ЗООЛОГИЯ - Түзөтүүлөр тарыхы

Dilde, 05:10, 27 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 карата

2025-10-27T05:10:20Z

← Мурунку нускасы		05:10, 27 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЗООЛО́ГИЯ</b> (<i>зоо...</i> ж-а <i>...логия)</i> – жаныбарлар жөнүндөгү илим; <i>биологиянын</i> негизги бөлүгү. Жаныбарлардын келип чыгышын, көп түрдүүлүгүн ж-а алардын бөлүнүшүн, ошондой эле жер бетинде таралышын, айлана-чөйрө м-н байланышын, жашоо-тиричилигин, түзүлүшүн, өөрчүшүн үйрөтөт. Бир топ илимий тармакка: <i>жаныбарлар морфологиясы, анатомия</i> (жаныбарлардын ички ж-а сырткы түзүлүшү)<i>, гистология, цитология</i> (микроскоптук структурасы) ж-а <i>~~эмбриология~~</i> (алардын жекече өөрчүшү) бөлүнөт. Жаныбарлардын түрдүү топтогу формаларын салыштырып, тарыхый өөрчүү процессиндеги негизги өзгөргүчтүк закон ченемин жаныбарлардын салыштырма анатомиясы ж-а эмбриологиясы, организмдин жекече өөрчүшүндө ички ж-а сырткы себептердин маанисин эксперименттик морфология изилдейт. Зоология <i>физиология, биохимия, экология, зоогеография</i> ж. б. илимдер м-н байланыштуу. Систематика, ошондой эле зоология тармактары (протозоология – бир клеткалуулар, гельминтология – мите курттар, <i>энтомология</i> – курт-кумурска, <i>ихтиология –</i> балыктар, орнитология – канаттуулар, териология – сүт эмүүчүлөр жөнүндөгү ж. б.) пайда болду. Зоология <i>ботаника</i> м-н бирдикте жалпы маселелерди чечет. Жаныбарлар жөнүндөгү маалыматтар илгертен эле белгилүү болгон. Аларды сыпаттаган ж-а адамдын турмушундагы мааниси жөнүндөгү адабияттар байыркы Кытай, Индия ж. б. өлкөлөрдө пайда болгон. Зоология боюнча алгачкы маалыматтар грек философу Аристотелге таандык. <i>Кайра жаралуу</i> доорундагы саякаттар, ачылыштар европалыктарга жаңы ачылган жерлердеги жаныбарлардын ар түрдүүлүгүн изилдөөгө мүмкүндүк берген. Зоологиянын өнүгүшүнө К. <i>Линней</i>, Ж. <i>Ламарк</i>, Ч. <i>Дарвин</i> ж. б. илимпоздор зор салым кошкон. 17-кылымда микроскоптун жасалышына байланыштуу майда организмдер ачылып, алардын түзүлүшүн изилдөө башталган. Жөнөкөйлөр жөнүндөгү изилдөөлөрдөн алардын үй жаныбарларына, адамга оору козгогуч экендиги белгилүү болду. Ичеги көңдөйлүүлөр, үлүлдөр, рак сымалдар, ийне терилүүлөр ж. б-ды изилдөө океан, көлмөлөрдү иликтөөгө байланыштуу. <i>Кенелер</i>, оору таратуучулар адамга, жаныбарларга ж-а айыл чарбасына зыян келтиргендиктен, өсүмдүк, жаныбар ж-а адамга мителик кылуучу курттарды изилдөө <i>гельминттердин</i> таралуу закон ченемин, физиологиясын, экологиясын ж. б. маселелерди чечүүгө шарт түздү. Айыл чарба зыянкечтерине каршы чараларды иштеп чыгуу ж-а пайдалууларын көбөйтүү үчүн курт-кумурсканы изилдөө милдети келип чыкты. Омурткалуулардын ичинен балыктар, канаттуулар ж-а сүт эмүүчүлөр терең изилденген. Зоология жаныбарлардын таралышын, санын жөнгө салуунун, коргоонун ж-а айыл ж-а токой чарба зыянкечтерин жок кылуунун илимий негизи болуп эсептелет. Зоологиялык изилдөөлөрдү түрдүү өлкөлөрдө ИАлардын зоологиялык институттары, музейлер, зоологиялык коомдор, ЖОЖдордун тийиштүү кафедралары жүргүзөт.		