КААДА-САЛТ - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 09:08, 30 Сентябрь (Аяк оона) 2025 карата

2025-09-30T09:08:35Z

← Мурунку нускасы		09:08, 30 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КААДА-САЛТ</b> – кандайдыр бир элдин турмуш-тиричиликтеги, үй-бүлөдөгү жүрүм-турум нормалары, эрежелери, ырым-жырым, адеп-ахлак, каада-жөрөлгө, жол-жоболордун жыйындысы. Каада-салт улут пайда болгонго чейин эле узак мөөнөт жашап келген, белгилүү географиялык чөйрөгө жана тарыхый шарттарга байланыштуу калыптанган, ар бир элдин, этностук топтун, улуттун ичинде гана салыштырмалуу туруктуулукка ээ жана бир муундан экинчи муунга тынымсыз өтүп, коомдук пикирдин күчү менен аткарылып жана сакталып турат. Каада-салт адегенде диний түшүнүктө, кийин социалдык жана күндөлүк жашоо-турмушка ыңгайлашып, байыркы замандан бери оңдолуп-түздөлүп, өзүнө мүнөздүү туруктуу жөрөлгөлөр менен коштолуп, акырындап элдин салтына айланат. Кыргыз элинин каада-салттары көчмөндүк шартта тектеш этностук-маданий чөйрөнүн өз ара байланышында жана таасиринде түзүлүп, олуттуу өзгөрүүлөр (диний түшүнүктөрдө, сөөк коюу каадасында, социалдык мамилелерде жана башкалар) менен жаңыланып жана өркүндөтүлгөн. Кыргыздардын үрп-адаттары менен каада-салттары мазмуну боюнча бай жана этностук-маданий комплекс болуп саналат. Анда ар кандай тарыхый доорлордо, социалдык-экономикалык жана маданий өнүгүүнүн ар кандай деңгээлдеринде пайда болгон үрп-адаттар менен каада-салттар жуурулган. Үрп-адат менен каада-салттарды идеологиялык чагылдыруу синкреттик мүнөздө болгон: алардан ислам салт-санаалары менен бирге исламга чейинки ишенимдердин, сыйынуулардын жана үрп-адаттардын бүтүндөй катмарын көрүүгө болот. Каада-салттарды жана үрп-адаттарды ар кандай ырым-жырымдар, жөрөлгөлөр коштойт. Каада-салт адамдын өмүр мерчемин, социалдык мамилелерди, маданияттын материалдык объектилерин жана башкаларды өзүнө камтып, баланын төрөлүшү (сүйүнчү, көрүндүк, ат коюу, жентек, бешик той, тушоо кесүү, сүннөткө отургузуу жана башкалар), кыз берүү, келин алуу, бел куда, бешик куда, кудалашуу (тогуздап калың берүү, сөйкө салуу, күйөөлөө, жар көрүшүү, кыз оюн, кыз узатуу, келин көрүү, нике кыюу, өкүл ата, өкүл эне дайындоо, отко киргизүү, төркүлөтүү, сеп берүү жана башкалар), сөөк коюу, эскерүү (кабар айтуу, тул көтөрүү, кара кийүү, өкүрүү, конок алуу, сөөк жуу, кепиндөө, узатуу, сөөк коюу, мүчө таратуу, жыртыш берүү, кара аш, үчүлүк, жетилик, кыркылык, жылдык аш, жыт чыгаруу, куран окутуу жана башкалар), календарлык салт (Нооруз тосуу, аластоо, <i>Орозо айт, Курман айт</i> өткөрүү жана башкалар), көч, конок күтүү, тартуу берүү (эски журтта түлөө берүү, өрүлүктөө жана башкалар), турак жай (үй көтөрүү, там салуу, үй тою жана башкалар), күндөлүк жашоо-тиричилик (мал багуу, жер айдоо, түшүм алуу жана башкалар), кийим-кечек (ак калпак, кандагай, кементай, ичик, тон, топу, тебетей, шөкүлө, элечек, белдемчи, кемсел жана башкалар), тамак-аш (айран, жуурат жана башка сүт азыктары, бешбармак, жөргөм жана башка эт азыктары, көжө, максым жана башка дан азыктары, боорсок, көмөч жана башка нан азыктары, кымыз, бозо жана башка суусундук ичимдиктер) жана башкага байланыштуу бир нечеге бөлүнөт. Кыргыз элинин үрп-адаттары, каада-салттары жана материалдык маданияты анын улуттук этностук өзгөчөлүгүн аныктайт.		