http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%98%D0%A0%D0%90%D0%9D_%D0%A0%D0%95%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%ABИРАН РЕВОЛЮЦИЯСЫ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-23T10:28:09ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%98%D0%A0%D0%90%D0%9D_%D0%A0%D0%95%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&diff=31847&oldid=prevTemirkan, 03:56, 11 Сентябрь (Аяк оона) 2025 карата2025-09-11T03:56:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:56, 11 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>ИРА&#769;Н РЕВОЛЮЦИЯСЫ</b> (1905–11) – Ирандагы</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>ИРА&#769;Н РЕВОЛЮЦИЯСЫ</b> (1905–11) – Ирандагы феодализмге ж-а империализмге каршы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">буржуазиялык революция</ins>. Кажарлар династиясы башында турган феодалдык төбөлдөр ж-а аларды колдогон импе&shy;риалисттер м-н жаңыдан курала баштаган улут&shy;тук буржуазия, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле дыйкандар, кол өнөрчү&shy;лөр, жумушчулар ортосундагы карама-каршы&shy;лыктардын күчөшүнөн чыккан. 20-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>ба&shy;шында Ирандын Улуу Британия м-н падыша&shy;лык Россиянын чала колониясына айланышы ал карама-каршылыктарды ырбатып, ал эми 1905-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>башталган Россиядагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">буржуазиялык</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">демократиялык революция Иран революциясынын </ins>чыгышын бөтөнчө тездеткен. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Революция </ins>1905-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>декабрда Тегеран, Шираз, Меш&shy;хедде башталган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Революциядан </ins>чочулаган шах 1906-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>5-августта конституциялык түзүлүш кир&shy;гизүүгө аргасыз болгон. 7-октябрда Ирандын 1- межилиси ачылган. Анда шах бийлигин чекте&shy;ген Негизги закон кабыл алынып, ал 1906-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>декабрда бекитилген. Ушуну м-н <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">революциянын </ins>би&shy;ринчи этабы аяктаган. 1907-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы революциянын </ins>экин&shy;чи этабы башталып, ага катышуучулар арасын&shy;да либералдык ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">демократиялык </ins>багыттар пайда бол&shy;гон. Бул мезгилде дыйкандар, кол өнөрчүлөр, шаардык майда буржуазия активдүүлүк көр&shy;сөтүп, өз талаптарын коё баштаган. Империа&shy;лизмге каршы күрөш күчөп, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">буржуазиялык революциячыл </ins>уюмдар (энжомендер) ж-а туңгуч жумушчу уюм&shy;дары түзүлгөн. Негизги законго кошумчалар кир&shy;гизилип, өлкөдө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">буржуазиялык </ins>эркиндик жарыяланган. Бирок <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иран революциясынын </ins>тереңдешинен корккон Улуу Британия м-н Россия 1907-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>августта келишим түзүп, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">революциячыл </ins>кыймылга каршы аракеттерин күчөткөн. Ошондон пайдаланган Мухаммед- Али-шах 1908-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>23-июнда Тегеранда контр&shy;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">революциячыл </ins>төңкөрүш жасап, межилисти ж-а эн&shy;жоменди тараткан. Мындан соң күрөш борбору <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">иран </ins>азербайжандарына ооп, 1908–09-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдарда </ins>Теб&shy;риз көтөрүлүшү чыккан. Ошону м-н <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иран революциясынын </ins>жаңы мезгили башталган. Бул кезде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">революциячыл </ins>Тебриз кавказдык революционерлерден ыктыяр&shy;дуу аскер, курал жагынан чоң жардам алып турган. Конституция тарапкерлери 1909-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>ян&shy;варда Исфахан, Бишур ж. б. шаарларда ж-а ра&shy;йондордо бийликке келген. 