http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%96%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9C%D0%ABЖАРЫК БАСЫМЫ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-29T17:39:59ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9C%D0%AB&diff=26365&oldid=prevTemirkan, 07:59, 3 Июль (Теке) 2025 карата2025-07-03T07:59:32Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:59, 3 Июль (Теке) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>ЖАРЫК БАСЫМЫ</b> – <i>жарыктын</i> чагылдыруу&shy;чу же жутуучу нерсенин бетине жасаган басы&shy;мы. Жарык бөлүкчөлөргө да (атомго, молеку&shy;лага) басым жасайт. Күндүн жанынан учуп өт&shy;көндө, кометанын (куйруктуу жылдыздын) куй&shy;ругунун пайда болушуна <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ж. б-нын </del>себеп боло&shy;рун алгач И. <i>Кеплер</i> болжолдогон (1619). 1873-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. англ. </del>физик Ж. Максвелл (1831–79) электр-маг&shy;ниттик теорияга таянып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жарык </del> басымынын чоңдугун аныктаган. Ал эми орус физиги П. Н. Лебе&shy;дев (1866–1912) биринчи болуп жарыктын ка&shy;туу заттарга (1899), кийинчерээк газдарга (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1907–</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>ЖАРЫК БАСЫМЫ</b> – <i>жарыктын</i> чагылдыруу&shy;чу же жутуучу нерсенин бетине жасаган басы&shy;мы. Жарык бөлүкчөлөргө да (атомго, молеку&shy;лага) басым жасайт. Күндүн жанынан учуп өт&shy;көндө, кометанын (куйруктуу жылдыздын) куй&shy;ругунун пайда болушуна <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жарык басымынын </ins>себеп боло&shy;рун алгач И. <i>Кеплер</i> болжолдогон (1619). 1873-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы англиялык </ins>физик Ж. Максвелл (1831–79) электр-маг&shy;ниттик теорияга таянып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жарык </ins> басымынын чоңдугун аныктаган. Ал эми орус физиги П. Н. Лебе&shy;дев (1866–1912) биринчи болуп жарыктын ка&shy;туу заттарга (1899), кийинчерээк газдарга (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1907–10</ins>) жасаган басымын өлчөгөн. Жарык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">басымы </ins> өтө кичи&shy;не чоңдук, анын үстүнө өлчөө кезинде пайда бол&shy;гон кубулуштар (конвекциялык агым, радио&shy;метриялык күчтөр) тоскоол болот. Жарык басымын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>жа&shy;рыктын электр-магниттик ж-а жарыктын квант&shy;тык теориясы боюнча да түшүндүрүүгө болот. Жа&shy;рыктын электр-магниттик теориясы боюнча, жа&shy;рык түшкөн бетке тик багытта жасалган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жарык </ins>басымы жарыктын таралуу багыты м-н дал келет, чоң&shy;дугу жарык энергиясынын тыгыздыгына (<i>u</i>) ба&shy;рабар. Бул энергия тыгыздыгы нерсеге түшкөн ж-а нерсе чагылдырган толкун энергияларынын суммасынан турат: u=Q (1+R) ⁄c, мында Q – нер&shy;сенин 1 <i>см</i><sup>2 </sup>бетине түшкөн электр-магниттик толкундун кубаты, R – электр-магниттик тол&shy;кундун нерсенин бетинен чагылуу коэффициенти., с – жарык ылдамдыгы. Мисалы, абсолюттук кара нерселер (R=0) үчүн Күн жарыгынын басымы р=4,3⋅10<sup>–6</sup> <i>Н/м</i><sup>2</sup>. Күн шооласынын жерге түшкөн жалпы басымы 6⋅10<sup>13 </sup><i>дин</i> (6⋅10<sup>8</sup><i>Н</i>). Корпускулалык (кванттык) көз караш м-н караганда чагылт&shy;кан же жуткан бет фотондордон импульс ал&shy;гандыктан, жарык ал бетке басым жасайт. Жарык басымы астрономиялык ж-а атомдук кубулуштарда маанилүү ка&shy;сиетке ээ. [[Категория:3-том, 215-326 бб]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10</del>) жасаган басымын өлчөгөн. Жарык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бапсымфы </del> өтө кичи&shy;не чоңдук, анын үстүнө өлчөө кезинде пайда бол&shy;гон кубулуштар (конвекциялык агым, радио&shy;метриялык күчтөр) тоскоол болот. Жарык басымын<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-н </del>жа&shy;рыктын электр-магниттик ж-а жарыктын квант&shy;тык теориясы боюнча да түшүндүрүүгө болот. Жа&shy;рыктын электр-магниттик теориясы боюнча, жа&shy;рык түшкөн бетке тик багытта жасалган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жаврык </del>басымы жарыктын таралуу багыты м-н дал келет, чоң&shy;дугу жарык энергиясынын тыгыздыгына (<i>u</i>) ба&shy;рабар. Бул энергия тыгыздыгы нерсеге түшкөн ж-а нерсе