КАРАСАЕВ - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 09:27, 26 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 карата

2025-11-26T09:27:15Z

← Мурунку нускасы		09:27, 26 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАРАСАЕВ</b> Хусеин (5. 1. 1901, Ысык-Көл облусу,		<b type='title'>КАРАСАЕВ</b> '''Хусеин''' (5. 1. 1901, Ысык-Көл облусу, Түп району, Кең-Суу айылы – 31. 1. 1998, Каракол) – тилчи-лексикограф, алгачкы агартуучулардын жана Кыргызстанда сөздүк түзүүгө негиз салуучуларынын бири, педагог, котормочу, публицист, профессор (1966), КР УИАнын ардактуу академиги (1992), КРдин К. Тыныстанов атындагы илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1993). Караколдогу орус-тузем мектебинен билим алган (1914–16). 1923-жылы
	Түп району, Кең-Суу айылы – 31. 1. 1998, Каракол) – тилчи-лексикограф, алгачкы агартуучулардын жана Кыргызстанда сөздүк түзүүгө негиз салуучуларынын бири, педагог, котормочу, публицист, профессор (1966), КР УИАнын ардактуу академиги (1992), КРдин К. Тыныстанов атындагы илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1993). Караколдогу орус-тузем мектебинен билим
	алган (1914–16). 1923-жылы

