http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%96%D0%90%D0%91%D0%93%D0%A3 ЖАБГУ - Түзөтүүлөр тарыхы 2026-06-08T14:26:55Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%91%D0%93%D0%A3&diff=80900&oldid=prev Турганбаев Элебай, 03:08, 2 Июнь (Кулжа) 2026 карата 2026-06-02T03:08:25Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:08, 2 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху, еху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;-кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. 618-жылы Тун-жабгу каган (618–630) башында турган түрктөр Сасаниддерди жеңгенден кийин  өзүнүн улуу уулу Тарду-шадды Тохарстанга (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]], [[Тохарлар]]) жабгу (йабгу, yabgu) кылып дайындаган жана ал жерди 27 аймакка бөлүп, алардын башкаруучуларын бир Жабгуга  б. а. түрк каганына баш ийдирген. 630-жылы Орто Азияга келген [[Сюань Цзан]]дын маалыматында түрктөрдүн каганы Еху-кэхан (Йабгу-каган) деп аталган. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) «Йавгу» [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы бир шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху, еху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;-кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. 618-жылы Тун-жабгу каган (618–630) башында турган түрктөр Сасаниддерди жеңгенден кийин  өзүнүн улуу уулу Тарду-шадды Тохарстанга (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]], [[Тохарлар]]) жабгу (йабгу, yabgu) кылып дайындаган жана ал жерди 27 аймакка бөлүп, алардын башкаруучуларын бир Жабгуга  б. а. түрк каганына баш ийдирген. 630-жылы Орто Азияга келген [[Сюань Цзан]]дын маалыматында түрктөрдүн каганы Еху-кэхан (Йабгу-каган) деп аталган. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Мындай наамды ислам динин кабыл алгандан кийин түрк урууларынын башчысына берилген</ins>. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) «Йавгу» [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы бир шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Julien S. Memoires sur les contrees accidentales. Traduites du Sanskrit en chinois en l&#039;an 068 par Hiouen Thsang. Paris, 1857-1858, Т. 2; Chavannes E. Documents sur les Tou-Kiue (Turks) occidentaux. /Сборник трудов Орхонской экспедиции, вып. 6. СПб., 1903; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964; Махмуд ал-Кашгари. Диван Лугат ат-Турк (ДЛТ). /Пер., предисл. и коммент. З.-А. М. Ауэзовой. А., 2005.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Julien S. Memoires sur les contrees accidentales. Traduites du Sanskrit en chinois en l&#039;an 068 par Hiouen Thsang. Paris, 1857-1858, Т. 2; Chavannes E. Documents sur les Tou-Kiue (Turks) occidentaux. /Сборник трудов Орхонской экспедиции, вып. 6. СПб., 1903; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964; Махмуд ал-Кашгари. Диван Лугат ат-Турк (ДЛТ). /Пер., предисл. и коммент. З.-А. М. Ауэзовой. А., 2005.  </div></td></tr> </table> Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%91%D0%93%D0%A3&diff=80872&oldid=prev Турганбаев Элебай, 07:48, 1 Июнь (Кулжа) 2026 карата 2026-06-01T07:48:43Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:48, 1 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху, еху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. 618-жылы Тун-жабгу каган (618–630) башында турган түрктөр Сасаниддерди жеңгенден кийин  өзүнүн улуу уулу Тарду-шадды Тохарстанга (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]], [[Тохарлар]]) жабгу (йабгу, yabgu) кылып дайындаган жана ал жерди 27 аймакка бөлүп, алардын башкаруучуларын бир Жабгуга  б. а. түрк каганына баш ийдирген. 630-жылы Орто Азияга келген [[Сюань Цзан]]дын маалыматында түрктөрдүн каганы Еху-кэхан (Йабгу-каган) деп аталган. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы бир шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху, еху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</ins>кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. 618-жылы Тун-жабгу каган (618–630) башында турган түрктөр Сасаниддерди жеңгенден кийин  өзүнүн улуу уулу Тарду-шадды Тохарстанга (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]], [[Тохарлар]]) жабгу (йабгу, yabgu) кылып дайындаган жана ал жерди 27 аймакка бөлүп, алардын башкаруучуларын бир Жабгуга  б. а. түрк каганына баш ийдирген. 630-жылы Орто Азияга келген [[Сюань Цзан]]дын маалыматында түрктөрдүн каганы Еху-кэхан (Йабгу-каган) деп аталган. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«Йавгу» </ins>[[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы бир шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Julien S. Memoires sur les contrees accidentales. Traduites du Sanskrit en chinois en l&#039;an 068 par Hiouen Thsang. Paris, 1857-1858, Т. 2; Chavannes E. Documents sur les Tou-Kiue (Turks) occidentaux. /Сборник трудов Орхонской экспедиции, вып. 6. СПб., 1903; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964; Махмуд ал-Кашгари. Диван Лугат ат-Турк (ДЛТ). /Пер., предисл. и коммент. З.-А. М. Ауэзовой. А., 2005.