<b type='title'>ЗООЛО́ГИЯ</b> (<i>зоо...</i> ж-а <i>...логия)</i> – жаныбарлар жөнүндөгү илим; <i>биологиянын</i> негизги бөлүгү. Жаныбарлардын келип чыгышын, көп түрдүүлүгүн ж-а алардын бөлүнүшүн, ошондой эле жер бетинде таралышын, айлана-чөйрө м-н байланышын, жашоо-тиричилигин, түзүлүшүн, өөрчүшүн үйрөтөт. Бир топ илимий тармакка: <i>жаныбарлар морфологиясы, анатомия</i> (жаныбарлардын ички ж-а сырткы түзүлүшү)<i>, гистология, цитология</i> (микроскоптук структурасы) ж-а <i>эмбриологияга</i> (алардын жекече өөрчүшү) бөлүнөт. Жаныбарлардын түрдүү топтогу формаларын салыштырып, тарыхый өөрчүү процессиндеги негизги өзгөргүчтүк закон ченемин жаныбарлардын салыштырма анатомиясы ж-а эмбриологиясы, организмдин жекече өөрчүшүндө ички ж-а сырткы себептердин маанисин эксперименттик морфология изилдейт. Зоология <i>физиология, биохимия, экология, зоогеография</i> ж. б. илимдер м-н байланыштуу. Систематика, ошондой эле зоология тармактары (протозоология – бир клеткалуулар, гельминтология – мите курттар, <i>энтомология</i> – курт-кумурска, <i>ихтиология –</i> балыктар, орнитология – канаттуулар, териология – сүт эмүүчүлөр жөнүндөгү ж. б.) пайда болду. Зоология <i>ботаника</i> м-н бирдикте жалпы маселелерди чечет. Жаныбарлар жөнүндөгү маалыматтар илгертен эле белгилүү болгон. Аларды сыпаттаган ж-а адамдын турмушундагы мааниси жөнүндөгү адабияттар байыркы Кытай, Индия ж. б. өлкөлөрдө пайда болгон. Зоология боюнча алгачкы маалыматтар грек философу Аристотелге таандык. <i>Кайра жаралуу</i> доорундагы саякаттар, ачылыштар европалыктарга жаңы ачылган жерлердеги жаныбарлардын ар түрдүүлүгүн изилдөөгө мүмкүндүк берген. Зоологиянын өнүгүшүнө К. <i>Линней</i>, Ж. <i>Ламарк</i>, Ч. <i>Дарвин</i> ж. б. илимпоздор зор салым кошкон. 17-кылымда микроскоптун жасалышына байланыштуу майда организмдер ачылып, алардын түзүлүшүн изилдөө башталган. Жөнөкөйлөр жөнүндөгү изилдөөлөрдөн алардын үй жаныбарларына, адамга оору козгогуч экендиги белгилүү болду. Ичеги көңдөйлүүлөр, үлүлдөр, рак сымалдар, ийне терилүүлөр ж. б-ды изилдөө океан, көлмөлөрдү иликтөөгө байланыштуу. <i>Кенелер</i>, оору таратуучулар адамга, жаныбарларга ж-а айыл чарбасына зыян келтиргендиктен, өсүмдүк, жаныбар ж-а адамга мителик кылуучу курттарды изилдөө <i>гельминттердин</i> таралуу закон ченемин, физиологиясын, экологиясын ж. б. маселелерди чечүүгө шарт түздү. Айыл чарба зыянкечтерине каршы чараларды иштеп чыгуу ж-а пайдалууларын көбөйтүү үчүн курт-кумурсканы изилдөө милдети келип чыкты. Омурткалуулардын ичинен балыктар, канаттуулар ж-а сүт эмүүчүлөр терең изилденген. Зоология жаныбарлардын таралышын, санын жөнгө салуунун, коргоонун ж-а айыл ж-а токой чарба зыянкечтерин жок кылуунун илимий негизи болуп эсептелет. Зоологиялык изилдөөлөрдү түрдүү өлкөлөрдө ИАлардын зоологиялык институттары, музейлер, зоологиялык коомдор, ЖОЖдордун тийиштүү кафедралары жүргүзөт.