<b type='title'>КААДА-САЛТ</b> – кандайдыр бир элдин турмуш-тиричиликтеги, үй-бүлөдөгү жүрүм-турум нормалары, эрежелери, ырым-жырым, адеп-ахлак, каада-жөрөлгө, жол-жоболордун жыйындысы. Каада-салт улут пайда болгонго чейин эле узак мөөнөт жашап келген, белгилүү географиялык чөйрөгө жана тарыхый шарттарга байланыштуу калыптанган, ар бир элдин, этностук топтун, улуттун ичинде гана салыштырмалуу туруктуулукка ээ жана бир муундан экинчи муунга тынымсыз өтүп, коомдук пикирдин күчү менен аткарылып жана сакталып турат. Каада-салт адегенде диний түшүнүктө, кийин социалдык жана күндөлүк жашоо-турмушка ыңгайлашып, байыркы замандан бери оңдолуп-түздөлүп, өзүнө мүнөздүү туруктуу жөрөлгөлөр менен коштолуп, акырындап элдин салтына айланат. Кыргыз элинин каада-салттары көчмөндүк шартта тектеш этностук-маданий чөйрөнүн өз ара байланышында жана таасиринде түзүлүп, олуттуу өзгөрүүлөр (диний түшүнүктөрдө, сөөк коюу каадасында, социалдык мамилелерде жана башкалар) менен жаңыланып жана өркүндөтүлгөн. Кыргыздардын үрп-адаттары менен каада-салттары мазмуну боюнча бай жана этностук-маданий комплекс болуп саналат. Анда ар кандай тарыхый доорлордо, социалдык-экономикалык жана маданий өнүгүүнүн ар кандай деңгээлдеринде пайда болгон үрп-адаттар менен каада-салттар жуурулган. Үрп-адат менен каада-салттарды идеологиялык чагылдыруу синкреттик мүнөздө болгон: алардан ислам салт-санаалары менен бирге исламга чейинки ишенимдердин, сыйынуулардын жана үрп-адаттардын бүтүндөй катмарын көрүүгө болот. Каада-салттарды жана үрп-адаттарды ар кандай ырым-жырымдар, жөрөлгөлөр коштойт. Каада-салт адамдын өмүр мерчемин, социалдык мамилелерди, маданияттын материалдык объектилерин жана башкаларды өзүнө камтып, баланын төрөлүшү (сүйүнчү, көрүндүк, ат коюу, жентек, бешик той, тушоо кесүү, сүннөткө отургузуу жана башкалар), кыз берүү, келин алуу, бел куда, бешик куда, кудалашуу (тогуздап калың берүү, сөйкө салуу, күйөөлөө, жар көрүшүү, кыз оюн, кыз узатуу, келин көрүү, нике кыюу, өкүл ата, өкүл эне дайындоо, отко киргизүү, төркүлөтүү, сеп берүү жана башкалар), сөөк коюу, эскерүү (кабар айтуу, тул көтөрүү, кара кийүү, өкүрүү, конок алуу, сөөк жуу, кепиндөө, узатуу, сөөк коюу, мүчө таратуу, жыртыш берүү, кара аш, үчүлүк, жетилик, кыркылык, жылдык аш, жыт чыгаруу, куран окутуу жана башкалар), календарлык салт (Нооруз тосуу, аластоо, <i>Орозо айт, Курман айт</i> өткөрүү жана башкалар), көч, конок күтүү, тартуу берүү (эски журтта түлөө берүү, өрүлүктөө жана башкалар), турак жай (үй көтөрүү, там салуу, үй тою жана башкалар), күндөлүк жашоо-тиричилик (мал багуу, жер айдоо, түшүм алуу жана башкалар), кийим-кечек (ак калпак, кандагай, кементай, ичик, тон, топу, тебетей, шөкүлө, элечек, белдемчи, кемсел жана башкалар), тамак-аш (айран, жуурат жана башка сүт азыктары, бешбармак, жөргөм жана башка эт азыктары, көжө, максым жана башка дан азыктары, боорсок, көмөч жана башка нан азыктары, кымыз, бозо жана башка суусундук ичимдиктер) жана башкага байланыштуу бир нечеге бөлүнөт. Кыргыз элинин үрп-адаттары, каада-салттары жана материалдык маданияты анын улуттук этностук өзгөчөлүгүн аныктайт.
	<p align='right'><i type='author'>А. Көчкүнов.</i></p>		<p align='right'><i type='author'>А. Көчкүнов.</i></p>
	[[Категория:3-том, 673-784 бб]]		[[Категория:3-том, 673-784 бб]]

