ЖЕР АСТЫНДАГЫ СУУЛАР - Түзөтүүлөр тарыхы

Begay, 03:52, 12 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-12T03:52:39Z

← Мурунку нускасы		03:52, 12 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖЕР АСТЫНДАГЫ СУУЛАР</b> – жер кыртышынын үстүнкү бөлүгүндө жаткан тоо тек катмарларындагы суюк, муз ~~ж-а~~ буу түрүндөгү суу. Жер бетиндеги суулардан айырмасы – алар жер бетинен төмөн жайгашып, тоо тектердеги жаракаларды, көңдөйлөрдү толтуруп турат. Суу жер астындагы катмарларга жер бетиндеги суулардан, атмосфералык жаан-чачындан же тереңдиктеги магма бууларынан келет. Мында суу гравитациялык же эркин суу (оордук күчүнүн таасири ~~м-н~~ агуучу), капиллярдык суу (молекулалык тартылуу күчүнөн кыртыштагы кесек бөлүкчөлөрдүн арасындагы майда капиллярлар аркылуу көтөрүлүүчү), байланышкан суу (минералдардын кристаллдык торчолорундагы) ~~ж. б.~~ түрдө болот. Алардын негизгиси – эркин (гравитациялык) суу – жер кыртышында катуу (муз), газ (буу) ~~ж-а~~ суюк түрүндө кезигет. Жер астындагы суулар пайда болушуна карай 5 түргө бөлүнөт: и н ф и л ь т р а ц и я л ы к (вадоз) суулар чөкмө, магма ~~ж-а~~ метаморфизмделген тектердеги майда көзөнөкчөлөр, жаракалар, көңдөйчөлөр, ар түрдүү боштуктар аркылуу атмосфералык жаан-чачын ~~м-н~~ жер бетиндеги суулардын сарыгып өтүшүнөн пайда болот; к о н д е н с а ц и я л ы к суулар – ~~тоотектердеги~~ боштуктарга чогулган абадагы буунун муздашынан (конденсацияланышынан) келип чыгат; с е д и м е н т а ц и я л ы к суулар деңиз чөкмөлөрүнө суу сиңип, кийин ныкталганда сыгылып чыгып, бир жерге топтолушунан пайда болот. Алар негизинен гидрогеологиялык структуранын борборунда ~~ж-а~~ өтө тереңдикте жайгашат; о р г а н и к а л ы к суулар – ылай чополуу чөкмөлөрдө сакталып калган органикалык заттардан пайда болот; т е р е ң д и к т е н орун алган (ювениль) суулар – магмадан бөлүнүп чыккан суу бууларынын муздашынан чогулат. Тоо тектериндеги суу чогулган боштуктардын өзгөчөлүгүнө карай Жер астындагы суулар көзөнөктүү, катмарлуу, жаракалуу ~~ж-а~~ карст суулары болуп бөлүнөт. Суу топтолгон ~~тоотек~~ катмарлары суулуу горизонт деп аталат. Жер кыртышындагы эң үстүнкү горизонттогу сууну <i>кыртыш (грунт) суулары</i> дейбиз. Ал бир нече <i>см</i>ден ондогон <i>м</i> тереңдикте кездешип, үстүнкү бети бош, кысымсыз абалда болот. Кыртыш сууларынан төмөн <i>артезиан суулары</i> жатат. Анын асты ~~ж-а~~ үстү суу өткөрбөөчү катмарлар ~~м-н~~ чектелет. Жер астындагы суулар – курамында түрдүү минералдар, органикалык заттар ~~ж-а~~ газдар бар табигый эриндилер. Суудагы эриген заттардын өлчөмүнө карата жер астындагы суулар тузсуз (туздуулугу 1 <i>г/л</i>ге чейин), чала туздуу (1–10 <i>г/л</i>), туздуу (10–50 <i>г/л</i>), шорлуу (50 <i>г/л</i>ден көп); газдардын курамы боюнча көмүр кычкылдуу, күкүрттүү суутектүү, азоттуу, радондуу, метандуу ~~ж. б.~~ сууларга бөлүнөт. Курамында түрдүү туздар же газдар, органикалык компоненттер, кээде газ ~~м-н~~ радондун эманациясы болуп калса, анда дарылоочу касиетке ээ. Жер астындагы суулар <i>минералдуу суулар</i> деп да аталат. Жер астындагы суулардын физикалык касиети алардын химиялык курамына байланыштуу. Суунун температурасы боюнча муздак (20°ка чейин), <i>арашан суулары</i> (20°тан жогору) болуп бөлүнөт. Жер астындагы сууларды <i>гидрогеология</i> илими изилдейт. Жер астындагы суулар эзелтен бери калкты таза суу ~~м-н~~ камсыз кылууда, сугат ишинде, жайыттарды суу ~~м-н~~ камсыз кылууда кеңири колдонулат. Азыркы кезде алардын мааниси күндөн күнгө артууда. Жер астынан чыккан минералдуу суулар ичүүгө ~~ж-а~~ ар кандай дарттан дарыланууга керектелет. Кийинки кезде арашан суулардан жылуулук кубаты алына баштады (к. <i>Арашан суулары</i>). Кыргызстандын аймагында Жер астындагы суулардын бардык түрү кездешет. Республикада 80ден ашык минералдуу булактар бар. Айрымдарынын базасында курорттор (Жалал-Абад, Жети-Өгүз, Ысык-Ата ~~ж. б.