ЖАЙЫЛ РАЙОНУ - Түзөтүүлөр тарыхы

Begay, 06:06, 25 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-25T06:06:35Z

← Мурунку нускасы		06:06, 25 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖАЙЫЛ РАЙОНУ</b> – Чүй облусундагы административдик-аймактык бирдик (1993-жылга чейин Калинин району). 1927-жылы уюшулган. Чыгышынан Москва, батышынан Панфилов, түштүгүнөн Суусамыр өрөөнүндөгү Суусамыр айыл округу, Нарын облусу, түштүк-батышынан бир аз бөлүгү Талас облусу, түндүгүнөн Казакстан ~~м-н~~ чектешет. Аянты 3,2 миң <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы ~~114~~,8 миң (~~2022~~), Кара-Балта шаарынын калкын кошкондо. Райондо 1 шаар, 13 айыл аймагы, 36 кыштак бар. Борбору – Кара-Балта шаары. Райондун аймагын негизинен Чүй өрөөнү (деңиз деңгээлинен 500–1000 <i>м</i> бийиктикте) ~~ж-а~~ Кыргыз Ала-Тоосунун түндүк капталы (эң бийик жери 4442 <i>м</i>) ~~ж-а~~ Суусамыр өрөөнүнүн эл отурукташкан түштүк бөлүгү (2000–2400 <i>м</i>) ээлейт. Жери тоолуу, түздүктүү болуп бөлүнөт. Кен байлыктары: курулуш материалдары, минералдуу булактар. Климаты континенттик, январдын орточо ~~темп~~расы Чүй өрөөнүндө –7,7°С, июлда 23,5°С, Суусамырда январдыкы –22,3°С, июлдуку 13,5°С. Жылдык жаан-чачыны өрөөндө 430 <i>мм</i>, тоолордо 600–800 <i>мм</i>ге, Суусамыр өрөөнүндө 376 <i>мм</i>ге чейин. Ири суулары: Чүй, Кара-Балта, Суусамыр, Батыш Каракол. Капчыгайларындагы суу жээктеринде бөрү карагат, чычырканак, ит мурун, тал, байтерек ~~ж. б-дан~~ турган бадалдуу токой, тоо капталдарында арча кездешет. Айдоо аянтына айлана элек айрым жерлеринде бетеге, шыбак өсөт. Өрөөндөрдө боз, тоо ~~капталдарында~~ кара күрөң ~~ж-а~~ кара, Суусамыр өрөөнүндө коңур топурактар басымдуу. Райондо жашаган калктын 44,5%и шаарда (Кара-Балтада), калган 55,5%и айыл-кыштактарда жашайт. Жалпы калктын 47,4%ин эркектер, 56,2%ин аялдар түзөт. Негизинен кыргыз (48,3%), орус (38,9%), ошондой эле украин (5,6%), казак (2,2%), корей (1,9%), немис (1,9%) ~~ж. б.~~ улуттар жашайт. Калктын орточо жыштыгы: 1 <i>км</i><sup>2 </sup>жерге 29 адам (облуста 37) туура келет. Жалпы калктын 30,5%и (28,7 миң) 16 жашка чейинки жаштар, 15,5%и (24,6 миң) эмгек жашынан өткөндөр, 54,0%и (50,8 миң) эмгек курагындагылар. Эмгек курагындагылардын 32,6%и айыл чарбасында, 20,1%и өнөр жайда, 10,9%и соодада, 4,3%и транспорт ~~ж-а~~ байланышта, 3,9%и курулушта, 11,9%и саламаттык сактоодо ~~ж-а~~ билим берүүдө ж. б. тармактарда эмгектенет.<br>Жайыл району – республикадагы өнөр жайы өнүккөн региондун бири. Уран ~~ж-а~~ алтын концентраттарын тазалоочу, кант, ун, нан, сүт, консерва, электр-техникалык буюмдар, спирт, кийим тигүү ~~ж. б.~~ өнөр жай продукцияларын чыгаруучу ишканалары бар. Өнөр жай ишканалары негизинен Кара-Балта шаарында жайгашкан. Алар: «Кыргызалтын» ~~АКтын~~ «Афинаж өндүрүү» филиалы (2006-жылы 9025,8 млн сомдук продукция өндүргөн), «Кара-Балта спирт заводу» мамлекеттик ишканасы (217,0 млн сом), «Кара- Балта тоо-кен комбинаты» АК (124,8 млн сом),		<b type='title'>ЖАЙЫЛ РАЙОНУ</b> – Чүй облусундагы административдик-аймактык бирдик (1993-жылга чейин Калинин району). 1927-жылы уюшулган. Чыгышынан Москва, батышынан Панфилов, түштүгүнөн Суусамыр өрөөнүндөгү Суусамыр айыл округу, Нарын облусу, түштүк-батышынан бир аз бөлүгү Талас облусу, түндүгүнөн Казакстан менен чектешет. Аянты 3,2 миң <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы 115,6 миң (2023), Кара-Балта шаарынын калкын кошкондо. Райондо 1 шаар, 13 айыл аймагы, 36 кыштак бар. Борбору – Кара-Балта шаары. Райондун аймагын негизинен Чүй өрөөнү (деңиз деңгээлинен 500–1000 <i>м</i> бийиктикте) жана Кыргыз Ала-Тоосунун түндүк капталы (эң бийик жери 4442 <i>м</i>) жана Суусамыр өрөөнүнүн эл отурукташкан түштүк бөлүгү (2000–2400 <i>м</i>) ээлейт. Жери тоолуу, түздүктүү болуп бөлүнөт. Кен байлыктары: курулуш материалдары, минералдуу булактар. Климаты континенттик, январдын орточо температурасы Чүй өрөөнүндө –7,7°С, июлда 23,5°С, Суусамырда январдыкы –22,3°С, июлдуку 13,5°С. Жылдык жаан-чачыны өрөөндө 430 <i>мм</i>, тоолордо 600–800 <i>мм</i>ге, Суусамыр өрөөнүндө 376 <i>мм</i>ге чейин. Ири суулары: Чүй, Кара-Балта, Суусамыр, Батыш Каракол. Капчыгайларындагы суу жээктеринде бөрү карагат, чычырканак, ит мурун, тал, байтерек жана башкалардан турган бадалдуу токой, тоо капталдарында арча кездешет. Айдоо аянтына айлана элек айрым жерлеринде бетеге, шыбак өсөт. Өрөөндөрдө боз, тоо капталдарында кара күрөң жана кара, Суусамыр өрөөнүндө коңур топурактар басымдуу. Райондо жашаган калктын 44,5%и шаарда (Кара-Балтада), калган 55,5%и айыл-кыштактарда жашайт. Жалпы калктын 47,4%ин эркектер, 56,2%ин аялдар түзөт. Негизинен кыргыз (48,3%), орус (38,9%), ошондой эле украин (5,6%), казак (2,2%), корей (1,9%), немис (1,9%) жана башка улуттар жашайт. Калктын орточо жыштыгы: 1 <i>км</i><sup>2 </sup>жерге 29 адам (облуста 37) туура келет. Жалпы калктын 30,5%и (28,7 миң) 16 жашка чейинки жаштар, 15,5%и (24,6 миң) эмгек жашынан өткөндөр, 54,0%и (50,8 миң) эмгек курагындагылар. Эмгек курагындагылардын 32,6%и айыл чарбасында, 20,1%и өнөр жайда, 10,9%и соодада, 4,3%и транспорт жана байланышта, 3,9%и курулушта, 11,9%и саламаттык сактоодо жана билим берүүдө ж. б. тармактарда эмгектенет.<br>Жайыл району – республикадагы өнөр жайы өнүккөн региондун бири. Уран жана алтын концентраттарын тазалоочу, кант, ун, нан, сүт, консерва, электр-техникалык буюмдар, спирт, кийим тигүү жана башка өнөр жай продукцияларын чыгаруучу ишканалары бар. Өнөр жай ишканалары негизинен Кара-Балта шаарында жайгашкан. Алар: «Кыргызалтын» акционердик коомунун «Афинаж өндүрүү» филиалы (2006-жылы 9025,8 млн сомдук продукция өндүргөн), «Кара-Балта спирт заводу» мамлекеттик ишканасы (217,0 млн сом), «Кара-Балта тоо-кен комбинаты» акционердик коому (124,8 млн сом), «Кара-Балта СЭЗ» (64,5 млн сом), «Кара-Балта арагы» (42,1 млн сом), «Кара-Балта килем» (4,5 млн сом) жоопкерчилиги чектелген коомдору «Кара-Балта нан заво-[[File:ЖАЙЫЛ РАЙОНУ14.png \| thumb \| none]]