	[[File:КАРАСАЕВ34.png \| thumb \| none]]		[[File:КАРАСАЕВ34.png \| thumb \| none]]
	Ташкенттеги Кыргыз-казак агартуу институтунда окуп жүргөндө И. Арабаев, К. Тыныстанов менен бирге кыргыздын алгачкы гезити «Эркин-Тоону» чыгарууга (1924) катышкан. Ленин Орто Азия мамлекеттик университетинин жумушчу факультетинде кыргыз тили		Ташкенттеги Кыргыз-казак агартуу институтунда окуп жүргөндө И. Арабаев, К. Тыныстанов менен бирге кыргыздын алгачкы гезити «Эркин-Тоону» чыгарууга (1924) катышкан. Ленин атындагы Орто Азия мамлекеттик университетинин жумушчу факультетинде кыргыз тили мугалими (1925–26), Ленинграддагы А. Енукидзе атындагы Чыгыш институтун бүтүрүп (1931), ошол институтта, кийин Москвадагы М. Ломоносов атындагы университетинин чыгыш факультетинде кыргыз жана түрк тилдери мугалими (1949–50), Кыргыз маданий курулуш илим изилдөө институтунда, тил, адабият жана тарых илим изилдөө институтунда улук илимий кызматкер (1931–40; 1941–55), СССР ЭКСте редактор (1940–41), КМУда (азыр КУУ) окутуучу (1951–74) болуп эмгектенген. 1924-жылы араб графикасынын негизинде кыргыз алфавитин түзүүгө катышкан. Ал эми 1927-жылы К. Тыныстанов менен бирге латын тамгасынын негизиндеги жаңы алфавиттин долбоорун түзүп, Самарканддагы кеңешмеге катышкан. Натыйжада, «Сабат ачкыч» алиппени (1927), И. Арабаев менен бирдикте жаңы латын алфавитинин негизинде «Жаңылык» аттуу окуу китебин жазып, 1928-жылы басмадан чыгарган. Бул алиппе китеби кыргыз эли латын тамгасын кабыл алган кезде, жаңы тамга менен биринчи басылып чыккан эң мыкты окуу куралы болуп, сабатсыздыкты жоюуга зор кызмат кылган. Анын лексикографиялык багыттагы изилдөөлөрү үч аспектиге бөлүнөт: 1) орфографиялык сөздүктөр; 2) кош тилдүү котормо сөздүктөр; 3) лингвистикалык-этимологиялык сөздүктөр. Ал Тыныстанов менен бирге тил терминдеринин cөздүгүн, алгачкы «Орусча-кыргызча сөздүктү» (1938, И. Батманов
	мугалими (1925–26), Ленинграддагы А. Енукидзе атындагы Чыгыш институтун бүтүрүп (1931), ошол институтта, кийин Москвадагы М. Ломоносов атындагы университетинин ~~Чыгыш~~ факультетинде кыргыз жана түрк тилдери мугалими (1949–50), Кыргыз маданий курулуш илим изилдөө институтунда, ~~Тил~~, адабият жана тарых илим изилдөө институтунда улук илимий кызматкер (~~1931–~~		менен бирге), «Орусча-кыргызча сөздүктү» (1944, К. Юдахин, Ж. Шүкүров менен бирге) түзгөн. 1956-ж. Ю. Яншансин менен «Орфографиялык сөздүктү» түзүп, кийин бул сөздүктү өзү толуктап, 60 миң сөздөн турган «Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгүн» (1966), кийин 1970–80-жылдарда «Түгөйлүү сөздөр» (1971), эки томдон турган «Накыл сөздөр» (1982; 1987), «Өздөштүрүлгөн сөздөр» (1989), «Камус наме» (1992) аттуу сөздүк китептерди чыгарган. «Манас», «Семетей» эпосторун кагаз бетине түшүрүүгө да салым кошкон. Эмгек Кызыл Туу ордени жана медаль менен сыйланган. Каракол шаарында эстелиги коюлуп, К. Тыныстанов атындагы Ысык-Көл мамлекеттик университетинде музейи ачылган жана БГУга ысмы берилген (1993).
	40; 1941–55), СССР ЭКСте редактор (1940–41), КМУда (азыр КУУ) окутуучу (1951–74) болуп эмгектенген. 1924-жылы араб графикасынын негизинде кыргыз алфавитин түзүүгө катышкан. Ал эми 1927-жылы К. Тыныстанов менен бирге латын тамгасынын негизиндеги жаңы алфавиттин долбоорун түзүп, Самарканддагы кеңешмеге катышкан. Натыйжада, «Сабат ачкыч» алиппени (1927), И. Арабаев менен бирдикте жаңы латын алфавитинин негизинде «Жаңылык» аттуу окуу китебин жазып, 1928-жылы басмадан чыгарган. Бул алиппе китеби кыргыз эли латын тамгасын кабыл алган кезде, жаңы тамга менен биринчи басылып чыккан эң мыкты окуу куралы болуп, сабатсыздыкты жоюуга зор кызмат кылган. Анын лексикографиялык багыттагы изилдөөлөрү
	үч аспектиге бөлүнөт: 1) орфографиялык сөздүктөр;
	2) кош тилдүү котормо сөздүктөр; 3) лингвистикалык-этимологиялык сөздүктөр. Ал Тыныстанов менен бирге тил терминдеринин cөздүгүн, алгачкы
	«Орусча-кыргызча сөздүктү» (1938, И. Батманов
	менен бирге), «Орусча-кыргызча сөздүктү» (1944, К. Юдахин, Ж. Шүкүров менен бирге) түзгөн. 1956-ж. Ю. Яншансин менен «Орфографиялык сөздүктү» түзүп, кийин бул сөздүктү өзү толуктап, 60 миң сөздөн турган «Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгүн» (1966), кийин 1970–80-ж.
	«Түгөйлүү сөздөр» (1971), эки томдон турган
	«Накыл сөздөр» (1982; 1987), «Өздөштүрүлгөн сөздөр» (1989), «Камус наме» (1992) аттуу сөздүккитептерди чыгарган. «Манас», «Семетей» эпосторун кагаз бетине түшүрүүгө да салым кошкон. Эмгек Кызыл Туу ордени жана ~~медалы~~ менен сыйланган. Каракол шаарында эстелиги коюлуп, К. Тыныстанов атындагы Ысык-Көл мамлекеттик университетинде музейи ачылган жана БГУга ысмы берилген (1993).
	[[Категория:4-том, 101-153 бб]]		[[Категория:4-том, 101-153 бб]]

Батма, 05:30, 3 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 карата

2025-10-03T05:30:22Z

← Мурунку нускасы		05:30, 3 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАРАСАЕВ</b> Хусеин (5. 1. 1901, Ысык-Көл облусу,		<b type='title'>КАРАСАЕВ</b> Хусеин (5. 1. 1901, Ысык-Көл облусу,
	Түп району, Кең-Суу айылы – 31. 1. 1998, Каракол) – тилчи-лексикограф, алгачкы агартуучулардын жана Кыргызстанда сөздүк түзүүгө негиз салуучуларынын бири, педагог, котормочу, публицист, профессор (1966), КР УИАнын ардактуу академиги (1992), КРдин К. Тыныстанов ~~атнындагы~~ илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1993). Караколдогу орус-тузем мектебинен билим		Түп району, Кең-Суу айылы – 31. 1. 1998, Каракол) – тилчи-лексикограф, алгачкы агартуучулардын жана Кыргызстанда сөздүк түзүүгө негиз салуучуларынын бири, педагог, котормочу, публицист, профессор (1966), КР УИАнын ардактуу академиги (1992), КРдин К. Тыныстанов атындагы илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1993). Караколдогу орус-тузем мектебинен билим
	алган (1914–16). 1923-~~жыл.~~		алган (1914–16). 1923-жылы

