КАПКАН - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 08:00, 7 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 карата

2025-11-07T08:00:46Z

← Мурунку нускасы		08:00, 7 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -деги абалы
2 сап:		2 сап:

	[[File:КАПКАН38.png \| thumb \| Капкан: 1 – казыгы; 2– жаагы; 3 – тээги; 4 – серпөөрү; 5 – чарыш жиби; 6 – чарасы; 7 – чынжыры; 8 – кийизи; 9 – жалгыз жаактуу.]]		[[File:КАПКАН38.png \| thumb \| Капкан: 1 – казыгы; 2– жаагы; 3 – тээги; 4 – серпөөрү; 5 – чарыш жиби; 6 – чарасы; 7 – чынжыры; 8 – кийизи; 9 – жалгыз жаактуу.]]
	Капкан салган, аны менен аңчылык кылган адам капканчы деп аталат. Капкандын эң алгачкы, өтө жөнөкөй түрү – ор капкан. Жаныбар өтүүчү жолго терең аң казылып, үстү билинбегендей кылып чырпык, чөп-чар менен жабылган; таш капкан жалпак таштын үстүнө экинчи жалпак ташты сөөмдөй жыгачка жөлөп (тээктеп) койгон, ага байланган жемди тиштеп тартып алганда, үстүңкү жалпак таш тээктен тайып, жем жегени жаткан жаныбарды басып калган; жуткуур капкан суу түбүнөн кундуз кармоо үчүн колдонулган. Ошондой эле темир капкан. жаагына карата: сыңар же жалгыз жаак капкан, кош жаак капкан; жаныбарга карата аюу капкан, карышкыр капкан, суур капкан жана башкалар. Капкандын бүткүл тетиктерин бириктирген эң астыңкы тегерек жалпак темири – чара, кош серпөөрдү кыймылга келтирүүчү серпилгич кош кат темири – жаак, жаак жогору серпкенде чабылып, аңды кармап калуучу жаа түрүндөгү тиштүү жана тишсиз бөлүгү серпөөр, ал эми капкандын жаагын бут же кол менен кысып, серпөөрүн ачып, аны ошол абалында кармап туруучу кошоктолгон кош жыгач тээк деп аталат. Мындан тышкары капкандын тээк жип же чарыш, кийиз, айлампа, чынжыр, казык, токмок сыяктуу бөлүктөрү болот. Учурда да капкан мергенчиликте кеңири колдонулат.		Капкан салган, аны менен аңчылык кылган адам капканчы деп аталат. Капкандын эң алгачкы, өтө жөнөкөй түрү – ор капкан. Жаныбар өтүүчү жолго терең аң казылып, үстү билинбегендей кылып чырпык, чөп-чар менен жабылган; таш капкан жалпак таштын үстүнө экинчи жалпак ташты сөөмдөй жыгачка жөлөп (тээктеп) койгон, ага байланган жемди тиштеп тартып алганда, үстүңкү жалпак таш тээктен тайып, жем жегени жаткан жаныбарды басып калган; жуткуур капкан суу түбүнөн кундуз кармоо үчүн колдонулган. Ошондой эле темир капкан жаагына карата: сыңар же жалгыз жаак капкан, кош жаак капкан; жаныбарга карата аюу капкан, карышкыр капкан, суур капкан жана башкалар. Капкандын бүткүл тетиктерин бириктирген эң астыңкы тегерек жалпак темири – чара, кош серпөөрдү кыймылга келтирүүчү серпилгич кош кат темири – жаак, жаак жогору серпкенде чабылып, аңды кармап калуучу жаа түрүндөгү тиштүү жана тишсиз бөлүгү серпөөр, ал эми капкандын жаагын бут же кол менен кысып, серпөөрүн ачып, аны ошол абалында кармап туруучу кошоктолгон кош жыгач тээк деп аталат. Мындан тышкары капкандын тээк жип же чарыш, кийиз, айлампа, чынжыр, казык, токмок сыяктуу бөлүктөрү болот. Учурда да капкан мергенчиликте кеңири колдонулат.
	[[Категория:4-том, 51-100 бб]]		[[Категория:4-том, 51-100 бб]]

