ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 03:44, 16 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-16T03:44:52Z

← Мурунку нускасы		03:44, 16 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР</b> , а м ф и б и я л а р (Аmphibiа) – жер бетинде жашоочу омурткалуу жаныбарлар классы. Булар – адегенде сууда жашап, кийин сууда да, кургакта да жашай баштаган алгачкы омурткалуу жаныбарлар. <i>Балыктар</i> сыяктуу урук таштайт, <i>метаморфоз</i> жолу м-н өөрчүйт. Дене температурасы туруксуз, чөйрөгө жараша өзгөрүп турат. Азыркы амфибиялардын 3 түркүмгө (бутсуз, куйруктуу ж-а куйруксуз жерде сууда жашоочулар.) бириккен 25–30дай тукуму, 4000дөн ашык түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 13 тукумдун 34 түрү, Кыргызстанда 4 түрү кезигет. Бутсуздарынын денеси сүйрү, куйругу ж-а буту жок. Куйруктуулардын куйругу жакшы өрчүгөн, буту ичке, кыска.		<b type='title'>ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР</b> , а м ф и б и я л а р (Аmphibiа) – жер бетинде жашоочу омурткалуу жаныбарлар классы. Булар – адегенде сууда жашап, кийин сууда да, кургакта да жашай баштаган алгачкы омурткалуу жаныбарлар. <i>Балыктар</i> сыяктуу урук таштайт, <i>метаморфоз</i> жолу м-н өөрчүйт. Дене температурасы туруксуз, чөйрөгө жараша өзгөрүп турат. Азыркы амфибиялардын 3 түркүмгө (бутсуз, куйруктуу ж-а куйруксуз жерде сууда жашоочулар.) бириккен 25–30дай тукуму, 4000дөн ашык түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 13 тукумдун 34 түрү, Кыргызстанда 4 түрү кезигет. Бутсуздарынын денеси сүйрү, куйругу ж-а буту жок. Куйруктуулардын куйругу жакшы өрчүгөн, буту ичке, кыска.
	[[File:ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР3.png \| thumb \| Жерде-сууда жашоочулар: 1 – муунак сөөлжан сымак; 2 – Кавказ саламандрасы; 3 – темгилдүү саламандра; 4 – Кичи Азия тритону; 5 – кызыл боор бака; 6 – Кавказ бакасы; 7 – даракчы бака; 8 – төтөчү кур бака; 9 – кадимки кур бака; 10 – саз бакасы; 11 – темгилдүү бака; 12 – кадимки даракчыл бака; 13 – көлчүк бакасы.]] Жумшак, нымдуу териси алардын дем алуусу ж-а газ алмашуусу үчүн чоң маанигэ ээ. Омурткалары 9–200гө чейин же андан көп. Куйруксуз жерде сууда жашоочулардын көпчүлүгүнүн кабыргасы толугу м-н жоюлуп кеткен, буту жуп, беш манжа сымал. Жамбаш сөөгү чычаң омурткасы м-н биригип өскөн. Алдыңкы мээси начар өөрчүгөн. Жетилген жерде-сууда жашоочулардын ~~бары~~ жаныбарлар м-н азыктанат. Жетилгендеринин өпкөсү, хоанасы ж-а кекиртек кемирчеги болот. <i>Личинкаларынын</i> кан айлануусу балыктыкындай, жүрөгү метаморфоз кубулушунан кийин 3 камералуу түзүлүштө. Эркегинин жуп аталык, ургаачысынын жуп энелик бези бар. Көпчүлүгү урук (28000ге чейин) таштайт. Бир азы гана тирүү тууйт. Айрым формаларында жыныс <i>диморфизми</i> даана байкалат. Көбү айыл чарба өсүмдүктөрүнүн зыянкечтерин жок кылат, ошондой эле өздөрү башка айбанаттарга азык болот. Бир катар өлкөлөрдө тамак катары пайдаланылат. Жерде-сууда жашоочулардын 3 түрү – классикалык лабораториялык жаныбарлар. Кээ бир түрүнүн саны азайып, коргоого алынган. Алардын 41 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин, 2 түрү Кыргызстандын Кызыл китебине катталган.		[[File:ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР3.png \| thumb \| Жерде-сууда жашоочулар: 1 – муунак сөөлжан сымак; 2 – Кавказ саламандрасы; 3 – темгилдүү саламандра; 4 – Кичи Азия тритону; 5 – кызыл боор бака; 6 – Кавказ бакасы; 7 – даракчы бака; 8 – төтөчү кур бака; 9 – кадимки кур бака; 10 – саз бакасы; 11 – темгилдүү бака; 12 – кадимки даракчыл бака; 13 – көлчүк бакасы.]] Жумшак, нымдуу териси алардын дем алуусу ж-а газ алмашуусу үчүн чоң маанигэ ээ. Омурткалары 9–200гө чейин же андан көп. Куйруксуз жерде сууда жашоочулардын көпчүлүгүнүн кабыргасы толугу м-н жоюлуп кеткен, буту жуп, беш манжа сымал. Жамбаш сөөгү чычаң омурткасы м-н биригип өскөн. Алдыңкы мээси начар өөрчүгөн. Жетилген жерде-сууда жашоочулардын баары жаныбарлар м-н азыктанат. Жетилгендеринин өпкөсү, хоанасы ж-а кекиртек кемирчеги болот. <i>Личинкаларынын</i> кан айлануусу балыктыкындай, жүрөгү метаморфоз кубулушунан кийин 3 камералуу түзүлүштө. Эркегинин жуп аталык, ургаачысынын жуп энелик бези бар. Көпчүлүгү урук (28000ге чейин) таштайт. Бир азы гана тирүү тууйт. Айрым формаларында жыныс <i>диморфизми</i> даана байкалат. Көбү айыл чарба өсүмдүктөрүнүн зыянкечтерин жок кылат, ошондой эле өздөрү башка айбанаттарга азык болот. Бир катар өлкөлөрдө тамак катары пайдаланылат. Жерде-сууда жашоочулардын 3 түрү – классикалык лабораториялык жаныбарлар. Кээ бир түрүнүн саны азайып, коргоого алынган. Алардын 41 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин, 2 түрү Кыргызстандын Кызыл китебине катталган.
	[[Категория:3-том, 327-448 бб]]		[[Категория:3-том, 327-448 бб]]

