КЕМИРҮҮЧҮЛӨР - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 09:56, 16 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-16T09:56:05Z

← Мурунку нускасы		09:56, 16 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
2 сап:		2 сап:

	[[File:КЕМИРҮҮЧҮЛӨР23.png \| thumb \| Кемирүүчүлөр: 1 – ондатра; 2 – кум чычкан; 3 – талаа чычканы; 4 – кадимки тыйын чычкан; 5 – кадимки аламан; 6 –чүткөр; 7 – келемиш; 8– көр чычкан; 9 –талаа сууру.]]		[[File:КЕМИРҮҮЧҮЛӨР23.png \| thumb \| Кемирүүчүлөр: 1 – ондатра; 2 – кум чычкан; 3 – талаа чычканы; 4 – кадимки тыйын чычкан; 5 – кадимки аламан; 6 –чүткөр; 7 – келемиш; 8– көр чычкан; 9 –талаа сууру.]]
	кыйма тиштери жок. ~~Кем'''ируучу'''лор~~ бардык табигый аймактарда таралган. КМШ өлкөлөрүнүн фаунасындагы сүт эмүүчүлөрдүн жарымынан көбүн түзүп, ар түрдүү ж-а көп санда мелүүн ж-а субтропик алкактардын, айрыкча кургакчыл аймактардын ачык жерлеринде таралган. Аяктарынын түзүлүшү ийин казууга, сүзүүгө, кош буттап жүрүүгө (кош аяктар), жармашууга ж-а учууга (учкуч тыйын чычкан) ыңгайланган, ~~ке'''мируучу'''лр~~ – тукумчул жаныбарлар. Тиричилигин жер үстүндө (жарганаттар, келестер ж. б.), жер астында (буроо баш, сокур момолойлор ж. б.), сууда (куну, ондатра ж. б.), даракта (тыйын чычкан, барак куйрук чычкан ж. б.) ж-а жерде өткөрөт. Алардын ийин казуусу кыртыш пайда кылууга чоң таасир тийгизип, өсүмдүктүн түшүмүн жогорулатат. Азыркы жашаган ~~ке'''мируучуло'''р~~ 3 түркүмчөгө: тыйын чычкан сымалдар (куну, келестер ж. б.), чүткөр сымалдар (дарак чүткөрү, доңуз чычкан, суу доңузчасы ж. б.) ж-а чычкан сымалдар (барак куйрук чычкан, кош аяк, аламандар ж. б.) бөлүнөт. Көп түрү талаа ж-а токойлуу талаада жашайт. Көпчүлүгү өсүмдүк, курт-кумурска, айрымдары балык м-н, кээ бири ылгабай азыктанат. Жер жүзүндө 2000дей түрү бар. КМШ өлкөлөрүндө 14–15 тукуму, 150гө жакын түрү, Кыргызстанда 31 түрү кездешет. Көпчүлүк ~~кеми'''руучуло'''р~~ адам үчүн коркунучтуу оорулардын козгогучун алып жүрүшөт. Кээ биринин териси өтө баалуу (куну, тыйын чычкан, ондатра ж. б.).		кыйма тиштери жок. Кемирүүчүлөр бардык табигый аймактарда таралган. КМШ өлкөлөрүнүн фаунасындагы сүт эмүүчүлөрдүн жарымынан көбүн түзүп, ар түрдүү ж-а көп санда мелүүн ж-а субтропик алкактардын, айрыкча кургакчыл аймактардын ачык жерлеринде таралган. Аяктарынын түзүлүшү ийин казууга, сүзүүгө, кош буттап жүрүүгө (кош аяктар), жармашууга ж-а учууга (учкуч тыйын чычкан) ыңгайланган, кемирүүчүлөр – тукумчул жаныбарлар. Тиричилигин жер үстүндө (жарганаттар, келестер ж. б.), жер астында (буроо баш, сокур момолойлор ж. б.), сууда (куну, ондатра ж. б.), даракта (тыйын чычкан, барак куйрук чычкан ж. б.) ж-а жерде өткөрөт. Алардын ийин казуусу кыртыш пайда кылууга чоң таасир тийгизип, өсүмдүктүн түшүмүн жогорулатат. Азыркы жашаган кемирүүчүлөр 3 түркүмчөгө: тыйын чычкан сымалдар (куну, келестер ж. б.), чүткөр сымалдар (дарак чүткөрү, доңуз чычкан, суу доңузчасы ж. б.) ж-а чычкан сымалдар (барак куйрук чычкан, кош аяк, аламандар ж. б.) бөлүнөт. Көп түрү талаа ж-а токойлуу талаада жашайт. Көпчүлүгү өсүмдүк, курт-кумурска, айрымдары балык м-н, кээ бири ылгабай азыктанат. Жер жүзүндө 2000дей түрү бар. КМШ өлкөлөрүндө 14–15 тукуму, 150гө жакын түрү, Кыргызстанда 31 түрү кездешет. Көпчүлүк кемирүүчүлөр адам үчүн коркунучтуу оорулардын козгогучун алып жүрүшөт. Кээ биринин териси өтө баалуу (куну, тыйын чычкан, ондатра ж. б.).
	[[Категория:4-том, 204-256 бб]]		[[Категория:4-том, 204-256 бб]]

