ЖЕР ОРТОЛУК ДЕҢИЗ АЙМАГЫ - Түзөтүүлөр тарыхы

Begay, 04:20, 12 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-12T04:20:36Z

← Мурунку нускасы		04:20, 12 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖЕР ОРТОЛУК ДЕҢИЗ АЙМАГЫ</b> – табигый географиялык аймак (өлкө). Пиреней, Апеннин, Балкан жарым аралдарын, Кичи Азиянын түштүк ~~ж-а~~ батыш бөлүктөрүн, Сирия, Палестина жээктерин, Африканын түндүк жээгин (Атлас тоолорунун көп бөлүгүн) ~~ж-а~~ Жер ортолук деңиздеги аралдарды камтыйт. Аянты 4 млн <i>км</i><sup>2</sup>дей. Альп бүктөлүү (геосинклиналдык) облусуна кирет; активдүү жер титирөө болот; аракеттеги ~~жанартоолор~~ бар (<i>Этна, Везувий, Стромболи</i>). Түндүк бөлүгүнүн рельефине орто бийик тоолордун, бөксө тоолордун ~~ж-а~~ дөңсөөлүү түздүктөрдүн айкалышы мүнөздүү; карст рельефи да кеңири таралган (мисалы, Динара тайпак тоосунда ж. б.). Жер ортолук деңиз аймагынын африкалык бөлүгүндө катмарланган түзүлүштөгү түздүктөр басымдуу. Субтропиктик жер ортолук деңиздик климат мүнөздүү, жаан-чачын кышында арбын жаайт, жайы кургакчыл. Январдын орточо температурасы түндүк-чыгышында 0–2°С, түштүгүндө 10–12°С, июлдуку түндүгүндө 19– 20°С, түштүгүндө 28–30°С. Түздүктөрүнө жылына 300–400 <i>мм</i>, тоолоруна 3000 <i>мм</i>ге чейин жаан-чачын жаайт. Түштүктү ~~ж-а~~ чыгышты карай климаттын кургакчылыгы күчөйт. Вегетация мезгили узакка (7 айдан ашык) созулгандыктан, субтропиктик өсүмдүктөрдү өстүрүүгө мүмкүнчүлүк түзөт, бирок суунун тартыштыгынан дыйканчылык ~~ж-а~~ бак-дарак өстүрүү чектелет. Дарыяларынын суусу жайында өтө тартылат; сугатка кеңири пайдаланылат. Негизги дарыялары: Эбро, Рона, По, Марица, Нил. Өсүмдүктөрдөн ксерофилдик дайыма жашыл жер ортолук деңиздик бадалдар (маквис, фригана, гарига) басымдуу; ошондой эле катуу, жазы ~~ж-а~~ ийне жалбырактуу токой массивдери да (негизинен тоолордо) кездешет. Жер ортолук деңиз аймагынын африкалык ~~ж-а~~ азиялык бөлүктөрүндө жарым чөл ~~ж-а~~ чөл өсүмдүктөрү мүнөздүү. Буудай, жүгөрү, май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт; бак-дарак, жүзүмзар, цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары кеңири аянтты ээлейт. Тоолуу бөлүктөрүндө мал чарбасы (негизинен кой чарбасы), жээк сууларында балыкчылык (сардина, тунец) өнүккөн. Жээктеринде деңиз курорттору (<i>Ривьера</i>) арбын. Жер ортолук деңиз аймагы (Средиземье) – антикалык цивилизация өнүккөн тарыхый аймак.		<b type='title'>ЖЕР ОРТОЛУК ДЕҢИЗ АЙМАГЫ</b> – табигый географиялык аймак (өлкө). Пиреней, Апеннин, Балкан жарым аралдарын, Кичи Азиянын түштүк жана батыш бөлүктөрүн, Сирия, Палестина жээктерин, Африканын түндүк жээгин (Атлас тоолорунун көп бөлүгүн) жана Жер ортолук деңиздеги аралдарды камтыйт. Аянты 4 млн <i>км</i><sup>2</sup>дей. Альп бүктөлүү (геосинклиналдык) облусуна кирет; активдүү жер титирөө болот; аракеттеги жанар тоолор бар (<i>Этна, Везувий, Стромболи</i>). Түндүк бөлүгүнүн рельефине орто бийик тоолордун, бөксө тоолордун жана дөңсөөлүү түздүктөрдүн айкалышы мүнөздүү; карст рельефи да кеңири таралган (мисалы, Динара тайпак тоосунда ж. б.). Жер ортолук деңиз аймагынын африкалык бөлүгүндө катмарланган түзүлүштөгү түздүктөр басымдуу. Субтропиктик жер ортолук деңиздик климат мүнөздүү, жаан-чачын кышында арбын жаайт, жайы кургакчыл. Январдын орточо температурасы түндүк-чыгышында 0–2°С, түштүгүндө 10–12°С, июлдуку түндүгүндө 19– 20°С, түштүгүндө 28–30°С. Түздүктөрүнө жылына 300–400 <i>мм</i>, тоолоруна 3000 <i>мм</i>ге чейин жаан-чачын жаайт. Түштүктү жана чыгышты карай климаттын кургакчылыгы күчөйт. Вегетация мезгили узакка (7 айдан ашык) созулгандыктан, субтропиктик өсүмдүктөрдү өстүрүүгө мүмкүнчүлүк түзөт, бирок суунун тартыштыгынан дыйканчылык жана бак-дарак өстүрүү чектелет. Дарыяларынын суусу жайында өтө тартылат; сугатка кеңири пайдаланылат. Негизги дарыялары: Эбро, Рона, По, Марица, Нил. Өсүмдүктөрдөн ксерофилдик дайыма жашыл жер ортолук деңиздик бадалдар (маквис, фригана, гарига) басымдуу; ошондой эле катуу, жазы жана ийне жалбырактуу токой массивдери да (негизинен тоолордо) кездешет. Жер ортолук деңиз аймагынын африкалык жана азиялык бөлүктөрүндө жарым чөл жана чөл өсүмдүктөрү мүнөздүү. Буудай, жүгөрү, май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт; бак-дарак, жүзүмзар, цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары кеңири аянтты ээлейт. Тоолуу бөлүктөрүндө мал чарбасы (негизинен кой чарбасы), жээк сууларында балыкчылык (сардина, тунец) өнүккөн. Жээктеринде деңиз курорттору (<i>Ривьера</i>) арбын. Жер ортолук деңиз аймагы (Средиземье) – антикалык цивилизация өнүккөн тарыхый аймак.