	«Кара-Балта СЭЗ» (64,5 млн сом), «Кара-Балта арагы» (42,1 млн сом), «Кара-Балта килем» (4,5 млн сом) ~~ЖЧКлары~~ «Кара-Балта нан заво-[[File:ЖАЙЫЛ РАЙОНУ14.png \| thumb \| none]]		ду» акционердик коому (2,8 млн сом) ж. б. Райондо 2005-жылы 10,0 млрд сомдук (облустун 55,9%) өнөр жай продукциясы өндүрүлгөн. Айыл чарбага жарактуу 231,9 миң <i>га</i> жердин (облустагы айыл чарбага жарактуу жердин 17,5%и) 80 миң <i>га</i>сы айдоо аянты (18,8%), анын ичинде сугат жери 38,2 миң <i>га</i> (13,8%), кайрак жери 41,5 миң <i>га</i> (28,3%), көп жылдык бак-дарак аянты 0,9 миң <i>га</i> (11,3%), чабынды 1,2 миң <i>га</i>, жайыт 149,8 миң <i>га</i> (облустагы жайыттардын 17,2%и). Айдоо жерлерге дан эгиндери, техникалык өсүмдүктөр – кант кызылча, көк чай чөп, ажгон, тоют өсүмдүктөрү, картөшкө жана бакча өсүмдүктөрү эгилет. 2005-жылы 23,0 миң уй, 55,0 миң кой-эчки, 7,0 миң жылкы, 14,9 миң чочко, 19,0 миң үй кушу болгон. Райондо 2006-жылы 10,1 миң т эт (тирүүлөй салмакта), 32,3 миң т чийки сүт, 8,9 млн даана жумуртка, 145 т жүн өндүрүлүп, 99,7 миң т дан эгиндери жана дан-буурчак, 21,6 миң т картөшкө, 24,0 миң т жашылча, 24,8 миң т кант кызылча жана 2,8 миң т мөмө-жемиш жыйналган. Райондун аймагы аркылуу Чалдыбар – Бишкек – Балыкчы темир жана автомобиль жолдору, ошондой эле Бишкек – Ош (Төө-Ашуу тешкен тоосу аркылуу) автомобиль жолу өтөт. Райондо автомобиль транспорту менен 2006-жылы 1,0 млн т жүк ташылып, жүргүнчү ташуунун жүгүртүлүшү 147,4 млн жүргүнчү-километрге жеткен. Райондо калкка көрсөтүлүүчү тейлөөлөрдүн жалпы көлөмү 368,7 млн сомду түзгөн (облустукунун 14,2%и).<br>Райондо жалпы билим берүүчү 25 мектеп (16 орто, 5 толук эмес орто, 4 башталгыч мектеп), 32 китепкана, 25 клуб жана маданият үйлөрү иштеген. Калктын саламаттыгын сактоодо 599 орундуу 3 оорукана, 11 айылдык дарыгерлер бөлүмү (участкалар) иштеп, 248 дарыгер, 854 медициналык орто билимдүү кызматкер эмгектенет. Райондо 10 миң адамга 24,8 дарыгер, 60 койка-орун туура келет. «Жаңы мезгил» («Новое время») гезити кыргыз жана орус тилдеринде чыгат.<br>Райондун чегинде туризмди өнүктүрүүгө зор мүмкүнчүлүктөр бар. 6–15-кылымдарга таандык тарыхый Шиш-Дөбө шаар чалдыбары, жаратылышы кооз Кара-Балта капчыгайы, Бишкек – Ош жолундагы Суусамыр жайлоосу, кыргыз элине белгилүү балбан – Кожомкул Каба уулунун (1888–1955) үй-музейи жана башка объектилердин рекреациялык мааниси зор.
	ду» АК (2,8 млн сом) ж. б. Райондо 2005-жылы 10,0 млрд сомдук (облустун 55,9%) өнөр жай продукциясы өндүрүлгөн. Айыл чарбага жарактуу 231,9 миң <i>га</i> жердин (облустагы айыл чарбага жарактуу жердин 17,5%и) 80 миң <i>га</i>сы айдоо аянты (18,8%), анын ичинде сугат жери 38,2 миң <i>га</i> (13,8%), кайрак жери 41,5 миң <i>га</i> (28,3%), көп жылдык бак-дарак аянты 0,9 миң <i>га</i> (11,3%), чабынды 1,2 миң <i>га</i>, жайыт 149,8 миң <i>га</i> (облустагы жайыттардын 17,2%и). Айдоо жерлерге дан эгиндери, техникалык өсүмдүктөр – кант кызылча, көк чай чөп, ажгон, тоют өсүмдүктөрү, картөшкө ~~ж-а~~ бакча өсүмдүктөрү эгилет. 2005-жылы 23,0 миң уй, 55,0 миң кой-эчки, 7,0 миң жылкы, 14,9 миң чочко, 19,0 миң үй кушу болгон. Райондо 2006-жылы 10,1 миң т эт (тирүүлөй салмакта), 32,3 миң т чийки сүт, 8,9 млн даана жумуртка, 145 т жүн өндүрүлүп, 99,7 миң т дан эгиндери ~~ж-а~~ дан-буурчак, 21,6 миң т картөшкө, 24,0 миң т жашылча, 24,8 миң т кант кызылча ~~ж-а~~ 2,8 миң т мөмө-жемиш жыйналган. Райондун аймагы аркылуу Чалдыбар – Бишкек – Балыкчы темир ~~ж-а~~ автомобиль жолдору, ошондой эле Бишкек ~~–Ош~~ (Төө-Ашуу тешкен тоосу аркылуу) автомобиль жолу өтөт. Райондо автомобиль транспорту ~~м-н~~ 2006-жылы 1,0 млн т жүк ташылып, жүргүнчү ташуунун жүгүртүлүшү 147,4 млн жүргүнчү-километрге жеткен. Райондо калкка көрсөтүлүүчү тейлөөлөрдүн жалпы көлөмү 368,7 млн сомду түзгөн (облустукунун 14,2%и).<br>Райондо жалпы билим берүүчү 25 мектеп (16 орто, 5 толук эмес орто, 4 башталгыч мектеп), 32 китепкана, 25 клуб ~~ж-а~~ маданият үйлөрү иштеген. Калктын саламаттыгын сактоодо 599 орундуу 3 оорукана, 11 айылдык дарыгерлер бөлүмү (участкалар) иштеп, 248 дарыгер, 854 медициналык орто билимдүү кызматкер эмгектенет. Райондо 10 миң адамга 24,8 дарыгер, 60 койка-орун туура келет. «Жаңы мезгил» («Новое время») гезити кыргыз ~~ж-а~~ орус тилдеринде чыгат.<br>Райондун чегинде туризмди өнүктүрүүгө зор мүмкүнчүлүктөр бар. 6–15 кылымдарга таандык тарыхый Шиш-Дөбө шаар чалдыбары, жаратылышы кооз Кара-Балта капчыгайы, Бишкек – Ош жолундагы Суусамыр жайлоосу, кыргыз элине белгилүү балбан – Кожомкул Каба уулунун (1888–1955) үй-музейи ~~ж. б.~~ объектилердин рекреациялык мааниси зор.