Lera, 10:45, 11 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-11T10:45:18Z

← Мурунку нускасы		10:45, 11 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КААДА-САЛТ</b> – кандайдыр бир элдин турмуштиричиликтеги, үй-бүлөдөгү жүрүм-турум нормалары, эрежелери, ырым-жырым, адеп-ахлак, каада-жөрөлгө, жол-жоболордун жыйындысы. К.-с. улут пайда болгонго чейин эле узак мөөнөт жашап келген, белгилүү ~~геогр.~~ чөйрөгө ~~ж-а~~ тарыхый шарттарга байланыштуу калыптанган, ар бир элдин, этностук топтун, улуттун ичинде гана салыштырмалуу туруктуулукка ээ ~~ж-а~~ бир муундан экинчи муунга тынымсыз өтүп, коомдук пикирдин күчү ~~м-н~~ аткарылып ~~ж-а~~ сакталып турат. К.-с. адегенде диний түшүнүктө, кийин социалдык ~~ж-а~~ күндөлүк жашоо-турмушка ыңгайлашып, байыркы замандан бери оңдолуп-түздөлүп, өзүнө мүнөздүү туруктуу жөрөлгөлөр ~~м-н~~ коштолуп, акырындап элдин салтына айланат. Кыргыз элинин К.-~~с-тары~~ көчмөндүк шартта тектеш этностук-маданий чөйрөнүн өз ара байланышында ~~ж-а~~ таасиринде түзүлүп, олуттуу өзгөрүүлөр (диний түшүнүктөрдө, сөөк коюу каадасында, социалдык мамилелерде ~~ж. б.~~) ~~м-н~~ жаңыланып ~~ж-а~~ өркүндөтүлгөн. Кыргыздардын үрп-адаттары ~~м-н К.-с~~-~~тары~~ мазмуну ~~б-ча~~ бай ~~ж-а~~ этностук-маданий комплекс болуп саналат. Анда ар кандай тарыхый доорлордо, социалдык-~~экон. ж-а~~ маданий өнүгүүнүн ар кандай деңгээлдеринде пайда болгон үрп-адаттар м-~~н К.-с-тар~~ жуурулган. Үрп-адат ~~м-н К.-с~~-~~тар~~ды ~~идеол.~~ чагылдыруу синкреттик мүнөздө болгон: алардан ислам салт-санаалары ~~м-н~~ бирге исламга чейинки ишенимдердин, сыйынуулардын ~~ж-а~~ үрп-адаттардын бүтүндөй катмарын көрүүгө болот. ~~К.-с-тарды ж~~-а үрп-адаттарды ар кандай ырым-жырымдар, жөрөлгөлөр коштойт. К.-с. адамдын өмүр мерчемин, социалдык мамилелерди, ~~мад-ттын~~ материалдык объектилерин ~~ж. б.~~ өзүнө камтып, баланын төрөлүшү (сүйүнчү, көрүндүк, ат коюу, жентек, бешик той, тушоо кесүү, сүннөткө отургузуу ~~ж. б.~~), кыз берүү, келин алуу, бел куда, бешик куда, кудалашуу (тогуздап калың берүү, сөйкө салуу, күйөөлөө, жар көрүшүү, кыз оюн, кыз узатуу, келин көрүү, нике кыюу, өкүл ата, өкүл эне дайындоо, отко киргизүү, төркүлөтүү, сеп берүү ~~ж. б.~~), сөөк коюу, эскерүү (кабар айтуу, тул көтөрүү, кара кийүү, өкүрүү, конок алуу, сөөк жуу, кепиндөө, узатуу, сөөк коюу, мүчө таратуу, жыртыш берүү, кара аш, үчүлүк, жетилик,		<b type='title'>КААДА-САЛТ</b> – кандайдыр бир элдин турмуш-тиричиликтеги, үй-бүлөдөгү жүрүм-турум нормалары, эрежелери, ырым-жырым, адеп-ахлак, каада-жөрөлгө, жол-жоболордун жыйындысы. Каада-салт улут пайда болгонго чейин эле узак мөөнөт жашап келген, белгилүү географиялык чөйрөгө жана тарыхый шарттарга байланыштуу калыптанган, ар бир элдин, этностук топтун, улуттун