<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ky">
	<id>http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB</id>
	<title>ЖЫЛДЫЗДАР ЭВОЛЮЦИЯСЫ - Түзөтүүлөр тарыхы</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-29T16:25:34Z</updated>
	<subtitle>Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.40.0</generator>
	<entry>
		<id>http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&amp;diff=29344&amp;oldid=prev</id>
		<title>Temirkan, 07:54, 31 Июль (Теке) 2025 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&amp;diff=29344&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-31T07:54:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;07:54, 31 Июль (Теке) 2025 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;ЖЫЛДЫЗДАР ЭВОЛЮЦИЯСЫ&amp;lt;/b&amp;gt; , ж ы л д ы з&amp;amp;shy; д а р        ө ө р ч ү ш ү – убакыттын өтүшү м-н  жылдыздардын физикалык   мүнөздөмөлөрүнүн ж-а химиялык    курамынын өзгөрүшү. Жаратылыштагы бардык объектилер сыяктуу эле жылдыздар пайда бо&amp;amp;shy;лот, өнүгөт, акырында «өлөт». Жылдыздардын   «өмүрү» анын массасына көз каранды. Массасы Күндүкүнөн кичине жылдыздар узак (ондогон млрд жылдар бою) жашайт, себеби массасы ан&amp;amp;shy;чалык чоң болбогондуктан, гравитация күчүнө   жылдыздардын түпкүрүндө жүрүп жаткан яд&amp;amp;shy;ролук реакция тең салмакта турат. Массасы чоң жылдыздар тез «карыйт», мисалы, массасы Күн&amp;amp;shy;дүкүнөн 15 эсе чоң жылдыздар энергия запасын 10 млн жылда эле «түгөтүп» алат. Дээрлик бар&amp;amp;shy;дык жылдыздар өмүр бою температурасы м-н өл&amp;amp;shy;чөмдөрүн өзгөртпөй сактайт. Бирок борбордук  бөлү&amp;amp;shy;гүндөгү суутек гелийге айланып бүткөндө жыл&amp;amp;shy;дыз өзгөрө баштайт. Анын өлчөмү чоңоюп, чы&amp;amp;shy;гарган энергиясы өсүп, кызыл алпка айланат. Борбордук   бөлүгүндөгү &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;темп-расы &lt;/del&gt;100 млн градуска   чейин көтөрүлүп, ядродогу гелий көмүртекке ай&amp;amp;shy;ланат. Кийин алптын тышкы катмары бөлү&amp;amp;shy;нүп кетиши мүмкүн, анда жылдыз планеталык тумандуулуктун газ алкагында калат. Акырын&amp;amp;shy;да жылдыз кысылып, сууп бараткан ак ки&amp;amp;shy;дикке айланат. Массасы Күндүкүнөн 1,4 эсе чоң жылдыздар ак кидикке айлангандан кийин. кысылуусун токтото албай калат. Гравитация күчүнүн кысуусунан электрон м-н протондордун  өз ара аракети бардык массаны нейтронго ай&amp;amp;shy;ландыруусунан нейтрон жылдызы пайда болот. Эгерде жылдыздын массасы же тышкы катма&amp;amp;shy;ры бөлүнүп кеткенден кийинки калдыгы Күн массасынан 3–5 эсе чоң болсо, анда кысылуу процесси нейтрондук жылдызга айлангандан кийин да токтобойт, кысылуунун эбегейсиз күчү м-н кара көңдөйгө айланат.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;ЖЫЛДЫЗДАР ЭВОЛЮЦИЯСЫ&amp;lt;/b&amp;gt; , ж ы л д ы з&amp;amp;shy; д а р        ө ө р ч ү ш ү – убакыттын өтүшү м-н  жылдыздардын физикалык   мүнөздөмөлөрүнүн ж-а химиялык    курамынын өзгөрүшү. Жаратылыштагы бардык объектилер сыяктуу эле жылдыздар пайда бо&amp;amp;shy;лот, өнүгөт, акырында «өлөт». Жылдыздардын   «өмүрү» анын массасына көз каранды. Массасы Күндүкүнөн кичине жылдыздар узак (ондогон млрд жылдар бою) жашайт, себеби массасы ан&amp;amp;shy;чалык чоң болбогондуктан, гравитация күчүнө   жылдыздардын түпкүрүндө жүрүп жаткан яд&amp;amp;shy;ролук реакция тең салмакта турат. Массасы чоң жылдыздар тез «карыйт», мисалы, массасы Күн&amp;amp;shy;дүкүнөн 15 эсе чоң жылдыздар энергия запасын 10 млн жылда эле «түгөтүп» алат. Дээрлик бар&amp;amp;shy;дык жылдыздар өмүр бою температурасы м-н өл&amp;amp;shy;чөмдөрүн өзгөртпөй сактайт. Бирок борбордук  бөлү&amp;amp;shy;гүндөгү суутек гелийге айланып