~~) иштейт.		<b type='title'>ЖЕР АСТЫНДАГЫ СУУЛАР</b> – жер кыртышынын үстүнкү бөлүгүндө жаткан тоо тек катмарларындагы суюк, муз жана буу түрүндөгү суу. Жер бетиндеги суулардан айырмасы – алар жер бетинен төмөн жайгашып, тоо тектердеги жаракаларды, көңдөйлөрдү толтуруп турат. Суу жер астындагы катмарларга жер бетиндеги суулардан, атмосфералык жаан-чачындан же тереңдиктеги магма бууларынан келет. Мында суу гравитациялык же эркин суу (оордук күчүнүн таасири менен агуучу), капиллярдык суу (молекулалык тартылуу күчүнөн кыртыштагы кесек бөлүкчөлөрдүн арасындагы майда капиллярлар аркылуу көтөрүлүүчү), байланышкан суу (минералдардын кристаллдык торчолорундагы) жана башка түрдө болот. Алардын негизгиси – эркин (гравитациялык) суу – жер кыртышында катуу (муз), газ (буу) жана суюк түрүндө кезигет. Жер астындагы суулар пайда болушуна карай 5 түргө бөлүнөт: и н ф и л ь т р а ц и я л ы к (вадоз) суулар чөкмө, магма жана метаморфизмделген тектердеги майда көзөнөкчөлөр, жаракалар, көңдөйчөлөр, ар түрдүү боштуктар аркылуу атмосфералык жаан-чачын менен жер бетиндеги суулардын сарыгып өтүшүнөн пайда болот; к о н д е н с а ц и я л ы к суулар – тоо тектердеги боштуктарга чогулган абадагы буунун муздашынан (конденсацияланышынан) келип чыгат; с е д и м е н т а ц и я л ы к суулар деңиз чөкмөлөрүнө суу сиңип, кийин ныкталганда сыгылып чыгып, бир жерге топтолушунан пайда болот. Алар негизинен гидрогеологиялык структуранын борборунда жана өтө тереңдикте жайгашат; о р г а н и к а л ы к суулар – ылай чополуу чөкмөлөрдө сакталып калган органикалык заттардан пайда болот; т е р е ң д и к т е н орун алган (ювениль) суулар – магмадан бөлүнүп чыккан суу бууларынын муздашынан чогулат. Тоо тектериндеги суу чогулган боштуктардын өзгөчөлүгүнө карай Жер астындагы суулар көзөнөктүү, катмарлуу, жаракалуу жана карст суулары болуп бөлүнөт. Суу топтолгон тоо тек катмарлары суулуу горизонт деп аталат. Жер кыртышындагы эң үстүнкү горизонттогу сууну <i>кыртыш (грунт) суулары</i> дейбиз. Ал бир нече <i>см</i>ден ондогон <i>м</i> тереңдикте кездешип, үстүнкү бети бош, кысымсыз абалда болот. Кыртыш сууларынан төмөн <i>артезиан суулары</i> жатат. Анын асты жана үстү суу өткөрбөөчү катмарлар менен чектелет. Жер астындагы суулар – курамында түрдүү минералдар, органикалык заттар жана газдар бар табигый эриндилер. Суудагы эриген заттардын өлчөмүнө карата жер астындагы суулар тузсуз (туздуулугу 1 <i>г/л</i>ге чейин), чала туздуу (1–10 <i>г/л</i>), туздуу (10–50 <i>г/л</i>), шорлуу (50 <i>г/л</i>ден көп); газдардын курамы боюнча көмүр кычкылдуу, күкүрттүү суутектүү, азоттуу, радондуу, метандуу жана башка сууларга бөлүнөт. Курамында түрдүү туздар же газдар, органикалык компоненттер, кээде газ менен радондун эманациясы болуп калса, анда дарылоочу касиетке ээ. Жер астындагы суулар <i>минералдуу суулар</i> деп да аталат. Жер астындагы суулардын физикалык касиети алардын химиялык курамына байланыштуу. Суунун температурасы боюнча муздак (20°ка чейин), <i>арашан суулары</i> (20°тан жогору) болуп бөлүнөт. Жер астындагы сууларды <i>гидрогеология</i> илими изилдейт. Жер астындагы суулар эзелтен бери калкты таза суу менен камсыз кылууда, сугат ишинде, жайыттарды суу менен камсыз кылууда кеңири колдонулат. Азыркы кезде алардын мааниси күндөн күнгө артууда. Жер астынан чыккан минералдуу суулар ичүүгө жана ар кандай дарттан дарыланууга керектелет. Кийинки кезде арашан суулардан жылуулук кубаты алына баштады (к. <i>Арашан суулары</i>). Кыргызстандын аймагында Жер астындагы суулардын бардык түрү кездешет. Республикада 80ден ашык минералдуу булактар бар. Айрымдарынын базасында курорттор (Жалал-Абад, Жети-Өгүз, Ысык-Ата жана башкалар) иштейт.