	Ад.: Жизнь животных: В 7 т. 2-е изд. М., 1983–1989; <i>Хадорн Э., Венер Р.</i> Общая зоология. М., 1989.		Ад.: Жизнь животных: В 7 т. 2-е изд. М., 1983–1989; <i>Хадорн Э., Венер Р.</i> Общая зоология. М., 1989.
	[[Категория:3-том, 449-543 бб]]		[[Категория:3-том, 449-543 бб]]

Temirkan, 07:33, 8 Август (Баш оона) 2025 карата

2025-08-08T07:33:03Z

← Мурунку нускасы		07:33, 8 Август (Баш оона) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>ЗООЛО́ГИЯ</b> (<i>зоо...</i> ж-а <i>...логия)</i> – жаныбарлар ~~ж-дөгү~~ илим; <i>биологиянын</i> негизги бөлүгү. Жаныбарлардын келип чыгышын, көп түрдүүлүгүн ж-а алардын бөлүнүшүн, о. эле жер бетинде таралышын, айлана-чөйрө м-н байланышын, жашоо-тиричилигин, түзүлүшүн, өөрчүшүн үйрөтөт. Бир топ ~~ил.~~ тармакка: <i>жаныбарлар морфологиясы, анатомия</i> (жаныбарлардын ички ж-а сырткы түзүлүшү)<i>, гистология, цитология</i> (микроскоптук структурасы) ж-а <i>эмбриология</i> (алардын жекече өөрчүшү) бөлүнөт. Жаныбарлардын түрдүү топтогу формаларын салыштырып, тарыхый өөрчүү процессиндеги негизги өзгөргүчтүк закон ченемин жаныбарлардын салыштырма анатомиясы ж-а эмбриологиясы, организмдин жекече өөрчүшүндө ички ж-а сырткы себептердин маанисин эксперименттик морфология изилдейт. З. <i>физиология, биохимия, экология, зоогеография</i> ж. б. илимдер м-н байланыштуу. Систематика, о. эле З. ~~тармактары (протозоо~~-		<b type='title'>ЗООЛО́ГИЯ</b> (<i>зоо...</i> ж-а <i>...логия)</i> – жаныбарлар жөнүндөгү илим; <i>биологиянын</i> негизги бөлүгү. Жаныбарлардын келип чыгышын, көп түрдүүлүгүн ж-а алардын бөлүнүшүн, ошондой эле жер бетинде таралышын, айлана-чөйрө м-н байланышын, жашоо-тиричилигин, түзүлүшүн, өөрчүшүн үйрөтөт. Бир топ илимий тармакка: <i>жаныбарлар морфологиясы, анатомия</i> (жаныбарлардын ички ж-а сырткы түзүлүшү)<i>, гистология, цитология</i> (микроскоптук структурасы) ж-а <i>эмбриология</i> (алардын жекече өөрчүшү) бөлүнөт. Жаныбарлардын түрдүү топтогу формаларын салыштырып, тарыхый өөрчүү процессиндеги негизги өзгөргүчтүк закон ченемин жаныбарлардын салыштырма анатомиясы ж-а эмбриологиясы, организмдин жекече өөрчүшүндө ички ж-а сырткы себептердин маанисин эксперименттик морфология изилдейт. Зоология <i>физиология, биохимия, экология, зоогеография</i> ж. б. илимдер м-н байланыштуу. Систематика, ошондой эле зоология тармактары (протозоология – бир клеткалуулар, гельминтология – мите курттар, <i>энтомология</i> – курт-кумурска, <i>ихтиология –</i> балыктар, орнитология – канаттуулар, териология – сүт эмүүчүлөр жөнүндөгү ж. б.) пайда болду. Зоология <i>ботаника</i> м-н бирдикте жалпы маселелерди чечет. Жаныбарлар жөнүндөгү маалыматтар илгертен эле белгилүү болгон. Аларды сыпаттаган ж-а адамдын турмушундагы мааниси жөнүндөгү адабияттар байыркы Кытай, Индия ж. б. өлкөлөрдө пайда болгон. Зоология боюнча алгачкы маалыматтар грек философу Аристотелге таандык. <i>Кайра жаралуу</i> доорундагы саякаттар, ачылыштар европалыктарга жаңы ачылган жерлердеги жаныбарлардын ар түрдүүлүгүн изилдөөгө мүмкүндүк берген. Зоологиянын өнүгүшүнө К. <i>Линней</i>, Ж. <i>Ламарк</i>, Ч. <i>Дарвин</i> ж. б. илимпоздор зор салым кошкон. 17-кылымда микроскоптун жасалышына байланыштуу майда организмдер ачылып, алардын түзүлүшүн изилдөө башталган. Жөнөкөйлөр жөнүндөгү изилдөөлөрдөн алардын үй жаныбарларына, адамга оору козгогуч экендиги белгилүү болду. Ичеги көңдөйлүүлөр, үлүлдөр, рак сымалдар, ийне терилүүлөр ж. б-ды изилдөө океан, көлмөлөрдү иликтөөгө байланыштуу. <i>Кенелер</i>, оору таратуучулар адамга, жаныбарларга ж-а айыл чарбасына зыян келтиргендиктен, өсүмдүк, жаныбар ж-а адамга мителик кылуучу курттарды изилдөө <i>гельминттердин</i> таралуу закон ченемин, физиологиясын, экологиясын ж. б. маселелерди чечүүгө шарт түздү. Айыл чарба зыянкечтерине каршы чараларды иштеп чыгуу ж-а пайдалууларын көбөйтүү үчүн курт-кумурсканы изилдөө милдети келип чыкты. Омурткалуулардын ичинен балыктар, канаттуулар ж-а сүт эмүүчүлөр терең изилденген. Зоология жаныбарлардын таралышын, санын жөнгө салуунун, коргоонун ж-а айыл ж-а токой чарба зыянкечтерин жок кылуунун илимий негизи болуп эсептелет. Зоологиялык изилдөөлөрдү түрдүү өлкөлөрдө ИАлардын зоологиялык институттары, музейлер, зоологиялык коомдор, ЖОЖдордун тийиштүү кафедралары жүргүзөт.