Dilde, 07:52, 10 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-10T07:52:56Z

← Мурунку нускасы		07:52, 10 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР</b> , а м ф и б и я л а р (Аmphibiа) – жер бетинде жашоочу омурткалуу жаныбарлар классы. Булар – адегенде сууда жашап, кийин сууда да, кургакта да жашай баштаган алгачкы омурткалуу жаныбарлар. <i>Балыктар</i> сыяктуу урук таштайт, <i>метаморфоз</i> жолу м-н өөрчүйт. Дене температурасы туруксуз, чөйрөгө жараша өзгөрүп турат. Азыркы амфибиялардын 3 түркүмгө (бутсуз, куйруктуу ж-а куйруксуз жерде сууда жашоочулар.) бириккен 25–30дай тукуму, 4000дөн ашык түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 13 тукумдун 34 түрү, Кыргызстанда 4 түрү кезигет. Бутсуздарынын денеси сүйрү, куйругу ж-а буту жок. Куйруктуулардын куйругу жакшы өрчүгөн, буту ичке, кыска.		<b type='title'>ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР</b> , а м ф и б и я л а р (Аmphibiа) – жер бетинде жашоочу омурткалуу жаныбарлар классы. Булар – адегенде сууда жашап, кийин сууда да, кургакта да жашай баштаган алгачкы омурткалуу жаныбарлар. <i>Балыктар</i> сыяктуу урук таштайт, <i>метаморфоз</i> жолу м-н өөрчүйт. Дене температурасы туруксуз, чөйрөгө жараша өзгөрүп турат. Азыркы амфибиялардын 3 түркүмгө (бутсуз, куйруктуу ж-а куйруксуз жерде сууда жашоочулар.) бириккен 25–30дай тукуму, 4000дөн ашык түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 13 тукумдун 34 түрү, Кыргызстанда 4 түрү кезигет. Бутсуздарынын денеси сүйрү, куйругу ж-а буту жок. Куйруктуулардын куйругу жакшы өрчүгөн, буту ичке, кыска.
	[[File:ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР3.png \| thumb \| Жерде-сууда жашоочулар: 1 – муунак сөөлжан сымак; 2 – Кавказ саламандрасы; 3 – темгилдүү саламандра; 4 – Кичи Азия тритону; 5 – кызыл боор бака; 6 – Кавказ бакасы; 7 – даракчы бака; 8 – төтөчү кур бака; 9 – кадимки кур бака; 10 – саз бакасы; 11 – темгилдүү бака; 12 – кадимки даракчыл бака; 13 – көлчүк бакасы.]] Жумшак, нымдуу териси алардын дем алуусу ж-а газ алмашуусу үчүн чоң маанигэ ээ. Омурткалары 9–200гө чейин же андан көп. Куйруксуз жерде сууда жашоочулардын көпчүлүгүнүн кабыргасы толугу м-н жоюлуп кеткен, буту жуп, беш манжа сымал. Жамбаш сөөгү чычаң омурткасы м-н биригип өскөн. Алдыңкы мээси начар өөрчүгөн. Жетилген ~~Жерде~~-сууда жашоочулардын бары жаныбарлар м-н азыктанат. Жетилгендеринин өпкөсү, хоанасы ж-а кекиртек кемирчеги болот. <i>Личинкаларынын</i> кан айлануусу балыктыкындай, жүрөгү метаморфоз кубулушунан кийин 3 камералуу түзүлүштө. Эркегинин жуп аталык, ургаачысынын жуп энелик бези бар. Көпчүлүгү урук (28000ге чейин) таштайт. Бир азы гана тирүү тууйт. Айрым формаларында жыныс <i>диморфизми</i> даана байкалат. Көбү айыл чарба өсүмдүктөрүнүн зыянкечтерин жок кылат, ошондой эле өздөрү башка айбанаттарга азык болот. Бир катар өлкөлөрдө тамак катары пайдаланылат. Жерде-сууда жашоочулардын 3 түрү – классикалык лабораториялык жаныбарлар. Кээ бир түрүнүн саны азайып, коргоого алынган. Алардын 41 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин, 2 түрү Кыргызстандын Кызыл китебине катталган.		[[File:ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР3.png \| thumb \| Жерде-сууда жашоочулар: 1 – муунак сөөлжан сымак; 2 – Кавказ саламандрасы; 3 – темгилдүү саламандра; 4 – Кичи Азия тритону; 5 – кызыл боор бака; 6 – Кавказ бакасы; 7 – даракчы бака; 8 – төтөчү кур бака; 9 – кадимки кур бака; 10 – саз бакасы; 11 – темгилдүү бака; 12 – кадимки даракчыл бака; 13 – көлчүк бакасы.]] Жумшак, нымдуу териси алардын дем алуусу ж-а газ алмашуусу үчүн чоң маанигэ ээ. Омурткалары 9–200гө чейин же андан көп. Куйруксуз жерде сууда жашоочулардын көпчүлүгүнүн кабыргасы толугу м-н жоюлуп кеткен, буту жуп, беш манжа сымал. Жамбаш сөөгү чычаң омурткасы м-н биригип өскөн. Алдыңкы мээси начар өөрчүгөн. Жетилген жерде-сууда жашоочулардын бары жаныбарлар м-н азыктанат. Жетилгендеринин өпкөсү, хоанасы ж-а кекиртек кемирчеги болот. <i>Личинкаларынын</i> кан айлануусу балыктыкындай, жүрөгү метаморфоз кубулушунан кийин 3 камералуу түзүлүштө. Эркегинин жуп аталык, ургаачысынын жуп энелик бези бар. Көпчүлүгү урук (28000ге чейин) таштайт. Бир азы гана тирүү тууйт. Айрым формаларында жыныс <i>диморфизми</i> даана байкалат. Көбү айыл чарба өсүмдүктөрүнүн зыянкечтерин жок кылат, ошондой эле өздөрү башка айбанаттарга азык болот. Бир катар өлкөлөрдө тамак катары пайдаланылат. Жерде-сууда жашоочулардын 3 түрү – классикалык лабораториялык жаныбарлар. Кээ бир түрүнүн саны азайып, коргоого алынган. Алардын 41 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин, 2 түрү Кыргызстандын Кызыл китебине катталган.
	[[Категория:3-том, 327-448 бб]]		[[Категория:3-том, 327-448 бб]]