	Ад.: <i>Овчинников А. М</i>. Подземные воды. М., 1960; Минеральные воды. М., 1963; <i>Личков Б. Л.</i> Природные воды земли и литосферы. М., 1963; <i>Ланге О. К.</i> Гидрогеология. М., 1969.		Ад.: <i>Овчинников А. М</i>. Подземные воды. М., 1960; Минеральные воды. М., 1963; <i>Личков Б. Л.</i> Природные воды земли и литосферы. М., 1963; <i>Ланге О. К.</i> Гидрогеология. М., 1969.
	[[Категория:3-том, 327-448 бб]]		[[Категория:3-том, 327-448 бб]]

Temirkan, 09:27, 14 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-14T09:27:18Z

← Мурунку нускасы		09:27, 14 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖЕР АСТЫНДАГЫ СУУЛАР</b> – жер кыртышынын үстүнкү бөлүгүндө жаткан тоо тек катмарларындагы суюк, муз ж-а буу түрүндөгү суу. Жер бетиндеги суулардан айырмасы – алар жер бетинен төмөн жайгашып, тоо тектердеги жаракаларды, көңдөйлөрдү толтуруп турат. Суу жер астындагы катмарларга жер бетиндеги суулардан, ~~атм.~~ жаан-чачындан же тереңдиктеги магма бууларынан келет. Мында суу гравитациялык же эркин суу (оордук күчүнүн таасири м-н агуучу), капиллярдык суу (молекулалык тартылуу күчүнөн кыртыштагы кесек бөлүкчөлөрдүн арасындагы майда капиллярлар аркылуу көтөрүлүүчү), байланышкан суу (минералдардын кристаллдык торчолорундагы) ж. б. түрдө болот. Алардын негизгиси – эркин (гравитациялык) суу – жер кыртышында катуу (муз), газ (буу) ж-а суюк түрүндө кезигет. ~~Ж. а. с.~~ пайда болушуна карай 5 түргө бөлүнөт: и н-		<b type='title'>ЖЕР АСТЫНДАГЫ СУУЛАР</b> – жер кыртышынын үстүнкү бөлүгүндө жаткан тоо тек катмарларындагы суюк, муз ж-а буу түрүндөгү суу. Жер бетиндеги суулардан айырмасы – алар жер бетинен төмөн жайгашып, тоо тектердеги жаракаларды, көңдөйлөрдү толтуруп турат. Суу жер астындагы катмарларга жер бетиндеги суулардан, атмосфералык жаан-чачындан же тереңдиктеги магма бууларынан келет. Мында суу гравитациялык же эркин суу (оордук күчүнүн таасири м-н агуучу), капиллярдык суу (молекулалык тартылуу күчүнөн кыртыштагы кесек бөлүкчөлөрдүн арасындагы майда капиллярлар аркылуу көтөрүлүүчү), байланышкан суу (минералдардын кристаллдык торчолорундагы) ж. б. түрдө болот. Алардын негизгиси – эркин (гравитациялык) суу – жер кыртышында катуу (муз), газ (буу) ж-а суюк түрүндө кезигет. Жер астындагы суулар пайда болушуна карай 5 түргө бөлүнөт: и н ф и л ь т р а ц и я л ы к (вадоз) суулар чөкмө, магма ж-а метаморфизмделген тектердеги майда көзөнөкчөлөр, жаракалар, көңдөйчөлөр, ар түрдүү боштуктар аркылуу атмосфералык жаан-чачын м-н жер бетиндеги суулардын сарыгып өтүшүнөн пайда