	логия – бир клеткалуулар, гельминтология – мите курттар, <i>энтомология</i> – курт-кумурска, <i>ихтиология –</i> балыктар, орнитология – канаттуулар, териология – сүт эмүүчүлөр ж-дөгү ж. б.) пайда болду. З. <i>ботаника</i> м-н бирдикте жалпы маселелерди чечет. Жаныбарлар ж-дөгү маалыматтар илгертен эле белгилүү болгон. Аларды сыпаттаган ж-а адамдын турмушундагы мааниси ж-дөгү ад-ттар байыркы Кытай, Индия ж. б.
	өлкөлөрдө пайда болгон. З. б-ча алгачкы маалыматтар грек философу Аристотелге таандык. <i>Кайра жаралуу</i> доорундагы саякаттар, ачылыштар европалыктарга жаңы ачылган жерлердеги жаныбарлардын ар түрдүүлүгүн изилдөөгө мүмкүндүк берген. З-нын өнүгүшүнө К. <i>Линней</i>, Ж. <i>Ламарк</i>, Ч. <i>Дарвин</i> ж. б. илимпоздор зор салым кошкон. 17-к-да микроскоптун жасалышына байланыштуу майда организмдер ачылып, алардын түзүлүшүн изилдөө башталган. Жөнөкөйлөр ж-дөгү изилдөөлөрдөн алардын үй жаныбарларына, адамга оору козгогуч экендиги белгилүү болду. Ичеги көңдөйлүүлөр, үлүлдөр, рак сымалдар, ийне терилүүлөр ж. б-ды изилдөө океан, көлмөлөрдү иликтөөгө байланыштуу. <i>Кенелер</i>, оору таратуучулар адамга, жаныбарларга ж-а а. ч-на зыян келтиргендиктен, өсүмдүк, жаныбар ж-а адамга мителик кылуучу курттарды изилдөө <i>гельминттердин</i> таралуу закон ченемин, физиологиясын, экологиясын ж. б. маселелерди чечүүгө шарт түздү. А. ч. зыянкечтерине каршы чараларды иштеп чыгуу ж-а пайдалууларын көбөйтүү үчүн курт-кумурсканы изилдөө милдети келип чыкты. Омурткалуулардын ичинен балыктар, канаттуулар ж-а сүт эмүүчүлөр терең изилденген. З. жаныбарлардын таралышын, санын жөнгө салуунун, коргоонун ж-а айыл ж-а токой чарба зыянкечтерин жок кылуунун ил. негизи болуп эсептелет. З-лык изилдөөлөрдү түрдүү өлкөлөрдө ИАлардын зоол. ин-ттары, музейлер, зоол. коомдор, ЖОЖдордун тийиштүү кафедралары жүргүзөт.