Dilde, 07:42, 16 Июнь (Кулжа) 2025 карата

2025-06-16T07:42:33Z

← Мурунку нускасы		07:42, 16 Июнь (Кулжа) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР</b> , а м ф и б и я л а р (Аmphibiа) – жер бетинде жашоочу омурткалуу жаныбарлар классы. Булар – адегенде сууда жашап, кийин сууда да, кургакта да жашай баштаган алгачкы омурткалуу жаныбарлар. <i>Балыктар</i> сыяктуу урук таштайт, <i>метаморфоз</i> жолу м-н өөрчүйт. Дене ~~темп-расы~~ туруксуз, чөйрөгө жараша өзгөрүп турат. Азыркы амфибиялардын 3 түркүмгө (бутсуз, куйруктуу ж-а куйруксуз жерде сууда жашоочулар.) бириккен 25–30дай тукуму, 4000дөн ашык түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 13 тукумдун 34 түрү, Кыргызстанда 4 түрү кезигет. Бутсуздарынын денеси сүйрү, куйругу ж-а буту жок. Куйруктуулардын куйругу жакшы өрчүгөн, буту ичке, кыска.		<b type='title'>ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР</b> , а м ф и б и я л а р (Аmphibiа) – жер бетинде жашоочу омурткалуу жаныбарлар классы. Булар – адегенде сууда жашап, кийин сууда да, кургакта да жашай баштаган алгачкы омурткалуу жаныбарлар. <i>Балыктар</i> сыяктуу урук таштайт, <i>метаморфоз</i> жолу м-н өөрчүйт. Дене температурасы туруксуз, чөйрөгө жараша өзгөрүп турат. Азыркы амфибиялардын 3 түркүмгө (бутсуз, куйруктуу ж-а куйруксуз жерде сууда жашоочулар.) бириккен 25–30дай тукуму, 4000дөн ашык түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 13 тукумдун 34 түрү, Кыргызстанда 4 түрү кезигет. Бутсуздарынын денеси сүйрү, куйругу ж-а буту жок. Куйруктуулардын куйругу жакшы өрчүгөн, буту ичке, кыска.
	[[File:ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР3.png \| thumb \| Жерде-сууда жашоочулар: 1 – муунак сөөлжан сымак; 2 – Кавказ саламандрасы; 3 – темгилдүү саламандра; 4 – Кичи Азия тритону; 5 – кызыл боор бака; 6 – Кавказ бакасы; 7 – даракчы бака; 8 – төтөчү кур бака; 9 – кадимки кур бака; 10 – саз бакасы; 11 – темгилдүү бака; 12 – кадимки даракчыл бака; 13 – көлчүк бакасы.]] Жумшак, нымдуу териси алардын дем алуусу ж-а газ алмашуусу үчүн чоң маанигэ ээ. Омурткалары 9–200гө		[[File:ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР3.png \| thumb \| Жерде-сууда жашоочулар: 1 – муунак сөөлжан сымак; 2 – Кавказ саламандрасы; 3 – темгилдүү саламандра; 4 – Кичи Азия тритону; 5 – кызыл боор бака; 6 – Кавказ бакасы; 7 – даракчы