http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%9E%D0%A2%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%A0_%D0%96%D0%90%D0%9D%D0%90_%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%98%D0%97%D0%94%D0%95%D0%A0КИСЛОТАЛАР ЖАНА НЕГИЗДЕР - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-21T14:54:59ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%9E%D0%A2%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%A0_%D0%96%D0%90%D0%9D%D0%90_%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%98%D0%97%D0%94%D0%95%D0%A0&diff=76332&oldid=prevTemirkan, 04:02, 9 Март (Жалган куран) 2026 карата2026-03-09T04:02:39Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:02, 9 Март (Жалган куран) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КИСЛОТАЛАР ЖАНА НЕГИЗДЕР</b> – <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>химиялык би&shy;рикмелердин класстары. Суутек атомдору бар заттар (НСl, HNО<sub>3</sub>, Н<sub>2</sub>SО<sub>4 </sub>ж. б.) кислоталар деп аталат. Сууда диссоцияланганда, Н<sup>+ </sup>ионун (гид&shy;роксоний ионун Н<sub>3</sub>О ) пайда кылат. Кислота&shy;нын диссоциациялануу даражасы канчалык жогору, башкача айтканда, суудагы эритмесинде Н<sub>3</sub>О канчалык көп болсо, кислота ошончолук күчтүү бо&shy;лот. Курамында гидроксил тобу ОН болуп (КОН, NaОН, LiОН, Са(ОН)<sub>2</sub>, Ва(ОН)<sub>2 </sub>ж. б.), эритмеле&shy;ри диссоциацияланганда, ОН<sup>–</sup><sup> </sup>ионун пайда кы&shy;луучу заттар негиздер деп аталат. Көпчүлүк зат&shy;тар бир реакцияда кислоталык, экинчи реак&shy;цияда негиздик касиетти көрсөтөт (к. <i>Амфо&shy;тердүүлүк</i>). Заттарды кислоталык ж-а негиздик деп бөлүүдө бирдей көз караш, башкача айтканда бирдиктүү критерий иштелип чыга элек. Жалпыга белгилүү эки теория бар. Алар – даниялык физика -химик Й. Н. Брёнстед м-н америкалык физик - химик Г. Н. Льюис&shy;тин теориялары. Брёнстед курамында суутеги болуп, реакция убагында Н<sup>+ </sup>иондору – протон&shy;дорду берүүчү заттарды кислоталарга, протон&shy;дорду кошуп алуучу заттарды негиздер классы&shy;на киргизет. Протонду кислотадан негизге берүү м-н жүргөн химиялык реакция кислота-негиздик же протолиттик реакция делип, Брёнстеддин тео&shy;риясы протолиттик теория деп аталат. Льюис боюнча химиялык реакция убагында 2 электронду ко&shy;шуп алуучулар кислота, ал эми 2 электронун берген заттар негиздер деп аталат. Натыйжада негиздин электрондорунун эсебинен кислота</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КИСЛОТАЛАР ЖАНА НЕГИЗДЕР</b> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>– <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>химиялык би&shy;рикмелердин класстары. Суутек атомдору бар заттар (НСl, HNО<sub>3</sub>, Н<sub>2</sub>SО<sub>4 </sub>ж. б.) кислоталар деп аталат. Сууда диссоцияланганда, Н<sup>+ </sup>ионун (гид&shy;роксоний ионун Н<sub>3</sub>О ) пайда кылат. Кислота&shy;нын диссоциациялануу даражасы канчалык жогору, башкача айтканда, суудагы эритмесинде Н<sub>3</sub>О канчалык көп болсо, кислота ошончолук күчтүү бо&shy;лот. Курамында гидроксил тобу ОН болуп (КОН, NaОН, LiОН, Са(ОН)<sub>2</sub>, Ва(ОН)<sub>2 </sub>ж. б.), эритмеле&shy;ри диссоциацияланганда, ОН<sup>–</sup><sup> </sup>ионун пайда кы&shy;луучу заттар негиздер деп аталат. Көпчүлүк зат&shy;тар бир реакцияда кислоталык, экинчи реак&shy;цияда негиздик касиетти көрсөтөт (к. <i>Амфо&shy;тердүүлүк</i>). Заттарды кислоталык ж-а негиздик деп бөлүүдө бирдей көз караш, башкача айтканда бирдиктүү критерий иштелип чыга элек. Жалпыга белгилүү эки теория бар. Алар – даниялык физика -химик Й. Н. Брёнстед м-н америкалык физик - химик Г. Н. Льюис&shy;тин теориялары. Брёнстед курамында суутеги болуп, реакция убагында Н<sup>+ </sup>иондору – протон&shy;дорду берүүчү заттарды кислоталарга, протон&shy;дорду кошуп алуучу заттарды негиздер классы&shy;на киргизет. Протонду кислотадан негизге берүү м-н жүргөн химиялык реакция кислота-негиздик же протолиттик реакция делип, Брёнстеддин тео&shy;риясы протолиттик теория деп аталат. Льюис боюнча химиялык реакция убагында 2 электронду ко&shy;шуп алуучулар кислота, ал эми 2 электронун берген заттар негиздер деп аталат. Натыйжада негиздин электрондорунун эсебинен кислота</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өзүнүн электрондорун толуктайт ж-а электрон&shy;дук катмары туруктуу жаңы бирикме (туз) пайда болот. Ошентип, Льюис заттардын кислота-&shy;негиздик касиетин анын сырткы электрондук түзүлүшү м-н байланыштырат. Бул эки теория практикада кеңири колдонулат. Чөйрөнүн кис&shy;лоталык же негиздик болушу, химиялык реакцияны ылдамдатуу, өзгөртүү (кислота-негиздик ка&shy;тализ), нейтралдоо, гидролиз, металлдарды ойдуруу ж. б. кислота-негиздик реакцияга не&shy;гизделген. Жалпыга белгилүү бул эки теория&shy;дан башка дагы бир нече теория ж-а көз караш бар.