	<i>А. Актанова , А. Мырзаев.</i>		<i>А. Актанова , А. Мырзаев.</i>
	[[Категория:3-том, 215-326 бб]]		[[Категория:3-том, 215-326 бб]]

Temirkan, 10:33, 23 Май (Бугу) 2025 карата

2025-05-23T10:33:58Z

← Мурунку нускасы		10:33, 23 Май (Бугу) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖАЙЫЛ РАЙОНУ</b> – Чүй облусундагы административдик-аймактык бирдик (1993-жылга чейин Калинин району). 1927-жылы уюшулган. Чыгышынан Москва, батышынан Панфилов, түштүгүнөн Суусамыр өрөөнүндөгү Суусамыр айыл округу, Нарын облусу, түштүк-батышынан бир аз бөлүгү Талас облусу, түндүгүнөн Казакстан м-н чектешет. Аянты 3,2 миң <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы 90,4 миң (~~2009~~), Кара-Балта ~~ш-нын~~ калкын кошкондо. Райондо 1 шаар, 13 айыл ~~округу~~, 36 кыштак бар. Борбору – Кара-Балта шаары. Райондун аймагын негизинен Чүй өрөөнү (деңиз ~~деңг.~~ 500–1000 <i>м</i> бийиктикте) ж-а Кыргыз Ала-Тоосунун ~~түн.~~ капталы (эң бийик жери 4442 <i>м</i>) ж-а Суусамыр өрөөнүнүн эл отурукташкан ~~түш.~~ бөлүгү (2000–2400 <i>м</i>) ээлейт. Жери тоолуу, түздүктүү болуп бөлүнөт. Кен байлыктары: курулуш материалдары, минералдуу булактар. Климаты континенттик, январдын ~~орт.~~ темпрасы Чүй өрөөнүндө –7,7°С, июлда 23,5°С, Суусамырда январдыкы –22,3°С, июлдуку 13,5°С. Жылдык жаан-чачыны өрөөндө 430 <i>мм</i>, тоолордо 600–800 <i>мм</i>ге, Суусамыр өрөөнүндө 376 <i>мм</i>ге		<b type='title'>ЖАЙЫЛ РАЙОНУ</b> – Чүй облусундагы административдик-аймактык бирдик (1993-жылга чейин Калинин району). 1927-жылы уюшулган. Чыгышынан Москва, батышынан Панфилов, түштүгүнөн Суусамыр өрөөнүндөгү Суусамыр айыл округу, Нарын облусу, түштүк-батышынан бир аз бөлүгү Талас облусу, түндүгүнөн Казакстан м-н чектешет. Аянты 3,2 миң <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы 114,8 миң (2022), Кара-Балта шаарынын калкын кошкондо. Райондо 1 шаар, 13 айыл аймагы, 36 кыштак бар. Борбору – Кара-Балта шаары. Райондун аймагын негизинен Чүй өрөөнү (деңиз деңгээлинен 500–1000 <i>м</i> бийиктикте) ж-а Кыргыз Ала-Тоосунун түндүк капталы (эң бийик жери 4442 <i>м</i>) ж-а Суусамыр өрөөнүнүн эл отурукташкан түштүк бөлүгү (2000–2400 <i>м</i>) ээлейт. Жери тоолуу, түздүктүү болуп бөлүнөт. Кен байлыктары: курулуш материалдары, минералдуу булактар. Климаты континенттик, январдын орточо темпрасы Чүй өрөөнүндө –7,7°С, июлда 23,5°С, Суусамырда январдыкы –22,3°С, июлдуку 13,5°С. Жылдык жаан-чачыны өрөөндө 430 <i>мм</i>, тоолордо 600–800 <i>мм</i>ге, Суусамыр өрөөнүндө 376 <i>мм</i>ге чейин. Ири суулары: Чүй, Кара-Балта, Суусамыр, Батыш Каракол. Капчыгайларындагы суу жээктеринде бөрү карагат, чычырканак, ит мурун, тал, байтерек ж. б-дан турган бадалдуу токой, тоо капталдарында арча кездешет. Айдоо аянтына айлана элек айрым жерлеринде бетеге, шыбак өсөт. Өрөөндөрдө боз, тоо капталдарында кара күрөң ж-а кара, Суусамыр өрөөнүндө коңур топурактар басымдуу. Райондо жашаган калктын 44,5%и шаарда (Кара-Балтада), калган 55,5%и айыл-кыштактарда жашайт. Жалпы калктын 47,4%ин эркектер, 56,2%ин аялдар түзөт. Негизинен кыргыз (48,3%), орус (38,9%), ошондой эле украин (5,6%), казак (2,2%), корей (1,9%), немис (1,9%) ж. б. улуттар жашайт. Калктын орточо жыштыгы: 1 <i>км</i><sup>2 </sup>жерге 29 адам (облуста 37) туура келет. Жалпы калктын 30,5%и (28,7 миң) 16 жашка чейинки жаштар, 15,5%и (24,6 миң) эмгек жашынан өткөндөр, 54,0%и (50,8 миң) эмгек курагындагылар. Эмгек курагындагылардын 32,6%и айыл чарбасында, 20,1%и өнөр жайда, 10,9%и соодада, 4,3%и транспорт ж-а байланышта, 3,9%и курулушта, 11,9%и саламаттык сактоодо ж-а билим берүүдө ж. б. тармактарда эмгектенет.<br>Жайыл району – республикадагы өнөр жайы өнүккөн региондун бири. Уран ж-а алтын концентраттарын тазалоочу, кант, ун, нан, сүт, консерва, электр-техникалык буюмдар, спирт, кийим тигүү ж. б. өнөр жай продукцияларын чыгаруучу ишканалары бар. Өнөр жай ишканалары негизинен Кара-Балта шаарында жайгашкан. Алар: «Кыргызалтын» АКтын «Афинаж өндүрүү» филиалы (2006-жылы 9025,8 млн сомдук продукция өндүргөн), «Кара-Балта спирт заводу» мамлекеттик ишканасы (217,0 млн сом), «Кара- Балта тоо-кен комбинаты» АК (124,8 млн сом),
	чейин. Ири суулары: Чүй, Кара-Балта, Суусамыр, Батыш Каракол. Капчыгайларындагы суу жээктеринде бөрү карагат, чычырканак, ит мурун, тал, байтерек ж. б-дан турган бадалдуу токой, тоо капталдарында арча кездешет. Айдоо аянтына айлана элек айрым жерлеринде бетеге, шыбак өсөт. Өрөөндөрдө боз, тоо капталдарында кара күрөң ж-а кара, Суусамыр
