http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%98%D0%A0%D0%98_%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%95%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9B%D0%A3%D0%A3_%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%A0ИРИ МОЛЕКУЛАЛУУ БИРИКМЕЛЕР - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-23T03:19:15ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%98%D0%A0%D0%98_%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%95%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9B%D0%A3%D0%A3_%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%A0&diff=31863&oldid=prevTemirkan, 05:16, 11 Сентябрь (Аяк оона) 2025 карата2025-09-11T05:16:22Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:16, 11 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>ИРИ МОЛЕКУЛАЛУУ БИРИКМЕЛЕР</b> – <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мол.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>ИРИ МОЛЕКУЛАЛУУ БИРИКМЕЛЕР</b> – <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">молекулалык </ins>массасы бир нече миңден бир нече миллионго жеткен бирикмелер (макромолекулалар). Алар&shy;дын курамында бири-бири м-н негизги валент&shy;түүлүктөрү аркылуу байланышкан жүздөгөн ж-а миңдеген атомдор болот. Алар табиятта ке&shy;ңири таралган ж-а өтө көп санда синтездик жол м-н алынган. Жаратылышта кездешүүчүлөргө целлюлоза, крахмал, белок заттары, табигый каучуктар ж. б. тиешелүү, ал эми синтез жолу м-н алынган макромолекулаларга полиолефин&shy;дер, полибутадиен, полистирол, полиамиддер, полиэфирлер, элемент <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">органикалык </ins>полимерлер ж. б. кирет. Синтезделген макромолекулалар кош байланышы бар ж-а циклдүү бирикмелердин полимерленишинен же ди&shy;ж-а полифункция&shy;луу бирикмелердин поликонденсацияланышы&shy;нан алынат. Чынжырчаларынын курамы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>карбочынжырлуу, гетерочынжырлуу ж-а эле&shy;мент <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">органикалык </ins>болуп үчкө бөлүнөт. К а р б о ч ы н&shy;ж ы р л у у макромолекулалардын негизги чын&shy;жырчасы жалаң гана көмүртек атомдорунан туруп, алардын капталдарында кычкылтек, галогендер, азот атомдору болушу мүмкүн. Алар&shy;га полиолефиндер, табигый каучуктар, полисти&shy;рол, поливинилспирти, поливинилхлорид, по&shy;литетрафторэтилен, полиакрилонитрил ж. б. тиешелүү. Г е т е р о ч ы н ж ы р л у у полимер&shy;лердин негизги чынжырчасында көмүртек атом&shy;дорунан башка да кычкылтек, азот, күкүрт, фосфор атомдору болот, мындай полимерлерге жөнөкөй ж-а татаал полиэфирлер, полиамид&shy;дер (белоктор да), целлюлоза, крахмал, ДНК, РНК ж. б. кирет. Э л е м е н т <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>о р г <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а н и к а л ы к </ins>полимер&shy;лер жаратылышта кездешпейт, синтез жолу м-н гана алынат. Алардын негизги чынжырча&shy;сында көмүртек атомдорунан башка Si, В, Аl, Тi, Sn сыяктуу табиятта кездешүүчү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">органикалык </ins>заттар&shy;дын курамында жок поливаленттүү элементтер болот, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мисалы</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кремнийорганикалык</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борорганикалык</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">калайорганикалык </ins>ж. б. полимерлер. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ири молекулалуу бирикмелер </ins>түзүлүштөрү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>түз сызыктуу, тармакташкан ж-а тор сымал болуп да бөлүнөт. Түз сызыктуу макромолекулалар узун чынжырчалардан туруп, капталдарында&shy;гы тармакташуу бир мономер звеносунан ашык болбойт. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мисалы</ins>, аларга табигый каучук, жөнөкөй ж-а татаал полиэфирлер, синтезделген полиамид&shy;дер ж. б. тиешелүү. Тармакташкан макромоле&shy;кулалардын негизги узун чынжырчаларынын капталдарында бир нече кыскараак чынжыр&shy;чалар болот. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мисалы</ins>, жалганган сополимерлер, кээ бир белоктор, үч ж-а андан көп функциялуу топтору бар бирикмелерди поликонденсациялоо&shy;до алынган полиэфирлер, полиамиддер ж. б. Бир нече түз сызыктуу макромолекулалар бири-бири м-н негизги валенттүүлүктөрү аркылуу көпүрө сымал кыска звенолор м-н байланышкан поли&shy;мерлер тор сымал <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ири молекулалуу бирикмелер </ins>деп аталат. Буларга вулканизацияланган каучуктар, фенол-фор&shy;мальдегид чайырлары (резит) ж. б. таандык. Тор сымал макромолекулалар эч бир эриткичтерде эрибейт. Алар эл чарбасынын бардык тармак&shy;тарында колдонулат.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>массасы бир нече миңден бир нече миллионго жеткен бирикмелер (макромолекулалар). Алар&shy;дын курамында бири-бири м-н негизги валент&shy;түүлүктөрү аркылуу байланышкан жүздөгөн ж-а миңдеген атомдор болот. Алар табиятта ке&shy;ңири таралган ж-а өтө көп санда синтездик жол м-н алынган. Жаратылышта кездешүүчүлөргө целлюлоза, крахмал, белок заттары, табигый каучуктар ж. б. тиешелүү, ал эми синтез жолу</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>м-н алынган макромолекулаларга полиолефин&shy;дер, полибутадиен, полистирол, полиамиддер, полиэфирлер, элемент <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орг. </del>полимерлер ж. б. кирет. Синтезделген макромолекулалар кош байланышы бар ж-а циклдүү бирикмелердин полимерленишинен же ди&shy;ж-а полифункция&shy;луу бирикмелердин поликонденсацияланышы&shy;нан алынат. Чынжырчаларынын курамы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>карбочынжырлуу, гетерочынжырлуу ж-а эле&shy;мент <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орг. </del>болуп үчкө бөлүнөт. К а р б о ч ы н&shy;ж ы р л у у макромолекулалардын негизги чын&shy;жырчасы жалаң гана көмүртек атомдорунан туруп, алардын капталдарында кычкылтек, галогендер, азот атомдору болушу мүмкүн. Алар&shy;га полиолефиндер, табигый каучуктар, полисти&shy;рол, поливинилспирти, поливинилхлорид, по&shy;литетрафторэтилен, полиакрилонитрил ж. б. тиешелүү. Г е т е р о ч ы н ж ы р л у у полимер&shy;лердин негизги чынжырчасында көмүртек атом&shy;дорунан башка да кычкылтек, азот, күкүрт, фосфор атомдору болот, мындай полимерлерге жөнөкөй ж-а татаал полиэфирлер, полиамид&shy;дер (белоктор да), целлюлоза, крахмал, ДНК, РНК ж. б. кирет. Э л е м е н т о р г<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </del>полимер&shy;лер жаратылышта кездешпейт, синтез жолу м-н гана алынат. Алардын негизги чынжырча&shy;сында көмүртек атомдорунан башка Si, В, Аl, Тi, Sn сыяктуу табиятта кездешүүчү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орг. </del>заттар&shy;дын курамында жок поливаленттүү элементтер болот, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мис.</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кремнийорг.</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борорг.</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">калайорг. </del>ж. б. полимерлер. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. м. б. </del>түзүлүштөрү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>түз сызыктуу, тармакташкан ж-а тор сымал болуп да бөлүнөт. Түз сызыктуу макромолекулалар узун чынжырчалардан туруп, капталдарында&shy;гы тармакташуу бир мономер звеносунан ашык болбойт. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мис.</del>, аларга табигый каучук, жөнөкөй ж-а татаал полиэфирлер, синтезделген полиамид&shy;дер ж. б. тиешелүү. Тармакташкан макромоле&shy;кулалардын негизги узун чынжырчаларынын капталдарында бир нече кыскараак чынжыр&shy;чалар болот. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Мис.</del>, жалганган сополимерлер, кээ бир белоктор, үч ж-а андан көп функциялуу</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>топтору бар бирикмелерди поликонденсациялоо&shy;до алынган полиэфирлер, полиамиддер ж. б. Бир нече түз сызыктуу макромолекулалар бири-бири м-н негизги валенттүүлүктөрү аркылуу көпүрө сымал кыска звенолор м-н байланышкан поли&shy;мерлер тор сымал <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. м. б. </del>деп аталат. Буларга вулканизацияланган каучуктар, фенол-фор&shy;мальдегид чайырлары (резит) ж. б. таандык. Тор сымал макромолекулалар эч бир эриткичтерде эрибейт. Алар эл чарбасынын бардык тармак&shy;тарында колдонулат.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">11 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">6 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>С. Адылов.