ЖАЛАЛ АД-ДИН - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 03:10, 27 Май (Бугу) 2025 карата

2025-05-27T03:10:17Z

← Мурунку нускасы		03:10, 27 Май (Бугу) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖАЛАЛ АД-ДИН</b> М е ң д и м у р у н и б н А л а - а д - д у н и я а й - е д - Д и н А б у - л - Ф а т х М у х а м м е д (1198/99 – 17–20. 8. 1231, Айн-Дар айылы, Кавказ) – Хорезм шахы (1220-жылдан), О. Азиядан чыккан кол башчылардын бири. Чыңгызхандын аскери О. Азияга кол салганда, ~~Ж. а.~~-Д. ага каршы бир нече жолу сокку берген. Моңголдор м-н алгачкы жолу Ыргыз ~~д-нын~~ боюнда беттешип, аларды жеңе турган болгондо, Жучу түндүн киришинен пайдаланып, талаага от жактырып, өзү чегинип кеткен (к. <i>Моңгол басып алуулары, Моңгол империясы, Чыңгыз хан</i>). Ала ад-Дин Мухаммед шах (~~Ж. а.-Д~~-~~дин~~ атасы) Текешке жоонун артынан кууп барып, талкалап салууну сунуш кылган, бирок моңголдордун «жеңилгенине» ишенген ~~Ж. а.~~-Д. бул сунуштан баш тарткандыктан, кеңешчилери (вазир Шараф ал-Мүлк) андан алыстай баштаган. Пяндж ~~д-нын~~ жээктеринде, Наса, Перван ~~ш-на~~ жакын жердеги салгылашууларда (Насада 300 колу м-н жоонун 700, Перванда Шиги Кутукту нойон баштаган жоонун 45 миң аскерин талкалаган) моңголдорду жеңген. Бирок, 1221-ж. ноябрда Синд ~~д-нын~~ жээгиндеги салгылашууда ~~Ж. а.-Д~~-~~дин~~ колу моңголдордон жеңилип, өзү Индияга качууга аргасыз болгон. 1224-ж. Кавказ аймагына келип, Иран м-н Месопотамияга жүрүш жасаган. 1225- ж. Армения м-н Грузиянын бир бөлүгүн ж-а Азербайжанды, 1226-ж. Тифлисти (Тбилиси) караткан. Гарниге жакын жердеги салгылашууда 20 миң грузин жоокери өлгөн, 10 миңи колго түшкөн. 1227-ж. Исфахандын алдында моңголдор м-н кайрадан кездешип, жеңишке ээ болгон. Месопотамияга жүрүш жасап, 1230-ж. Хилат ~~ш-н~~ алган. Мындай тынымсыз согуштардан кийин ~~жерг.~~ уруулардын ~~Ж. а.~~-~~Д-ге~~ каршы нааразылыгы күчөп, моңголдордон тымызын жардам сурашкан. 1231-ж. август айында моңголдор капыстан ~~Ж. а.-Д~~-~~дин~~ чакан кошуунун курчап калганда, жигиттери жоону алаксытып, аны жалгыз качырышкан. Бир ~~ку рддун ү йүнө~~ түшкөн жеринен өлтүрүлгөн.		<b type='title'>ЖАЛАЛ АД-ДИН</b> М е ң д и м у р у н и б н А л а - а д - д у н и я а й - е д - Д и н А б у - л - Ф а т х М у х а м м е д (1198/99 – 17–20. 8. 1231, Айн-Дар айылы, Кавказ) – Хорезм шахы (1220-жылдан), Орто Азиядан чыккан кол башчылардын бири. Чыңгызхандын аскери Орто Азияга кол салганда, Жалал ад-Дин ага каршы бир нече жолу сокку берген. Моңголдор м-н алгачкы жолу Ыргыз дарыясынын боюнда беттешип, аларды жеңе турган болгондо, Жучу түндүн киришинен пайдаланып, талаага от жактырып, өзү чегинип кеткен (к. <i>Моңгол басып алуулары, Моңгол империясы, Чыңгыз хан</i>). Ала ад-Дин Мухаммед шах (Жалал ад-Диндин атасы) Текешке жоонун артынан кууп барып, талкалап салууну сунуш кылган, бирок моңголдордун «жеңилгенине» ишенген Жалал ад-Дин бул сунуштан баш тарткандыктан, кеңешчилери (вазир Шараф ал-Мүлк) андан алыстай баштаган. Пяндж дарыясынын жээктеринде, Наса, Перван шаарына жакын жердеги салгылашууларда (Насада 300 колу м-н жоонун 700, Перванда Шиги Кутукту нойон баштаган жоонун 45 миң аскерин талкалаган) моңголдорду жеңген. Бирок, 1221-жылы ноябрда Синд дарыясынын жээгиндеги салгылашууда Жалал ад-Диндин колу моңголдордон жеңилип, өзү Индияга качууга аргасыз болгон. 1224-жылы Кавказ аймагына келип, Иран м-н Месопотамияга жүрүш жасаган. 1225- жылы Армения м-н Грузиянын бир бөлүгүн ж-а Азербайжанды, 1226-жылы Тифлисти (Тбилиси) караткан. Гарниге жакын жердеги салгылашууда 20 миң грузин жоокери өлгөн, 10 миңи колго түшкөн. 1227-жылы Исфахандын алдында моңголдор м-н кайрадан кездешип, жеңишке ээ болгон. Месопотамияга жүрүш жасап, 1230-жылы Хилат шаарын алган. Мындай тынымсыз согуштардан кийин жергиликтүү уруулардын Жалал ад-Динге каршы нааразылыгы күчөп, моңголдордон тымызын жардам сурашкан. 1231-жылы август айында моңголдор капыстан Жалал ад-Диндин чакан кошуунун курчап калганда, жигиттери жоону алаксытып, аны жалгыз качырышкан. Бир курддун үйүнө түшкөн жеринен өлтүрүлгөн.