	~~өрөнүндө~~ коңур топурактар басымдуу. Райондо
	жашаган калктын 44,5%и шаарда (Кара-Балтада), калган 55,5%и айыл-кыштактарда жашайт. Жалпы калктын 47,4%ин эркектер, 56,2%ин аялдар түзөт. Негизинен кыргыз (48,3%), орус (38,9%), о. эле украин (5,6%),
	казак (2,2%), корей (1,9%), немис (1,9%) ж. б.
	улуттар жашайт. Калктын ~~орт.~~ жыштыгы:
	1 <i>км</i><sup>2 </sup>жерге 29 адам (облуста 37) туура келет. Жалпы калктын 30,5%и (28,7 миң) 16 жашка
	чейинки жаштар, 15,5%и (24,6 миң) эмгек
	жашынан өткөндөр, 54,0%и (50,8 миң) эмгек курагындагылар. Эмгек курагындагылардын 32,6%и ~~а. ч-да~~, 20,1%и ~~ө. ж-да~~, 10,9%и соодада, 4,3%и транспорт ж-а байланышта, 3,9%и курулушта, 11,9%и саламаттык сактоодо ж-а билим берүүдө ж. б. тармактарда эмгектенет.
	<br>~~Ж. р.~~ – ~~респ-дагы ө. ж.~~ өнүккөн региондун бири. Уран ж-а алтын концентраттарын тазалоочу, кант, ун, нан, сүт, консерва, электр-~~тех.~~ буюмдар, спирт, кийим тигүү ж. б. ~~ө. ж.~~ продукцияларын чыгаруучу ишканалары бар. ~~Ө. ж.~~ ишканалары негизинен Кара-Балта ~~ш-нда~~ жайгашкан. Алар: «Кыргызалтын» АКтын «Афинаж өндүрүү» филиалы (2006-ж. 9025,8 млн сомдук продукция өндүргөн), «Кара-Балта спирт заводу» ~~мамл.~~ ишканасы (217,0 млн сом), «Кара- Балта тоо-кен комбинаты» АК (124,8 млн сом),
	«Кара-Балта СЭЗ» (64,5 млн сом), «Кара-Балта арагы» (42,1 млн сом), «Кара-Балта килем» (4,5 млн сом) ЖЧКлары «Кара-Балта нан заво-[[File:ЖАЙЫЛ РАЙОНУ14.png \| thumb \| none]]		«Кара-Балта СЭЗ» (64,5 млн сом), «Кара-Балта арагы» (42,1 млн сом), «Кара-Балта килем» (4,5 млн сом) ЖЧКлары «Кара-Балта нан заво-[[File:ЖАЙЫЛ РАЙОНУ14.png \| thumb \| none]]
	ду» АК (2,8 млн сом) ж. б. Райондо 2005-ж. 10,0 млрд сомдук (облустун 55,9%) ~~ө. ж.~~ продукциясы өндүрүлгөн.		ду» АК (2,8 млн сом) ж. б. Райондо 2005-жылы 10,0 млрд сомдук (облустун 55,9%) өнөр жай продукциясы өндүрүлгөн. Айыл чарбага жарактуу 231,9 миң <i>га</i> жердин (облустагы айыл чарбага жарактуу жердин 17,5%и) 80 миң <i>га</i>сы айдоо аянты (18,8%), анын ичинде сугат жери 38,2 миң <i>га</i> (13,8%), кайрак жери 41,5 миң <i>га</i> (28,3%), көп жылдык бак-дарак аянты 0,9 миң <i>га</i> (11,3%), чабынды 1,2 миң <i>га</i>, жайыт 149,8 миң <i>га</i> (облустагы жайыттардын 17,2%и). Айдоо жерлерге дан эгиндери, техникалык өсүмдүктөр – кант кызылча, көк чай чөп, ажгон, тоют өсүмдүктөрү, картөшкө ж-а бакча өсүмдүктөрү эгилет. 2005-жылы 23,0 миң уй, 55,0 миң кой-эчки, 7,0 миң жылкы, 14,9 миң чочко, 19,0 миң үй кушу болгон. Райондо 2006-жылы 10,1 миң т эт (тирүүлөй салмакта), 32,3 миң т чийки сүт, 8,9 млн даана жумуртка, 145 т жүн өндүрүлүп, 99,7 миң т дан эгиндери ж-а дан-буурчак, 21,6 миң т картөшкө, 24,0 миң т жашылча, 24,8 миң т кант кызылча ж-а 2,8 миң т мөмө-жемиш жыйналган. Райондун аймагы аркылуу Чалдыбар – Бишкек – Балыкчы темир ж-а автомобиль жолдору, ошондой эле Бишкек –Ош (Төө-Ашуу тешкен тоосу аркылуу) автомобиль жолу өтөт. Райондо автомобиль транспорту м-н 2006-жылы 1,0 млн т жүк ташылып, жүргүнчү ташуунун жүгүртүлүшү 147,4 млн жүргүнчү-километрге жеткен. Райондо калкка көрсөтүлүүчү тейлөөлөрдүн жалпы көлөмү 368,7 млн сомду түзгөн (облустукунун 14,2%и).<br>Райондо жалпы билим берүүчү 25 мектеп (16 орто, 5 толук эмес орто, 4 башталгыч мектеп), 32 китепкана, 25 клуб ж-а маданият үйлөрү иштеген. Калктын саламаттыгын сактоодо 599 орундуу 3 оорукана, 11 айылдык дарыгерлер бөлүмү (участкалар) иштеп, 248 дарыгер, 854 медициналык орто билимдүү кызматкер эмгектенет. Райондо 10 миң адамга 24,8 дарыгер, 60 койка-орун туура келет. «Жаңы мезгил» («Новое время») гезити кыргыз ж-а орус тилдеринде чыгат.<br>Райондун чегинде туризмди өнүктүрүүгө зор мүмкүнчүлүктөр бар. 6–15 кылымдарга таандык тарыхый Шиш-Дөбө шаар чалдыбары, жаратылышы кооз Кара-Балта капчыгайы, Бишкек – Ош жолундагы Суусамыр жайлоосу, кыргыз элине белгилүү балбан – Кожомкул Каба уулунун (1888–1955) үй-музейи ж. б. объектилердин рекреациялык мааниси зор.
	~~<br>А. ч-га~~ жарактуу 231,9 миң <i>га</i> жердин (облустагы ~~а. ч-га~~ жарактуу жердин 17,5%и) 80 миң <i>га</i>сы айдоо аянты (18,8%), ~~а. и.~~ сугат жери 38,2 миң <i>га</i> (13,8%), кайрак жери 41,5 миң <i>га</i> (28,3%), көп жылдык бак-дарак аянты 0,9 миң <i>га</i>