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Julien S. Memoires sur les contrees accidentales. Traduites du Sanskrit en chinois en l&#039;an 068 par Hiouen Thsang. Paris, 1857-1858, Т. 2; Chavannes E. Documents sur les Tou-Kiue (Turks) occidentaux. /Сборник трудов Орхонской экспедиции, вып. 6. СПб., 1903; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964; Махмуд ал-Кашгари. Диван Лугат ат-Турк (ДЛТ). /Пер., предисл. и коммент. З.-А. М. Ауэзовой. А., 2005.  </div></td></tr> </table> Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%91%D0%93%D0%A3&diff=80871&oldid=prev Турганбаев Элебай, 05:34, 1 Июнь (Кулжа) 2026 карата 2026-06-01T05:34:27Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:34, 1 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху, еху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. 618-жылы Тун-жабгу каган (618–630) башында турган түрктөр Сасаниддерди жеңгенден кийин  өзүнүн улуу уулу Тарду-шадды Тохарстанга (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]], [[Тохарлар]]) жабгу (йабгу, yabgu) кылып дайындаган жана ал жерди 27 аймакка бөлүп, алардын башкаруучуларын бир Жабгуга  б. а. түрк каганына баш ийдирген. 630-жылы Орто Азияга келген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Сюаньцзандын </del>маалыматында түрктөрдүн каганы Еху-кэхан (Йабгу-каган) деп аталган. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы бир шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху, еху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. 618-жылы Тун-жабгу каган (618–630) башында турган түрктөр Сасаниддерди жеңгенден кийин  өзүнүн улуу уулу Тарду-шадды Тохарстанга (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]], [[Тохарлар]]) жабгу (йабгу, yabgu) кылып дайындаган жана ал жерди 27 аймакка бөлүп, алардын башкаруучуларын бир Жабгуга  б. а. түрк каганына баш ийдирген. 630-жылы Орто Азияга келген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Сюань Цзан]]дын </ins>маалыматында түрктөрдүн каганы Еху-кэхан (Йабгу-каган) деп аталган. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы бир шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Julien S. Memoires sur les contrees accidentales. Traduites du Sanskrit en chinois en l&#039;an 068 par Hiouen Thsang. Paris, 1857-1858, Т. 2; Chavannes E. Documents sur les Tou-Kiue (Turks) occidentaux. /Сборник трудов Орхонской экспедиции, вып. 6. СПб., 1903; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964; Махмуд ал-Кашгари. Диван Лугат ат-Турк (ДЛТ). /Пер., предисл. и коммент. З.-А. М. Ауэзовой. А., 2005.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Julien S. Memoires sur les contrees accidentales. Traduites du Sanskrit en chinois en l&#039;an 068 par Hiouen Thsang. Paris, 1857-1858, Т. 2; Chavannes E. Documents sur les Tou-Kiue (Turks) occidentaux. /Сборник трудов Орхонской экспедиции, вып. 6. СПб., 1903; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964; Махмуд ал-Кашгари. Диван Лугат ат-Турк (ДЛТ). /Пер., предисл. и коммент. З.-А. М. Ауэзовой. А., 2005.  </div></td></tr> </table> Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%91%D0%93%D0%A3&diff=80861&oldid=prev Турганбаев Элебай, 03:30, 1 Июнь (Кулжа) 2026 карата 2026-06-01T03:30:12Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:30, 1 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху, еху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. 618-жылы Тун-жабгу каган (618–630) башында турган түрктөр Сасаниддерди жеңгенден кийин  өзүнүн улуу уулу Тарду-шадды Тохарстанга (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]], [[Тохарлар]]) жабгу (йабгу, yabgu) кылып дайындаган жана ал жерди 27 аймакка бөлүп, алардын башкаруучуларын бир Жабгуга  б. а. түрк каганына баш ийдирген. 630-жылы Орто Азияга келген Сюаньцзандын маалыматында түрктөрдүн каганы Еху-кэхан (Йабгу-каган) деп аталган. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху, еху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. 618-жылы Тун-жабгу каган (618–630) башында турган түрктөр Сасаниддерди жеңгенден кийин  өзүнүн улуу уулу Тарду-шадды Тохарстанга (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]], [[Тохарлар]]) жабгу (йабгу, yabgu) кылып дайындаган жана ал жерди 27 аймакка бөлүп, алардын башкаруучуларын бир Жабгуга  б. а. түрк каганына баш ийдирген. 630-жылы Орто Азияга келген Сюаньцзандын маалыматында түрктөрдүн каганы Еху-кэхан (Йабгу-каган) деп аталган. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бир </ins>шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Julien S. Memoires sur les contrees accidentales. Traduites du Sanskrit en chinois en l'an 068 par Hiouen Thsang. Paris, 1857-1858, Т. 2; Chavannes E. Documents sur les Tou-Kiue (Turks) occidentaux. /Сборник трудов Орхонской экспедиции, вып. 6. СПб., 1903; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Julien S. Memoires sur les contrees accidentales. Traduites du Sanskrit en chinois en l'an 068 par Hiouen Thsang. Paris, 1857-1858, Т. 2; Chavannes E. Documents sur les Tou-Kiue (Turks) occidentaux. /Сборник трудов Орхонской экспедиции, вып. 6. СПб., 1903; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">; Махмуд ал-Кашгари. Диван Лугат ат-Турк (ДЛТ). /Пер., предисл. и коммент. З.