	Ад.: <i>Грацианский А. Н.</i> Природа Средиземноморья. М., 1971; <i>Ерамов Р. А</i>. Физическая география Зарубежной Европы. М., 1973; Физическая география материков и океанов. М., 1988; <i>Притула Т. Ю., Ерёмина В. А., Спрялин А. Н</i>. Физическая география материков и океанов. М., 2004.		Ад.: <i>Грацианский А. Н.</i> Природа Средиземноморья. М., 1971; <i>Ерамов Р. А</i>. Физическая география Зарубежной Европы. М., 1973; Физическая география материков и океанов. М., 1988; <i>Притула Т. Ю., Ерёмина В. А., Спрялин А. Н</i>. Физическая география материков и океанов. М., 2004.

Temirkan, 05:53, 15 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-15T05:53:33Z

← Мурунку нускасы		05:53, 15 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЖЕР ОРТОЛУК ДЕҢИЗ АЙМАГЫ</b> – табигый		<b type='title'>ЖЕР ОРТОЛУК ДЕҢИЗ АЙМАГЫ</b> – табигый географиялык аймак (өлкө). Пиреней, Апеннин, Балкан жарым аралдарын, Кичи Азиянын түштүк ж-а батыш бөлүктөрүн, Сирия, Палестина жээктерин, Африканын түндүк жээгин (Атлас тоолорунун көп бөлүгүн) ж-а Жер ортолук деңиздеги аралдарды камтыйт. Аянты 4 млн <i>км</i><sup>2</sup>дей. Альп бүктөлүү (геосинклиналдык) облусуна кирет; активдүү жер титирөө болот; аракеттеги жанартоолор бар (<i>Этна, Везувий, Стромболи</i>). Түндүк бөлүгүнүн рельефине орто бийик тоолордун, бөксө тоолордун ж-а дөңсөөлүү түздүктөрдүн айкалышы мүнөздүү; карст рельефи да кеңири таралган (мисалы, Динара тайпак тоосунда ж. б.). Жер ортолук деңиз аймагынын африкалык бөлүгүндө катмарланган түзүлүштөгү түздүктөр басымдуу. Субтропиктик жер ортолук деңиздик климат мүнөздүү, жаан-чачын кышында арбын жаайт, жайы кургакчыл. Январдын орточо температурасы түндүк-чыгышында 0–2°С, түштүгүндө 10–12°С, июлдуку түндүгүндө 19– 20°С, түштүгүндө 28–30°С. Түздүктөрүнө жылына 300–400 <i>мм</i>, тоолоруна 3000 <i>мм</i>ге чейин жаан-чачын жаайт. Түштүктү ж-а чыгышты карай климаттын кургакчылыгы күчөйт. Вегетация мезгили узакка (7 айдан ашык) созулгандыктан, субтропиктик өсүмдүктөрдү өстүрүүгө мүмкүнчүлүк түзөт, бирок суунун тартыштыгынан дыйканчылык ж-а бак-дарак өстүрүү чектелет. Дарыяларынын суусу жайында өтө тартылат; сугатка кеңири пайдаланылат. Негизги дарыялары: Эбро, Рона, По, Марица, Нил. Өсүмдүктөрдөн ксерофилдик дайыма жашыл жер ортолук деңиздик бадалдар (маквис, фригана, гарига) басымдуу; ошондой эле катуу, жазы ж-а ийне жалбырактуу токой массивдери да (негизинен тоолордо) кездешет. Жер ортолук деңиз аймагынын африкалык ж-а азиялык бөлүктөрүндө жарым чөл ж-а чөл өсүмдүктөрү мүнөздүү. Буудай, жүгөрү, май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт; бак-дарак, жүзүмзар, цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары кеңири аянтты ээлейт. Тоолуу бөлүктөрүндө мал чарбасы (негизинен кой чарбасы), жээк сууларында балыкчылык (сардина, тунец) өнүккөн. Жээктеринде деңиз курорттору (<i>Ривьера</i>) арбын. Жер ортолук деңиз аймагы (Средиземье) – антикалык цивилизация өнүккөн тарыхый аймак.
	~~геогр.~~ аймак (өлкө). Пиреней, Апеннин, ~~Бал~~-

