КАБУЛ - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 09:20, 1 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 карата

2025-10-01T09:20:55Z

← Мурунку нускасы		09:20, 1 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАБУЛ</b> – Афганстандын борбору, шаар. Кабул вилаятынын ~~адм.~~ борбору. Иран бөксө тоосунун ~~түн.~~-чыгыш четинде, Кабул ~~д-нын~~ өрөөнүндө, деңиз ~~деңг.~~ 1791 <i>м</i> бийиктикте жайгашкан. Кал-		<b type='title'>КАБУЛ</b> – Афганстандын борбору, шаар. Кабул вилаятынын административдик борбору. Иран бөксө тоосунун түндүк-чыгыш четинде, Кабул дарыясынын өрөөнүндө, деңиз деңгээлинен 1791 <i>м</i> бийиктикте жайгашкан. Кал-

	[[File:КАБУЛ58.png \| thumb \| Кабулдагы базар аянты.]]		[[File:КАБУЛ58.png \| thumb \| Кабулдагы базар аянты.]]
	кы 2,4 млн (2008). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. К. аркылуу Ж. Чыгыш м-н Европаны, Ы. Чыгыш м-н Индияны байланыштырган жолдор өтөт. Шаар алгач 2-~~к-да~~ Птолемейдин эмгектеринде Кабур деп эскерилет. ~~К-ду~~ 9-~~к-да~~ Саффарилер басып алган. 13-~~к-да~~ аларды Чынгызхан талкалаган. 1504-ж. Бабур басып алып, ээликтеринин борбору кылган. 1774- жылдан 1818-ж. чейин Кандагар м-н бирге Дурраний мамлекетинин, англис-афган согушунан (1878–80-ж.) кийин Афган мамлекетинин борбору. 1919-ж. февралда эмир Аманулла-хан ~~К-да~~ Афганстандын көз каранды эместигин жарыялаган. 1978-ж. Апрель ~~рев-ясынан~~ кийин		кы 2,4 млн (2008). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Кабул аркылуу Жакынкы Чыгыш м-н Европаны, Ыраакы Чыгыш м-н Индияны байланыштырган жолдор өтөт. Шаар алгач 2-кылымда Птолемейдин эмгектеринде Кабур деп эскерилет. Кабулду 9-кылымда Саффарилер басып алган. 13-кылымда аларды Чынгызхан талкалаган. 1504-жылы Бабур басып алып, ээликтеринин борбору кылган. 1774- жылдан 1818-жылга чейин Кандагар м-н бирге Дурраний мамлекетинин, англис-афган согушунан (1878–80-ж.) кийин Афган мамлекетинин борбору. 1919-жылы февралда эмир Аманулла-хан Кабулда Афганстандын көз каранды эместигин жарыялаган. 1978-жылы Апрель революциясынан кийин


	Афганстанга сов. аскер киргизилгенден (1979– 89-ж. Афган конфликти) К-да анын штаб командасы жайгашкан. 1989-ж. февралда сов. аскер чыгарылгандан кийин шаарда ж-а анын четжакасында Афган оппозициясынын отряддары м-н Афганстан элдик-демокр. партиясынын күчтөрүнүн айыгышкан катуу салгылаштары болгон. 1992-ж. апрелде оппозициялык топ К-ду согушсуз ээлеген. 1996-ж. К-да «Талибан» кыймылы түзүлгөн. Афганстанга АКШнын аскерлери киргенде (2001-ж., октябрь) «Талибандын» отряддары шаарды таштап кеткен. 1979-ж. согуш башталганга чейин К-дун экономикасынын негизин тейлөө чөйрөсү түзгөн. Текстиль, металл иштетүү, жыгаччылык, булгаары-бут кийим ж-а тамак-аш ө. ж. ишканалары, үй куруу комбинаттары иштеген. Шаардын
	ө. ж. потенциалы согуштун кесепетинен толугу м-н талкаланган. 21-к-дын башынан анча чоң эмес ишканалар (аскер куралдары, кебез-кездеме, кыл торко, кийим-кече, эмерек, суюлтулган газ, азык-түлүк) иштейт. 2006-ж. «Coca-Cola» з-ду курулуп, ишке берилди. Бир нече мейманкана, заманбап соода борборлору, банктар курулууда. Шаардын четинде ө. ж. зонасы уюштурулууда. Кол өнөрчүлүк (а. и. килем токуу)
	өнүккөн. К. – өлкөнүн илим-билим ж-а маданий борбору. УИА, ун-ттер (а. и. Кабул, политех., мед., пед. ж-а Америка), Жакынкы Чыгыш ин-ту, Афганстанды окуп үйрөнүү региондук изилдөө борбору, Улуттук аскер академиясы, бир нече коллеждер, тарыхый-этногр. музей, калк китепканасы, сүрөт галереясы (ислам фундаменталисттери өтө талкалаган), театр ж. б. бар. Бала-Хиссар цитадели (5-к.), Баги- Бабур паркы [Бабурдун күмбөзү жайгашкан (16-к.)], Жахан шахтын мечити (17-к.), Мухаммед Надир-шахтын мавзолейи, король ак сарайы ж. б. сакталган.

