуш ханга'' кар&shy;шы согуш жүргүзүп, ал өлгөндөн кийин (1399) иш жүзүндө Алтын Ордодогу бийликти өз ко&shy;луна алып, мурдагы Жучу улусуна караган ай&shy;макты акыркы жолу бириктирген Е. болгон. 1406-ж. Батыш Сибирде Токтомушту өлтүрүп, 1407-ж. Булгар хандыгына жүрүш уюштурган. Алтын Ордого кайрадан салык төлөтүү үчүн орустарга аттанып барып (1408), Серпухов, Дмитров, Ростов ж. б. ш-ларды талкалап, Моск&shy;ваны курчоого алган, бирок багындыра албай кайткан. Алтын Ордодо башталган так талашуу&shy;лардын натыйжасында 1410–12-ж. Хорезмге ка&shy;чууга аргасыз болгон. Бирок ал жактагы Герат<br />
ханы Шахрук тарабынан куулуп чыгып (1414), Сарайчук ш-на жакын жерде Токтомуштун уул&shy;дары колдуу өлгөн. Түрк тилинде сүйлөгөн элдер (ногой, башкыр, татар, кара калпак) айткан<br />
«''Едигей''» эпосунун башкы каарманы. Кыргыз фольклорунда да көп кезигет. <br />
<br />
Ад.: ''Жирмунский В. М.'' Тюркский георический эпос. Избр. труды. Л., 1974; ''Трепавлов В. В.'' История Но&shy;гайской Орды. М., 2001; ''Селезнев Ю. В.'' Политик и полководец Золотой Орды Эмир Идигу (Едигей). Во&shy;ронеж, 2001. [[Категория:3-том, 172-214 бб]]<br />
</div>vol3>KadyrM