ичинде гана салыштырмалуу туруктуулукка ээ жана бир муундан экинчи муунга тынымсыз өтүп, коомдук пикирдин күчү менен аткарылып жана сакталып турат. Каада-салт адегенде диний түшүнүктө, кийин социалдык жана күндөлүк жашоо-турмушка ыңгайлашып, байыркы замандан бери оңдолуп-түздөлүп, өзүнө мүнөздүү туруктуу жөрөлгөлөр менен коштолуп, акырындап элдин салтына айланат. Кыргыз элинин каада-салттары көчмөндүк шартта тектеш этностук-маданий чөйрөнүн өз ара байланышында жана таасиринде түзүлүп, олуттуу өзгөрүүлөр (диний түшүнүктөрдө, сөөк коюу каадасында, социалдык мамилелерде жана башкалар) менен жаңыланып жана өркүндөтүлгөн. Кыргыздардын үрп-адаттары менен каада-салттары мазмуну боюнча бай жана этностук-маданий комплекс болуп саналат. Анда ар кандай тарыхый доорлордо, социалдык-экономикалык жана маданий өнүгүүнүн ар кандай деңгээлдеринде пайда болгон үрп-адаттар менен каада-салттар жуурулган. Үрп-адат менен каада-салттарды идеологиялык чагылдыруу синкреттик мүнөздө болгон: алардан ислам салт-санаалары менен бирге исламга чейинки ишенимдердин, сыйынуулардын жана үрп-адаттардын бүтүндөй катмарын көрүүгө болот. Каада-салттарды жана үрп-адаттарды ар кандай ырым-жырымдар, жөрөлгөлөр коштойт. Каада-салт адамдын өмүр мерчемин, социалдык мамилелерди, маданияттын материалдык объектилерин жана башкаларды өзүнө камтып, баланын төрөлүшү (сүйүнчү, көрүндүк, ат коюу, жентек, бешик той, тушоо кесүү, сүннөткө отургузуу жана башкалар), кыз берүү, келин алуу, бел куда, бешик куда, кудалашуу (тогуздап калың берүү, сөйкө салуу, күйөөлөө, жар көрүшүү, кыз оюн, кыз узатуу, келин көрүү, нике кыюу, өкүл ата, өкүл эне дайындоо, отко киргизүү, төркүлөтүү, сеп берүү жана башкалар), сөөк коюу, эскерүү (кабар айтуу, тул көтөрүү, кара кийүү, өкүрүү, конок алуу, сөөк жуу, кепиндөө, узатуу, сөөк коюу, мүчө таратуу, жыртыш берүү, кара аш, үчүлүк, жетилик, кыркылык, жылдык аш, жыт чыгаруу, куран окутуу жана башкалар), календарлык салт (Нооруз тосуу, аластоо, <i>Орозо айт, Курман айт</i> өткөрүү жана башкалар), көч, конок күтүү, тартуу берүү (эски журтта түлөө берүү, өрүлүктөө жана башкалар), турак жай (үй көтөрүү, там салуу, үй тою жана башкалар), күндөлүк жашоо-тиричилик (мал багуу, жер айдоо, түшүм алуу жана башкалар), кийим-кечек (ак калпак, кандагай, кементай, ичик, тон, топу, тебетей, шөкүлө, элечек, белдемчи, кемсел жана башкалар), тамак-аш (айран, жуурат жана башка сүт азыктары, бешбармак, жөргөм жана башка эт азыктары, көжө, максым жана башка дан азыктары, боорсок, көмөч жана башка нан азыктары, кымыз, бозо жана башка суусундук ичимдиктер) жана башкага байланыштуу бир нечеге бөлүнөт. Кыргыз элинин үрп-адаттары, каада-салттары жана материалдык маданияты анын улуттук этностук өзгөчөлүгүн аныктайт.