бүткөндө жыл&amp;amp;shy;дыз өзгөрө баштайт. Анын өлчөмү чоңоюп, чы&amp;amp;shy;гарган энергиясы өсүп, кызыл алпка айланат. Борбордук   бөлүгүндөгү &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;температурасы &lt;/ins&gt;100 млн градуска   чейин көтөрүлүп, ядродогу гелий көмүртекке ай&amp;amp;shy;ланат. Кийин алптын тышкы катмары бөлү&amp;amp;shy;нүп кетиши мүмкүн, анда жылдыз планеталык тумандуулуктун газ алкагында калат. Акырын&amp;amp;shy;да жылдыз кысылып, сууп бараткан ак ки&amp;amp;shy;дикке айланат. Массасы Күндүкүнөн 1,4 эсе чоң жылдыздар ак кидикке айлангандан кийин. кысылуусун токтото албай калат. Гравитация күчүнүн кысуусунан электрон м-н протондордун  өз ара аракети бардык массаны нейтронго ай&amp;amp;shy;ландыруусунан нейтрон жылдызы пайда болот. Эгерде жылдыздын массасы же тышкы катма&amp;amp;shy;ры бөлүнүп кеткенден кийинки калдыгы Күн массасынан 3–5 эсе чоң болсо, анда кысылуу процесси нейтрондук жылдызга айлангандан кийин да токтобойт, кысылуунун эбегейсиз күчү м-н кара көңдөйгө айланат.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:3-том, 327-448 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:3-том, 327-448 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Temirkan</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&amp;diff=28641&amp;oldid=prev</id>
		<title>Dilde, 04:21, 18 Июль (Теке) 2025 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&amp;diff=28641&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-18T04:21:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;04:21, 18 Июль (Теке) 2025 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;ЖЫЛДЫЗДАР ЭВОЛЮЦИЯСЫ&amp;lt;/b&amp;gt; , ж ы л д ы з&amp;amp;shy; д а р        ө ө р ч ү ш ү – убакыттын өтүшү м-н&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;ЖЫЛДЫЗДАР ЭВОЛЮЦИЯСЫ&amp;lt;/b&amp;gt; , ж ы л д ы з&amp;amp;shy; д а р        ө ө р ч ү ш ү – убакыттын өтүшү м-н &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;жылдыздардын физикалык   мүнөздөмөлөрүнүн ж-а химиялык    курамынын өзгөрүшү. Жаратылыштагы бардык объектилер сыяктуу эле жылдыздар пайда бо&amp;amp;shy;лот, өнүгөт, акырында «өлөт». Жылдыздардын   «өмүрү» анын массасына көз каранды. Массасы Күндүкүнөн кичине жылдыздар узак (ондогон млрд жылдар бою) жашайт, себеби массасы ан&amp;amp;shy;чалык чоң болбогондуктан, гравитация күчүнө   жылдыздардын түпкүрүндө жүрүп жаткан яд&amp;amp;shy;ролук реакция тең салмакта турат. Массасы чоң жылдыздар тез «карыйт», мисалы, массасы Күн&amp;amp;shy;дүкүнөн 15 эсе чоң жылдыздар энергия запасын 10 млн жылда эле «түгөтүп» алат. Дээрлик бар&amp;amp;shy;дык жылдыздар өмүр бою температурасы м-н өл&amp;amp;shy;чөмдөрүн өзгөртпөй сактайт. Бирок борбордук  бөлү&amp;amp;shy;гүндөгү суутек гелийге айланып бүткөндө жыл&amp;amp;shy;дыз өзгөрө баштайт. Анын өлчөмү чоңоюп, чы&amp;amp;shy;гарган энергиясы өсүп, кызыл алпка айланат. Борбордук   бөлүгүндөгү темп-расы 100 млн градуска   чейин көтөрүлүп, ядродогу гелий көмүртекке ай&amp;amp;shy;ланат. Кийин алптын тышкы катмары бөлү&amp;amp;shy;нүп кетиши мүмкүн, анда жылдыз планеталык тумандуулуктун газ алкагында калат. Акырын&amp;amp;shy;да жылдыз кысылып, сууп бараткан ак ки&amp;amp;shy;дикке айланат. Массасы Күндүкүнөн 1,4 эсе чоң жылдыздар ак кидикке айлангандан кийин. кысылуусун токтото албай калат. Гравитация күчүнүн кысуусунан электрон м-н протондордун  өз ара аракети бардык массаны нейтронго ай&amp;amp;shy;ландыруусунан нейтрон жылдызы пайда болот. Эгерде жылдыздын массасы же тышкы катма&amp;amp;shy;ры бөлүнүп кеткенден кийинки калдыгы Күн массасынан 3–5 эсе чоң болсо, анда кысылуу процесси нейтрондук жылдызга айлангандан кийин да токтобойт, кысылуунун эбегейсиз күчү м-н кара көңдөйгө айланат.