чагылдырган толкун энергияларынын суммасынан турат: u=Q (1+R) ⁄c, мында Q – нер&shy;сенин 1 <i>см</i><sup>2 </sup>бетине түшкөн электр-магниттик толкундун кубаты, R – электр-магниттик тол&shy;кундун нерсенин бетинен чагылуу коэффициенти., с – жарык ылдамдыгы. Мисалы, абсолюттук кара нерселер (R=0) үчүн Күн жарыгынын басымы р=4,3⋅10<sup>–6</sup></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><i>Н/м</i><sup>2</sup>. Күн шооласынын жерге түшкөн жалпы басымы 6⋅10<sup>13 </sup><i>дин</i> (6⋅10<sup>8</sup><i>Н</i>). Корпускулалык (кванттык) көз караш м-н караганда чагылт&shy;кан же жуткан бет фотондордон импульс ал&shy;гандыктан, жарык ал бетке басым жасайт. Жарык басымы астрономиялык ж-а атомдук кубулуштарда маанилүү ка&shy;сиетке ээ. [[Категория:3-том, 215-326 бб]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Temirkanhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9C%D0%AB&diff=26111&oldid=prevDilde, 10:11, 26 Июнь (Кулжа) 2025 карата2025-06-26T10:11:05Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:11, 26 Июнь (Кулжа) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>ЖАРЫК БАСЫМЫ</b> – <i>жарыктын</i> чагылдыруу&shy;чу же жутуучу нерсенин бетине жасаган басы&shy;мы. Жарык бөлүкчөлөргө да (атомго, молеку&shy;лага) басым жасайт. Күндүн жанынан учуп өт&shy;көндө, кометанын (куйруктуу жылдыздын) куй&shy;ругунун пайда болушуна Ж. б-нын себеп боло&shy;рун алгач И. <i>Кеплер</i> болжолдогон (1619). 1873-ж. англ. физик Ж. Максвелл (1831–79) электр-маг&shy;ниттик теорияга таянып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ж. б-нын </del>чоңдугун аныктаган. Ал эми орус физиги П. Н. Лебе&shy;дев (1866–1912) биринчи болуп жарыктын ка&shy;туу заттарга (1899), кийинчерээк газдарга (1907–</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>ЖАРЫК БАСЫМЫ</b> – <i>жарыктын</i> чагылдыруу&shy;чу же жутуучу нерсенин бетине жасаган басы&shy;мы. Жарык бөлүкчөлөргө да (атомго, молеку&shy;лага) басым жасайт. Күндүн жанынан учуп өт&shy;көндө, кометанын (куйруктуу жылдыздын) куй&shy;ругунун пайда болушуна Ж. б-нын себеп боло&shy;рун алгач И. <i>Кеплер</i> болжолдогон (1619). 1873-ж. англ. физик Ж. Максвелл (1831–79) электр-маг&shy;ниттик теорияга таянып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жарык басымынын </ins>чоңдугун аныктаган. Ал эми орус физиги П. Н. Лебе&shy;дев (1866–1912) биринчи болуп жарыктын ка&shy;туу заттарга (1899), кийинчерээк газдарга (1907–</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>10) жасаган басымын өлчөгөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ж. б. </del>өтө кичи&shy;не чоңдук, анын үстүнө өлчөө кезинде пайда бол&shy;гон кубулуштар (конвекциялык агым, радио&shy;метриялык күчтөр) тоскоол болот. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ж. б</del>-н жа&shy;рыктын электр-магниттик ж-а жарыктын квант&shy;тык теориясы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>да түшүндүрүүгө болот. Жа&shy;рыктын электр-магниттик теориясы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча</del>, жа&shy;рык түшкөн бетке тик багытта жасалган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ж. б. </del>жарыктын таралуу багыты м-н дал келет, чоң&shy;дугу жарык энергиясынын тыгыздыгына (<i>u</i>) ба&shy;рабар. Бул энергия тыгыздыгы нерсеге түшкөн ж-а нерсе чагылдырган толкун энергияларынын</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>10) жасаган басымын өлчөгөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жарык бапсымфы </ins>өтө кичи&shy;не чоңдук, анын үстүнө өлчөө кезинде пайда бол&shy;гон кубулуштар (конвекциялык агым, радио&shy;метриялык күчтөр) тоскоол болот. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жарык басымын</ins>-н жа&shy;рыктын электр-магниттик ж-а жарыктын квант&shy;тык теориясы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>да түшүндүрүүгө болот. Жа&shy;рыктын электр-магниттик теориясы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча</ins>, жа&shy;рык түшкөн бетке тик багытта жасалган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жаврык басымы </ins>жарыктын таралуу багыты м-н дал келет, чоң&shy;дугу жарык энергиясынын тыгыздыгына (<i>u</i>) ба&shy;рабар. Бул энергия тыгыздыгы нерсеге түшкөн ж-а нерсе чагылдырган толкун энергияларынын суммасынан турат: u=Q (1+R) ⁄c, мында Q – нер&shy;сенин 1 <i>см</i><sup>2 </sup>бетине түшкөн электр-магниттик толкундун кубаты, R – электр-магниттик тол&shy;кундун нерсенин бетинен чагылуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">коэффициенти</ins>., с – жарык ылдамдыгы. