http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%95%D0%9B%D2%AE%D0%99_%D0%94%D0%90%D0%A8%D0%98 2026-04-23T01:19:53Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%9B%D2%AE%D0%99_%D0%94%D0%90%D0%A8%D0%98&diff=29603&oldid=prev 2025-08-05T05:31:51Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:31, 5 Август (Баш оона) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕЛҮЙ ДАШИ''' (кыт. Чжундэ, 1087–1143) – Елүй Абаозцы тукумунун сегизинчи муундагы өкүлү, Жети-Суудагы Кара <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кытай </del>(Кидан, кытайча Си Ляо) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекетин </del>(1125–1212) негиздөөчү. Улуу Ляо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>чжурчжендер<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>тарабынан талкаланып, бы&amp;shy;тырандыга учураганда Елүй Даши өзүнө жакын 200 чамалуу кишиси <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>алардан качып, Моӊголия&amp;shy;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">га келген</del>. Бул жерде курултай өткөрүп, аны жети аймактагы 18 уруу эл колдоп, ''гурхан'' бо&amp;shy;луп жарыяланган. Елүй Даши  кашкарлык Арслан хан Ахметке каршы жүрүшкө чыгып <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(1128)</del>, Чыгыш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түркстанды өзүнө </del>караткан. Жети-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Сууну </del>басып алуу үчүн биринчи <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жолку аракетин </del>1130-жылы жа&amp;shy;саган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(к. ''Кара Кытай мамлекети'')</del>. Кара кытай&amp;shy;лар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(кидандар) </del>адегенде уйгурлар жашаган жер&amp;shy;лерди ээлеп <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Алтайдын түштүгү)</del>, анан кыргыз&amp;shy;дардын жери (Кем-кемжикут) аркылуу батыш&amp;shy;ка жылууга ниет <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылышат</del>, бирок кыргыз уруу&amp;shy;ларынын катуу каршылыгынан улам 1132-жылы Турпан княздыгына кайтып келүүгө аргасыз бо&amp;shy;лушкан. Ушул жерден башка жолго салып Эмил–Чөйчөк (Чугучак) аймагына жеткен, түрк урууларынан (40 миӊ чатыр) туткун алып, ал жерге Эмил шаарын негиздешкен. Андан Жети-Сууга кол салып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Караханиддердин </del>борбору Баласа&amp;shy;гун шаарын басып алышат (1134). 1137-жылы кара кытайлар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Мавераннахрды'' </del>каратып, Самарканд&amp;shy;га чейин жетишкен. Кавтан талаасындагы со&amp;shy;гушта (1141) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">селжуктардын </del>султаны Санжар башында турган мусулмандарды катуу талка&amp;shy;лашкан. Бирок, Елүй Даши бул жеӊишинен майнап чыгара албай, Жети-Сууга кайтып кеткен. Өз өлкөсүн 20 жылга жакын бийлеп, аны кубат&amp;shy;туу державага айландырууга жетишкен. Беш- Балыкка (Уйгур <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кагандыгынын </del>борборлорунун бири) жакын жерде кара кытайлардын кыргыз&amp;shy;дарга жасаган жортуулу жөнүндө окуялар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Жувей&amp;shy;нинин<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>«Тарих-и-жахангушай» («Дүйнөнү ээлеп алуу тарыхы») деген эмгегинде чагылдырылган.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕЛҮЙ ДАШИ''' (кыт. Чжундэ, 1087–1143) – Елүй Абаозцы тукумунун сегизинчи муундагы өкүлү, Жети-Суудагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Кара <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кытай]] </ins>(Кидан, кытайча Си Ляо) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[мамлекети]]н </ins>(1125–1212) негиздөөчү. Улуу Ляо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>чжурчжендер<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>тарабынан талкаланып, бы&amp;shy;тырандыга учураганда Елүй Даши өзүнө жакын 200 чамалуу