бака; 8 – төтөчү кур бака; 9 – кадимки кур бака; 10 – саз бакасы; 11 – темгилдүү бака; 12 – кадимки даракчыл бака; 13 – көлчүк бакасы.]] Жумшак, нымдуу териси алардын дем алуусу ж-а газ алмашуусу үчүн чоң маанигэ ээ. Омурткалары 9–200гө чейин же андан көп. Куйруксуз жерде сууда жашоочулардын көпчүлүгүнүн кабыргасы толугу м-н жоюлуп кеткен, буту жуп, беш манжа сымал. Жамбаш сөөгү чычаң омурткасы м-н биригип өскөн. Алдыңкы мээси начар өөрчүгөн. Жетилген Жерде-сууда жашоочулардын бары жаныбарлар м-н азыктанат. Жетилгендеринин өпкөсү, хоанасы ж-а кекиртек кемирчеги болот. <i>Личинкаларынын</i> кан айлануусу балыктыкындай, жүрөгү метаморфоз кубулушунан кийин 3 камералуу түзүлүштө. Эркегинин жуп аталык, ургаачысынын жуп энелик бези бар. Көпчүлүгү урук (28000ге чейин) таштайт. Бир азы гана тирүү тууйт. Айрым формаларында жыныс <i>диморфизми</i> даана байкалат. Көбү айыл чарба өсүмдүктөрүнүн зыянкечтерин жок кылат, ошондой эле өздөрү башка айбанаттарга азык болот. Бир катар өлкөлөрдө тамак катары пайдаланылат. Жерде-сууда жашоочулардын 3 түрү – классикалык лабораториялык жаныбарлар. Кээ бир түрүнүн саны азайып, коргоого алынган. Алардын 41 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин, 2 түрү Кыргызстандын Кызыл китебине катталган.
	чейин же андан көп. Куйруксуз жерде сууда жашоочулардын көпчүлүгүнүн кабыргасы толугу м-н жоюлуп кеткен, буту жуп, беш манжа сымал. Жамбаш сөөгү чычаң омурткасы м-н биригип өскөн. Алдыңкы мээси начар өөрчүгөн. Жетилген Ж.-~~с. ж-дын баары~~ жаныбарлар м-н азыктанат. Жетилгендеринин өпкөсү, хоанасы ж-а кекиртек кемирчеги болот. <i>Личинкаларынын</i> кан айлануусу балыктыкындай, жүрөгү метаморфоз кубулушунан кийин 3 камералуу түзүлүштө. Эркегинин жуп аталык, ургаачысынын жуп энелик бези бар. Көпчүлүгү урук (28000ге чейин) таштайт. Бир азы гана тирүү тууйт. Айрым формаларында жыныс <i>диморфизми</i> даана байкалат. Көбү ~~а. ч.~~ өсүмдүктөрүнүн зыянкечтерин жок кылат, о. эле өздөрү башка айбанаттарга азык болот. Бир катар өлкөлөрдө тамак катары пайдаланылат. ~~Ж. с. ж~~-~~дын~~ 3 түрү – классикалык ~~лабор.~~ жаныбарлар. Кээ бир түрүнүн саны азайып, коргоого алынган. Алардын 41 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин, 2 түрү ~~Кырг-ндын~~ Кызыл китебине катталган. [[Категория:3-том, 327-448 бб]]		[[Категория:3-том, 327-448 бб]]