			<i>А. Актанова , А. Мырзаев.</i>
	(11,3%), чабынды 1,2 миң <i>га</i>, жайыт 149,8 миң <i>га</i> (облустагы жайыттардын 17,2%и). Айдоо жерлерге дан эгиндери, тех. өсүмдүктөр – кант кызылча, көк чай чөп, ажгон, тоют өсүмдүктөрү, картөшкө ж-а бакча өсүмдүктөрү эгилет. 2005-ж. 23,0 миң уй, 55,0 миң кой-эчки, 7,0 миң жылкы, 14,9 миң чочко, 19,0 миң үй кушу болгон. Райондо 2006-ж. 10,1 миң т эт (тирүүлөй салмакта), 32,3 миң т чийки сүт, 8,9 млн даана жумуртка, 145 т жүн өндүрүлүп, 99,7 миң т дан эгиндери ж-а дан-буурчак, 21,6 миң т картөшкө, 24,0 миң т жашылча 24,8 миң т кант кызылча ж-а 2,8 миң т мөмө-жемиш жыйналган. Райондун аймагы аркылуу Чалдыбар – Бишкек – Балыкчы темир ж-а автомобиль жолдору, о. эле Бишкек –Ош (Төө-Ашуу тешкен тоосу аркылуу) автомобиль жолу өтөт. Райондо автомобиль транспорту м-н 2006-ж. 1,0 млн т жүк ташылып, жүргүнчү ташуунун жүгүртүлүшү 147,4 млн жүргүнчү-километрге жеткен. Райондо калкка көрсөтүлүүчү тейлөөлөрдүн жалпы көлөмү 368,7 млн сомду түзгөн (облустукунун 14,2%и).		[[Категория:3-том, 215-326 бб]]
	<br>Райондо жалпы билим берүүчү 25 мектеп (16 орто, 5 толук эмес орто, 4 башталгыч мектеп), 32 китепкана, 25 клуб ж-а мад-т үйлөрү иштеген. Калктын саламаттыгын сактоодо 599 орундуу 3 оорукана, 11 айылдык дарыгерлер бөлүмү (участкалар) иштеп, 248 дарыгер, 854 мед. орто билимдүү кызматкер эмгектенет. Райондо 10 миң адамга 24,8 дарыгер, 60 койка-орун туура келет. «Жаңы мезгил» («Новое время») гезити кыргыз ж-а орус тилдеринде чыгат.
	<br>Райондун чегинде туризмди өнүктүрүүгө зор мүмкүнчүлүктөр бар. 6–15 к-га таандык тарыхый Шиш-Дөбө шаар чалдыбары, жаратылышы кооз Кара-Балта капчыгайы, Бишкек – Ош жолундагы Суусамыр жайлоосу, кыргыз элине белгилүү балбан – Кожомкул Каба уулунун (1888–1955) үй-музейи ж. б. объектилердин рекреациялык мааниси зор.
	<i>А. Актанова , А. Мырзаев.</i> [[Категория:3-том, 215-326 бб]]