			Ад.: Жизнь животных: В 7 т. 2-е изд. М., 1983–1989; <i>Хадорн Э., Венер Р.</i> Общая зоология. М., 1989.
	Ад.: Жизнь животных: В 7 т. 2-е изд. М., ~~1983–~~
	~~1989~~; <i>Хадорн Э., Венер Р.</i> Общая зоология. М., 1989.
	[[Категория:3-том, 449-543 бб]]		[[Категория:3-том, 449-543 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-05-06T16:48:23Z

1 версия

← Мурунку нускасы	16:48, 6 Май (Бугу) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol3>KadyrM, 10:36, 6 Май (Бугу) 2025 карата

2025-05-06T10:36:46Z

Жаңы барак

ЗООЛО́ГИЯ (зоо... ж-а ...логия) – жаныбарлар ж-дөгү илим; биологиянын негизги бөлүгү. Жаныбарлардын келип чыгышын, көп түрдүүлүгүн ж-а алардын бөлүнүшүн, о. эле жер бетинде таралышын, айлана-чөйрө м-н байланышын, жашоо-тиричилигин, түзүлүшүн, өөрчүшүн үйрөтөт. Бир топ ил. тармакка: жаныбарлар морфологиясы, анатомия (жаныбарлардын ички ж-а сырткы түзүлүшү), гистология, цитология (микроскоптук структурасы) ж-а эмбриология (алардын жекече өөрчүшү) бөлүнөт. Жаныбарлардын түрдүү топтогу формаларын салыштырып, тарыхый өөрчүү процессиндеги негизги өзгөргүчтүк закон ченемин жаныбарлардын салыштырма анатомиясы ж-а эмбриологиясы, организмдин жекече өөрчүшүндө ички ж-а сырткы себептердин маанисин эксперименттик морфология изилдейт. З. физиология, биохимия, экология, зоогеография ж. б. илимдер м-н байланыштуу. Систематика, о. эле З. тармактары (протозоо-

логия – бир клеткалуулар, гельминтология – мите курттар, энтомология – курт-кумурска, ихтиология – балыктар, орнитология – канаттуулар, териология – сүт эмүүчүлөр ж-дөгү ж. б.) пайда болду. З. ботаника м-н бирдикте жалпы маселелерди чечет. Жаныбарлар ж-дөгү маалыматтар илгертен эле белгилүү болгон. Аларды сыпаттаган ж-а адамдын турмушундагы мааниси ж-дөгү ад-ттар байыркы Кытай, Индия ж. б.
өлкөлөрдө пайда болгон. З. б-ча алгачкы маалыматтар грек философу Аристотелге таандык. Кайра жаралуу доорундагы саякаттар, ачылыштар европалыктарга жаңы ачылган жерлердеги жаныбарлардын ар түрдүүлүгүн изилдөөгө мүмкүндүк берген. З-нын өнүгүшүнө К. Линней, Ж. Ламарк, Ч. Дарвин ж. б. илимпоздор зор салым кошкон. 17-к-да микроскоптун жасалышына байланыштуу майда организмдер ачылып, алардын түзүлүшүн изилдөө башталган. Жөнөкөйлөр ж-дөгү изилдөөлөрдөн алардын үй жаныбарларына, адамга оору козгогуч экендиги белгилүү болду. Ичеги көңдөйлүүлөр, үлүлдөр, рак сымалдар, ийне терилүүлөр ж. б-ды изилдөө океан, көлмөлөрдү иликтөөгө байланыштуу. Кенелер, оору таратуучулар адамга, жаныбарларга ж-а а. ч-на зыян келтиргендиктен, өсүмдүк, жаныбар ж-а адамга мителик кылуучу курттарды изилдөө гельминттердин таралуу закон ченемин, физиологиясын, экологиясын ж. б. маселелерди чечүүгө шарт түздү. А. ч. зыянкечтерине каршы чараларды иштеп чыгуу ж-а пайдалууларын көбөйтүү үчүн курт-кумурсканы изилдөө милдети келип чыкты. Омурткалуулардын ичинен балыктар, канаттуулар ж-а сүт эмүүчүлөр терең изилденген. З. жаныбарлардын таралышын, санын жөнгө салуунун, коргоонун ж-а айыл ж-а токой чарба зыянкечтерин жок кылуунун ил. негизи болуп эсептелет. З-лык изилдөөлөрдү түрдүү өлкөлөрдө ИАлардын зоол. ин-ттары, музейлер, зоол. коомдор, ЖОЖдордун тийиштүү кафедралары жүргүзөт.

Ад.: Жизнь животных: В 7 т. 2-е изд. М., 1983–
1989; Хадорн Э., Венер Р. Общая зоология. М., 1989.
[[Категория:3-том, 449-543 бб]]