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мисалы</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">абсолюттук </ins>кара нерселер (R=0) үчүн Күн жарыгынын басымы р=4,3⋅10<sup>–6</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>суммасынан турат: u=Q (1+R) ⁄c, мында Q – нер&shy;сенин 1 <i>см</i><sup>2 </sup>бетине түшкөн электр-магниттик</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><i>Н/м</i><sup>2</sup>. Күн шооласынын жерге түшкөн жалпы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>басымы 6⋅10<sup>13 </sup><i>дин</i> (6⋅10<sup>8</sup><i>Н</i>). Корпускулалык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>(кванттык) көз караш м-н караганда чагылт&shy;кан же жуткан бет фотондордон импульс ал&shy;гандыктан, жарык ал бетке басым жасайт. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жарык басымы астрономиялык </ins>ж-а атомдук кубулуштарда маанилүү ка&shy;сиетке ээ. [[Категория:3-том, 215-326 бб]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>толкундун кубаты, R – электр-магниттик тол&shy;кундун нерсенин бетинен чагылуу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">коэфф-и</del>., с – жарык ылдамдыгы. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мис.</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">абс. </del>кара нерселер (R=0) үчүн Күн жарыгынын басымы р=4,3⋅10<sup>–6</sup></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><i>Н/м</i><sup>2</sup>. Күн шооласынын жерге түшкөн жалпы</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>басымы 6⋅10<sup>13 </sup><i>дин</i> (6⋅10<sup>8</sup><i>Н</i>). Корпускулалык</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(кванттык) көз караш м-н караганда чагылт&shy;кан же жуткан бет фотондордон импульс ал&shy;гандыктан, жарык ал бетке басым жасайт. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ж. б. астр. </del>ж-а атомдук кубулуштарда маанилүү ка&shy;сиетке ээ. [[Категория:3-том, 215-326 бб]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Dildehttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9C%D0%AB&diff=22680&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-04-28T13:26:01Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">13:26, 28 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9C%D0%AB&diff=22679&oldid=prevvol3>KadyrM, 06:57, 28 Апрель (Чын куран) 2025 карата2025-04-28T06:57:56Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>ЖАРЫК БАСЫМЫ</b> – <i>жарыктын</i> чагылдыруу&shy;чу же жутуучу нерсенин бетине жасаган басы&shy;мы. Жарык бөлүкчөлөргө да (атомго, молеку&shy;лага) басым жасайт. Күндүн жанынан учуп өт&shy;көндө, кометанын (куйруктуу жылдыздын) куй&shy;ругунун пайда болушуна Ж. б-нын себеп боло&shy;рун алгач И. <i>Кеплер</i> болжолдогон (1619). 1873-ж. англ. физик Ж. Максвелл (1831–79) электр-маг&shy;ниттик теорияга таянып, Ж. б-нын чоңдугун аныктаган. Ал эми орус физиги П. Н. Лебе&shy;дев (1866–1912) биринчи болуп жарыктын ка&shy;туу заттарга (1899), кийинчерээк газдарга (1907–<br />
10) жасаган басымын өлчөгөн. Ж. б. өтө кичи&shy;не чоңдук, анын үстүнө өлчөө кезинде пайда бол&shy;гон кубулуштар (конвекциялык агым, радио&shy;метриялык күчтөр) тоскоол болот. Ж. б-н жа&shy;рыктын электр-магниттик ж-а жарыктын квант&shy;тык теориясы б-ча да түшүндүрүүгө болот. Жа&shy;рыктын электр-магниттик теориясы б-ча, жа&shy;рык түшкөн бетке тик багытта жасалган Ж. б. жарыктын таралуу багыты м-н дал келет, чоң&shy;дугу жарык энергиясынын тыгыздыгына (<i>u</i>) ба&shy;рабар. Бул энергия тыгыздыгы нерсеге түшкөн ж-а нерсе чагылдырган толкун энергияларынын<br />
суммасынан турат: u=Q (1+R) ⁄c, мында Q – нер&shy;сенин 1 <i>см</i><sup>2 </sup>бетине түшкөн электр-магниттик<br />
толкундун кубаты, R – электр-магниттик тол&shy;кундун нерсенин бетинен чагылуу коэфф-и., с – жарык ылдамдыгы. Мис., абс. кара нерселер (R=0) үчүн Күн жарыгынын басымы р=4,3⋅10<sup>–6</sup><br />
<i>Н/м</i><sup>2</sup>. Күн шооласынын жерге түшкөн жалпы<br />
басымы 6⋅10<sup>13 </sup><i>дин</i> (6⋅10<sup>8</sup><i>Н</i>). Корпускулалык<br />
(кванттык) көз караш м-н караганда чагылт&shy;кан же жуткан бет фотондордон импульс ал&shy;гандыктан, жарык ал бетке басым жасайт. Ж. б. астр. ж-а атомдук кубулуштарда маанилүү ка&shy;сиетке ээ. [[Категория:3-том, 215-326 бб]]<br />
</div>vol3>KadyrM