Temirkan, 10:16, 23 Май (Бугу) 2025 карата

2025-05-23T10:16:27Z

← Мурунку нускасы		10:16, 23 Май (Бугу) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖАЙЫЛ РАЙОНУ</b> – Чүй ~~обл~~-~~ндагы адм.-айм.~~		<b type='title'>ЖАЙЫЛ РАЙОНУ</b> – Чүй облусундагы административдик-аймактык бирдик (1993-жылга чейин Калинин району). 1927-жылы уюшулган. Чыгышынан Москва, батышынан Панфилов, түштүгүнөн Суусамыр өрөөнүндөгү Суусамыр айыл округу, Нарын облусу, түштүк-батышынан бир аз бөлүгү Талас облусу, түндүгүнөн Казакстан м-н чектешет. Аянты 3,2 миң <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы 90,4 миң (2009), Кара-Балта ш-нын калкын кошкондо. Райондо 1 шаар, 13 айыл округу, 36 кыштак бар. Борбору – Кара-Балта шаары. Райондун аймагын негизинен Чүй өрөөнү (деңиз деңг. 500–1000 <i>м</i> бийиктикте) ж-а Кыргыз Ала-Тоосунун түн. капталы (эң бийик жери 4442 <i>м</i>) ж-а Суусамыр өрөөнүнүн эл отурукташкан түш. бөлүгү (2000–2400 <i>м</i>) ээлейт. Жери тоолуу, түздүктүү болуп бөлүнөт. Кен байлыктары: курулуш материалдары, минералдуу булактар. Климаты континенттик, январдын орт. темпрасы Чүй өрөөнүндө –7,7°С, июлда 23,5°С, Суусамырда январдыкы –22,3°С, июлдуку 13,5°С. Жылдык жаан-чачыны өрөөндө 430 <i>мм</i>, тоолордо 600–800 <i>мм</i>ге, Суусамыр өрөөнүндө 376 <i>мм</i>ге
	бирдик (1993-ж. чейин Калинин району). 1927-ж.


	уюшулган. Чыгышынан Москва, батышынан Панфилов, түштүгүнөн Суусамыр өрөөнүндөгү Суусамыр айыл округу, Нарын облусу, ~~түш.~~-батышынан бир аз бөлүгү Талас облусу, түндүгүнөн Казакстан м-н чектешет. Аянты 3,2 миң <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы 90,4 миң (2009), Кара-Балта ш-нын калкын кошкондо. Райондо 1 шаар, 13 айыл округу, 36 кыштак бар. Борбору – Кара-Балта шаары. Райондун аймагын негизинен Чүй өрөөнү (деңиз деңг. 500–1000 <i>м</i> бийиктикте) ж-а Кыргыз Ала-Тоосунун түн. капталы (эң бийик жери 4442 <i>м</i>) ж-а Суусамыр өрөөнүнүн эл отурукташкан түш. бөлүгү (2000–2400 <i>м</i>) ээлейт. Жери тоолуу, түздүктүү болуп бөлүнөт. Кен байлыктары: курулуш материалдары, минералдуу булактар. Климаты континенттик, январдын орт. темпрасы Чүй өрөөнүндө –7,7°С, июлда 23,5°С, Суусамырда январдыкы –22,3°С, июлдуку 13,5°С. Жылдык жаан-чачыны өрөөндө 430 <i>мм</i>, тоолордо 600–800 <i>мм</i>ге, Суусамыр өрөөнүндө 376 <i>мм</i>ге
	чейин. Ири суулары: Чүй, Кара-Балта, Суусамыр, Батыш Каракол. Капчыгайларындагы суу жээктеринде бөрү карагат, чычырканак, ит мурун, тал, байтерек ж. б-дан турган бадалдуу токой, тоо капталдарында арча кездешет. Айдоо аянтына айлана элек айрым жерлеринде бетеге, шыбак өсөт. Өрөөндөрдө боз, тоо капталдарында кара күрөң ж-а кара, Суусамыр		чейин. Ири суулары: Чүй, Кара-Балта, Суусамыр, Батыш Каракол. Капчыгайларындагы суу жээктеринде бөрү карагат, чычырканак, ит мурун, тал, байтерек ж. б-дан турган бадалдуу токой, тоо капталдарында арча кездешет. Айдоо аянтына айлана элек айрым жерлеринде бетеге, шыбак өсөт. Өрөөндөрдө боз, тоо капталдарында кара күрөң ж-а кара, Суусамыр
	өрөнүндө коңур топурактар басымдуу. Райондо		өрөнүндө коңур топурактар басымдуу. Райондо
13 сап:		9 сап:
	жашынан өткөндөр, 54,0%и (50,8 миң) эмгек курагындагылар. Эмгек курагындагылардын 32,6%и а. ч-да, 20,1%и ө. ж-да, 10,9%и соодада, 4,3%и транспорт ж-а байланышта, 3,9%и курулушта, 11,9%и саламаттык сактоодо ж-а билим берүүдө ж. б. тармактарда эмгектенет.		жашынан өткөндөр, 54,0%и (50,8 миң) эмгек курагындагылар. Эмгек курагындагылардын 32,6%и а. ч-да, 20,1%и ө. ж-да, 10,9%и соодада, 4,3%и транспорт ж-а байланышта, 3,9%и курулушта, 11,9%и саламаттык сактоодо ж-а билим берүүдө ж. б. тармактарда эмгектенет.
	<br>Ж. р. – респ-дагы ө. ж. өнүккөн региондун бири. Уран ж-а алтын концентраттарын тазалоочу, кант, ун, нан, сүт, консерва, электр-тех. буюмдар, спирт, кийим тигүү ж. б. ө. ж. продукцияларын чыгаруучу ишканалары бар. Ө. ж. ишканалары негизинен Кара-Балта ш-нда жайгашкан. Алар: «Кыргызалтын» АКтын «Афинаж өндүрүү» филиалы (2006-ж. 9025,8 млн сомдук продукция өндүргөн), «Кара-Балта спирт заводу» мамл. ишканасы (217,0 млн сом), «Кара- Балта тоо-кен комбинаты» АК (124,8 млн сом),		<br>Ж. р. – респ-дагы ө. ж. өнүккөн региондун бири. Уран ж-а алтын концентраттарын тазалоочу, кант, ун, нан, сүт, консерва, электр-тех. буюмдар, спирт, кийим тигүү ж. б. ө. ж. продукцияларын чыгаруучу ишканалары бар. Ө. ж. ишканалары негизинен Кара-Балта ш-нда жайгашкан. Алар: «Кыргызалтын» АКтын «Афинаж өндүрүү» филиалы (2006-ж. 9025,8 млн сомдук продукция өндүргөн), «Кара-Балта спирт заводу» мамл. ишканасы (217,0 млн сом), «Кара- Балта тоо-кен комбинаты» АК (124,8 млн сом),
	«Кара-Балта СЭЗ» (64,5 млн сом), «Кара-Балта арагы» (42,1 млн сом), «Кара-Балта килем» (4,5 млн сом) ЖЧКлары «Кара-Балта нан заво-		«Кара-Балта СЭЗ» (64,5 млн сом), «Кара-Балта арагы» (42,1 млн сом), «Кара-Балта килем» (4,5 млн сом) ЖЧКлары «Кара-Балта нан заво-[[File:ЖАЙЫЛ РАЙОНУ14.png \| thumb \| none]]

