КАЛМАКТАР - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 03:15, 14 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 карата

2025-10-14T03:15:40Z

← Мурунку нускасы		03:15, 14 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАЛМАКТАР</b> (өздөрүн к а л ь м г дешет) – Калмак Республикасынын жергиликтүү калкы. Россия (Астрахан, Волгоград, Ростов, Оренбург, Ставропол, Сибир), Украина жана Кыргызстанда (ысык-көлдүк калмактар 6 миңдей), ошондой эле Аиерика Кошмо Штаттары Франция, Швейцария, Германия, Орто Азияда да жашашат. Жалпы саны 200 миңдей, анын ичинде 155 миңи Калмакстанда (2002). Калмак жана орус тилдеринде сүйлөшөт. Динге ишенгендери негизинен буддизм (ламаизм), аз бөлүгү православие динин тутушат. Калмактардын байыркы ата-бабалары – батыш моңгол-ойроттор, саясий бирикмеге кирген дун-ху, сянби, жужан, кидандар. XII кылымга чейин Байкал өндүрү жана Енисей аймактарын мекендешип, кийин батышты көздөй жылышкан. XIV кылымдын аягынан өзүнчө феодалдык мамлекетке – «дервен ордосуна» биригишкен.		<b type='title'>КАЛМАКТАР</b> (өздөрүн к а л ь м г дешет) – Калмак Республикасынын жергиликтүү калкы. Россия (Астрахан, Волгоград, Ростов, Оренбург, Ставропол, Сибир), Украина жана Кыргызстанда (ысык-көлдүк калмактар 6 миңдей), ошондой эле Аиерика Кошмо Штаттары, Франция, Швейцария, Германия, Орто Азияда да жашашат. Жалпы саны 200 миңдей, анын ичинде 155 миңи Калмакстанда (2002). Калмак жана орус тилдеринде сүйлөшөт. Динге ишенгендери негизинен буддизм (ламаизм), аз бөлүгү православие динин тутушат. Калмактардын байыркы ата-бабалары – батыш моңгол-ойроттор, саясий бирикмеге кирген дун-ху, сянби, жужан, кидандар. XII кылымга чейин Байкал өндүрү жана Енисей аймактарын мекендешип, кийин батышты көздөй жылышкан. XIV кылымдын аягынан өзүнчө феодалдык мамлекетке – «дервен ордосуна» биригишкен.

	[[File:КАЛМАКТАР8.png \| thumb \| none]]		[[File:КАЛМАКТАР8.png \| thumb \| none]]
	Ойроттор XVI кылымдын аягы – XVII кылымдын 40-жылдарында Россия чегинде калмак эли болуп калыптанган. 1657-жылы В. Шуйскийдин макулдугу менен Калмактар (дербет, торгут, хошеут, хойт жана чоростор) Россиянын курамына өткөн. 1664–1771-жылдары <i>Калмак хандыгы</i> өкүм сүргөн. 1771-жылы Калмак хандыгы жоюлуп, анын аймагында Астрахан губерниясы түзүлгөн. 1920-жылы Калмак автономиялык облусу түзүлүп, 1935-жылы Калмак Советтик ~~социалисттик автономиялык республикасы~~ болгон. 1994-жылдан Калмак Республикасы деп аталган. Калмактар. мал-чарбачылык, дыйканчылык, балык уулоочулук менен кесиптенип, көчмөн турмушка ылайыкташкан, боз үй сымал салынган үй жана төрт дөңгөлөктүү араба-боз үйлөрдө жашашкан. XIX кылымдын башында калмак кыштагы пайда болуп, заманбап турак жайлар курулган. Эркектер көйнөк-шым, узун этектүү чепкен, булгаары өтүк, майрам күндөрү кызыл жибек баш кийим кийип, белине асемделген кур курчанган. Сол кулагына сөйкө, колуна шакек, билерик тагынып, бир өрүм чач өстүргөн. Аялдары узун, жеңсиз тигилген көйнөк, жеңи узун кофта, шым, өтүк кийип, кооздуктарды тагынышкан. Чачтарын узун өстүрүп, кыздар бир, аялдар 2 өрүм кылып өрүшкөн. Тамак-ашы негизинен – эт (ышталган эт), сүт (айран, кымыз, май, курут, быштак жана башкалар), дан азыктарынан даярдалат. Калмактардын баатырдык эпосу – «Жангар». Улуттук майрамы – Цагалган, Үрүс Сар.		Ойроттор XVI кылымдын аягы – XVII кылымдын 40-жылдарында Россия чегинде калмак эли болуп калыптанган. 1657-жылы В. Шуйскийдин макулдугу менен Калмактар (дербет, торгут, хошеут, хойт жана чоростор) Россиянын курамына өткөн. 1664–1771-жылдары <i>Калмак хандыгы</i> өкүм сүргөн. 1771-жылы Калмак хандыгы жоюлуп, анын аймагында Астрахан губерниясы түзүлгөн. 1920-жылы Калмак автономиялык облусу түзүлүп, 1935-жылы Калмак Советтик Социалисттик Автономиялык Республикасы болгон. 1994-жылдан Калмак Республикасы деп аталган. Калмактар мал-чарбачылык, дыйканчылык, балык уулоочулук менен кесиптенип, көчмөн турмушка ылайыкташкан, боз үй сымал салынган үй жана төрт дөңгөлөктүү араба-боз үйлөрдө жашашкан. XIX кылымдын башында калмак кыштагы пайда болуп, заманбап турак жайлар курулган. Эркектер көйнөк-шым, узун этектүү чепкен, булгаары өтүк, майрам күндөрү кызыл жибек баш кийим кийип, белине асемделген кур курчанган. Сол кулагына сөйкө, колуна шакек, билерик тагынып, бир өрүм чач өстүргөн. Аялдары узун, жеңсиз тигилген көйнөк, жеңи узун кофта, шым, өтүк кийип, кооздуктарды тагынышкан. Чачтарын узун өстүрүп, кыздар бир, аялдар 2 өрүм кылып өрүшкөн. Тамак-ашы негизинен – эт (ышталган эт), сүт (айран, кымыз, май, курут, быштак жана башкалар), дан азыктарынан даярдалат. Калмактардын баатырдык эпосу – «Жангар». Улуттук майрамы – Цагалган, Үрүс Сар.
	[[Категория:4-том, 1-50 бб]]		[[Категория:4-том, 1-50 бб]]