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;жылдыздардын физикалык   мүнөздөмөлөрүнүн ж-а химиялык    курамынын өзгөрүшү. Жаратылыштагы бардык объектилер сыяктуу эле жылдыздар пайда бо&amp;amp;shy;лот, өнүгөт, акырында «өлөт». Жылдыздардын   «өмүрү» анын массасына көз каранды. Массасы Күндүкүнөн кичине жылдыздар узак (ондогон млрд жылдар бою) жашайт, себеби массасы ан&amp;amp;shy;чалык чоң болбогондуктан, гравитация күчүнө   жылдыздардын түпкүрүндө жүрүп жаткан яд&amp;amp;shy;ролук реакция тең салмакта турат. Массасы чоң жылдыздар тез «карыйт», мисалы, массасы Күн&amp;amp;shy;дүкүнөн 15 эсе чоң жылдыздар энергия запасын 10 млн жылда эле «түгөтүп» алат. Дээрлик бар&amp;amp;shy;дык жылдыздар өмүр бою температурасы м-н өл&amp;amp;shy;чөмдөрүн өзгөртпөй сактайт. Бирок борбордук  бөлү&amp;amp;shy;гүндөгү суутек гелийге айланып бүткөндө жыл&amp;amp;shy;дыз өзгөрө баштайт. Анын өлчөмү чоңоюп, чы&amp;amp;shy;гарган энергиясы өсүп, кызыл алпка айланат. Борбордук   бөлүгүндөгү темп-расы 100 млн градуска   чейин көтөрүлүп, ядродогу гелий көмүртекке ай&amp;amp;shy;ланат. Кийин алптын тышкы катмары бөлү&amp;amp;shy;нүп кетиши мүмкүн, анда жылдыз планеталык тумандуулуктун газ алкагында калат. Акырын&amp;amp;shy;да жылдыз кысылып, сууп бараткан ак ки&amp;amp;shy;дикке айланат. Массасы Күндүкүнөн 1,4 эсе чоң жылдыздар ак кидикке айлангандан кийин. кысылуусун токтото албай калат. Гравитация күчүнүн кысуусунан электрон м-н протондордун  өз ара аракети бардык массаны нейтронго ай&amp;amp;shy;ландыруусунан нейтрон жылдызы пайда болот. Эгерде жылдыздын массасы же тышкы катма&amp;amp;shy;ры бөлүнүп кеткенден кийинки калдыгы Күн массасынан 3–5 эсе чоң болсо, анда кысылуу процесси нейтрондук жылдызга айлангандан кийин да токтобойт, кысылуунун эбегейсиз күчү м-н кара көңдөйгө айланат.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:3-том, 327-448 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:3-том, 327-448 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Dilde</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&amp;diff=28637&amp;oldid=prev</id>
		<title>Dilde, 03:57, 18 Июль (Теке) 2025 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&amp;diff=28637&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-18T03:57:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;03:57, 18 Июль (Теке) 2025 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;ЖЫЛДЫЗДАР ЭВОЛЮЦИЯСЫ&amp;lt;/b&amp;gt; , ж ы л д ы з&amp;amp;shy;д а р ө ө р ч ү ш ү – убакыттын өтүшү м-н&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;ЖЫЛДЫЗДАР ЭВОЛЮЦИЯСЫ&amp;lt;/b&amp;gt; , ж ы л д ы з&amp;amp;shy; д а р &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;       &lt;/ins&gt;ө ө р ч ү ш ү – убакыттын өтүшү м-н&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;жылдыздардын &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;физ. &lt;/del&gt;мүнөздөмөлөрүнүн ж-а &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;хим. &lt;/del&gt;курамынын өзгөрүшү. Жаратылыштагы бардык объектилер сыяктуу эле жылдыздар пайда бо&amp;amp;shy;лот, өнүгөт, акырында «өлөт». Жылдыздардын&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;жылдыздардын &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;физикалык   &lt;/ins&gt;мүнөздөмөлөрүнүн ж-а &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;химиялык    &lt;/ins&gt;курамынын өзгөрүшү. Жаратылыштагы бардык объектилер сыяктуу эле жылдыздар пайда бо&amp;amp;shy;лот, өнүгөт, акырында «өлөт». Жылдыздардын &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/ins&gt;«өмүрү» анын массасына