	[[File:ЖАЙЫЛ РАЙОНУ14.png \| thumb \| none]]
	ду» АК (2,8 млн сом) ж. б. Райондо 2005-ж. 10,0 млрд сомдук (облустун 55,9%) ө. ж. продукциясы өндүрүлгөн.		ду» АК (2,8 млн сом) ж. б. Райондо 2005-ж. 10,0 млрд сомдук (облустун 55,9%) ө. ж. продукциясы өндүрүлгөн.
	<br>А. ч-га жарактуу 231,9 миң <i>га</i> жердин (облустагы а. ч-га жарактуу жердин 17,5%и) 80 миң <i>га</i>сы айдоо аянты (18,8%), а. и. сугат жери 38,2 миң <i>га</i> (13,8%), кайрак жери 41,5 миң <i>га</i> (28,3%), көп жылдык бак-дарак аянты 0,9 миң <i>га</i>		<br>А. ч-га жарактуу 231,9 миң <i>га</i> жердин (облустагы а. ч-га жарактуу жердин 17,5%и) 80 миң <i>га</i>сы айдоо аянты (18,8%), а. и. сугат жери 38,2 миң <i>га</i> (13,8%), кайрак жери 41,5 миң <i>га</i> (28,3%), көп жылдык бак-дарак аянты 0,9 миң <i>га</i>
24 сап:		18 сап:
	<br>Райондун чегинде туризмди өнүктүрүүгө зор мүмкүнчүлүктөр бар. 6–15 к-га таандык тарыхый Шиш-Дөбө шаар чалдыбары, жаратылышы кооз Кара-Балта капчыгайы, Бишкек – Ош жолундагы Суусамыр жайлоосу, кыргыз элине белгилүү балбан – Кожомкул Каба уулунун (1888–1955) үй-музейи ж. б. объектилердин рекреациялык мааниси зор.		<br>Райондун чегинде туризмди өнүктүрүүгө зор мүмкүнчүлүктөр бар. 6–15 к-га таандык тарыхый Шиш-Дөбө шаар чалдыбары, жаратылышы кооз Кара-Балта капчыгайы, Бишкек – Ош жолундагы Суусамыр жайлоосу, кыргыз элине белгилүү балбан – Кожомкул Каба уулунун (1888–1955) үй-музейи ж. б. объектилердин рекреациялык мааниси зор.
	<i>А. Актанова , А. Мырзаев.</i> [[Категория:3-том, 215-326 бб]]		<i>А. Актанова , А. Мырзаев.</i> [[Категория:3-том, 215-326 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-04-28T13:25:48Z

1 версия

← Мурунку нускасы	13:25, 28 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol3>KadyrM, 06:57, 28 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-28T06:57:56Z

Жаңы барак

ЖАЙЫЛ РАЙОНУ – Чүй обл-ндагы адм.-айм.
бирдик (1993-ж. чейин Калинин району). 1927-ж.