кишиси <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>алардан качып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">азыркы [[</ins>Моӊголия<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&amp;shy;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гына аймагына өтүп кеткен</ins>. Бул жерде курултай өткөрүп, аны жети аймактагы 18 уруу эл колдоп, ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>гурхан<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>'' бо&amp;shy;луп жарыяланган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1128-жылы </ins>Елүй Даши  кашкарлык Арслан хан Ахметке каршы жүрүшкө чыгып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Чыгыш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түркстан]]ды </ins>караткан. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Жети-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Суу]]ну </ins>басып алуу үчүн биринчи <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жолу </ins>1130-жылы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аракет </ins>жа&amp;shy;саган. Кара кытай&amp;shy;лар адегенде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Алтайдын түштүгүндөгү </ins>уйгурлар жашаган жер&amp;shy;лерди ээлеп, анан кыргыз&amp;shy;дардын жери (Кем-кемжикут) аркылуу батыш&amp;shy;ка жылууга ниет <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылышкан</ins>, бирок кыргыз уруу&amp;shy;ларынын катуу каршылыгынан улам 1132-жылы Турпан княздыгына кайтып келүүгө аргасыз бо&amp;shy;лушкан. Ушул жерден башка жолго салып Эмил–Чөйчөк (Чугучак) аймагына жеткен, түрк урууларынан (40 миӊ чатыр) туткун алып, ал жерге Эмил шаарын негиздешкен. Андан Жети-Сууга кол салып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Караханиддер]]дин </ins>борбору <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Баласагун|</ins>Баласа&amp;shy;гун<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>шаарын басып алышат (1134). 1137-жылы кара кытайлар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Мавераннахр]]ды </ins>каратып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Самарканд<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&amp;shy;га чейин жетишкен. Кавтан талаасындагы со&amp;shy;гушта (1141) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[селжуктар]]дын </ins>султаны Санжар башында турган мусулмандарды катуу талка&amp;shy;лашкан. Бирок, Елүй Даши бул жеӊишинен майнап чыгара албай, Жети-Сууга кайтып кеткен. Өз өлкөсүн 20 жылга жакын бийлеп, аны кубат&amp;shy;туу державага айландырууга жетишкен. Беш-Балыкка (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Уйгур <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кагандыгы]]нын </ins>борборлорунун бири) жакын жерде кара кытайлардын кыргыз&amp;shy;дарга жасаган жортуулу жөнүндө окуялар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Жувейнинин|</ins>Жувей&amp;shy;нинин<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>«Тарих-и-жахангушай» («Дүйнөнү ээлеп алуу тарыхы») деген эмгегинде чагылдырылган.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &#039;&#039;Пиков Г. Г&#039;&#039;. Западные киданы. Новосибирск, 1989.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &#039;&#039;Пиков Г. Г&#039;&#039;. Западные киданы. Новосибирск, 1989.</div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%9B%D2%AE%D0%99_%D0%94%D0%90%D0%A8%D0%98&diff=21968&oldid=prev 2025-04-25T07:34:02Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:34, 25 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕЛҮЙ ДАШИ''' (кыт. Чжундэ, 1087–1143) – Елүй Абаозцы тукумунун сегизинчи муундагы өкүлү, Жети-Суудагы Кара кытай (Кидан, кытайча Си Ляо) мамлекетин (1125–1212) негиздөөчү. Улуу Ляо ''чжурчжендер'' тарабынан талкаланып, бы&amp;shy;тырандыга учураганда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Е. Д. </del>өзүнө жакын 200</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕЛҮЙ ДАШИ''' (кыт. Чжундэ, 1087–1143) – Елүй Абаозцы тукумунун сегизинчи