			Ад.: <i>Грацианский А. Н.</i> Природа Средиземноморья. М., 1971; <i>Ерамов Р. А</i>. Физическая география Зарубежной Европы. М., 1973; Физическая география материков и океанов. М., 1988; <i>Притула Т. Ю., Ерёмина В. А., Спрялин А. Н</i>. Физическая география материков и океанов. М., 2004.

	кан ж. а-н, Кичи Азиянын түш. ж-а батыш бөлүктөрүн, Сирия, Палестина жээктерин, Африканын түн. жээгин (Атлас тоолорунун көп бөлүгүн) ж-а Жер ортолук деңиздеги аралдарды камтыйт. Аянты 4 млн <i>км</i><sup>2</sup>дей. Альп бүктөлүү (геосинклиналдык) облусуна кирет; активдүү жер титирөө болот; аракеттеги жанартоолор бар (<i>Этна, Везувий, Стромболи</i>). Түн. бөлүгүнүн рельефине орто бийик тоолордун, бөксө тоолордун ж-а дөңсөөлүү түздүктөрдүн айкалышы мүнөздүү; карст рельефи да кеңири таралган (мис., Динара тайпак тоосунда ж. б.). Ж. о. д. а-нын африкалык бөлүгүндө катмарланган түзүлүштөгү түздүктөр басымдуу. Субтропиктик жер ортолук деңиздик климат мүнөздүү, жаан-чачын кышында арбын жаайт, жайы кургакчыл. Январдын орт. темп-расы түн.-чыгышында 0–2°С, түштүгүндө 10–12°С, июлдуку түндүгүндө 19– 20°С, түштүгүндө 28–30°С. Түздүктөрүнө жылына 300–400 <i>мм</i>, тоолоруна 3000 <i>мм</i>ге чейин жаан-чачын жаайт. Түштүктү ж-а чыгышты карай климаттын кургакчылыгы күчөйт. Вегетация мезгили узакка (7 айдан ашык) созулгандыктан, субтропиктик өсүмдүктөрдү өстүрүүгө мүмкүнчүлүк түзөт, бирок суунун тартыштыгынан дыйканчылык ж-а бак-дарак өстүрүү чектелет. Дарыяларынын суусу жайында өтө тартылат; сугатка кеңири пайдаланылат. Негизги дарыялары: Эбро, Рона, По, Марица, Нил. Өсүмдүктөрдөн ксерофилдик дайыма жашыл жер ортолук деңиздик бадалдар (маквис, фригана, гарига) басымдуу; о. эле катуу, жазы ж-а ийне жалбырактуу токой массивдери да (негизинен тоолордо) кездешет. Ж. о. д. а-нын африкалык ж-а азиялык бөлүктөрүндө жарым чөл ж-а чөл		<i>Ө. Бараталиев.</i>
	өсүмдүктөрү мүнөздүү. Буудай, жүгөрү, май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт; бак-дарак, жүзүмзар, цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары кеңири аянтты ээлейт. Тоолуу бөлүктөрүндө мал		[[Категория:3-том, 327-448 бб]]
	чарбасы (негизинен кой чарбасы), жээк сууларында балыкчылык (сардина, тунец) өнүккөн. Жээктеринде деңиз курорттору (<i>Ривьера</i>) арбын. Ж. о. д. а. (Средиземье) – антикалык цивилизация өнүккөн тарыхый аймак.