Lera, 10:35, 15 Сентябрь (Аяк оона) 2025 карата

2025-09-15T10:35:51Z

@@ 1 сап: / 1 сап: @@
-<b type='title'>КАЛМАКТАР</b> (өздөрүн к а л ь м г дешет) –
+<b type='title'>КАЛМАКТАР</b> (өздөрүн к а л ь м г дешет) – Калмак Республикасынын жергиликтүү калкы. Россия (Астра&shy;хан, Волгоград, Ростов, Оренбург, Ставропол, Сибир), Украина жана Кыргызстанда (ысык-көлдүк калмактар 6 миңдей), ошондой эле Аиерика Кошмо Штаттары Франция, Швейца&shy;рия, Германия, Орто Азияда да жашашат. Жал&shy;пы саны 200 миңдей, анын ичинде 155 миңи Калмак&shy;станда (2002). Калмак жана орус тилдеринде сүй&shy;лөшөт. Динге ишенгендери негизинен буддизм (ламаизм), аз бөлүгү православие динин тутушат. Калмактардын байыр&shy;кы ата-бабалары – батыш моңгол-ой&shy;роттор, саясий би&shy;рикмеге кирген дун-ху, сянби, жу&shy;жан, кидандар. XII кылымга чейин Байкал өндүрү жана Енисей аймактарын мекендешип, кийин батышты көздөй жылышкан. XIV к&shy;ылымдын аягынан өзүн&shy;чө феодалдык мам&shy;лекетке – «дервен ордосуна» бири&shy;гишкен.
 [[File:КАЛМАКТАР8.png | thumb | none]]
-Ойроттор 16-к-дын аягы – 17-к-дын 40-
+Ойроттор XVI кылымдын аягы – XVII кылымдын 40-жылдарында Россия чегинде калмак эли бо&shy;луп калыптанган. 1657-жылы В. Шуйскийдин ма&shy;кулдугу менен Калмактар (дербет, торгут, хошеут, хойт жана чоростор) Россиянын курамына өткөн. 1664–1771-жылдары <i>Калмак хандыгы</i> өкүм сүргөн. 1771-жылы Калмак хандыгы жоюлуп, анын аймагында Аст&shy;рахан губерниясы түзүлгөн. 1920-жылы Калмак автономиялык облусу түзүлүп, 1935-жылы Калмак Советтик социалисттик автономиялык республикасы болгон. 1994-жылдан Калмак Республикасы деп аталган. Калмактар. мал-чарбачылык, дыйканчылык, балык уулоочулук менен кесиптенип, көчмөн турмушка ылайыкташ&shy;кан, боз үй сымал салынган үй жана төрт дөң&shy;гөлөктүү араба-боз үйлөрдө жашашкан. XIX кылымдын башында калмак кыштагы пайда болуп, заман&shy;бап турак жайлар курулган. Эркектер көйнөк-&shy;шым, узун этектүү чепкен, булгаары өтүк, май&shy;рам күндөрү кызыл жибек баш кийим кийип, белине асемделген кур курчанган. Сол кулагы&shy;на сөйкө, колуна шакек, билерик тагынып, бир өрүм чач өстүргөн. Аялдары узун, жеңсиз ти&shy;гилген көйнөк, жеңи узун кофта, шым, өтүк кийип, кооздуктарды тагынышкан. Чачтарын узун өстүрүп, кыздар бир, аялдар 2 өрүм кылып өрүшкөн. Тамак-ашы негизинен – эт (ыштал&shy;ган эт), сүт (айран, кымыз, май, курут, быштак жана башкалар), дан азыктарынан даярдалат. Калмактардын баатырдык эпосу – «Жангар». Улуттук майра&shy;мы – Цагалган, Үрүс Сар.
 [[Категория:4-том, 1-50 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-08-24T09:00:54Z

