http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%94_%D0%9C%D0%90%D0%9C%D0%9B%D0%95%D0%9A%D0%95%D0%A2%D0%98КАРАХАНИД МАМЛЕКЕТИ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-29T17:13:20ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%94_%D0%9C%D0%90%D0%9C%D0%9B%D0%95%D0%9A%D0%95%D0%A2%D0%98&diff=36838&oldid=prevTemirkan, 04:49, 27 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 карата2025-11-27T04:49:09Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:49, 27 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КАРАХАНИ&#769;Д МАМЛЕКЕТИ – </b>940–1212-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КАРАХАНИ&#769;Д МАМЛЕКЕТИ – </b>940–1212-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдарда </ins>Чыгыш Түркстандын батышы ж-а Жети-Суу аймактарын ээлеген феодалдык мамлекет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Караханид мамлекетинин </ins>түзүлүшүнө түрк уруулары – <i>чигил</i> (жи&shy;кил), ягма, карлук (к. <i>Карлуктар</i>), аз, тухси чоң роль ойногон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Караханид мамлекетин </ins>башкарган династия&shy;нын теги байыркы түрктөрдүн <i>ашина</i> уруусу&shy;нан чыккан <i>Баласагун</i> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарынын </ins>башкаруучусу (9-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башы) Кара <i>жабгудан</i> тараган деп эсеп&shy;телет. Мамлекеттин аталышын В. В. <i>Григорьев</i> 942–955-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдарда </ins>бийлик кылган <i>Сатук Абд ал-Ке&shy;рим</i> Карахандын ысмына байланыштырган. Арслан каган деген наам м-н такка отурган анын уулу <i>Мусса Байташ ибн</i> Сатуктун тушунда <i>ис&shy;лам</i> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик </ins>дин деп кабыл алынып, атайын мый&shy;зам м-н бекитилген. 10-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>аягында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Караханид мамлекетинин </ins>башкаруучулары мамлекеттин чек арасын ке-</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Чыгыш Түркстандын батышы ж-а Жети-Суу аймактарын ээлеген феодалдык мамлекет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-нин </del>түзүлүшүнө түрк уруулары – <i>чигил</i> (жи&shy;кил), ягма, карлук (к. <i>Карлуктар</i>), аз, тухси</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чоң роль ойногон. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. м-н </del>башкарган династия&shy;нын теги байыркы түрктөрдүн <i>ашина</i> уруусу&shy;нан чыккан <i>Баласагун</i> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-нын </del>башкаруучусу (9-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башы) Кара <i>жабгудан</i> тараган деп эсеп&shy;телет. Мамлекеттин аталышын В. В. <i>Григорьев</i></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>942–955-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>бийлик кылган <i>Сатук Абд ал-Ке&shy;рим</i> Карахандын ысмына байланыштырган. Арслан каган деген наам м-н такка отурган анын уулу <i>Мусса Байташ ибн</i> Сатуктун тушунда <i>ис&shy;лам</i> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл. </del>дин деп кабыл алынып, атайын мый&shy;зам м-н бекитилген. 10-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>аягында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. м-нин </del>башкаруучулары мамлекеттин чек арасын ке-</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:КАРАХАНИД МАМЛЕКЕТИ47.png | thumb | Караханид мамлекети&shy;нин картасы.