муундагы өкүлү, Жети-Суудагы Кара кытай (Кидан, кытайча Си Ляо) мамлекетин (1125–1212) негиздөөчү. Улуу Ляо ''чжурчжендер'' тарабынан талкаланып, бы&amp;shy;тырандыга учураганда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Елүй Даши </ins>өзүнө жакын 200 чамалуу кишиси м-н алардан качып, Моӊголия&amp;shy;га келген. Бул жерде курултай өткөрүп, аны жети аймактагы 18 уруу эл колдоп, ''гурхан'' бо&amp;shy;луп жарыяланган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Елүй Даши  </ins>кашкарлык Арслан хан Ахметке каршы жүрүшкө чыгып (1128), Чыгыш Түркстанды өзүнө караткан. Жети-Сууну басып алуу үчүн биринчи жолку аракетин 1130-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>жа&amp;shy;саган (к. ''Кара Кытай мамлекети''). Кара кытай&amp;shy;лар (кидандар) адегенде уйгурлар жашаган жер&amp;shy;лерди ээлеп (Алтайдын түштүгү), анан кыргыз&amp;shy;дардын жери (Кем-кемжикут) аркылуу батыш&amp;shy;ка жылууга ниет кылышат, бирок кыргыз уруу&amp;shy;ларынын катуу каршылыгынан улам 1132-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Турпан княздыгына кайтып келүүгө аргасыз бо&amp;shy;лушкан. Ушул жерден башка жолго салып Эмил–Чөйчөк (Чугучак) аймагына жеткен, түрк урууларынан (40 миӊ чатыр) туткун алып, ал жерге Эмил <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарын </ins>негиздешкен. Андан Жети-Сууга кол салып, Караханиддердин борбору Баласа&amp;shy;гун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарын </ins>басып алышат (1134). 1137-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>кара кытайлар ''Мавераннахрды'' каратып, Самарканд&amp;shy;га чейин жетишкен. Кавтан талаасындагы со&amp;shy;гушта (1141) селжуктардын султаны Санжар башында турган мусулмандарды катуу талка&amp;shy;лашкан. Бирок, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Елүй Даши </ins>бул жеӊишинен майнап чыгара албай, Жети-Сууга кайтып кеткен. Өз өлкөсүн 20 жылга жакын бийлеп, аны кубат&amp;shy;туу державага айландырууга жетишкен. Беш- Балыкка (Уйгур кагандыгынын борборлорунун бири) жакын жерде кара кытайлардын кыргыз&amp;shy;дарга жасаган жортуулу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндө </ins>окуялар ''Жувей&amp;shy;нинин'' «Тарих-и-жахангушай» («Дүйнөнү ээлеп алуу тарыхы») деген эмгегинде чагылдырылган.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чамалуу кишиси м-н алардан качып, Моӊголия&amp;shy;га келген. Бул жерде курултай өткөрүп, аны жети аймактагы 18 уруу эл колдоп, ''гурхан'' бо&amp;shy;луп жарыяланган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Е. Д. </del>кашкарлык Арслан хан Ахметке каршы жүрүшкө чыгып (1128), Чыгыш Түркстанды өзүнө караткан. Жети-Сууну басып алуу үчүн биринчи жолку аракетин 1130-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>жа&amp;shy;саган (к. ''Кара Кытай мамлекети''). Кара кытай&amp;shy;лар (кидандар) адегенде уйгурлар жашаган жер&amp;shy;лерди ээлеп (Алтайдын түштүгү), анан кыргыз&amp;shy;дардын жери (Кем-кемжикут) аркылуу батыш&amp;shy;ка жылууга ниет кылышат, бирок кыргыз уруу&amp;shy;ларынын катуу каршылыгынан улам 1132-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Турпан княздыгына кайтып келүүгө аргасыз бо&amp;shy;лушкан. Ушул жерден башка жолго салып Эмил–Чөйчөк (Чугучак) аймагына жеткен, түрк урууларынан (40 миӊ чатыр) туткун алып, ал жерге Эмил <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-н </del>негиздешкен. Андан Жети-Сууга кол салып, Караханиддердин борбору Баласа&amp;shy;гун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-н </del>басып алышат (1134). 