Dilde, 07:34, 16 Июнь (Кулжа) 2025 карата

2025-06-16T07:34:35Z

← Мурунку нускасы		07:34, 16 Июнь (Кулжа) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР</b> , а м ф и б и ял а р (Аmphibiа) – жер бетинде жашоочу омурткалуу жаныбарлар классы. Булар – адегенде сууда жашап, кийин сууда да, кургакта да жашай баштаган алгачкы омурткалуу жаныбарлар. <i>Балыктар</i> сыяктуу урук таштайт, <i>метаморфоз</i> жолу м-н өөрчүйт. Дене темп-расы туруксуз, чөйрөгө жараша өзгөрүп турат. Азыркы амфибиялардын 3 түркүмгө (бутсуз, куйруктуу ж-а куйруксуз ~~Ж.-с. ж~~.) бириккен 25–30дай тукуму, 4000дөн ашык түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 13 тукумдун 34 түрү, ~~Кырг-нда~~ 4 түрү кезигет. Бутсуздарынын денеси сүйрү, куйругу ж-а буту жок. Куйруктуулардын куйругу жакшы өрчүгөн, буту ичке, кыска.		<b type='title'>ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР</b> , а м ф и б и я л а р (Аmphibiа) – жер бетинде жашоочу омурткалуу жаныбарлар классы. Булар – адегенде сууда жашап, кийин сууда да, кургакта да жашай баштаган алгачкы омурткалуу жаныбарлар. <i>Балыктар</i> сыяктуу урук таштайт, <i>метаморфоз</i> жолу м-н өөрчүйт. Дене темп-расы туруксуз, чөйрөгө жараша өзгөрүп турат. Азыркы амфибиялардын 3 түркүмгө (бутсуз, куйруктуу ж-а куйруксуз жерде сууда жашоочулар.) бириккен 25–30дай тукуму, 4000дөн ашык түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 13 тукумдун 34 түрү, Кыргызстанда 4 түрү кезигет. Бутсуздарынын денеси сүйрү, куйругу ж-а буту жок. Куйруктуулардын куйругу жакшы өрчүгөн, буту ичке, кыска.
	[[File:ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР3.png \| thumb \| Жерде-сууда жашоочулар: 1 – муунак сөөлжан сымак; 2 – Кавказ саламандрасы; 3 – темгилдүү саламандра; 4 – Кичи Азия тритону; 5 – кызыл боор бака; 6 – Кавказ бакасы; 7 – даракчы бака; 8 – төтөчү кур бака; 9 – кадимки кур бака; 10 – саз бакасы; 11 – темгилдүү бака; 12 – кадимки даракчыл бака; 13 – көлчүк бакасы.]] Жумшак, нымдуу териси алардын дем алуусу ж-а газ алмашуусу үчүн чоң маанигэ ээ. Омурткалары 9–200гө		[[File:ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР3.png \| thumb \| Жерде-сууда жашоочулар: 1 – муунак сөөлжан сымак; 2 – Кавказ саламандрасы; 3 – темгилдүү саламандра; 4 – Кичи Азия тритону; 5 – кызыл боор бака; 6 – Кавказ бакасы; 7 – даракчы бака; 8 – төтөчү кур бака; 9 – кадимки кур бака; 10 – саз бакасы; 11 – темгилдүү бака; 12 – кадимки даракчыл бака; 13 – көлчүк бакасы.]] Жумшак, нымдуу териси алардын дем алуусу ж-а газ алмашуусу үчүн чоң маанигэ ээ. Омурткалары 9–200гө