Dilde, 03:52, 14 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-14T03:52:37Z

← Мурунку нускасы		03:52, 14 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КЕМИРҮҮЧҮЛӨР</b> (Rodentia) – сүт эмүүчү жаныбарлар түркүмү. Дене ~~уз.ундугу~~ 5–130 <i>см</i>ге, салмагы 5 <i>кг</i>дан 60 <i>кг</i>га жетет. Алдыңкы буттары 5 же 4 манжалуу, арткысы 3–4–5 манжалуу.<br>Ортоңку 2 жуп кашка тиши курч, чоң, дайыма өсүп турат. Катуу өсүмдүктү майдалайт. Кыл-		<b type='title'>КЕМИРҮҮЧҮЛӨР</b> (Rodentia) – сүт эмүүчү жаныбарлар түркүмү. Дене узундугу 5–130 <i>см</i>ге, салмагы 5 <i>кг</i>дан 60 <i>кг</i>га жетет. Алдыңкы буттары 5 же 4 манжалуу, арткысы 3–4–5 манжалуу.<br>Ортоңку 2 жуп кашка тиши курч, чоң, дайыма өсүп турат. Катуу өсүмдүктү майдалайт. Кыл-

	[[File:КЕМИРҮҮЧҮЛӨР23.png \| thumb \| Кемирүүчүлөр: 1 – ондатра; 2 – кум чычкан; 3 – талаа чычканы; 4 – кадимки тыйын чычкан; 5 – кадимки аламан; 6 –чүткөр; 7 – келемиш; 8– көр чычкан; 9 –талаа сууру.]]		[[File:КЕМИРҮҮЧҮЛӨР23.png \| thumb \| Кемирүүчүлөр: 1 – ондатра; 2 – кум чычкан; 3 – талаа чычканы; 4 – кадимки тыйын чычкан; 5 – кадимки аламан; 6 –чүткөр; 7 – келемиш; 8– көр чычкан; 9 –талаа сууру.]]
	кыйма тиштери жок. Кем'''ируучу'''лор бардык табигый аймактарда таралган. КМШ өлкөлөрүнүн фаунасындагы сүт эмүүчүлөрдүн жарымынан көбүн түзүп, ар түрдүү ж-а көп санда мелүүн ж-а субтропик алкактардын, айрыкча кургакчыл аймактардын ачык жерлеринде таралган. Аяктарынын түзүлүшү ийин казууга, сүзүүгө, кош буттап жүрүүгө (кош аяктар), жармашууга ж-а учууга (учкуч тыйын чычкан) ыңгайланган, ке'''мируучу'''лр – тукумчул жаныбарлар. Тиричилигин жер үстүндө (жарганаттар, келестер ж. б.), жер астында (буроо баш, сокур момолойлор ж. б.), сууда (куну, ондатра ж. б.), даракта (тыйын чычкан, барак куйрук чычкан ж. б.) ж-а жерде өткөрөт. Алардын ийин казуусу кыртыш пайда кылууга чоң таасир тийгизип, өсүмдүктүн түшүмүн жогорулатат. Азыркы жашаган ке'''мируучуло'''р 3 түркүмчөгө: тыйын чычкан сымалдар (куну, келестер ж. б.), чүткөр сымалдар (дарак чүткөрү, доңуз чычкан, суу доңузчасы ж. б.) ж-а чычкан сымалдар (барак куйрук чычкан, кош аяк, аламандар ж. б.) бөлүнөт. Көп түрү талаа ж-а токойлуу талаада жашайт. Көпчүлүгү өсүмдүк, курт-кумурска, айрымдары балык м-н, кээ бири ылгабай азыктанат. Жер жүзүндө 2000дей түрү бар. КМШ өлкөлөрүндө 14–15 тукуму, 150гө жакын түрү, Кыргызстанда 31 түрү кездешет. Көпчүлүк кеми'''руучуло'''р адам үчүн коркунучтуу оорулардын козгогучун алып жүрүшөт. Кээ биринин териси өтө баалуу (куну, тыйын чычкан, ондатра ж. б.).		