1137-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>кара кытайлар ''Мавераннахрды'' каратып, Самарканд&amp;shy;га чейин жетишкен. Кавтан талаасындагы со&amp;shy;гушта (1141) селжуктардын султаны Санжар</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>башында турган мусулмандарды катуу талка&amp;shy;лашкан. Бирок, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Е. Д. </del>бул жеӊишинен майнап</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чыгара албай, Жети-Сууга кайтып кеткен. Өз</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өлкөсүн 20 жылга жакын бийлеп, аны кубат&amp;shy;туу державага айландырууга жетишкен. Беш- Балыкка (Уйгур кагандыгынын борборлорунун бири) жакын жерде кара кытайлардын кыргыз&amp;shy;дарга жасаган жортуулу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дө </del>окуялар ''Жувей&amp;shy;нинин'' «Тарих-и-жахангушай» («Дүйнөнү ээлеп алуу тарыхы») деген эмгегинде чагылдырылган.  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: ''Пиков Г. Г''. Западные киданы. Новосибирск, 1989. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Т. Жуманалиев.'' [[Категория:3-том, 172-214 бб]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: ''Пиков Г. Г''. Западные киданы. Новосибирск, 1989.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''Т. Жуманалиев.'' </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:3-том, 172-214 бб]]</ins></div></td></tr> </table>

Temirkan http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%9B%D2%AE%D0%99_%D0%94%D0%90%D0%A8%D0%98&diff=21532&oldid=prev 2025-04-19T08:44:35Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:44, 19 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

vol3>KadyrM http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%9B%D2%AE%D0%99_%D0%94%D0%90%D0%A8%D0%98&diff=21673&oldid=prev 2025-04-19T07:54:39Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:54, 19 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%9B%D2%AE%D0%99_%D0%94%D0%90%D0%A8%D0%98&diff=21533&oldid=prev 2025-04-19T07:35:46Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:35, 19 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%95%D0%9B%D2%AE%D0%99_%D0%94%D0%90%D0%A8%D0%98&diff=21672&oldid=prev 2025-04-19T01:50:34Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ЕЛҮЙ ДАШИ&#039;&#039;&#039; (кыт. Чжундэ, 1087–1143) – Елүй Абаозцы тукумунун сегизинчи муундагы өкүлү, Жети-Суудагы Кара кытай (Кидан, кытайча Си Ляо) мамлекетин (1125–1212) негиздөөчү. Улуу Ляо &#039;&#039;чжурчжендер&#039;&#039; тарабынан талкаланып, бы&amp;shy;тырандыга учураганда Е. Д. өзүнө жакын 200<br /> чамалуу кишиси м-н алардан качып, Моӊголия&amp;shy;га келген. Бул жерде курултай өткөрүп, аны жети аймактагы 18 уруу эл колдоп, &#039;&#039;гурхан&#039;&#039; бо&amp;shy;луп жарыяланган. Е. Д. кашкарлык Арслан хан Ахметке каршы жүрүшкө чыгып (1128), Чыгыш Түркстанды өзүнө караткан. Жети-Сууну басып алуу үчүн биринчи жолку аракетин 1130-ж. жа&amp;shy;саган (к. &#039;&#039;Кара Кытай мамлекети&#039;&#039;). Кара кытай&amp;shy;лар (кидандар) адегенде уйгурлар жашаган жер&amp;shy;лерди ээлеп (Алтайдын түштүгү), анан кыргыз&amp;shy;дардын жери (Кем-кемжикут) аркылуу батыш&amp;shy;ка жылууга ниет кылышат, бирок кыргыз уруу&amp;shy;ларынын катуу каршылыгынан улам 1132-ж. Турпан княздыгына кайтып келүүгө аргасыз бо&amp;shy;лушкан. Ушул жерден башка жолго салып Эмил–Чөйчөк (Чугучак) аймагына жеткен, түрк урууларынан (40 миӊ чатыр) туткун алып, ал жерге Эмил ш-н негиздешкен. Андан Жети-Сууга кол салып, Караханиддердин борбору Баласа&amp;shy;гун ш-н басып алышат (1134). 1137-ж. кара кытайлар &#039;&#039;Мавераннахрды&#039;&#039; каратып, Самарканд&amp;shy;га чейин жетишкен. Кавтан талаасындагы со&amp;shy;гушта (1141) селжуктардын султаны Санжар<br /> башында турган мусулмандарды катуу талка&amp;shy;лашкан. Бирок, Е. Д. бул жеӊишинен майнап<br /> чыгара албай, Жети-Сууга кайтып кеткен. Өз<br /> өлкөсүн 20 жылга жакын бийлеп, аны кубат&amp;shy;туу державага айландырууга жетишкен. Беш- Балыкка (Уйгур кагандыгынын борборлорунун бири) жакын жерде кара кытайлардын кыргыз&amp;shy;дарга жасаган жортуулу ж-дө окуялар &#039;&#039;Жувей&amp;shy;нинин&#039;&#039; «Тарих-и-жахангушай» («Дүйнөнү ээлеп алуу тарыхы») деген эмгегинде чагылдырылган. <br /> <br /> Ад.: &#039;&#039;Пиков Г. Г&#039;&#039;. Западные киданы. Новосибирск, 1989. &#039;&#039;Т. Жуманалиев.&#039;&#039; [[Категория:3-том, 172-214 бб]]<br /> </div>

vol3>KadyrM