	чейин же андан көп. Куйруксуз ~~Ж.-с. ж-дын~~ көпчүлүгүнүн кабыргасы толугу м-н жоюлуп кеткен, буту жуп, беш манжа сымал. Жамбаш сөөгү чычаң омурткасы м-н биригип өскөн. Алдыңкы мээси начар өөрчүгөн. Жетилген Ж.-с. ж-дын баары жаныбарлар м-н азыктанат. Жетилгендеринин өпкөсү, хоанасы ж-а кекиртек кемирчеги болот. <i>Личинкаларынын</i> кан айлануусу балыктыкындай, жүрөгү метаморфоз кубулушунан кийин 3 камералуу түзүлүштө. Эркегинин жуп аталык, ургаачысынын жуп энелик бези бар. Көпчүлүгү урук (28000ге чейин) таштайт. Бир азы гана тирүү тууйт. Айрым формаларында жыныс <i>диморфизми</i> даана байкалат. Көбү а. ч. өсүмдүктөрүнүн зыянкечтерин жок кылат, о. эле өздөрү башка айбанаттарга азык болот. Бир катар өлкөлөрдө тамак катары пайдаланылат. Ж. с. ж-дын 3 түрү – классикалык лабор. жаныбарлар. Кээ бир түрүнүн саны азайып, коргоого алынган. Алардын 41 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин, 2 түрү Кырг-ндын Кызыл китебине катталган. [[Категория:3-том, 327-448 бб]]		чейин же андан көп. Куйруксуз жерде сууда жашоочулардын көпчүлүгүнүн кабыргасы толугу м-н жоюлуп кеткен, буту жуп, беш манжа сымал. Жамбаш сөөгү чычаң омурткасы м-н биригип өскөн. Алдыңкы мээси начар өөрчүгөн. Жетилген Ж.-с. ж-дын баары жаныбарлар м-н азыктанат. Жетилгендеринин өпкөсү, хоанасы ж-а кекиртек кемирчеги болот. <i>Личинкаларынын</i> кан айлануусу балыктыкындай, жүрөгү метаморфоз кубулушунан кийин 3 камералуу түзүлүштө. Эркегинин жуп аталык, ургаачысынын жуп энелик бези бар. Көпчүлүгү урук (28000ге чейин) таштайт. Бир азы гана тирүү тууйт. Айрым формаларында жыныс <i>диморфизми</i> даана байкалат. Көбү а. ч. өсүмдүктөрүнүн зыянкечтерин жок кылат, о. эле өздөрү башка айбанаттарга азык болот. Бир катар өлкөлөрдө тамак катары пайдаланылат. Ж. с. ж-дын 3 түрү – классикалык лабор. жаныбарлар. Кээ бир түрүнүн саны азайып, коргоого алынган. Алардын 41 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин, 2 түрү Кырг-ндын Кызыл китебине катталган. [[Категория:3-том, 327-448 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-05-02T13:51:48Z