кыйма тиштери жок. Кем'''ируучу'''лор бардык табигый аймактарда таралган. КМШ өлкөлөрүнүн фаунасындагы сүт эмүүчүлөрдүн жарымынан көбүн түзүп, ар түрдүү ж-а көп санда мелүүн ж-а субтропик алкактардын, айрыкча кургакчыл аймактардын ачык жерлеринде таралган. Аяктарынын түзүлүшү ийин казууга, сүзүүгө, кош буттап жүрүүгө (кош аяктар), жармашууга ж-а учууга (учкуч тыйын чычкан) ыңгайланган, ке'''мируучу'''лр – тукумчул жаныбарлар. Тиричилигин жер үстүндө (жарганаттар, келестер ж. б.), жер астында (буроо баш, сокур момолойлор ж. б.), сууда (куну, ондатра ж. б.), даракта (тыйын чычкан, барак куйрук чычкан ж. б.) ж-а жерде өткөрөт. Алардын ийин казуусу кыртыш пайда кылууга чоң таасир тийгизип, өсүмдүктүн түшүмүн жогорулатат. Азыркы жашаган ке'''мируучуло'''р 3 түркүмчөгө: тыйын чычкан сымалдар (куну, келестер ж. б.), чүткөр сымалдар (дарак чүткөрү, доңуз чычкан, суу доңузчасы ж. б.) ж-а чычкан сымалдар (барак куйрук чычкан, кош аяк, аламандар ж. б.) бөлүнөт. Көп түрү талаа ж-а токойлуу талаада жашайт. Көпчүлүгү өсүмдүк, курт-кумурска, айрымдары балык м-н, кээ бири ылгабай азыктанат. Жер жүзүндө 2000дей түрү бар. КМШ өлкөлөрүндө 14–15 тукуму, 150гө жакын түрү, Кыргызстанда 31 түрү кездешет. Көпчүлүк кеми'''руучуло'''р адам үчүн коркунучтуу оорулардын козгогучун алып жүрүшөт. Кээ биринин териси өтө баалуу (куну, тыйын чычкан, ондатра ж. б.).
	[[Категория:4-том, 204-256 бб]]		[[Категория:4-том, 204-256 бб]]

Dilde, 08:41, 13 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-13T08:41:28Z

← Мурунку нускасы		08:41, 13 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КЕМИРҮҮЧҮЛӨР</b> (Rodentia) – сүт эмүүчү жаныбарлар түркүмү. Дене уз. 5–130 <i>см</i>ге, салмагы 5 <i>кг</i>дан 60 <i>кг</i>га жетет. Алдыңкы буттары 5 же 4 манжалуу, арткысы 3–4–5 манжалуу.<br>		<b type='title'>КЕМИРҮҮЧҮЛӨР</b> (Rodentia) – сүт эмүүчү жаныбарлар түркүмү. Дене уз.ундугу 5–130 <i>см</i>ге, салмагы 5 <i>кг</i>дан 60 <i>кг</i>га жетет. Алдыңкы буттары 5 же 4 манжалуу, арткысы 3–4–5 манжалуу.<br>Ортоңку 2 жуп кашка тиши курч, чоң, дайыма өсүп турат. Катуу өсүмдүктү майдалайт. Кыл-
	Ортоңку 2 жуп кашка тиши курч, чоң, дайыма
	өсүп турат. Катуу өсүмдүктү майдалайт. Кыл-