көз каранды. Массасы Күндүкүнөн кичине жылдыздар узак (ондогон млрд жылдар бою) жашайт, себеби массасы ан&amp;amp;shy;чалык чоң болбогондуктан, гравитация күчүнө &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/ins&gt;жылдыздардын түпкүрүндө жүрүп жаткан яд&amp;amp;shy;ролук реакция тең салмакта турат. Массасы чоң жылдыздар тез «карыйт», &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;мисалы&lt;/ins&gt;, массасы Күн&amp;amp;shy;дүкүнөн 15 эсе чоң жылдыздар энергия запасын 10 млн жылда эле «түгөтүп» алат. Дээрлик бар&amp;amp;shy;дык жылдыздар өмүр бою &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;температурасы &lt;/ins&gt;м-н өл&amp;amp;shy;чөмдөрүн өзгөртпөй сактайт. Бирок &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;борбордук  &lt;/ins&gt;бөлү&amp;amp;shy;гүндөгү суутек гелийге айланып бүткөндө жыл&amp;amp;shy;дыз өзгөрө баштайт. Анын өлчөмү чоңоюп, чы&amp;amp;shy;гарган энергиясы өсүп, кызыл алпка айланат. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Борбордук   &lt;/ins&gt;бөлүгүндөгү темп-расы 100 млн градуска &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/ins&gt;чейин көтөрүлүп, ядродогу гелий көмүртекке ай&amp;amp;shy;ланат. Кийин алптын тышкы катмары бөлү&amp;amp;shy;нүп кетиши мүмкүн, анда жылдыз планеталык тумандуулуктун газ алкагында калат. Акырын&amp;amp;shy;да жылдыз кысылып, сууп бараткан ак ки&amp;amp;shy;дикке айланат. Массасы Күндүкүнөн 1,4 эсе чоң жылдыздар ак кидикке айлангандан кийин. кысылуусун токтото албай калат. Гравитация күчүнүн кысуусунан электрон м-н протондордун &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;өз ара аракети бардык массаны нейтронго ай&amp;amp;shy;ландыруусунан нейтрон жылдызы пайда болот. Эгерде жылдыздын массасы же тышкы катма&amp;amp;shy;ры бөлүнүп кеткенден кийинки калдыгы Күн массасынан 3–5 эсе чоң болсо, анда кысылуу процесси нейтрондук жылдызга айлангандан кийин да токтобойт, кысылуунун эбегейсиз күчү м-н кара көңдөйгө айланат.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;«өмүрү» анын массасына көз каранды. Массасы Күндүкүнөн кичине жылдыздар узак (ондогон млрд жылдар бою) жашайт, себеби массасы ан&amp;amp;shy;чалык чоң болбогондуктан, гравитация күчүнө&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;жылдыздардын түпкүрүндө жүрүп жаткан яд&amp;amp;shy;ролук реакция тең салмакта турат. Массасы чоң жылдыздар тез «карыйт», &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;мис.&lt;/del&gt;, массасы Күн&amp;amp;shy;дүкүнөн 15 эсе чоң жылдыздар энергия запасын 10 млн жылда эле «түгөтүп» алат. Дээрлик бар&amp;amp;shy;дык жылдыздар өмүр бою &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;темп-расы &lt;/del&gt;м-н өл&amp;amp;shy;чөмдөрүн өзгөртпөй сактайт. Бирок &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;борб. &lt;/del&gt;бөлү&amp;amp;shy;гүндөгү суутек гелийге айланып бүткөндө жыл&amp;amp;shy;дыз өзгөрө баштайт. Анын өлчөмү чоңоюп, чы&amp;amp;shy;гарган энергиясы өсүп, кызыл алпка айланат. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Борб. &lt;/del&gt;бөлүгүндөгү темп-расы 100 млн градуска&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;чейин көтөрүлүп, ядродогу гелий көмүртекке ай&amp;amp;shy;ланат. Кийин алптын тышкы катмары бөлү&amp;amp;shy;нүп кетиши мүмкүн, анда жылдыз планеталык тумандуулуктун газ алкагында калат. Акырын&amp;amp;shy;да жылдыз кысылып, сууп бараткан ак ки&amp;amp;shy;дикке айланат. Массасы Күндүкүнөн 1,4 эсе чоң жылдыздар ак кидикке айлангандан кийин. кысылуусун токтото албай калат. Гравитация күчүнүн кысуусунан электрон м-н протондордун&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;өз ара аракети бардык массаны нейтронго ай&amp;amp;shy;ландыруусунан нейтрон жылдызы пайда болот. Эгерде жылдыздын массасы же тышкы катма&amp;amp;shy;ры бөлүнүп кеткенден кийинки калдыгы Күн массасынан 3–5 эсе чоң болсо, анда кысылуу процесси нейтрондук жылдызга айлангандан кийин да токтобойт, кысылуунун эбегейсиз күчү м-н кара көңдөйгө айланат.