болот; к о н д е н с а ц и я л ы к суулар – тоотектердеги боштуктарга чогулган абадагы буунун муздашынан (конденсацияланышынан) келип чыгат; с е д и м е н т а ц и я л ы к суулар деңиз чөкмөлөрүнө суу сиңип, кийин ныкталганда сыгылып чыгып, бир жерге топтолушунан пайда болот. Алар негизинен гидрогеологиялык структуранын борборунда ж-а өтө тереңдикте жайгашат; о р г а н и к а л ы к суулар – ылай чополуу чөкмөлөрдө сакталып калган органикалык заттардан пайда болот; т е р е ң д и к т е н орун алган (ювениль) суулар – магмадан бөлүнүп чыккан суу бууларынын муздашынан чогулат. Тоо тектериндеги суу чогулган боштуктардын өзгөчөлүгүнө карай Жер астындагы суулар көзөнөктүү, катмарлуу, жаракалуу ж-а карст суулары болуп бөлүнөт. Суу топтолгон тоотек катмарлары суулуу горизонт деп аталат. Жер кыртышындагы эң үстүнкү горизонттогу сууну <i>кыртыш (грунт) суулары</i> дейбиз. Ал бир нече <i>см</i>ден ондогон <i>м</i> тереңдикте кездешип, үстүнкү бети бош, кысымсыз абалда болот. Кыртыш сууларынан төмөн <i>артезиан суулары</i> жатат. Анын асты ж-а үстү суу өткөрбөөчү катмарлар м-н чектелет. Жер астындагы суулар – курамында түрдүү минералдар, органикалык заттар ж-а газдар бар табигый эриндилер. Суудагы эриген заттардын өлчөмүнө карата жер астындагы суулар тузсуз (туздуулугу 1 <i>г/л</i>ге чейин), чала туздуу (1–10 <i>г/л</i>), туздуу (10–50 <i>г/л</i>), шорлуу (50 <i>г/л</i>ден көп); газдардын курамы боюнча көмүр кычкылдуу, күкүрттүү суутектүү, азоттуу, радондуу, метандуу ж. б. сууларга бөлүнөт. Курамында түрдүү туздар же газдар, органикалык компоненттер, кээде газ м-н радондун эманациясы болуп калса, анда дарылоочу касиетке ээ. Жер астындагы суулар <i>минералдуу суулар</i> деп да аталат. Жер астындагы суулардын физикалык касиети алардын химиялык курамына байланыштуу. Суунун температурасы боюнча муздак (20°ка чейин), <i>арашан суулары</i> (20°тан жогору) болуп бөлүнөт. Жер астындагы сууларды <i>гидрогеология</i> илими изилдейт. Жер астындагы суулар эзелтен бери калкты таза суу м-н камсыз кылууда, сугат ишинде, жайыттарды суу м-н камсыз кылууда кеңири колдонулат. Азыркы кезде алардын мааниси күндөн күнгө артууда. Жер астынан чыккан минералдуу суулар ичүүгө ж-а ар кандай дарттан дарыланууга керектелет. Кийинки кезде арашан суулардан жылуулук кубаты алына баштады (к. <i>Арашан суулары</i>). Кыргызстандын аймагында Жер астындагы суулардын бардык түрү кездешет. Республикада 80ден ашык минералдуу булактар бар. Айрымдарынын базасында курорттор (Жалал-Абад, Жети-Өгүз, Ысык-Ата ж. б.) иштейт.