	~~Ад.: <i>Грацианский А. Н.</i> Природа Средиземноморья.~~
	<br>М., 1971; <i>Ерамов Р. А</i>. Физическая география Зарубежной Европы. М., 1973; Физическая география материков и океанов. М., 1988; <i>Притула Т. Ю., Ерёмина В. А., Спрялин А. Н</i>. Физическая география материков и океанов. М., 2004. <i>Ө. Бараталиев.</i> [[Категория:3-том, 327-448 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-05-02T13:51:49Z

1 версия

← Мурунку нускасы	13:51, 2 Май (Бугу) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol3>KadyrM, 07:34, 2 Май (Бугу) 2025 карата

2025-05-02T07:34:55Z

Жаңы барак

ЖЕР ОРТОЛУК ДЕҢИЗ АЙМАГЫ – табигый
геогр. аймак (өлкө). Пиреней, Апеннин, Бал-

кан ж. а-н, Кичи Азиянын түш. ж-а батыш бөлүктөрүн, Сирия, Палестина жээктерин, Африканын түн. жээгин (Атлас тоолорунун көп бөлүгүн) ж-а Жер ортолук деңиздеги аралдарды камтыйт. Аянты 4 млн км2дей. Альп бүктөлүү (геосинклиналдык) облусуна кирет; активдүү жер титирөө болот; аракеттеги жанартоолор бар (Этна, Везувий, Стромболи). Түн. бөлүгүнүн рельефине орто бийик тоолордун, бөксө тоолордун ж-а дөңсөөлүү түздүктөрдүн айкалышы мүнөздүү; карст рельефи да кеңири таралган (мис., Динара тайпак тоосунда ж. б.). Ж. о. д. а-нын африкалык бөлүгүндө катмарланган түзүлүштөгү түздүктөр басымдуу. Субтропиктик жер ортолук деңиздик климат мүнөздүү, жаан-чачын кышында арбын жаайт, жайы кургакчыл. Январдын орт. темп-расы түн.-чыгышында 0–2°С, түштүгүндө 10–12°С, июлдуку түндүгүндө 19– 20°С, түштүгүндө 28–30°С. Түздүктөрүнө жылына 300–400 мм, тоолоруна 3000 ммге чейин жаан-чачын жаайт. Түштүктү ж-а чыгышты карай климаттын кургакчылыгы күчөйт. Вегетация мезгили узакка (7 айдан ашык) созулгандыктан, субтропиктик өсүмдүктөрдү өстүрүүгө мүмкүнчүлүк түзөт, бирок суунун тартыштыгынан дыйканчылык ж-а бак-дарак өстүрүү чектелет. Дарыяларынын суусу жайында өтө тартылат; сугатка кеңири пайдаланылат. Негизги дарыялары: Эбро, Рона, По, Марица, Нил. Өсүмдүктөрдөн ксерофилдик дайыма жашыл жер ортолук деңиздик бадалдар (маквис, фригана, гарига) басымдуу; о. эле катуу, жазы ж-а ийне жалбырактуу токой массивдери да (негизинен тоолордо) кездешет. Ж. о. д. а-нын африкалык ж-а азиялык бөлүктөрүндө жарым чөл ж-а чөл
өсүмдүктөрү мүнөздүү. Буудай, жүгөрү, май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт; бак-дарак, жүзүмзар, цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары кеңири аянтты ээлейт. Тоолуу бөлүктөрүндө мал
чарбасы (негизинен кой чарбасы), жээк сууларында балыкчылык (сардина, тунец) өнүккөн. Жээктеринде деңиз курорттору (Ривьера) арбын. Ж. о. д. а. (Средиземье) – антикалык цивилизация өнүккөн тарыхый аймак.

Ад.: Грацианский А. Н. Природа Средиземноморья.
 М., 1971; Ерамов Р. А. Физическая география Зарубежной Европы. М., 1973; Физическая география материков и океанов. М., 1988; Притула Т. Ю., Ерёмина В. А., Спрялин А. Н. Физическая география материков и океанов. М., 2004. Ө. Бараталиев. [[Категория:3-том, 327-448 бб]]