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:КАРАХАНИД МАМЛЕКЕТИ47.png | thumb | Караханид мамлекети&shy;нин картасы.]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ңейтүү ж-а бекемдөө үчүн күрөш жүргүзүшкөн. Богра хан Харун (Шихаб ад-Даула Абу Муса Харун ибн Сулайман) <i>Бухараны</i> (992), Наср Iинин (Амир ас-Сайид Малик ал-Музаффар Кутб ад-Даула ва Насир ал-Хакк ва Наср ал-Милла Ахмад ибн Али) <i>Мавераннахрды</i> басып алышы м-н (998) <i>Саманиддер мамлекети</i> жашоосун ток&shy;тоткон. Мамлекетти башкаруу жер-жердеги бий&shy;ликке бөлүнүп, борборлошкон күчтүү бийлик болгон эмес. Бийлик башында каган же илек деп аталган Карахандын тукуму туруп, кимиси күчтүүлүк кылса, калганы ошого баш ийген.<br></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ошондуктан Арслан Карахандын (1018–24) ту&shy;шунда Баласагун, Айн ад-Даул Абу Наср Му&shy;хаммад ибн Насрдын (1020–63) убагында Өзгөн,</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абу Али Хасан ибн Сулайман Богра хандын (1075–1102) мезгилинде Кашкар ш. К. м-нин</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борбору болгон. К. м-нин учурунда мад-т өнүгүп, М. <i>Кашгари</i>, Ж. <i>Баласагунинин</i> белгилүү эмгек&shy;тери жаралган. <i>Бурана</i> мунарасы, Өзгөн мавзо&shy;лейи курулган. 11-к-дын 60–70-жылдарында <i>сел&shy;жуктардын</i> кысымынан К. м. алсырап, Сан&shy;жар султандын тушунда (1118–57) аларга көз каранды болуп калган. 12-к-дын 30–40-жылда&shy;рында кара кытайлар басып кирип (к. <i>Кара кытай мамлекети, Елүй Дашы</i>), 1212-ж. Хо&shy;резм шахы Мухаммед К. м-н биротоло жойгон.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ңейтүү ж-а бекемдөө үчүн күрөш жүргүзүшкөн. Богра хан Харун (Шихаб ад-Даула Абу Муса Харун ибн Сулайман) <i>Бухараны</i> (992), Наср Iинин (Амир ас-Сайид Малик ал-Музаффар Кутб ад-Даула ва Насир ал-Хакк ва Наср ал-Милла Ахмад ибн Али) <i>Мавераннахрды</i> басып алышы м-н (998) <i>Саманиддер мамлекети</i> жашоосун ток&shy;тоткон. Мамлекетти башкаруу жер-жердеги бий&shy;ликке бөлүнүп, борборлошкон күчтүү бийлик болгон эмес. Бийлик башында каган же илек деп аталган Карахандын тукуму туруп, кимиси күчтүүлүк кылса, калганы ошого баш ийген.<br>Ошондуктан Арслан Карахандын (1018–24) ту&shy;шунда Баласагун, Айн ад-Даул Абу Наср Му&shy;хаммад ибн Насрдын (1020–63) убагында Өзгөн, Абу Али Хасан ибн Сулайман Богра хандын (1075–1102) мезгилинде Кашкар шаары Караханид мамлекетинин борбору болгон. Караханид мамлекетинин учурунда маданият өнүгүп, М. <i>Кашгари</i>, Ж. <i>Баласагунинин</i> белгилүү эмгек&shy;тери жаралган. <i>Бурана</i> мунарасы, Өзгөн мавзо&shy;лейи курулган. 11-кылымдын 60–70-жылдарында <i>сел&shy;жуктардын</i> кысымынан Караханид мамлекети алсырап, Сан&shy;жар султандын тушунда (1118–57) аларга көз каранды болуп калган. 12-кылымдын 30–40-жылда&shy;рында кара кытайлар басып кирип (к. <i>Кара кытай мамлекети, Елүй Дашы</i>), 1212-жылы Хо&shy;резм шахы Мухаммед Караханид мамлекетин биротоло жойгон.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <i>Валитова А. А.</i> К вопросу о классовой природе Караханидского государства //Труды Киргизского филиала АН СССР. Т. 1. Вып. 1. 1943; История</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Узбекской ССР. Т. 1. Таш., 1967.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <i>Валитова А. А.