	ф и л ь т р а ц и я л ы к (вадоз) суулар чөкмө, магма ж-а метаморфизмделген тектердеги майда көзөнөкчөлөр, жаракалар, көңдөйчөлөр, ар түрдүү боштуктар аркылуу ~~атм.~~ жаан-чачын м-н жер бетиндеги суулардын сарыгып өтүшүнөн пайда болот; к о н д е н с а ц и я л ы к суулар – тоотектердеги боштуктарга чогулган абадагы буунун муздашынан (конденсацияланышынан) келип чыгат; с е д и м е н т а ц и я л ы к суулар деңиз чөкмөлөрүнө суу сиңип, кийин ныкталганда сыгылып чыгып, бир жерге топтолушунан пайда болот. Алар негизинен ~~гидрогеол.~~ структуранын борборунда ж-а өтө тереңдикте жайгашат; о р г а н и к а л ы к суулар – ылайчополуу чөкмөлөрдө сакталып калган ~~орг.~~ заттардан пайда болот; т е р е ң д и к т е н орун алган (ювениль) суулар – магмадан бөлүнүп
	чыккан суу бууларынын муздашынан чогулат. Тоо тектериндеги суу чогулган боштуктардын
	өзгөчөлүгүнө карай ~~Ж. а. с.~~ көзөнөктүү, катмарлуу, жаракалуу ж-а карст суулары болуп бөлүнөт. Суу топтолгон тоотек катмарлары суулуу горизонт деп аталат. Жер кыртышындагы эң үстүнкү горизонттогу сууну <i>кыртыш (грунт) суулары</i> дейбиз. Ал бир нече <i>см</i>ден ондогон <i>м</i> тереңдикте кездешип, үстүнкү бети бош, кысымсыз абалда болот. Кыртыш сууларынан төмөн <i>артезиан суулары</i> жатат. Анын асты ж-а үстү суу өткөрбөөчү катмарлар м-н чектелет. ~~Ж. а. с.~~ – курамында түрдүү минералдар, ~~орг.~~ заттар ж-а газдар бар табигый эриндилер. Суудагы эриген заттардын өлчөмүнө карата ~~Ж. а. с.~~ тузсуз (туздуулугу 1 <i>г/л</i>ге чейин), чала туздуу (1–10 <i>г/л</i>), туздуу (10–50 <i>г/л</i>), шорлуу (50 <i>г/л</i>ден көп); газдардын курамы ~~б-ча~~ көмүр кычкылдуу, күкүрттүү суутектүү, азоттуу, радондуу, метандуу ж. б. сууларга бөлүнөт. Курамында түрдүү туздар же газдар, ~~орг.~~ компоненттер, кээде газ м-н радондун эманациясы болуп калса, анда дарылоочу касиетке ээ. ~~Ж. а. с.~~ <i>минералдуу суулар</i> деп да аталат. ~~Ж. а. с-дын физ.~~ касиети алардын ~~хим.~~ курамына байланыштуу. Суунун ~~темп-расы б-ча~~ муздак (20°ка чейин), <i>арашан суулары</i> (20°тан жогору) болуп бөлүнөт. ~~Ж. а. с-ды~~ <i>гидрогеология</i> илими изилдейт. ~~Ж. а. с.~~ эзелтен бери калкты таза суу м-н камсыз кылууда, сугат ишинде, жайыттарды суу м-н камсыз кылууда кеңири колдонулат. Азыркы кезде алардын мааниси күндөн күнгө артууда. Жер астынан чыккан минералдуу суулар ичүүгө ж-а ар кандай дарттан дарыланууга керектелет. Кийинки кезде арашан суулардан жылуулук кубаты алына баштады (к. <i>Арашан суулары</i>). ~~Кырг-ндын~~ аймагында ~~Ж. а. с-дын~~ бардык түрү кездешет. ~~Респ-када~~ 80ден ашык минералдуу булактар бар. Айрымдарынын базасында курорттор (Жалал-Абад, Жети-Өгүз, Ысык-Ата ж. б.) иштейт.