Lera, 08:59, 17 Сентябрь (Аяк оона) 2025 карата

2025-09-17T08:59:08Z

← Мурунку нускасы		08:59, 17 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАПКАН</b> – аңчылык куралы. Териси баалуу		<b type='title'>КАПКАН</b> – аңчылык куралы. Териси баалуу айбандарды, жырткычтарды (мисалы, карышкыр, түлкү жана башкалар) жана айыл чарба зыянкечтерин (чычкан жана башкалар) кармоого ылайыкталып жасалган. Капкандын чарыш жиби менен кийизин аң уулоочу жаныбар басканда тээк тайып, жаактын серпилгич күчү менен кош серпөөрү кыймылга келип, чоңураак аңдын бутунан, кичирээктерин белинен да чаап калат. Капканды биздин замандын I–VIII кылымдарында эле хунн-түрк уруулары пайдаланган.
	айбандарды, жырткычтарды (~~мис.~~, карышкыр, түлкү ~~ж. б.~~) ~~ж-а а. ч.~~ зыянкечтерин (чычкан ~~ж. б.~~) кармоого ылайыкталып жасалган. ~~К-дын~~
	чарыш жиби ~~м-н~~ кийизин аң уулоочу жаныбар басканда тээк тайып, жаактын серпилгич күчү ~~м-н~~ кош серпөөрү кыймылга келип, чоңураак

	[[File:КАПКАН38.png \| thumb \| Капкан: 1 – казыгы; 2– жаагы; 3 – тээги; 4 – серпөөрү; 5 –		[[File:КАПКАН38.png \| thumb \| Капкан: 1 – казыгы; 2– жаагы; 3 – тээги; 4 – серпөөрү; 5 – чарыш жиби; 6 – чарасы; 7 – чынжыры; 8 – кийизи; 9 – жалгыз жаактуу.]]
	чарыш жиби; 6 – чарасы; 7 – чынжыры; 8 – кийизи; 9 – жалгыз жаактуу.]]		Капкан салган, аны менен аңчылык кылган адам капканчы деп аталат. Капкандын эң алгачкы, өтө жөнөкөй түрү – ор капкан. Жаныбар өтүүчү жолго терең аң казылып, үстү билинбегендей кылып чырпык, чөп-чар менен жабылган; таш капкан жалпак таштын үстүнө экинчи жалпак ташты сөөмдөй жыгачка жөлөп (тээктеп) койгон, ага байланган жемди тиштеп тартып алганда, үстүңкү жалпак таш тээктен тайып, жем жегени жаткан жаныбарды басып калган; жуткуур капкан суу түбүнөн кундуз кармоо үчүн колдонулган. Ошондой эле темир капкан. жаагына карата: сыңар же жалгыз жаак капкан, кош жаак капкан; жаныбарга карата аюу капкан, карышкыр капкан, суур капкан жана башкалар. Капкандын бүткүл тетиктерин бириктирген эң астыңкы тегерек жалпак темири – чара, кош серпөөрдү кыймылга келтирүүчү серпилгич кош кат темири – жаак, жаак жогору серпкенде чабылып, аңды кармап калуучу жаа түрүндөгү тиштүү жана тишсиз бөлүгү серпөөр, ал эми капкандын жаагын бут же кол менен кысып, серпөөрүн ачып, аны ошол абалында кармап туруучу кошоктолгон кош жыгач тээк деп аталат. Мындан тышкары капкандын тээк жип же чарыш, кийиз, айлампа, чынжыр, казык, токмок сыяктуу бөлүктөрү болот. Учурда да капкан мергенчиликте кеңири колдонулат.
	аңдын бутунан, кичирээктерин белинен да чаап калат. К-ды б. з. 1–8-к-нда эле хунн-түрк уруулары пайдаланган. К. салган, аны ~~м-н~~ аңчылык кылган адам капканчы деп аталат. ~~К-дын~~ эң
	алгачкы, өтө жөнөкөй түрү – ор К. Жаныбар
	өтүүчү жолго терең аң казылып, үстү билинбегендей кылып чырпык, чөп-чар ~~м-н~~ жабылган; таш К. жалпак таштын үстүнө экинчи жалпак ташты сөөмдөй жыгачка жөлөп (тээктеп) койгон, ага байланган жемди тиштеп тартып алганда, үстүңкү жалпак таш тээктен тайып, жем жегени жаткан жаныбарды басып калган; жуткуур К. суу түбүнөн кундуз кармоо үчүн колдонулган. О. эле темир К. жаагына карата: сыңар же жалгыз жаак К., кош жаак К.; жаныбарга карата аюу К., карышкыр К., суур К. ~~ж. б. К-дын~~ бүткүл тетиктерин бириктирген эң астыңкы тегерек жалпак темири – чара, кош серпөөрдү
	кыймылга келтирүүчү серпилгич кош кат темири – жаак, жаак жогору серпкенде чабылып,
	аңды кармап калуучу жаа түрүндөгү тиштүү ~~ж-а~~ тишсиз бөлүгү серпөөр, ал эми ~~К-дын~~ жаагын бут же кол ~~м-н~~ кысып, серпөөрүн ачып, аны ошол абалында кармап туруучу кошоктолгон кош жыгач тээк деп аталат. Мындан тышкары ~~К-дын~~ тээк жип же чарыш, кийиз, айлампа, чынжыр, казык, токмок сыяктуу бөлүктөрү болот. Учурда да К. мергенчиликте кеңири колдонулат.
	[[Категория:4-том, 51-100 бб]]		[[Категория:4-том, 51-100 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-09-07T08:08:11Z