1 версия

← Мурунку нускасы	09:00, 24 Август (Баш оона) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol4>KadyrM, 01:04, 24 Август (Баш оона) 2025 карата

2025-08-24T01:04:05Z

Жаңы барак

<b type='title'>КАЛМАКТАР</b> (өздөрүн к а л ь м г дешет) –
Калмак Респ-нын жерг. калкы. Россия (Астрахань, Волгоград, Ростов, Оренбург, Ставрополь, Сибирь), Украина ж-а Кырг-нда (ысык-көлдүк К. 6 миңдей), о. эле АКШ, Франция, Швейцария, Германия, О. Азияда да жашашат. Жалпы саны 200 миңдей, а. и. 155 миңи Калмакстанда (2002). Калмак ж-а орус тилдеринде сүйлөшөт. Динге ишенгендери негизинен буддизм (ламаизм), аз бөлүгү православие динин туту-

шат. К-дын байыркы ата-бабалары –
батыш моңгол-ойроттор, саясий бирикмеге кирген дун-ху, сянби, жужан, кидандар. 12- к-га чейин Байкал
өндүрү ж-а Енисей айм ак т арын ме - кендешип, кийин б ат ышты к өздө й жылышкан. 14-кдын аягынан өзүнчө феодалдык мамлекетке – «дервен
ордос у на» б ир игишкен.

[[File:КАЛМАКТАР8.png | thumb | none]]
Ойроттор 16-к-дын аягы – 17-к-дын 40-
жылдарында Россия чегинде калмак эли болуп калыптанган. 1657-ж. В. Шуйскийдин макулдугу м-н К. (дербет, торгут, хошеут, хойт
ж-а чоростор) Россиянын курамына өткөн. 1664–
1771-ж. <i>Калмак хандыгы</i> өкүм сүргөн. 1771-ж. Калмак хандыгы жоюлуп, анын аймагында Астрахань губерниясы түзүлгөн. 1920-ж. Калмак АОсу түзүлүп, 1935-ж. Калмак АССРи болгон. 1994-жылдан Калмак Респ. деп аталган. К. мал
чарбачылык, дыйканчылык, балык уулоочулук
м-н кесиптенип, көчмөн турмушка ылайыкташкан, боз үй сымал салынган үй ж-а төрт дөңгөлөктүү араба-боз үйлөрдө жашашкан. 19-к-дын башында калмак кыштагы пайда болуп, заманбап турак жайлар курулган. Эркектер көйнөкшым, узун этектүү чепкен, булгаары өтүк, майрам күндөрү кызыл жибек баш кийим кийип, белине асемделген кур курчанган. Сол кулагына сөйкө, колуна шакек, билерик тагынып, бир
өрүм чач өстүргөн. Аялдары узун, жеңсиз тигилген көйнөк, жеңи узун кофта, шым, өтүк кийип, кооздуктарды тагынышкан. Чачтарын узун өстүрүп, кыздар бир, аялдар 2 өрүм кылып
өрүшкөн. Тамак-ашы негизинен – эт (ышталган эт), сүт (айран, кымыз, май, курут, быштак ж. б.), дан азыктарынан даярдалат. К-дын
баатырдык эпосу – «Жангар». Улуттук майрамы – Цагалган, Үрүс Сар.
[[Категория:4-том, 1-50 бб]]