1909-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Тегеранда Мухаммед-Али-шах тактан кулап, уулу Ахмед шах болгон. Конституция калыбына келтири&shy;лип, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">революциянын </ins>акыркы этабы башталган. Де&shy;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мократиялык </ins>кыймылдын ийгилигин өз максатына пай&shy;даланган феодал-помещикчил чөйрөлөр, комп&shy;радордук соода буржуазиясы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">революцияны </ins>андан ары өөрчүткүсү келген эмес. Өкмөт аны басуу үчүн реакциячыл чөйрөлөр ж-а империалисттик державалар м-н келишип кеткен. Империалист&shy;тик державалардын ж-а иран реакциясынын биргелешкен күчү м-н 1911-жылдын аягында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иран революциясы </ins>басылган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иран революциясынын </ins>жеңилиши Ирандын Улуу Британия м-н падышалык Россияга ан&shy;дан ары күнкор болушуна жардам берген. Ошентсе да <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иран революциясы </ins>Ирандын феодалдык түзүлү&shy;шүнө сокку уруп, коңшу өлкөлөргө чоң таасир тийгизген.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>феодализмге ж-а империализмге каршы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бурж. рев-я</del>. Кажарлар династиясы башында турган феодалдык төбөлдөр ж-а аларды колдогон импе&shy;риалисттер м-н жаңыдан курала баштаган улут&shy;тук буржуазия, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле дыйкандар, кол өнөрчү&shy;лөр, жумушчулар ортосундагы карама-каршы&shy;лыктардын күчөшүнөн чыккан. 20-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>ба&shy;шында Ирандын Улуу Британия м-н падыша&shy;лык Россиянын чала колониясына айланышы ал карама-каршылыктарды ырбатып, ал эми 1905-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>башталган Россиядагы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бурж.</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">демокр. рев-я И. р-нын </del>чыгышын бөтөнчө тездеткен. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Рев-я </del>1905-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>декабрда Тегеран, Шираз, Меш&shy;хедде башталган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Рев-ядан </del>чочулаган шах 1906-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>5-августта конституциялык түзүлүш кир&shy;гизүүгө аргасыз болгон. 7-октябрда Ирандын 1- межилиси ачылган. Анда шах бийлигин чекте&shy;ген Негизги закон кабыл алынып, ал 1906-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>декабрда бекитилген. Ушуну м-н <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">рев-янын </del>би&shy;ринчи этабы аяктаган. 1907-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. рев-янын </del>экин&shy;чи этабы башталып, ага катышуучулар арасын&shy;да либералдык ж-а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">демокр. </del>багыттар пайда бол&shy;гон. Бул мезгилде дыйкандар, кол өнөрчүлөр, шаардык майда буржуазия активдүүлүк көр&shy;сөтүп, өз талаптарын коё баштаган. Империа&shy;лизмге каршы күрөш күчөп, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бурж. рев-ячыл </del>уюмдар (энжомендер) ж-а туңгуч жумушчу уюм&shy;дары түзүлгөн. Негизги законго кошумчалар кир&shy;гизилип, өлкөдө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бурж. </del>эркиндик жарыяланган. Бирок <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. р-нын </del>тереңдешинен корккон Улуу Британия м-н Россия 1907-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>августта келишим түзүп, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">рев-ячыл </del>кыймылга каршы аракеттерин күчөткөн. Ошондон пайдаланган Мухаммед- Али-шах 1908-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>23-июнда Тегеранда контр&shy;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">рев-ячыл </del>төңкөрүш жасап, межилисти ж-а эн&shy;жоменди тараткан. Мындан соң күрөш борбору <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иран </del>азербайжандарына ооп, 1908–09-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Теб&shy;риз көтөрүлүшү чыккан. Ошону м-н <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. р-нын </del>жаңы мезгили башталган. Бул кезде <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">рев-ячыл </del>Тебриз кавказдык революционерлерден ыктыяр&shy;дуу аскер, курал жагынан чоң жардам алып турган. Конституция тарапкерлери 1909-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>ян&shy;варда Исфахан, Бишур ж. б. шаарларда ж-а ра&shy;йондордо бийликке келген. 