	~~Ад.: <i>Овчинников А. М</i>. Подземные воды. М., 1960;~~
	Минеральные воды. М., 1963; <i>Личков Б. Л.</i> Природные воды земли и литосферы. М., 1963; <i>Ланге О. К.</i> Гидрогеология. М., 1969. [[Категория:3-том, 327-448 бб]]

			Ад.: <i>Овчинников А. М</i>. Подземные воды. М., 1960; Минеральные воды. М., 1963; <i>Личков Б. Л.</i> Природные воды земли и литосферы. М., 1963; <i>Ланге О. К.</i> Гидрогеология. М., 1969.
			[[Категория:3-том, 327-448 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-05-02T13:51:47Z

1 версия

← Мурунку нускасы	13:51, 2 Май (Бугу) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol3>KadyrM, 07:34, 2 Май (Бугу) 2025 карата

2025-05-02T07:34:55Z

Жаңы барак

ЖЕР АСТЫНДАГЫ СУУЛАР – жер кыртышынын үстүнкү бөлүгүндө жаткан тоо тек катмарларындагы суюк, муз ж-а буу түрүндөгү суу. Жер бетиндеги суулардан айырмасы – алар жер бетинен төмөн жайгашып, тоо тектердеги жаракаларды, көңдөйлөрдү толтуруп турат. Суу жер астындагы катмарларга жер бетиндеги суулардан, атм. жаан-чачындан же тереңдиктеги магма бууларынан келет. Мында суу гравитациялык же эркин суу (оордук күчүнүн таасири м-н агуучу), капиллярдык суу (молекулалык тартылуу күчүнөн кыртыштагы кесек бөлүкчөлөрдүн арасындагы майда капиллярлар аркылуу көтөрүлүүчү), байланышкан суу (минералдардын кристаллдык торчолорундагы) ж. б. түрдө болот. Алардын негизгиси – эркин (гравитациялык) суу – жер кыртышында катуу (муз), газ (буу) ж-а суюк түрүндө кезигет. Ж. а. с. пайда болушуна карай 5 түргө бөлүнөт: и н-

