КАРПАТ ТООЛОРУ - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 09:19, 4 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-04T09:19:25Z

← Мурунку нускасы		09:19, 4 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАРПА́Т ТООЛОРУ</b> – Европадагы тоо системасы; Словакия, Чехия, Польша, Венгрия, Украина ж-а Румыниянын аймагында. Дого сымал ~~түн.~~-чыгышты карай ийилип, Дунай ~~д-нын~~ өрөөнүндө (Братислава ш. туштан) Темир Дарбазага		<b type='title'>КАРПА́Т ТООЛОРУ</b> – Европадагы тоо системасы; Словакия, Чехия, Польша, Венгрия, Украина ж-а Румыниянын аймагында. Дого сымал түндүк-чыгышты карай ийилип, Дунай дарыясынын өрөөнүндө (Братислава шаары туштан) Темир Дарбазага чейин 1600 <i>км</i>ге созулуп жатат. Орточо бийиктиги 1000 <i>м</i> чамасында, эң бийик жери 2655 <i>м</i> (Герлаховски-Штит чокусу). Батыш ж-а Чыгыш Карпат <i>Бескид тоолорунан,</i> Түштүк Карпат Батыш Румыния тоолорунан, Трансильвания платосунан турат. Альп геосинклиналь облусунун курамына кирет. Догонун сырткы тилкеси негизинен флиштен (кумдук, конгломерат, чополуу сланец), борбордук тилкеси кристаллдык тектерден, акиташ тегинен турат; мында байыркы мөңгүлөрдүн издери сакталган бийик кырка тоолор (Татра, Фэгэраш ж. б.) жайгашкан. Ички тилкесин көбүнчө жанар тоо массивдери түзөт. Климаты мелүүн, деңиздик климаттан конти-
	чейин 1600 <i>км</i>ге созулуп жатат. ~~Орт. бийикт.~~ 1000 <i>м</i> чамасында, эң бийик жери 2655 <i>м</i> (Герлаховски-Штит чокусу). Батыш ж-а Чыгыш Карпат <i>Бескид тоолорунан,</i> ~~Түш.~~ Карпат Батыш Румыния тоолорунан, Трансильвания платосунан турат. Альп геосинклиналь облусунун курамына кирет. Догонун сырткы тилкеси негизинен флиштен (кумдук, конгломерат, чополуу сланец), ~~борб.~~ тилкеси кристаллдык тектерден, акиташ тегинен турат; мында байыркы мөңгүлөрдүн издери сакталган бийик кырка тоолор (Татра, Фэгэраш ж. б.) жайгашкан. Ички тилкесин көбүнчө ~~жанартоо~~ массивдери түзөт. Климаты мелүүн, деңиздик климаттан конти-

	[[File:КАРПАТ ТООЛОРУ25.png \| thumb \| none]]		[[File:КАРПАТ ТООЛОРУ25.png \| thumb \| none]]

	[[File:КАРПАТ ТООЛОРУ26.png \| thumb \| Чыгыш Карпат. Украина.]]		[[File:КАРПАТ ТООЛОРУ26.png \| thumb \| Чыгыш Карпат. Украина.]]
	ненттик климатка өтмө. Январдын ~~орт. темп~~расы –2––5°С (кыр чокуларында –10°Cден төмөн), июлдуку 17–20°С (4–5°С). Жылдык жаан-чачыны 600–2000 <i>мм</i>. Капталдарында 1600–1800 <i>м</i> бийикке чейин жазы ж-а ийне		ненттик климатка өтмө. Январдын орточо температурасы –2––5°С (кыр чокуларында –10°Cден төмөн), июлдуку 17–20°С (4–5°С). Жылдык жаан-чачыны 600–2000 <i>мм</i>. Капталдарында 1600–1800 <i>м</i> бийикке чейин жазы ж-а ийне жалбырактуу токой, андан жогору субальп бадалдары ж-а шалбаа өсүмдүктөрү өсөт. Нефть, газ, таш туз (негизинен Карпат этегиндеги ойдуңдарда), түстүү металл (Металич тоосунда) кендери, жылуу булактар бар. Карпаттын аймагы-
	жалбырактуу токой, андан жогору субальп бадалдары ж-а шалбаа өсүмдүктөрү өсөт. Нефть, газ, таш туз (негизинен Карпат этегиндеги ойдуңдарда), түстүү металл (Металич тоосунда) кендери, жылуу булактар бар. Карпаттын аймагы-


	нын 16% аянты коргоого алынган; алардын эң негизгилери: Татра улуттук паркы (Словакия, Польша), Чыгыш Карпат эл аралык биосфера резерваты (Украина, Словакия, Польша), Карпат биосфера коругу, Синевир, Сколев Бескиддери, Ужан улуттук парктары, Горгани коругу, Надсян ландшафттык паркы (Украина), Ретезат улуттук паркы (Румыния). Жапыз Татра, Словакия Карсты, Полонина улуттук парктары (Словакия), Туризм өнүккөн, спорттун кышкы түрлөрү өткөрүлөт. Тоо-климаттык ж-а бальнеол. курорттору арбын.