1 версия

← Мурунку нускасы	08:08, 7 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol4>KadyrM, 02:00, 7 Сентябрь (Аяк оона) 2025 карата

2025-09-07T02:00:04Z

Жаңы барак

<b type='title'>КАПКАН</b> – аңчылык куралы. Териси баалуу
айбандарды, жырткычтарды (мис., карышкыр, түлкү ж. б.) ж-а а. ч. зыянкечтерин (чычкан ж. б.) кармоого ылайыкталып жасалган. К-дын
чарыш жиби м-н кийизин аң уулоочу жаныбар басканда тээк тайып, жаактын серпилгич күчү м-н кош серпөөрү кыймылга келип, чоңураак

[[File:КАПКАН38.png | thumb | Капкан: 1 – казыгы; 2– жаагы; 3 – тээги; 4 – серпөөрү; 5 –
чарыш жиби; 6 – чарасы; 7 – чынжыры; 8 – кийизи; 9 – жалгыз жаактуу.]]
аңдын бутунан, кичирээктерин белинен да чаап калат. К-ды б. з. 1–8-к-нда эле хунн-түрк уруулары пайдаланган. К. салган, аны м-н аңчылык кылган адам капканчы деп аталат. К-дын эң
алгачкы, өтө жөнөкөй түрү – ор К. Жаныбар
өтүүчү жолго терең аң казылып, үстү билинбегендей кылып чырпык, чөп-чар м-н жабылган; таш К. жалпак таштын үстүнө экинчи жалпак ташты сөөмдөй жыгачка жөлөп (тээктеп) койгон, ага байланган жемди тиштеп тартып алганда, үстүңкү жалпак таш тээктен тайып, жем жегени жаткан жаныбарды басып калган; жуткуур К. суу түбүнөн кундуз кармоо үчүн колдонулган. О. эле темир К. жаагына карата: сыңар же жалгыз жаак К., кош жаак К.; жаныбарга карата аюу К., карышкыр К., суур К. ж. б. К-дын бүткүл тетиктерин бириктирген эң астыңкы тегерек жалпак темири – чара, кош серпөөрдү
кыймылга келтирүүчү серпилгич кош кат темири – жаак, жаак жогору серпкенде чабылып,
аңды кармап калуучу жаа түрүндөгү тиштүү ж-а тишсиз бөлүгү серпөөр, ал эми К-дын жаагын бут же кол м-н кысып, серпөөрүн ачып, аны ошол абалында кармап туруучу кошоктолгон кош жыгач тээк деп аталат. Мындан тышкары К-дын тээк жип же чарыш, кийиз, айлампа, чынжыр, казык, токмок сыяктуу бөлүктөрү болот. Учурда да К. мергенчиликте кеңири колдонулат.
[[Категория:4-том, 51-100 бб]]