</i></p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>С. Адылов.</i></p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 607-672 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 607-672 бб]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Temirkanhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%98%D0%A0%D0%98_%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%95%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9B%D0%A3%D0%A3_%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%A0&diff=25879&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-06-25T18:42:09Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">18:42, 25 Июнь (Кулжа) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%98%D0%A0%D0%98_%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%95%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9B%D0%A3%D0%A3_%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%A0&diff=25878&oldid=prevvol3>KadyrM, 08:43, 23 Июнь (Кулжа) 2025 карата2025-06-23T08:43:25Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>ИРИ МОЛЕКУЛАЛУУ БИРИКМЕЛЕР</b> – мол.<br />
массасы бир нече миңден бир нече миллионго жеткен бирикмелер (макромолекулалар). Алар&shy;дын курамында бири-бири м-н негизги валент&shy;түүлүктөрү аркылуу байланышкан жүздөгөн ж-а миңдеген атомдор болот. Алар табиятта ке&shy;ңири таралган ж-а өтө көп санда синтездик жол м-н алынган. Жаратылышта кездешүүчүлөргө целлюлоза, крахмал, белок заттары, табигый каучуктар ж. б. тиешелүү, ал эми синтез жолу<br />
<br />
<br />
м-н алынган макромолекулаларга полиолефин&shy;дер, полибутадиен, полистирол, полиамиддер, полиэфирлер, элемент орг. полимерлер ж. б. кирет. Синтезделген макромолекулалар кош байланышы бар ж-а циклдүү бирикмелердин полимерленишинен же ди&shy;ж-а полифункция&shy;луу бирикмелердин поликонденсацияланышы&shy;нан алынат. Чынжырчаларынын курамы б-ча карбочынжырлуу, гетерочынжырлуу ж-а эле&shy;мент орг. болуп үчкө бөлүнөт. К а р б о ч ы н&shy;ж ы р л у у макромолекулалардын негизги чын&shy;жырчасы жалаң гана көмүртек атомдорунан туруп, алардын капталдарында кычкылтек, галогендер, азот атомдору болушу мүмкүн. Алар&shy;га полиолефиндер, табигый каучуктар, полисти&shy;рол, поливинилспирти, поливинилхлорид, по&shy;литетрафторэтилен, полиакрилонитрил ж. б. тиешелүү. Г е т е р о ч ы н ж ы р л у у полимер&shy;лердин негизги чынжырчасында көмүртек атом&shy;дорунан башка да кычкылтек, азот, күкүрт, фосфор атомдору болот, мындай полимерлерге жөнөкөй ж-а татаал полиэфирлер, полиамид&shy;дер (белоктор да), целлюлоза, крахмал, ДНК, РНК ж. б. кирет. Э л е м е н т о р г. полимер&shy;лер жаратылышта кездешпейт, синтез жолу м-н гана алынат. Алардын негизги чынжырча&shy;сында көмүртек атомдорунан башка Si, В, Аl, Тi, Sn сыяктуу табиятта кездешүүчү орг. заттар&shy;дын курамында жок поливаленттүү элементтер болот, мис., кремнийорг., борорг., калайорг. ж. б. полимерлер. И. м. б. түзүлүштөрү б-ча түз сызыктуу, тармакташкан ж-а тор сымал болуп да бөлүнөт. Түз сызыктуу макромолекулалар узун чынжырчалардан туруп, капталдарында&shy;гы тармакташуу бир мономер звеносунан ашык болбойт. Мис., аларга табигый каучук, жөнөкөй ж-а татаал полиэфирлер, синтезделген полиамид&shy;дер ж. б. тиешелүү. Тармакташкан макромоле&shy;кулалардын негизги узун чынжырчаларынын капталдарында бир нече кыскараак чынжыр&shy;чалар болот. Мис., жалганган сополимерлер, кээ бир белоктор, үч ж-а андан көп функциялуу<br />
топтору бар бирикмелерди поликонденсациялоо&shy;до алынган полиэфирлер, полиамиддер ж. б. Бир нече түз сызыктуу макромолекулалар бири-бири м-н негизги валенттүүлүктөрү аркылуу көпүрө сымал кыска звенолор м-н байланышкан поли&shy;мерлер тор сымал И. м. б. деп аталат. Буларга вулканизацияланган каучуктар, фенол-фор&shy;мальдегид чайырлары (резит) ж. б. таандык. Тор сымал макромолекулалар эч бир эриткичтерде эрибейт. Алар эл чарбасынын бардык тармак&shy;тарында колдонулат.<br />
<br />
<br />
Ад.: <i>Лосев И. П., Простянска Е. Б.</i> Химия синте&shy;тических полимеров., М. 1964; С. <i>Адылов, Ү. Асанов.</i> Органикалык химия курсу. Б., 2000.<br />
<br />
<p align='right'><i type='author'>С. Адылов.</i></p><br />
[[Категория:3-том, 607-672 бб]]<br />
</div>vol3>KadyrM