	кыркылык, жылдык аш, жыт чыгаруу, куран окутуу ~~ж. б.~~), календарлык салт (Нооруз тосуу, аластоо, <i>Орозо айт, Курман айт</i> өткөрүү ~~ж. б.~~), көч, конок күтүү, тартуу берүү (эски журтта түлөө берүү, өрүлүктөө ~~ж. б.~~), турак жай (үй көтөрүү, там салуу, үй тою ~~ж. б.~~), күндөлүк жашоо-~~тиричилик~~ (мал багуу, жер айдоо, түшүм алуу ~~ж. б.~~), кийим-кечек (ак калпак, кандагай, кементай, ичик, тон, топу, тебетей, шөкүлө, элечек, белдемчи, кемсел ~~ж. б.~~), тамак-аш (айран, жуурат ~~ж. б.~~ сүт азыктары, бешбармак, жөргөм ~~ж. б.~~ эт азыктары, көжө, максым ~~ж. б.~~ дан азыктары, боорсок, көмөч ~~ж. б.~~ нан азыктары, кымыз, бозо ~~ж. б.~~ суусундук ичимдиктер) ~~ж. б.~~ байланыштуу бир нечеге бөлүнөт. Кыргыз элинин үрп-адаттары, К.-~~с-тары ж-а~~ материалдык ~~мад-ты~~ анын улуттук этностук өзгөчөлүгүн
	аныктайт.
	<p align='right'><i type='author'>А. Көчкүнов.</i></p>		<p align='right'><i type='author'>А. Көчкүнов.</i></p>
	[[Категория:3-том, 673-784 бб]]		[[Категория:3-том, 673-784 бб]]

vol3>KadyrM, 09:49, 4 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-04T09:49:39Z