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:3-том, 327-448 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:3-том, 327-448 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Dilde</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&amp;diff=24013&amp;oldid=prev</id>
		<title>Kadyrm: 1 версия</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&amp;diff=24013&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-02T13:52:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;1 версия&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;13:52, 2 Май (Бугу) 2025 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-notice&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(Айырма жок)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Kadyrm</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&amp;diff=24012&amp;oldid=prev</id>
		<title>vol3&gt;KadyrM, 07:34, 2 Май (Бугу) 2025 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0_%D0%AD%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&amp;diff=24012&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-02T07:34:55Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Жаңы барак&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&amp;#039;title&amp;#039;&amp;gt;ЖЫЛДЫЗДАР ЭВОЛЮЦИЯСЫ&amp;lt;/b&amp;gt; , ж ы л д ы з&amp;amp;shy;д а р ө ө р ч ү ш ү – убакыттын өтүшү м-н&lt;br /&gt;
жылдыздардын физ. мүнөздөмөлөрүнүн ж-а хим. курамынын өзгөрүшү. Жаратылыштагы бардык объектилер сыяктуу эле жылдыздар пайда бо&amp;amp;shy;лот, өнүгөт, акырында «өлөт». Жылдыздардын&lt;br /&gt;
«өмүрү» анын массасына көз каранды. Массасы Күндүкүнөн кичине жылдыздар узак (ондогон млрд жылдар бою) жашайт, себеби массасы ан&amp;amp;shy;чалык чоң болбогондуктан, гравитация күчүнө&lt;br /&gt;
жылдыздардын түпкүрүндө жүрүп жаткан яд&amp;amp;shy;ролук реакция тең салмакта турат. Массасы чоң жылдыздар тез «карыйт», мис., массасы Күн&amp;amp;shy;дүкүнөн 15 эсе чоң жылдыздар энергия запасын 10 млн жылда эле «түгөтүп» алат. Дээрлик бар&amp;amp;shy;дык жылдыздар өмүр бою темп-расы м-н өл&amp;amp;shy;чөмдөрүн өзгөртпөй сактайт. Бирок борб. бөлү&amp;amp;shy;гүндөгү суутек гелийге айланып бүткөндө жыл&amp;amp;shy;дыз өзгөрө баштайт. Анын өлчөмү чоңоюп, чы&amp;amp;shy;гарган энергиясы өсүп, кызыл алпка айланат. Борб. бөлүгүндөгү темп-расы 100 млн градуска&lt;br /&gt;
чейин көтөрүлүп, ядродогу гелий көмүртекке ай&amp;amp;shy;ланат. Кийин алптын тышкы катмары бөлү&amp;amp;shy;нүп кетиши мүмкүн, анда жылдыз планеталык тумандуулуктун газ алкагында калат. Акырын&amp;amp;shy;да жылдыз кысылып, сууп бараткан ак ки&amp;amp;shy;дикке айланат. Массасы Күндүкүнөн 1,4 эсе чоң жылдыздар ак кидикке айлангандан кийин. кысылуусун токтото албай калат. Гравитация күчүнүн кысуусунан электрон м-н протондордун&lt;br /&gt;
өз ара аракети бардык массаны нейтронго ай&amp;amp;shy;ландыруусунан нейтрон жылдызы пайда болот. Эгерде жылдыздын массасы же тышкы катма&amp;amp;shy;ры бөлүнүп кеткенден кийинки калдыгы Күн массасынан 3–5 эсе чоң болсо, анда кысылуу процесси нейтрондук жылдызга айлангандан кийин да токтобойт, кысылуунун эбегейсиз күчү м-н кара көңдөйгө айланат.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Категория:3-том, 327-448 бб]]&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>vol3&gt;KadyrM</name></author>
	</entry>
</feed>