ф и л ь т р а ц и я л ы к (вадоз) суулар чөкмө, магма ж-а метаморфизмделген тектердеги майда көзөнөкчөлөр, жаракалар, көңдөйчөлөр, ар түрдүү боштуктар аркылуу атм. жаан-чачын м-н жер бетиндеги суулардын сарыгып өтүшүнөн пайда болот; к о н д е н с а ц и я л ы к суулар – тоотектердеги боштуктарга чогулган абадагы буунун муздашынан (конденсацияланышынан) келип чыгат; с е д и м е н т а ц и я л ы к суулар деңиз чөкмөлөрүнө суу сиңип, кийин ныкталганда сыгылып чыгып, бир жерге топтолушунан пайда болот. Алар негизинен гидрогеол. структуранын борборунда ж-а өтө тереңдикте жайгашат; о р г а н и к а л ы к суулар – ылайчополуу чөкмөлөрдө сакталып калган орг. заттардан пайда болот; т е р е ң д и к т е н орун алган (ювениль) суулар – магмадан бөлүнүп
чыккан суу бууларынын муздашынан чогулат. Тоо тектериндеги суу чогулган боштуктардын
өзгөчөлүгүнө карай Ж. а. с. көзөнөктүү, катмарлуу, жаракалуу ж-а карст суулары болуп бөлүнөт. Суу топтолгон тоотек катмарлары суулуу горизонт деп аталат. Жер кыртышындагы эң үстүнкү горизонттогу сууну кыртыш (грунт) суулары дейбиз. Ал бир нече смден ондогон м тереңдикте кездешип, үстүнкү бети бош, кысымсыз абалда болот. Кыртыш сууларынан төмөн артезиан суулары жатат. Анын асты ж-а үстү суу өткөрбөөчү катмарлар м-н чектелет. Ж. а. с. – курамында түрдүү минералдар, орг. заттар ж-а газдар бар табигый эриндилер. Суудагы эриген заттардын өлчөмүнө карата Ж. а. с. тузсуз (туздуулугу 1 г/лге чейин), чала туздуу (1–10 г/л), туздуу (10–50 г/л), шорлуу (50 г/лден көп); газдардын курамы б-ча көмүр кычкылдуу, күкүрттүү суутектүү, азоттуу, радондуу, метандуу ж. б. сууларга бөлүнөт. Курамында түрдүү туздар же газдар, орг. компоненттер, кээде газ м-н радондун эманациясы болуп калса, анда дарылоочу касиетке ээ. Ж. а. с. минералдуу суулар деп да аталат. Ж. а. с-дын физ. касиети алардын хим. курамына байланыштуу. Суунун темп-расы б-ча муздак (20°ка чейин), арашан суулары (20°тан жогору) болуп бөлүнөт. Ж. а. с-ды гидрогеология илими изилдейт. Ж. а. с. эзелтен бери калкты таза суу м-н камсыз кылууда, сугат ишинде, жайыттарды суу м-н камсыз кылууда кеңири колдонулат. Азыркы кезде алардын мааниси күндөн күнгө артууда. Жер астынан чыккан минералдуу суулар ичүүгө ж-а ар кандай дарттан дарыланууга керектелет. Кийинки кезде арашан суулардан жылуулук кубаты алына баштады (к. Арашан суулары). Кырг-ндын аймагында Ж. а. с-дын бардык түрү кездешет. Респ-када 80ден ашык минералдуу булактар бар. Айрымдарынын базасында курорттор (Жалал-Абад, Жети-Өгүз, Ысык-Ата ж. б.) иштейт.

Ад.: Овчинников А. М. Подземные воды. М., 1960;
Минеральные воды. М., 1963; Личков Б. Л. Природные воды земли и литосферы. М., 1963; Ланге О. К. Гидрогеология. М., 1969. [[Категория:3-том, 327-448 бб]]