1909-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Тегеранда Мухаммед-Али-шах тактан кулап, уулу Ахмед шах болгон. Конституция калыбына келтири&shy;лип, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">рев-янын </del>акыркы этабы башталган. Де&shy;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мокр. </del>кыймылдын ийгилигин өз максатына пай&shy;даланган феодал-помещикчил чөйрөлөр, комп&shy;радордук соода буржуазиясы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">рев-яны </del>андан ары</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өөрчүткүсү келген эмес. Өкмөт аны басуу үчүн</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>реакциячыл чөйрөлөр ж-а империалисттик державалар м-н келишип кеткен. Империалист&shy;тик державалардын ж-а иран реакциясынын биргелешкен күчү м-н 1911-жылдын аягында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. р. </del>басылган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. р-нын </del>жеңилиши Ирандын Улуу Британия м-н падышалык Россияга ан&shy;дан ары күнкор болушуна жардам берген. Ошентсе да <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. р. </del>Ирандын феодалдык түзүлү&shy;шүнө сокку уруп, коңшу өлкөлөргө чоң таасир тийгизген.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 607-672 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 607-672 бб]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Temirkanhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%98%D0%A0%D0%90%D0%9D_%D0%A0%D0%95%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&diff=25875&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-06-25T18:42:08Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">18:42, 25 Июнь (Кулжа) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%98%D0%A0%D0%90%D0%9D_%D0%A0%D0%95%D0%92%D0%9E%D0%9B%D0%AE%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&diff=25874&oldid=prevvol3>KadyrM, 08:43, 23 Июнь (Кулжа) 2025 карата2025-06-23T08:43:25Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>ИРА&#769;Н РЕВОЛЮЦИЯСЫ</b> (1905–11) – Ирандагы<br />
феодализмге ж-а империализмге каршы бурж. рев-я. Кажарлар династиясы башында турган феодалдык төбөлдөр ж-а аларды колдогон импе&shy;риалисттер м-н жаңыдан курала баштаган улут&shy;тук буржуазия, о. эле дыйкандар, кол өнөрчү&shy;лөр, жумушчулар ортосундагы карама-каршы&shy;лыктардын күчөшүнөн чыккан. 20-к-дын ба&shy;шында Ирандын Улуу Британия м-н падыша&shy;лык Россиянын чала колониясына айланышы ал карама-каршылыктарды ырбатып, ал эми 1905-ж. башталган Россиядагы бурж.-демокр. рев-я И. р-нын чыгышын бөтөнчө тездеткен. Рев-я 1905-ж. декабрда Тегеран, Шираз, Меш&shy;хедде башталган. Рев-ядан чочулаган шах 1906-ж. 5-августта конституциялык түзүлүш кир&shy;гизүүгө аргасыз болгон. 7-октябрда Ирандын 1- межилиси ачылган. Анда шах бийлигин чекте&shy;ген Негизги закон кабыл алынып, ал 1906-ж. декабрда бекитилген. Ушуну м-н рев-янын би&shy;ринчи этабы аяктаган. 1907-ж. рев-янын экин&shy;чи этабы башталып, ага катышуучулар арасын&shy;да либералдык ж-а демокр. багыттар пайда бол&shy;гон. Бул мезгилде дыйкандар, кол өнөрчүлөр, шаардык майда буржуазия активдүүлүк көр&shy;сөтүп, өз талаптарын коё баштаган. Империа&shy;лизмге каршы күрөш күчөп, бурж. рев-ячыл уюмдар (энжомендер) ж-а туңгуч жумушчу уюм&shy;дары түзүлгөн. Негизги законго кошумчалар кир&shy;гизилип, өлкөдө бурж. эркиндик жарыяланган. Бирок И. р-нын тереңдешинен корккон Улуу Британия м-н Россия 1907-ж. августта келишим түзүп, рев-ячыл кыймылга каршы аракеттерин күчөткөн. Ошондон пайдаланган Мухаммед- Али-шах 1908-ж. 23-июнда Тегеранда контр&shy;рев-ячыл төңкөрүш жасап, межилисти ж-а эн&shy;жоменди тараткан. Мындан соң күрөш борбору Иран азербайжандарына ооп, 1908–09-ж. Теб&shy;риз көтөрүлүшү чыккан. Ошону м-н И. р-нын жаңы мезгили башталган. Бул кезде рев-ячыл Тебриз кавказдык революционерлерден ыктыяр&shy;дуу аскер, курал жагынан чоң жардам алып турган. Конституция тарапкерлери 1909-ж. ян&shy;варда Исфахан, Бишур ж. б. шаарларда ж-а ра&shy;йондордо бийликке келген. 1909-ж. Тегеранда Мухаммед-Али-шах тактан кулап, уулу Ахмед шах болгон. Конституция калыбына келтири&shy;лип, рев-янын акыркы этабы башталган. Де&shy;мокр. кыймылдын ийгилигин өз максатына пай&shy;даланган феодал-помещикчил чөйрөлөр, комп&shy;радордук соода буржуазиясы рев-яны андан ары<br />
өөрчүткүсү келген эмес. Өкмөт аны басуу үчүн<br />
реакциячыл чөйрөлөр ж-а империалисттик державалар м-н келишип кеткен. Империалист&shy;тик державалардын ж-а иран реакциясынын биргелешкен күчү м-н 1911-жылдын аягында И. р. басылган. И. р-нын жеңилиши Ирандын Улуу Британия м-н падышалык Россияга ан&shy;дан ары күнкор болушуна жардам берген. Ошентсе да И. р. Ирандын феодалдык түзүлү&shy;шүнө сокку уруп, коңшу өлкөлөргө чоң таасир тийгизген.<br />
[[Категория:3-том, 607-672 бб]]<br />
</div>vol3>KadyrM