	[[File:КЕМИРҮҮЧҮЛӨР23.png \| thumb \| Кемирүүчүлөр: 1 – ондатра; 2 – кум чычкан; 3 – талаа чычканы; 4 – кадимки тыйын чычкан; 5 – кадимки аламан; 6 –чүткөр; 7 – келемиш; 8– көр чычкан; 9 –талаа сууру.]]		[[File:КЕМИРҮҮЧҮЛӨР23.png \| thumb \| Кемирүүчүлөр: 1 – ондатра; 2 – кум чычкан; 3 – талаа чычканы; 4 – кадимки тыйын чычкан; 5 – кадимки аламан; 6 –чүткөр; 7 – келемиш; 8– көр чычкан; 9 –талаа сууру.]]
	кыйма тиштери жок. К. бардык табигый аймактарда таралган. КМШ өлкөлөрүнүн фаунасындагы сүт эмүүчүлөрдүн жарымынан көбүн түзүп, ар түрдүү ж-а көп санда мелүүн ж-а субтропик алкактардын, айрыкча кургакчыл аймактардын ачык жерлеринде таралган. Аяктарынын түзүлүшү ийин казууга, сүзүүгө, кош буттап жүрүүгө (кош аяктар), жармашууга ж-а учууга (учкуч тыйын чычкан) ыңгайланган, К. – тукумчул жаныбарлар. Тиричилигин жер үстүндө (жарганаттар, келестер ж. б.), жер астында (буроо баш, сокур момолойлор ж. б.), сууда (куну, ондатра ж. б.), даракта (тыйын чычкан, барак куйрук чычкан ж. б.) ж-а жерде өткөрөт. Алардын ийин казуусу кыртыш пайда кылууга чоң таасир тийгизип, өсүмдүктүн түшүмүн жогорулатат. Азыркы жашаган К. 3 түркүмчөгө: тыйын чычкан сымалдар (куну, келестер ж. б.), чүткөр сымалдар (дарак чүткөрү, доңуз чычкан, суу доңузчасы ж. б.) ж-а чычкан сымалдар (барак куйрук чычкан, кош аяк, аламандар ж. б.) бөлүнөт. Көп түрү талаа ж-а токойлуу талаада жашайт. Көпчүлүгү өсүмдүк, курт-кумурска, айрымдары балык м-н, кээ бири ылгабай азыктанат. Жер жүзүндө		кыйма тиштери жок. Кем'''ируучу'''лор бардык табигый аймактарда таралган. КМШ өлкөлөрүнүн фаунасындагы сүт эмүүчүлөрдүн жарымынан көбүн түзүп, ар түрдүү ж-а көп санда мелүүн ж-а субтропик алкактардын, айрыкча кургакчыл аймактардын ачык жерлеринде таралган. Аяктарынын түзүлүшү ийин казууга, сүзүүгө, кош буттап жүрүүгө (кош аяктар), жармашууга ж-а учууга (учкуч тыйын чычкан) ыңгайланган, ке'''мируучу'''лр – тукумчул жаныбарлар. Тиричилигин жер үстүндө (жарганаттар, келестер ж. б.), жер астында (буроо баш, сокур момолойлор ж. б.), сууда (куну, ондатра ж. б.), даракта (тыйын чычкан, барак куйрук чычкан ж. б.) ж-а жерде өткөрөт. Алардын ийин казуусу кыртыш пайда кылууга чоң таасир тийгизип, өсүмдүктүн түшүмүн жогорулатат. Азыркы жашаган ке'''мируучуло'''р 3 түркүмчөгө: тыйын чычкан сымалдар (куну, келестер ж. б.), чүткөр сымалдар (дарак чүткөрү, доңуз чычкан, суу доңузчасы ж. б.) ж-а чычкан сымалдар (барак куйрук чычкан, кош аяк, аламандар ж. б.) бөлүнөт. Көп түрү талаа ж-а токойлуу талаада жашайт. Көпчүлүгү өсүмдүк, курт-кумурска, айрымдары балык м-н, кээ бири ылгабай азыктанат. Жер жүзүндө 2000дей түрү бар. КМШ өлкөлөрүндө 14–15 тукуму, 150гө жакын түрү, Кыргызстанда 31 түрү кездешет. Көпчүлүк кеми'''руучуло'''р адам үчүн коркунучтуу оорулардын козгогучун алып жүрүшөт. Кээ биринин териси өтө баалуу (куну, тыйын чычкан, ондатра ж. б.).
	2000дей түрү бар. КМШ өлкөлөрүндө 14–15 тукуму, 150гө жакын түрү, ~~Кырг-нда~~ 31 түрү кездешет. Көпчүлүк К. адам үчүн коркунучтуу оорулардын козгогучун алып жүрүшөт. Кээ биринин териси өтө баалуу (куну, тыйын чычкан, ондатра ж. б.).
	[[Категория:4-том, 204-256 бб]]		[[Категория:4-том, 204-256 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-11-10T08:29:56Z