-А. М. Ауэзовой. А., 2005</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;i&gt;Т. Жуманалиев.&lt;/i&gt;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;i&gt;Т. Жуманалиев.&lt;/i&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 215-326 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 215-326 бб]]</div></td></tr> </table> Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%91%D0%93%D0%A3&diff=80860&oldid=prev Турганбаев Элебай, 03:27, 1 Июнь (Кулжа) 2026 карата 2026-06-01T03:27:54Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:27, 1 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type=&#039;title&#039;&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху, еху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. 618-жылы Тун-жабгу каган (618–630) башында турган түрктөр Сасаниддерди жеңгенден кийин  өзүнүн улуу уулу Тарду-шадды Тохарстанга (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]], [[Тохарлар]]) жабгу (йабгу, yabgu) кылып дайындаган жана ал жерди 27 аймакка бөлүп, алардын башкаруучуларын бир Жабгуга  б. а. түрк каганына баш ийдирген. 630-жылы Орто Азияга келген Сюаньцзандын маалыматында түрктөрдүн каганы Еху-кэхан (Йабгу-каган) деп аталган. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type=&#039;title&#039;&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху, еху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. 618-жылы Тун-жабгу каган (618–630) башында турган түрктөр Сасаниддерди жеңгенден кийин  өзүнүн улуу уулу Тарду-шадды Тохарстанга (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]], [[Тохарлар]]) жабгу (йабгу, yabgu) кылып дайындаган жана ал жерди 27 аймакка бөлүп, алардын башкаруучуларын бир Жабгуга  б. а. түрк каганына баш ийдирген. 630-жылы Орто Азияга келген Сюаньцзандын маалыматында түрктөрдүн каганы Еху-кэхан (Йабгу-каган) деп аталган. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;i&gt;Бернштам А</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Н&lt;/i&gt;</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Социально</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">экономической</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Julien S</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Memoires sur les contrees accidentales. Traduites du Sanskrit en chinois en l'an 068 par Hiouen Thsang</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Paris, 1857</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1858, Т</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2; Chavannes E</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Documents sur les Tou-Kiue (Turks) occidentaux</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/Сборник трудов Орхонской экспедиции</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">вып</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">СПб</ins>., <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1903</ins>; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">строй орхоно-енисейских тюрок VI–VIII веков</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">; Л</del>., <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1946; &lt;i&gt;Малов С&lt;/i&gt;</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Памятники древнетюркской письменности</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Тексты и исследования, М.; Л</del>., <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1951</del>; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964.  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;i&gt;Т. Жуманалиев.&lt;/i&gt;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;i&gt;Т. Жуманалиев.&lt;/i&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 215-326 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 215-326 бб]]</div></td></tr> </table> Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%91%D0%93%D0%A3&diff=80855&oldid=prev Турганбаев Элебай, 02:42, 1 Июнь (Кулжа) 2026 карата 2026-06-01T02:42:23Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:42, 1 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража</del>. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«шеху» </del>түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында (кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) колдонулган жогорку наамдардын бири. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«шеху, еху» </ins>түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. 618-жылы Тун-жабгу каган (618–630) башында турган түрктөр Сасаниддерди жеңгенден кийин  өзүнүн улуу уулу Тарду-шадды Тохарстанга (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]], [[Тохарлар]]) жабгу (йабгу, yabgu) кылып дайындаган жана ал жерди 27 аймакка бөлүп, алардын башкаруучуларын бир Жабгуга  б. а. түрк каганына баш ийдирген. 630-жылы Орто Азияга келген Сюаньцзандын маалыматында түрктөрдүн каганы Еху-кэхан (Йабгу-каган) деп аталган. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража</ins>. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &lt;i&gt;Бернштам А. Н&lt;/i&gt;. Социально-экономической</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &lt;i&gt;Бернштам А. Н&lt;/i&gt;. Социально-экономической</div></td></tr> </table> Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%91%D0%93%D0%A3&diff=80854&oldid=prev Турганбаев Элебай, 01:59, 1 Июнь (Кулжа) 2026 карата 2026-06-01T01:59:53Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">01:59, 1 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында колдонулган жогорку наамдардын бири. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(кара: [[Улуу Түрк кагандыгы]]) </ins>колдонулган жогорку наамдардын бири. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) ал шаарга жакын жердеги ашуу дагы «Йавгу арт» деп аталган.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &lt;i&gt;Бернштам А. Н&lt;/i&gt;. Социально-экономической</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &lt;i&gt;Бернштам А. Н&lt;/i&gt;. Социально-экономической</div></td></tr> </table> Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%91%D0%93%D0%A3&diff=80853&oldid=prev Турганбаев Элебай, 01:50, 1 Июнь (Кулжа) 2026 карата 2026-06-01T01:50:51Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">01:50, 1 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында колдонулган жогорку наамдардын бири. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара:[[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ал шаарга жакын жердеги ашуу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">да </del>«Йавгу арт» деп аталган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ,&lt;/b&gt; йавгу  – 1) байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгында колдонулган жогорку наамдардын бири. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара: [[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган кызматтык даража. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху» түрүндө кезигет. Айрым окумуштуулардын пикиринде алгач бул термин юэчжи-эфталиттердин (кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]) мезгилинде колдонулган. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулуп, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын [[БУМЫН|Бу&amp;shy;мын каган]]дын мезгилинде [[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгы]]нын башчысы [[ИСТЕМИ|Истеми]] алып жүргөн. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан жабгу жана шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">([[«ДИВАН ЛУГАТ-ИТ-ТҮРК»|Диван лугат ит-түрк]]) </ins>ал шаарга жакын жердеги ашуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дагы </ins>«Йавгу арт» деп аталган.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &lt;i&gt;Бернштам А. Н&lt;/i&gt;. Социально-экономической</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &lt;i&gt;Бернштам А. Н&lt;/i&gt;. Социально-экономической</div></td></tr> </table> Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%91%D0%93%D0%A3&diff=80846&oldid=prev Турганбаев Элебай, 01:18, 1 Июнь (Кулжа) 2026 карата 2026-06-01T01:18:51Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">01:18, 1 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ&lt;/b&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(кытайча шеху</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </del>байыркы Түрк каган&amp;shy;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыгындагы </del>жогорку <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">наам ж-а </del>кызматтык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">абал</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кээ бир </del>окумуштуулардын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">пикирине караганда иран этимологиясына байланышып, </del>юэчжи (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кушан</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> эфталиттерге тийиштүү болгон</del>. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">колдонулган</del>, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын Бу&amp;shy;мын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кагандын </del>мезгилинде Батыш Түрк каган&amp;shy;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыгынын </del>башчысы Истеми алып жүргөн<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Жабгу Түрк кагандыгында бийлик даражасы боюнча би&amp;shy;ринчи орунду ээлеген</del>. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жабгу ж-а </del>шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">,</ins>&lt;/b&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">йавгу  – 1</ins>) байыркы Түрк каган&amp;shy;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыгында колдонулган </ins>жогорку <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">наамдардын бири. [[Махмуд Кашгари]] боюнча хандан (кара:[[КАГАН|Каган]]) эки баскыч төмөн турган </ins>кызматтык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">даража. Байыркы [[КЫТАЙ ТАРЫХЫЙ ДАРЕКТЕРИ|Кытай тарыхый даректери]]нде «шеху» түрүндө кезигет</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Айрым </ins>окумуштуулардын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">пикиринде алгач бул термин </ins>юэчжи<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-эфталиттердин </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кара: [[КУШАН ПАДЫШАЛЫГЫ|Кушан падышалыгы]]</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мезгилинде колдонулган</ins>. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан Жабгу деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">колдонулуп</ins>, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. Жабгу наамын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[БУМЫН|</ins>Бу&amp;shy;мын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">каган]]дын </ins>мезгилинде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[БАТЫШ ТҮРК КАГАНДЫГЫ|</ins>Батыш Түрк каган&amp;shy;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дыгы]]нын </ins>башчысы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ИСТЕМИ|</ins>Истеми<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>алып жүргөн. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жабгу жана </ins>шадылар дайындалып, эреже боюнча алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. 2) [[БАРСКАН шаары|Барскандын]] жанындагы шаардын аталышы. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө ал шаарга жакын жердеги ашуу да «Йавгу арт» деп аталган</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &lt;i&gt;Бернштам А. Н&lt;/i&gt;. Социально-экономической</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &lt;i&gt;Бернштам А. Н&lt;/i&gt;. Социально-экономической</div></td></tr> </table> Турганбаев Элебай http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%91%D0%93%D0%A3&diff=23159&oldid=prev Temirkan, 03:59, 30 Апрель (Чын куран) 2025 карата 2025-04-30T03:59:09Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:59, 30 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ&lt;/b&gt; (кытайча шеху) – байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгындагы жогорку наам ж-а кызматтык абал. Кээ бир окумуштуулардын пикирине караганда иран этимологиясына байланышып, юэчжи (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ку-</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖАБГУ&lt;/b&gt; (кытайча шеху) – байыркы Түрк каган&amp;shy;дыгындагы жогорку наам ж-а кызматтык абал. Кээ бир окумуштуулардын пикирине караганда иран этимологиясына байланышып, юэчжи (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кушан</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>эфталиттерге тийиштүү болгон. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жабгу </ins>деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулган, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жабгу </ins>наамын Бу&amp;shy;мын кагандын мезгилинде Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгынын башчысы Истеми алып жүргөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жабгу </ins>Түрк кагандыгында бийлик даражасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>би&amp;shy;ринчи орунду ээлеген. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жабгу </ins>ж-а шадылар дайындалып, эреже <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шан</del>)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </del>эфталиттерге тийиштүү болгон. Баштап&amp;shy;кы маанисинде yavuga (yam – жетектөө, баш&amp;shy;каруу), ошондуктан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ж. </del>деген сөз адегенде сак&amp;shy;кушандарда ат атооч катары колдонулган, ки&amp;shy;йин наамды билдирип калган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ж. </del>наамын Бу&amp;shy;мын кагандын мезгилинде Батыш Түрк каган&amp;shy;дыгынын башчысы Истеми алып жүргөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ж. </del>Түрк кагандыгында бийлик даражасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>би&amp;shy;ринчи орунду ээлеген. Бийликтин жогорку бас&amp;shy;кычында кагандын эң жакын жардамчылары катары кагандын балдарынан же туугандары&amp;shy;нан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ж. </del>ж-а шадылар дайындалып, эреже <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>алар аскердин сол же оң канатына башчылык кылышкан.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &lt;i&gt;Бернштам А. Н&lt;/i&gt;. Социально-экономической</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &lt;i&gt;Бернштам А. Н&lt;/i&gt;. Социально-экономической</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>строй орхоно-енисейских тюрок VI–VIII веков. М.; Л., 1946; &lt;i&gt;Малов С&lt;/i&gt;. Памятники древнетюркской письменности. Тексты и исследования, М.; Л., 1951; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;i&gt;Т. Жуманалиев.&lt;/i&gt; [[Категория:3-том, 215-326 бб]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>строй орхоно-енисейских тюрок VI–VIII веков. М.; Л., 1946; &lt;i&gt;Малов С&lt;/i&gt;. Памятники древнетюркской письменности. Тексты и исследования, М.; Л., 1951; &lt;i&gt;Кляшторный С. Г.&lt;/i&gt; Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;i>Т. Жуманалиев.&lt;/i> </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:3-том, 215-326 бб]]</ins></div></td></tr> </table> Temirkan