уюшулган. Чыгышынан Москва, батышынан Панфилов, түштүгүнөн Суусамыр өрөөнүндөгү Суусамыр айыл округу, Нарын облусу, түш.-батышынан бир аз бөлүгү Талас облусу, түндүгүнөн Казакстан м-н чектешет. Аянты 3,2 миң км2. Калкы 90,4 миң (2009), Кара-Балта ш-нын калкын кошкондо. Райондо 1 шаар, 13 айыл округу, 36 кыштак бар. Борбору – Кара-Балта шаары. Райондун аймагын негизинен Чүй өрөөнү (деңиз деңг. 500–1000 м бийиктикте) ж-а Кыргыз Ала-Тоосунун түн. капталы (эң бийик жери 4442 м) ж-а Суусамыр өрөөнүнүн эл отурукташкан түш. бөлүгү (2000–2400 м) ээлейт. Жери тоолуу, түздүктүү болуп бөлүнөт. Кен байлыктары: курулуш материалдары, минералдуу булактар. Климаты континенттик, январдын орт. темпрасы Чүй өрөөнүндө –7,7°С, июлда 23,5°С, Суусамырда январдыкы –22,3°С, июлдуку 13,5°С. Жылдык жаан-чачыны өрөөндө 430 мм, тоолордо 600–800 ммге, Суусамыр өрөөнүндө 376 ммге
чейин. Ири суулары: Чүй, Кара-Балта, Суусамыр, Батыш Каракол. Капчыгайларындагы суу жээктеринде бөрү карагат, чычырканак, ит мурун, тал, байтерек ж. б-дан турган бадалдуу токой, тоо капталдарында арча кездешет. Айдоо аянтына айлана элек айрым жерлеринде бетеге, шыбак өсөт. Өрөөндөрдө боз, тоо капталдарында кара күрөң ж-а кара, Суусамыр
өрөнүндө коңур топурактар басымдуу. Райондо
жашаган калктын 44,5%и шаарда (Кара-Балтада), калган 55,5%и айыл-кыштактарда жашайт. Жалпы калктын 47,4%ин эркектер, 56,2%ин аялдар түзөт. Негизинен кыргыз (48,3%), орус (38,9%), о. эле украин (5,6%),
казак (2,2%), корей (1,9%), немис (1,9%) ж. б.
улуттар жашайт. Калктын орт. жыштыгы:
1 км2 жерге 29 адам (облуста 37) туура келет. Жалпы калктын 30,5%и (28,7 миң) 16 жашка
чейинки жаштар, 15,5%и (24,6 миң) эмгек
жашынан өткөндөр, 54,0%и (50,8 миң) эмгек курагындагылар. Эмгек курагындагылардын 32,6%и а. ч-да, 20,1%и ө. ж-да, 10,9%и соодада, 4,3%и транспорт ж-а байланышта, 3,9%и курулушта, 11,9%и саламаттык сактоодо ж-а билим берүүдө ж. б. тармактарда эмгектенет.
 Ж. р. – респ-дагы ө. ж. өнүккөн региондун бири. Уран ж-а алтын концентраттарын тазалоочу, кант, ун, нан, сүт, консерва, электр-тех. буюмдар, спирт, кийим тигүү ж. б. ө. ж. продукцияларын чыгаруучу ишканалары бар. Ө. ж. ишканалары негизинен Кара-Балта ш-нда жайгашкан. Алар: «Кыргызалтын» АКтын «Афинаж өндүрүү» филиалы (2006-ж. 9025,8 млн сомдук продукция өндүргөн), «Кара-Балта спирт заводу» мамл. ишканасы (217,0 млн сом), «Кара- Балта тоо-кен комбинаты» АК (124,8 млн сом),
«Кара-Балта СЭЗ» (64,5 млн сом), «Кара-Балта арагы» (42,1 млн сом), «Кара-Балта килем» (4,5 млн сом) ЖЧКлары «Кара-Балта нан заво-

[[File:ЖАЙЫЛ РАЙОНУ14.png | thumb | none]]
ду» АК (2,8 млн сом) ж. б. Райондо 2005-ж. 10,0 млрд сомдук (облустун 55,9%) ө. ж. продукциясы өндүрүлгөн.
 А. ч-га жарактуу 231,9 миң га жердин (облустагы а. ч-га жарактуу жердин 17,5%и) 80 миң гасы айдоо аянты (18,8%), а. и. сугат жери 38,2 миң га (13,8%), кайрак жери 41,5 миң га (28,3%), көп жылдык бак-дарак аянты 0,9 миң га

(11,3%), чабынды 1,2 миң га, жайыт 149,8 миң га (облустагы жайыттардын 17,2%и). Айдоо жерлерге дан эгиндери, тех. өсүмдүктөр – кант кызылча, көк чай чөп, ажгон, тоют өсүмдүктөрү, картөшкө ж-а бакча өсүмдүктөрү эгилет. 2005-ж. 23,0 миң уй, 55,0 миң кой-эчки, 7,0 миң жылкы, 14,9 миң чочко, 19,0 миң үй кушу болгон. Райондо 2006-ж. 10,1 миң т эт (тирүүлөй салмакта), 32,3 миң т чийки сүт, 8,9 млн даана жумуртка, 145 т жүн өндүрүлүп, 99,7 миң т дан эгиндери ж-а дан-буурчак, 21,6 миң т картөшкө, 24,0 миң т жашылча 24,8 миң т кант кызылча ж-а 2,8 миң т мөмө-жемиш жыйналган. Райондун аймагы аркылуу Чалдыбар – Бишкек – Балыкчы темир ж-а автомобиль жолдору, о. эле Бишкек –Ош (Төө-Ашуу тешкен тоосу аркылуу) автомобиль жолу өтөт. Райондо автомобиль транспорту м-н 2006-ж. 1,0 млн т жүк ташылып, жүргүнчү ташуунун жүгүртүлүшү 147,4 млн жүргүнчү-километрге жеткен. Райондо калкка көрсөтүлүүчү тейлөөлөрдүн жалпы көлөмү 368,7 млн сомду түзгөн (облустукунун 14,2%и).
 Райондо жалпы билим берүүчү 25 мектеп (16 орто, 5 толук эмес орто, 4 башталгыч мектеп), 32 китепкана, 25 клуб ж-а мад-т үйлөрү иштеген. Калктын саламаттыгын сактоодо 599 орундуу 3 оорукана, 11 айылдык дарыгерлер бөлүмү (участкалар) иштеп, 248 дарыгер, 854 мед. орто билимдүү кызматкер эмгектенет. Райондо 10 миң адамга 24,8 дарыгер, 60 койка-орун туура келет. «Жаңы мезгил» («Новое время») гезити кыргыз ж-а орус тилдеринде чыгат.
 Райондун чегинде туризмди өнүктүрүүгө зор мүмкүнчүлүктөр бар. 6–15 к-га таандык тарыхый Шиш-Дөбө шаар чалдыбары, жаратылышы кооз Кара-Балта капчыгайы, Бишкек – Ош жолундагы Суусамыр жайлоосу, кыргыз элине белгилүү балбан – Кожомкул Каба уулунун (1888–1955) үй-музейи ж. б. объектилердин рекреациялык мааниси зор.
А. Актанова , А. Мырзаев. [[Категория:3-том, 215-326 бб]]