			Афганстанга советтик аскер киргизилгенден (1979– 89-жылдардагы Афган конфликти) Кабулда анын штаб командасы жайгашкан. 1989-жылы февралда советтик аскер чыгарылгандан кийин шаарда ж-а анын чет жакасында Афган оппозициясынын отряддары м-н Афганстан элдик-демократиялык партиясынын күчтөрүнүн айыгышкан катуу салгылаштары болгон. 1992-жылы апрелде оппозициялык топ Кабулду согушсуз ээлеген. 1996-жылы Кабулда «Талибан» кыймылы түзүлгөн. Афганстанга АКШнын аскерлери киргенде (2001-ж., октябрь) «Талибандын» отряддары шаарды таштап кеткен. 1979-жылы согуш башталганга чейин Кабулдун экономикасынын негизин тейлөө чөйрөсү түзгөн. Текстиль, металл иштетүү, жыгаччылык, булгаары-бут кийим ж-а тамак-аш өнөр жай ишканалары, үй куруу комбинаттары иштеген. Шаардын өнөр жай потенциалы согуштун кесепетинен толугу м-н талкаланган. 21-кылымдын башынан анча чоң эмес ишканалар (аскер куралдары, кебез-кездеме, кыл торко, кийим-кече, эмерек, суюлтулган газ, азык-түлүк) иштейт. 2006-жылы «Coca-Cola» заводу курулуп, ишке берилди. Бир нече мейманкана, заманбап соода борборлору, банктар курулууда. Шаардын четинде өнөр жай зонасы уюштурулууда. Кол өнөрчүлүк (анын ичинде килем токуу) өнүккөн. Кабул – өлкөнүн илим-билим ж-а маданий борбору. УИА, университеттер (анын ичинде Кабул, политехникалык, медициналык, педагогикалык ж-а Америка), Жакынкы Чыгыш институту, Афганстанды окуп үйрөнүү региондук изилдөө борбору, улуттук аскер академиясы, бир нече коллеждер, тарыхый-этнографиялык музей, калк китепканасы, сүрөт галереясы (ислам фундаменталисттери өтө талкалаган), театр ж. б. бар. Бала-Хиссар цитадели (5-кылым), Баги- Бабур паркы [Бабурдун күмбөзү жайгашкан (16-кылым)], Жахан шахтын мечити (17-кылым), Мухаммед Надир-шахтын мавзолейи, король ак сарайы ж. б. сакталган.

	Ад.: Кабул.//Все столицы мира. Энциклопедический справочник. М., 2004; Кабул // Большая Российская энциклопедия, Т. 12. М., 2008.		Ад.: Кабул.//Все столицы мира. Энциклопедический справочник. М., 2004; Кабул // Большая Российская энциклопедия, Т. 12. М., 2008.
	<p align='right'><i type='author'>Т. Чодураев.</i></p>		<p align='right'><i type='author'>Т. Чодураев.</i></p>
	[[Категория:3-том, 673-784 бб]]		[[Категория:3-том, 673-784 бб]]

vol3>KadyrM, 09:49, 4 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-04T09:49:39Z

← Мурунку нускасы		09:49, 4 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
13 сап:		13 сап:
	<p align='right'><i type='author'>Т. Чодураев.</i></p>		<p align='right'><i type='author'>Т. Чодураев.</i></p>
	[[Категория:3-том, 673-784 бб]]		[[Категория:3-том, 673-784 бб]]