			нын 16% аянты коргоого алынган; алардын эң негизгилери: Татра улуттук паркы (Словакия, Польша), Чыгыш Карпат эл аралык биосфера резерваты (Украина, Словакия, Польша), Карпат биосфера коругу, Синевир, Сколев Бескиддери, Ужан улуттук парктары, Горгани коругу, Надсян ландшафттык паркы (Украина), Ретезат улуттук паркы (Румыния). Жапыз Татра, Словакия Карсты, Полонина улуттук парктары (Словакия). Туризм өнүккөн, спорттун кышкы түрлөрү өткөрүлөт. Тоо-климаттык ж-а бальнеологиялык курорттору арбын.

	Ад.: Физико-географическое районирование Украинской ССР. К., 1968; <i>Мильков Ф. Н., Гвоздецкий Н. А.</i> Физическая география СССР. Общий обзор, Европейская часть СССР. Кавказ. М., 1986; Украинские Карпаты. Природа. Киев, 1988; Физическая география материков и океанов. М., 1988;		Ад.: Физико-географическое районирование Украинской ССР. К., 1968; <i>Мильков Ф. Н., Гвоздецкий Н. А.</i> Физическая география СССР. Общий обзор, Европейская часть СССР. Кавказ. М., 1986; Украинские Карпаты. Природа. Киев, 1988; Физическая география материков и океанов. М., 1988;
	[[Категория:4-том, 154-203 бб]]		[[Категория:4-том, 154-203 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-10-06T16:00:15Z

1 версия

← Мурунку нускасы	16:00, 6 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol4>KadyrM, 09:54, 6 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 карата

2025-10-06T09:54:02Z

Жаңы барак

КАРПА́Т ТООЛОРУ – Европадагы тоо системасы; Словакия, Чехия, Польша, Венгрия, Украина ж-а Румыниянын аймагында. Дого сымал түн.-чыгышты карай ийилип, Дунай д-нын өрөөнүндө (Братислава ш. туштан) Темир Дарбазага
чейин 1600 кмге созулуп жатат. Орт. бийикт. 1000 м чамасында, эң бийик жери 2655 м (Герлаховски-Штит чокусу). Батыш ж-а Чыгыш Карпат Бескид тоолорунан, Түш. Карпат Батыш Румыния тоолорунан, Трансильвания платосунан турат. Альп геосинклиналь облусунун курамына кирет. Догонун сырткы тилкеси негизинен флиштен (кумдук, конгломерат, чополуу сланец), борб. тилкеси кристаллдык тектерден, акиташ тегинен турат; мында байыркы мөңгүлөрдүн издери сакталган бийик кырка тоолор (Татра, Фэгэраш ж. б.) жайгашкан. Ички тилкесин көбүнчө жанартоо массивдери түзөт. Климаты мелүүн, деңиздик климаттан конти-

[[File:КАРПАТ ТООЛОРУ25.png | thumb | none]]

[[File:КАРПАТ ТООЛОРУ26.png | thumb | Чыгыш Карпат. Украина.]]
ненттик климатка өтмө. Январдын орт. темпрасы –2––5°С (кыр чокуларында –10°Cден төмөн), июлдуку 17–20°С (4–5°С). Жылдык жаан-чачыны 600–2000 мм. Капталдарында 1600–1800 м бийикке чейин жазы ж-а ийне
жалбырактуу токой, андан жогору субальп бадалдары ж-а шалбаа өсүмдүктөрү өсөт. Нефть, газ, таш туз (негизинен Карпат этегиндеги ойдуңдарда), түстүү металл (Металич тоосунда) кендери, жылуу булактар бар. Карпаттын аймагы-

нын 16% аянты коргоого алынган; алардын эң негизгилери: Татра улуттук паркы (Словакия, Польша), Чыгыш Карпат эл аралык биосфера резерваты (Украина, Словакия, Польша), Карпат биосфера коругу, Синевир, Сколев Бескиддери, Ужан улуттук парктары, Горгани коругу, Надсян ландшафттык паркы (Украина), Ретезат улуттук паркы (Румыния). Жапыз Татра, Словакия Карсты, Полонина улуттук парктары (Словакия), Туризм өнүккөн, спорттун кышкы түрлөрү өткөрүлөт. Тоо-климаттык ж-а бальнеол. курорттору арбын.

Ад.: Физико-географическое районирование Украинской ССР. К., 1968; Мильков Ф. Н., Гвоздецкий Н. А. Физическая география СССР. Общий обзор, Европейская часть СССР. Кавказ. М., 1986; Украинские Карпаты. Природа. Киев, 1988; Физическая география материков и океанов. М., 1988;
[[Категория:4-том, 154-203 бб]]