1 версия

← Мурунку нускасы	13:51, 2 Май (Бугу) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol3>KadyrM, 07:34, 2 Май (Бугу) 2025 карата

2025-05-02T07:34:55Z

Жаңы барак

ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР , а м ф и б и ял а р (Аmphibiа) – жер бетинде жашоочу омурткалуу жаныбарлар классы. Булар – адегенде сууда жашап, кийин сууда да, кургакта да жашай баштаган алгачкы омурткалуу жаныбарлар. Балыктар сыяктуу урук таштайт, метаморфоз жолу м-н өөрчүйт. Дене темп-расы туруксуз, чөйрөгө жараша өзгөрүп турат. Азыркы амфибиялардын 3 түркүмгө (бутсуз, куйруктуу ж-а куйруксуз Ж.-с. ж.) бириккен 25–30дай тукуму, 4000дөн ашык түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 13 тукумдун 34 түрү, Кырг-нда 4 түрү кезигет. Бутсуздарынын денеси сүйрү, куйругу ж-а буту жок. Куйруктуулардын куйругу жакшы өрчүгөн, буту ичке, кыска.
[[File:ЖЕРДЕ-СУУДА ЖАШООЧУЛАР3.png | thumb | Жерде-сууда жашоочулар: 1 – муунак сөөлжан сымак; 2 – Кавказ саламандрасы; 3 – темгилдүү саламандра; 4 – Кичи Азия тритону; 5 – кызыл боор бака; 6 – Кавказ бакасы; 7 – даракчы бака; 8 – төтөчү кур бака; 9 – кадимки кур бака; 10 – саз бакасы; 11 – темгилдүү бака; 12 – кадимки даракчыл бака; 13 – көлчүк бакасы.]] Жумшак, нымдуу териси алардын дем алуусу ж-а газ алмашуусу үчүн чоң маанигэ ээ. Омурткалары 9–200гө
чейин же андан көп. Куйруксуз Ж.-с. ж-дын көпчүлүгүнүн кабыргасы толугу м-н жоюлуп кеткен, буту жуп, беш манжа сымал. Жамбаш сөөгү чычаң омурткасы м-н биригип өскөн. Алдыңкы мээси начар өөрчүгөн. Жетилген Ж.-с. ж-дын баары жаныбарлар м-н азыктанат. Жетилгендеринин өпкөсү, хоанасы ж-а кекиртек кемирчеги болот. Личинкаларынын кан айлануусу балыктыкындай, жүрөгү метаморфоз кубулушунан кийин 3 камералуу түзүлүштө. Эркегинин жуп аталык, ургаачысынын жуп энелик бези бар. Көпчүлүгү урук (28000ге чейин) таштайт. Бир азы гана тирүү тууйт. Айрым формаларында жыныс диморфизми даана байкалат. Көбү а. ч. өсүмдүктөрүнүн зыянкечтерин жок кылат, о. эле өздөрү башка айбанаттарга азык болот. Бир катар өлкөлөрдө тамак катары пайдаланылат. Ж. с. ж-дын 3 түрү – классикалык лабор. жаныбарлар. Кээ бир түрүнүн саны азайып, коргоого алынган. Алардын 41 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин, 2 түрү Кырг-ндын Кызыл китебине катталган. [[Категория:3-том, 327-448 бб]]