1 версия

← Мурунку нускасы	08:29, 10 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol4>KadyrM, 02:24, 10 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 карата

2025-11-10T02:24:58Z

Жаңы барак

КЕМИРҮҮЧҮЛӨР (Rodentia) – сүт эмүүчү жаныбарлар түркүмү. Дене уз. 5–130 смге, салмагы 5 кгдан 60 кгга жетет. Алдыңкы буттары 5 же 4 манжалуу, арткысы 3–4–5 манжалуу. 
Ортоңку 2 жуп кашка тиши курч, чоң, дайыма
өсүп турат. Катуу өсүмдүктү майдалайт. Кыл-

[[File:КЕМИРҮҮЧҮЛӨР23.png | thumb | Кемирүүчүлөр: 1 – ондатра; 2 – кум чычкан; 3 – талаа чычканы; 4 – кадимки тыйын чычкан; 5 – кадимки аламан; 6 –чүткөр; 7 – келемиш; 8– көр чычкан; 9 –талаа сууру.]]
кыйма тиштери жок. К. бардык табигый аймактарда таралган. КМШ өлкөлөрүнүн фаунасындагы сүт эмүүчүлөрдүн жарымынан көбүн түзүп, ар түрдүү ж-а көп санда мелүүн ж-а субтропик алкактардын, айрыкча кургакчыл аймактардын ачык жерлеринде таралган. Аяктарынын түзүлүшү ийин казууга, сүзүүгө, кош буттап жүрүүгө (кош аяктар), жармашууга ж-а учууга (учкуч тыйын чычкан) ыңгайланган, К. – тукумчул жаныбарлар. Тиричилигин жер үстүндө (жарганаттар, келестер ж. б.), жер астында (буроо баш, сокур момолойлор ж. б.), сууда (куну, ондатра ж. б.), даракта (тыйын чычкан, барак куйрук чычкан ж. б.) ж-а жерде өткөрөт. Алардын ийин казуусу кыртыш пайда кылууга чоң таасир тийгизип, өсүмдүктүн түшүмүн жогорулатат. Азыркы жашаган К. 3 түркүмчөгө: тыйын чычкан сымалдар (куну, келестер ж. б.), чүткөр сымалдар (дарак чүткөрү, доңуз чычкан, суу доңузчасы ж. б.) ж-а чычкан сымалдар (барак куйрук чычкан, кош аяк, аламандар ж. б.) бөлүнөт. Көп түрү талаа ж-а токойлуу талаада жашайт. Көпчүлүгү өсүмдүк, курт-кумурска, айрымдары балык м-н, кээ бири ылгабай азыктанат. Жер жүзүндө
2000дей түрү бар. КМШ өлкөлөрүндө 14–15 тукуму, 150гө жакын түрү, Кырг-нда 31 түрү кездешет. Көпчүлүк К. адам үчүн коркунучтуу оорулардын козгогучун алып жүрүшөт. Кээ биринин териси өтө баалуу (куну, тыйын чычкан, ондатра ж. б.).
[[Категория:4-том, 204-256 бб]]