</i> К вопросу о классовой природе Караханидского государства //Труды Киргизского филиала АН СССР. Т. 1. Вып. 1. 1943; История Узбекской ССР. Т. 1. Таш., 1967.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 101-153 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 101-153 бб]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Temirkanhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%94_%D0%9C%D0%90%D0%9C%D0%9B%D0%95%D0%9A%D0%95%D0%A2%D0%98&diff=33028&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-09-30T13:12:34Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">13:12, 30 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%94_%D0%9C%D0%90%D0%9C%D0%9B%D0%95%D0%9A%D0%95%D0%A2%D0%98&diff=33027&oldid=prevvol4>KadyrM, 07:04, 30 Сентябрь (Аяк оона) 2025 карата2025-09-30T07:04:43Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>КАРАХАНИ&#769;Д МАМЛЕКЕТИ – </b>940–1212-ж.<br />
Чыгыш Түркстандын батышы ж-а Жети-Суу аймактарын ээлеген феодалдык мамлекет. К.<br />
м-нин түзүлүшүнө түрк уруулары – <i>чигил</i> (жи&shy;кил), ягма, карлук (к. <i>Карлуктар</i>), аз, тухси<br />
чоң роль ойногон. К. м-н башкарган династия&shy;нын теги байыркы түрктөрдүн <i>ашина</i> уруусу&shy;нан чыккан <i>Баласагун</i> ш-нын башкаруучусу (9-к-дын башы) Кара <i>жабгудан</i> тараган деп эсеп&shy;телет. Мамлекеттин аталышын В. В. <i>Григорьев</i><br />
942–955-ж. бийлик кылган <i>Сатук Абд ал-Ке&shy;рим</i> Карахандын ысмына байланыштырган. Арслан каган деген наам м-н такка отурган анын уулу <i>Мусса Байташ ибн</i> Сатуктун тушунда <i>ис&shy;лам</i> мамл. дин деп кабыл алынып, атайын мый&shy;зам м-н бекитилген. 10-к-дын аягында К. м-нин башкаруучулары мамлекеттин чек арасын ке-<br />
<br />
[[File:КАРАХАНИД МАМЛЕКЕТИ47.png | thumb | Караханид мамлекети&shy;нин картасы.]]<br />
<br />
<br />
ңейтүү ж-а бекемдөө үчүн күрөш жүргүзүшкөн. Богра хан Харун (Шихаб ад-Даула Абу Муса Харун ибн Сулайман) <i>Бухараны</i> (992), Наср Iинин (Амир ас-Сайид Малик ал-Музаффар Кутб ад-Даула ва Насир ал-Хакк ва Наср ал-Милла Ахмад ибн Али) <i>Мавераннахрды</i> басып алышы м-н (998) <i>Саманиддер мамлекети</i> жашоосун ток&shy;тоткон. Мамлекетти башкаруу жер-жердеги бий&shy;ликке бөлүнүп, борборлошкон күчтүү бийлик болгон эмес. Бийлик башында каган же илек деп аталган Карахандын тукуму туруп, кимиси күчтүүлүк кылса, калганы ошого баш ийген.<br><br />
Ошондуктан Арслан Карахандын (1018–24) ту&shy;шунда Баласагун, Айн ад-Даул Абу Наср Му&shy;хаммад ибн Насрдын (1020–63) убагында Өзгөн,<br />
Абу Али Хасан ибн Сулайман Богра хандын (1075–1102) мезгилинде Кашкар ш. К. м-нин<br />
борбору болгон. К. м-нин учурунда мад-т өнүгүп, М. <i>Кашгари</i>, Ж. <i>Баласагунинин</i> белгилүү эмгек&shy;тери жаралган. <i>Бурана</i> мунарасы, Өзгөн мавзо&shy;лейи курулган. 11-к-дын 60–70-жылдарында <i>сел&shy;жуктардын</i> кысымынан К. м. алсырап, Сан&shy;жар султандын тушунда (1118–57) аларга көз каранды болуп калган. 12-к-дын 30–40-жылда&shy;рында кара кытайлар басып кирип (к. <i>Кара кытай мамлекети, Елүй Дашы</i>), 1212-ж. Хо&shy;резм шахы Мухаммед К. м-н биротоло жойгон.<br />
<br />
<br />
Ад.: <i>Валитова А. А.</i> К вопросу о классовой природе Караханидского государства //Труды Киргизского филиала АН СССР. Т. 1. Вып. 1. 1943; История<br />
Узбекской ССР. Т. 1. Таш., 1967.<br />
[[Категория:4-том, 101-153 бб]]<br />
</div>vol4>KadyrM