			Ад.: <i>Абуль-Гази хан.</i> Родословное древо тюрков. Казань, 1906; <i>Ян (Чевецкий) В. Г.</i> Чингиз хан. Л., 1954; <i>Рашид ад-Дин.</i> Сборник летописей. Т. 2. М.; Л.

			1960; <i>Бартольд В. В.</i> Туркестан в эпоху монгольского нашествия // Соч., Т. I. М., 1961; <i>Ошонуку эле.</i> Хорезм шах. // Соч., Т. II. М., 1964; <i>Восворт С. Е.</i> Мусульманские династии. М., 1972; <i>Ан-Насави Мухаммад.</i> Жизнеописание султана Джалал ад-Дина Манкбурны. Баку, 1973; <i>Буниятов З. М.</i> Государство хорезм шахов – Ануштегинидов (1097–1231). М., 1986;

	~~Ад.: <i>Абуль-Гази хан.</i> Родословное древо тюрков.~~		<i>Э. Турганбаев.</i> [[Категория:3-том, 215-326 бб]]
	~~Казань, 1906; <i>Ян (Чевецкий) В. Г.</i> Чингиз хан. Л., 1954; <i>Рашид ад-Дин.</i> Сборник летописей. Т. 2. М.; Л.~~

	1960; <i>Бартольд В. В.</i> Туркестан в эпоху монгольского нашествия // Соч., Т. I. М., 1961; <i>Ошонуку эле.</i> Хорезм шах. // Соч., Т. II. М., 1964; <i>Восворт С. Е.</i> Мусульманские династии. М., 1972; <i>Ан-Насави Мухаммад.</i> Жизнеописание султана Джалал ад-Дина Манкбурны. Баку, 1973; <i>Буниятов З. М.</i> Государство хорезм шахов – Ануштегинидов (1097–1231). М., 1986; <i>Э. Турганбаев.</i> [[Категория:3-том, 215-326 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-04-28T13:25:50Z

1 версия

← Мурунку нускасы	13:25, 28 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol3>KadyrM, 06:57, 28 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-28T06:57:56Z

Жаңы барак

ЖАЛАЛ АД-ДИН М е ң д и м у р у н и б н А л а - а д - д у н и я а й - е д - Д и н А б у - л - Ф а т х М у х а м м е д (1198/99 – 17–20. 8. 1231, Айн-Дар айылы, Кавказ) – Хорезм шахы (1220-жылдан), О. Азиядан чыккан кол башчылардын бири. Чыңгызхандын аскери О. Азияга кол салганда, Ж. а.-Д. ага каршы бир нече жолу сокку берген. Моңголдор м-н алгачкы жолу Ыргыз д-нын боюнда беттешип, аларды жеңе турган болгондо, Жучу түндүн киришинен пайдаланып, талаага от жактырып, өзү чегинип кеткен (к. Моңгол басып алуулары, Моңгол империясы, Чыңгыз хан). Ала ад-Дин Мухаммед шах (Ж. а.-Д-дин атасы) Текешке жоонун артынан кууп барып, талкалап салууну сунуш кылган, бирок моңголдордун «жеңилгенине» ишенген Ж. а.-Д. бул сунуштан баш тарткандыктан, кеңешчилери (вазир Шараф ал-Мүлк) андан алыстай баштаган. Пяндж д-нын жээктеринде, Наса, Перван ш-на жакын жердеги салгылашууларда (Насада 300 колу м-н жоонун 700, Перванда Шиги Кутукту нойон баштаган жоонун 45 миң аскерин талкалаган) моңголдорду жеңген. Бирок, 1221-ж. ноябрда Синд д-нын жээгиндеги салгылашууда Ж. а.-Д-дин колу моңголдордон жеңилип, өзү Индияга качууга аргасыз болгон. 1224-ж. Кавказ аймагына келип, Иран м-н Месопотамияга жүрүш жасаган. 1225- ж. Армения м-н Грузиянын бир бөлүгүн ж-а Азербайжанды, 1226-ж. Тифлисти (Тбилиси) караткан. Гарниге жакын жердеги салгылашууда 20 миң грузин жоокери өлгөн, 10 миңи колго түшкөн. 1227-ж. Исфахандын алдында моңголдор м-н кайрадан кездешип, жеңишке ээ болгон. Месопотамияга жүрүш жасап, 1230-ж. Хилат ш-н алган. Мындай тынымсыз согуштардан кийин жерг. уруулардын Ж. а.-Д-ге каршы нааразылыгы күчөп, моңголдордон тымызын жардам сурашкан. 1231-ж. август айында моңголдор капыстан Ж. а.-Д-дин чакан кошуунун курчап калганда, жигиттери жоону алаксытып, аны жалгыз качырышкан. Бир ку рддун ү йүнө түшкөн жеринен өлтүрүлгөн.

Ад.: Абуль-Гази хан. Родословное древо тюрков.
Казань, 1906; Ян (Чевецкий) В. Г. Чингиз хан. Л., 1954; Рашид ад-Дин. Сборник летописей. Т. 2. М.; Л.

1960; Бартольд В. В. Туркестан в эпоху монгольского нашествия // Соч., Т. I. М., 1961; Ошонуку эле. Хорезм шах. // Соч., Т. II. М., 1964; Восворт С. Е. Мусульманские династии. М., 1972; Ан-Насави Мухаммад. Жизнеописание султана Джалал ад-Дина Манкбурны. Баку, 1973; Буниятов З. М. Государство хорезм шахов – Ануштегинидов (1097–1231). М., 1986; Э. Турганбаев. [[Категория:3-том, 215-326 бб]]