← Мурунку нускасы	09:49, 4 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

Kadyrm: 1 версия

2025-07-04T04:06:30Z

1 версия

Жаңы барак

КААДА-САЛТ – кандайдыр бир элдин турмуштиричиликтеги, үй-бүлөдөгү жүрүм-турум нормалары, эрежелери, ырым-жырым, адеп-ахлак, каада-жөрөлгө, жол-жоболордун жыйындысы. К.-с. улут пайда болгонго чейин эле узак мөөнөт жашап келген, белгилүү геогр. чөйрөгө ж-а тарыхый шарттарга байланыштуу калыптанган, ар бир элдин, этностук топтун, улуттун ичинде гана салыштырмалуу туруктуулукка ээ ж-а бир муундан экинчи муунга тынымсыз өтүп, коомдук пикирдин күчү м-н аткарылып ж-а сакталып турат. К.-с. адегенде диний түшүнүктө, кийин социалдык ж-а күндөлүк жашоо-турмушка ыңгайлашып, байыркы замандан бери оңдолуп-түздөлүп, өзүнө мүнөздүү туруктуу жөрөлгөлөр м-н коштолуп, акырындап элдин салтына айланат. Кыргыз элинин К.-с-тары көчмөндүк шартта тектеш этностук-маданий чөйрөнүн өз ара байланышында ж-а таасиринде түзүлүп, олуттуу өзгөрүүлөр (диний түшүнүктөрдө, сөөк коюу каадасында, социалдык мамилелерде ж. б.) м-н жаңыланып ж-а өркүндөтүлгөн. Кыргыздардын үрп-адаттары м-н К.-с-тары мазмуну б-ча бай ж-а этностук-маданий комплекс болуп саналат. Анда ар кандай тарыхый доорлордо, социалдык-экон. ж-а маданий өнүгүүнүн ар кандай деңгээлдеринде пайда болгон үрп-адаттар м-н К.-с-тар жуурулган. Үрп-адат м-н К.-с-тарды идеол. чагылдыруу синкреттик мүнөздө болгон: алардан ислам салт-санаалары м-н бирге исламга чейинки ишенимдердин, сыйынуулардын ж-а үрп-адаттардын бүтүндөй катмарын көрүүгө болот. К.-с-тарды ж-а үрп-адаттарды ар кандай ырым-жырымдар, жөрөлгөлөр коштойт. К.-с. адамдын өмүр мерчемин, социалдык мамилелерди, мад-ттын материалдык объектилерин ж. б. өзүнө камтып, баланын төрөлүшү (сүйүнчү, көрүндүк, ат коюу, жентек, бешик той, тушоо кесүү, сүннөткө отургузуу ж. б.), кыз берүү, келин алуу, бел куда, бешик куда, кудалашуу (тогуздап калың берүү, сөйкө салуу, күйөөлөө, жар көрүшүү, кыз оюн, кыз узатуу, келин көрүү, нике кыюу, өкүл ата, өкүл эне дайындоо, отко киргизүү, төркүлөтүү, сеп берүү ж. б.), сөөк коюу, эскерүү (кабар айтуу, тул көтөрүү, кара кийүү, өкүрүү, конок алуу, сөөк жуу, кепиндөө, узатуу, сөөк коюу, мүчө таратуу, жыртыш берүү, кара аш, үчүлүк, жетилик,

кыркылык, жылдык аш, жыт чыгаруу, куран окутуу ж. б.), календарлык салт (Нооруз тосуу, аластоо, Орозо айт, Курман айт өткөрүү ж. б.), көч, конок күтүү, тартуу берүү (эски журтта түлөө берүү, өрүлүктөө ж. б.), турак жай (үй көтөрүү, там салуу, үй тою ж. б.), күндөлүк жашоо-тиричилик (мал багуу, жер айдоо, түшүм алуу ж. б.), кийим-кечек (ак калпак, кандагай, кементай, ичик, тон, топу, тебетей, шөкүлө, элечек, белдемчи, кемсел ж. б.), тамак-аш (айран, жуурат ж. б. сүт азыктары, бешбармак, жөргөм ж. б. эт азыктары, көжө, максым ж. б. дан азыктары, боорсок, көмөч ж. б. нан азыктары, кымыз, бозо ж. б. суусундук ичимдиктер) ж. б. байланыштуу бир нечеге бөлүнөт. Кыргыз элинин үрп-адаттары, К.-с-тары ж-а материалдык мад-ты анын улуттук этностук өзгөчөлүгүн
аныктайт.
А. Көчкүнов.
[[Категория:3-том, 673-784 бб]]