	[[File:КАРАСАЕВ34.png \| thumb \| none]]		[[File:КАРАСАЕВ34.png \| thumb \| none]]

Батма, 05:28, 3 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 карата

2025-10-03T05:28:36Z

Kadyrm: 1 версия

2025-09-30T13:12:31Z

1 версия

← Мурунку нускасы	13:12, 30 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol4>KadyrM, 07:04, 30 Сентябрь (Аяк оона) 2025 карата

2025-09-30T07:04:43Z

Жаңы барак

<b type='title'>КАРАСАЕВ</b> Хусеин (5. 1. 1901, Ысык-Көл обл.,
Түп р-ну, Кең-Суу айылы – 31. 1. 1998, Каракол) – тилчи-лексикограф, алгачкы агартуучулардын ж-а Кырг-нда сөздүк түзүүгө негиз салуучуларынын бири, педагог, кот ормочу, пу блицист, проф. (1966), КР УИАнын ардактуу академиги (1992), КРдин К. Тыныстанов атн. илим ж-а техника жаатындагы мамл. сыйл. лауреаты (1993). Караколдогу орустузем мектебинен билим
алган (1914–16). 1923-ж.

[[File:КАРАСАЕВ34.png | thumb | none]]
Ташкенттеги Кыргыз-казак агартуу ин-тунда окуп жүргөндө И. Арабаев, К. Тыныстанов м-н бирге кыргыздын алгачкы гезити «Эркин-Тоону» чыгарууга (1924) катышкан. Ленин атн. Орто Азия мамл. ун-тинин жумушчу ф-тинде кыргыз тили
мугалими (1925–26), Ленинграддагы А. Енукидзе атн. Чыгыш ин-тун бүтүрүп (1931), ошол ин-тта, кийин Москвадагы М. Ломоносов атн. ун-тинин Чыгыш ф-тинде кыргыз ж-а түрк тилдери мугалими (1949–50), Кыргыз маданий курулуш ил.-из. ин-тунда, Тил, адабият ж-а тарых ил.-из. ин-тунда улук ил. кызматкер (1931–
40; 1941–55), СССР ЭКСте редактор (1940–41), КМУда (азыр КУУ) окутуучу (1951–74) болуп эмгектенген. 1924-ж. араб графикасынын негизинде кыргыз алфавитин түзүүгө катышкан. Ал эми 1927-ж. К. Тыныстанов м-н бирге латын тамгасынын негизиндеги жаңы алфавиттин долбоорун түзүп, Самарканддагы кеңешмеге катышкан. Натыйжада, «Сабат ачкыч» алиппени (1927), И. Арабаев м-н бирдикте жаңы латын алфавитинин негизинде «Жаңылык» аттуу окуу китебин жазып, 1928-ж. басмадан чыгарган. Бул алиппе китеби кыргыз эли латын тамгасын кабыл алган кезде, жаңы тамга м-н биринчи басылып чыккан эң мыкты окуу куралы болуп, сабатсыздыкты жоюуга зор кызмат кылган. Анын лексикогр. багыттагы изилдөөлөрү
үч аспектиге бөлүнөт: 1) орфограф. сөздүктөр;
2) кош тилдүү котормо сөздүктөр; 3) лингвистикалык-этимол. сөздүктөр. Ал Тыныстанов м-н бирге тил терминдеринин cөздүгүн, алгачкы
«Орусча-кыргызча сөздүктү» (1938, И. Батманов
м-н бирге), «Орусча-кыргызча сөздүктү» (1944, К. Юдахин, Ж. Шүкүров м-н бирге) түзгөн. 1956-ж. Ю. Яншансин м-н «Орфографиялык сөздүктү» түзүп, кийин бул сөздүктү өзү толуктап, 60 миң сөздөн турган «Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгүн» (1966), кийин 1970–80-ж.
«Түгөйлүү сөздөр» (1971), эки томдон турган
«Накыл сөздөр» (1982; 1987), «Өздөштүрүлгөн сөздөр» (1989), «Камус наме» (1992) аттуу сөздүккитептерди чыгарган. «Манас», «Семетей» эпосторун кагаз бетине түшүрүүгө да салым кошкон. Эмгек Кызыл Туу ордени ж-а медалдар м-н сыйланган. Каракол ш-нда эстелиги коюлуп, К. Тыныстанов атн. Ысык-Көл мамл.ун-тинде музейи ачылган ж-а БГУга ысмы берилген (1993).
[[Категория:4-том, 101-153 бб]]