Kadyrm, 04:11, 4 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-04T04:11:56Z

← Мурунку нускасы		04:11, 4 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
13 сап:		13 сап:
	<p align='right'><i type='author'>Т. Чодураев.</i></p>		<p align='right'><i type='author'>Т. Чодураев.</i></p>
	[[Категория:3-том, 673-784 бб]]		[[Категория:3-том, 673-784 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-07-04T04:06:32Z

1 версия

Жаңы барак

КАБУЛ – Афганстандын борбору, шаар. Кабул вилаятынын адм. борбору. Иран бөксө тоосунун түн.-чыгыш четинде, Кабул д-нын өрөөнүндө, деңиз деңг. 1791 м бийиктикте жайгашкан. Кал-

[[File:КАБУЛ58.png | thumb | Кабулдагы базар аянты.]]
кы 2,4 млн (2008). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. К. аркылуу Ж. Чыгыш м-н Европаны, Ы. Чыгыш м-н Индияны байланыштырган жолдор өтөт. Шаар алгач 2-к-да Птолемейдин эмгектеринде Кабур деп эскерилет. К-ду 9-к-да Саффарилер басып алган. 13-к-да аларды Чынгызхан талкалаган. 1504-ж. Бабур басып алып, ээликтеринин борбору кылган. 1774- жылдан 1818-ж. чейин Кандагар м-н бирге Дурраний мамлекетинин, англис-афган согушунан (1878–80-ж.) кийин Афган мамлекетинин борбору. 1919-ж. февралда эмир Аманулла-хан К-да Афганстандын көз каранды эместигин жарыялаган. 1978-ж. Апрель рев-ясынан кийин

Афганстанга сов. аскер киргизилгенден (1979– 89-ж. Афган конфликти) К-да анын штаб командасы жайгашкан. 1989-ж. февралда сов. аскер чыгарылгандан кийин шаарда ж-а анын четжакасында Афган оппозициясынын отряддары м-н Афганстан элдик-демокр. партиясынын күчтөрүнүн айыгышкан катуу салгылаштары болгон. 1992-ж. апрелде оппозициялык топ К-ду согушсуз ээлеген. 1996-ж. К-да «Талибан» кыймылы түзүлгөн. Афганстанга АКШнын аскерлери киргенде (2001-ж., октябрь) «Талибандын» отряддары шаарды таштап кеткен. 1979-ж. согуш башталганга чейин К-дун экономикасынын негизин тейлөө чөйрөсү түзгөн. Текстиль, металл иштетүү, жыгаччылык, булгаары-бут кийим ж-а тамак-аш ө. ж. ишканалары, үй куруу комбинаттары иштеген. Шаардын
ө. ж. потенциалы согуштун кесепетинен толугу м-н талкаланган. 21-к-дын башынан анча чоң эмес ишканалар (аскер куралдары, кебез-кездеме, кыл торко, кийим-кече, эмерек, суюлтулган газ, азык-түлүк) иштейт. 2006-ж. «Coca-Cola» з-ду курулуп, ишке берилди. Бир нече мейманкана, заманбап соода борборлору, банктар курулууда. Шаардын четинде ө. ж. зонасы уюштурулууда. Кол өнөрчүлүк (а. и. килем токуу)
өнүккөн. К. – өлкөнүн илим-билим ж-а маданий борбору. УИА, ун-ттер (а. и. Кабул, политех., мед., пед. ж-а Америка), Жакынкы Чыгыш ин-ту, Афганстанды окуп үйрөнүү региондук изилдөө борбору, Улуттук аскер академиясы, бир нече коллеждер, тарыхый-этногр. музей, калк китепканасы, сүрөт галереясы (ислам фундаменталисттери өтө талкалаган), театр ж. б. бар. Бала-Хиссар цитадели (5-к.), Баги- Бабур паркы [Бабурдун күмбөзү жайгашкан (16-к.)], Жахан шахтын мечити (17-к.), Мухаммед Надир-шахтын мавзолейи, король ак сарайы ж. б. сакталган.

Ад.: Кабул.//Все столицы мира. Энциклопедический справочник. М., 2004; Кабул // Большая Российская энциклопедия, Т. 12. М., 2008.
Т. Чодураев.
[[Категория:3-том, 673-784 бб]]