← Мурунку нускасы		05:28, 3 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАРАСАЕВ</b> Хусеин (5. 1. 1901, Ысык-Көл ~~обл.~~,		<b type='title'>КАРАСАЕВ</b> Хусеин (5. 1. 1901, Ысык-Көл облусу,
	Түп ~~р-ну~~, Кең-Суу айылы – 31. 1. 1998, Каракол) – тилчи-лексикограф, алгачкы агартуучулардын ~~ж-а Кырг-нда~~ сөздүк түзүүгө негиз салуучуларынын бири, педагог, ~~кот ормочу~~, ~~пу блицист~~, ~~проф.~~ (1966), КР УИАнын ардактуу академиги (1992), КРдин К. Тыныстанов ~~атн.~~ илим ~~ж-а~~ техника жаатындагы ~~мамл. сыйл.~~ лауреаты (1993). Караколдогу орустузем мектебинен билим		Түп району, Кең-Суу айылы – 31. 1. 1998, Каракол) – тилчи-лексикограф, алгачкы агартуучулардын жана Кыргызстанда сөздүк түзүүгө негиз салуучуларынын бири, педагог, котормочу, публицист, профессор (1966), КР УИАнын ардактуу академиги (1992), КРдин К. Тыныстанов атнындагы илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1993). Караколдогу орус-тузем мектебинен билим
	алган (1914–16). 1923-ж.		алган (1914–16). 1923-жыл.

	[[File:КАРАСАЕВ34.png \| thumb \| none]]		[[File:КАРАСАЕВ34.png \| thumb \| none]]
	Ташкенттеги Кыргыз-казак агартуу ~~ин-тунда~~ окуп жүргөндө И. Арабаев, К. Тыныстанов ~~м-н~~ бирге кыргыздын алгачкы гезити «Эркин-Тоону» чыгарууга (1924) катышкан. Ленин ~~атн.~~ Орто Азия ~~мамл. ун-тинин~~ жумушчу ~~ф-тинде~~ кыргыз тили		Ташкенттеги Кыргыз-казак агартуу институтунда окуп жүргөндө И. Арабаев, К. Тыныстанов менен бирге кыргыздын алгачкы гезити «Эркин-Тоону» чыгарууга (1924) катышкан. Ленин Орто Азия мамлекеттик университетинин жумушчу факультетинде кыргыз тили
	мугалими (1925–26), Ленинграддагы А. Енукидзе ~~атн.~~ Чыгыш ~~ин-тун~~ бүтүрүп (1931), ошол ~~ин-тта~~, кийин Москвадагы М. Ломоносов ~~атн. ун-тинин~~ Чыгыш ~~ф-тинде~~ кыргыз ~~ж-а~~ түрк тилдери мугалими (1949–50), Кыргыз маданий курулуш ~~ил.-из. ин-тунда~~, Тил, адабият ~~ж-а~~ тарых ~~ил.-из. ин-тунда~~ улук ~~ил.~~ кызматкер (1931–		мугалими (1925–26), Ленинграддагы А. Енукидзе атындагы Чыгыш институтун бүтүрүп (1931), ошол институтта, кийин Москвадагы М. Ломоносов атындагы университетинин Чыгыш факультетинде кыргыз жана түрк тилдери мугалими (1949–50), Кыргыз маданий курулуш илим изилдөө институтунда, Тил, адабият жана тарых илим изилдөө институтунда улук илимий кызматкер (1931–
	40; 1941–55), СССР ЭКСте редактор (1940–41), КМУда (азыр КУУ) окутуучу (1951–74) болуп эмгектенген. 1924-ж. араб графикасынын негизинде кыргыз алфавитин түзүүгө катышкан. Ал эми 1927-ж. К. Тыныстанов ~~м-н~~ бирге латын тамгасынын негизиндеги жаңы алфавиттин долбоорун түзүп, Самарканддагы кеңешмеге катышкан. Натыйжада, «Сабат ачкыч» алиппени (1927), И. Арабаев ~~м-н~~ бирдикте жаңы латын алфавитинин негизинде «Жаңылык» аттуу окуу китебин жазып, 1928-ж. басмадан чыгарган. Бул алиппе китеби кыргыз эли латын тамгасын кабыл алган кезде, жаңы тамга ~~м-н~~ биринчи басылып чыккан эң мыкты окуу куралы болуп, сабатсыздыкты жоюуга зор кызмат кылган. Анын ~~лексикогр.~~ багыттагы изилдөөлөрү		40; 1941–55), СССР ЭКСте редактор (1940–41), КМУда (азыр КУУ) окутуучу (1951–74) болуп эмгектенген. 1924-жылы араб графикасынын негизинде кыргыз алфавитин түзүүгө катышкан. Ал эми 1927-жылы К. Тыныстанов менен бирге латын тамгасынын негизиндеги жаңы алфавиттин долбоорун түзүп, Самарканддагы кеңешмеге катышкан. Натыйжада, «Сабат ачкыч» алиппени (1927), И. Арабаев менен бирдикте жаңы латын алфавитинин негизинде «Жаңылык» аттуу окуу китебин жазып, 1928-жылы басмадан чыгарган. Бул алиппе китеби кыргыз эли латын тамгасын кабыл алган кезде, жаңы тамга менен биринчи басылып чыккан эң мыкты окуу куралы болуп, сабатсыздыкты жоюуга зор кызмат кылган. Анын лексикографиялык багыттагы изилдөөлөрү
	үч аспектиге бөлүнөт: 1) ~~орфограф.~~ сөздүктөр;		үч аспектиге бөлүнөт: 1) орфографиялык сөздүктөр;
	2) кош тилдүү котормо сөздүктөр; 3) лингвистикалык-~~этимол.~~ сөздүктөр. Ал Тыныстанов ~~м-н~~ бирге тил терминдеринин cөздүгүн, алгачкы		2) кош тилдүү котормо сөздүктөр; 3) лингвистикалык-этимологиялык сөздүктөр. Ал Тыныстанов менен бирге тил терминдеринин cөздүгүн, алгачкы
	«Орусча-кыргызча сөздүктү» (1938, И. Батманов		«Орусча-кыргызча сөздүктү» (1938, И. Батманов
	~~м-н~~ бирге), «Орусча-кыргызча сөздүктү» (1944, К. Юдахин, Ж. Шүкүров ~~м-н~~ бирге) түзгөн. 1956-ж. Ю. Яншансин ~~м-н~~ «Орфографиялык сөздүктү» түзүп, кийин бул сөздүктү өзү толуктап, 60 миң сөздөн турган «Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгүн» (1966), кийин 1970–80-ж.		менен бирге), «Орусча-кыргызча сөздүктү» (1944, К. Юдахин, Ж. Шүкүров менен бирге) түзгөн. 1956-ж. Ю. Яншансин менен «Орфографиялык сөздүктү» түзүп, кийин бул сөздүктү өзү толуктап, 60 миң сөздөн турган «Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгүн» (1966), кийин 1970–80-ж.
	«Түгөйлүү сөздөр» (1971), эки томдон турган		«Түгөйлүү сөздөр» (1971), эки томдон турган
	«Накыл сөздөр» (1982; 1987), «Өздөштүрүлгөн сөздөр» (1989), «Камус наме» (1992) аттуу сөздүккитептерди чыгарган. «Манас», «Семетей» эпосторун кагаз бетине түшүрүүгө да салым кошкон. Эмгек Кызыл Туу ордени ~~ж-а медалдар м-н~~ сыйланган. Каракол ~~ш-нда~~ эстелиги коюлуп, К. Тыныстанов ~~атн.~~ Ысык-Көл ~~мамл.ун-тинде~~ музейи ачылган ~~ж-а~~ БГУга ысмы берилген (1993).		«Накыл сөздөр» (1982; 1987), «Өздөштүрүлгөн сөздөр» (1989), «Камус наме» (1992) аттуу сөздүккитептерди чыгарган. «Манас», «Семетей» эпосторун кагаз бетине түшүрүүгө да салым кошкон. Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалы менен сыйланган. Каракол шаарында эстелиги коюлуп, К. Тыныстанов атындагы Ысык-Көл мамлекеттик университетинде музейи ачылган жана БГУга ысмы берилген (1993).
	[[Категория:4-том, 101-153 бб]]		[[Категория:4-том, 101-153 бб]]