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өзүнүн электрондорун толуктайт ж-а электрон&shy;дук катмары туруктуу жаңы бирикме (туз) пайда болот. Ошентип, Льюис заттардын кислота-&shy;негиздик касиетин анын сырткы электрондук түзүлүшү м-н байланыштырат. Бул эки теория практикада кеңири колдонулат. Чөйрөнүн кис&shy;лоталык же негиздик болушу, химиялык реакцияны ылдамдатуу, өзгөртүү (кислота-негиздик ка&shy;тализ), нейтралдоо, гидролиз, металлдарды ойдуруу ж. б. кислота-негиздик реакцияга не&shy;гизделген. Жалпыга белгилүү бул эки теория&shy;дан башка дагы бир нече теория ж-а көз караш бар.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <i>У. А. Асанов, Т. Т. Кудайбергенов, К. Рыс&shy;мендеев.</i> Жалпы химия. Б., 1998. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <i>У. А. Асанов, Т. Т. Кудайбергенов, К. Рыс&shy;мендеев.</i> Жалпы химия. Б., 1998. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 257-306 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 257-306 бб]]</div></td></tr>
</table>Temirkanhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%9E%D0%A2%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%A0_%D0%96%D0%90%D0%9D%D0%90_%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%98%D0%97%D0%94%D0%95%D0%A0&diff=44363&oldid=prevDilde, 04:48, 12 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата2026-02-12T04:48:19Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:48, 12 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КИСЛОТАЛАР ЖАНА НЕГИЗДЕР</b> – <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хим. </del>би&shy;рикмелердин класстары. Суутек атомдору бар</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КИСЛОТАЛАР ЖАНА НЕГИЗДЕР</b> – <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> химиялык </ins>би&shy;рикмелердин класстары. Суутек атомдору бар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>заттар (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">НСl</ins>, HNО<sub>3</sub>, Н<sub>2</sub>SО<sub>4 </sub>ж. б.) кислоталар деп аталат. Сууда диссоцияланганда, Н<sup>+ </sup>ионун (гид&shy;роксоний ионун Н<sub>3</sub>О ) пайда кылат. Кислота&shy;нын диссоциациялануу даражасы канчалык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жогору</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">башкача айтканда</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>суудагы эритмесинде Н<sub>3</sub>О <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">канчалык </ins>көп болсо, кислота ошончолук күчтүү бо&shy;лот. Курамында гидроксил тобу ОН болуп (КОН, NaОН, LiОН, Са(ОН)<sub>2</sub>, Ва(ОН)<sub>2 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></sub>ж. б.), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>эритмеле&shy;ри диссоциацияланганда, ОН<sup>–</sup><sup> </sup>ионун пайда кы&shy;луучу заттар негиздер деп аталат. Көпчүлүк зат&shy;тар бир реакцияда кислоталык, экинчи реак&shy;цияда негиздик касиетти көрсөтөт (к. <i>Амфо&shy;тердүүлүк</i>). Заттарды кислоталык ж-а негиздик деп бөлүүдө бирдей көз караш, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">башкача айтканда </ins>бирдиктүү критерий иштелип чыга элек. Жалпыга белгилүү эки теория бар. Алар – даниялык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">физика </ins>-химик <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>Й. Н. Брёнстед м-н <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">америкалык физик </ins>- химик Г. Н. Льюис&shy;тин теориялары. Брёнстед курамында суутеги болуп, реакция убагында Н<sup>+ </sup>иондору – протон&shy;дорду берүүчү заттарды кислоталарга, протон&shy;дорду кошуп алуучу заттарды негиздер классы&shy;на киргизет. Протонду кислотадан негизге берүү м-н жүргөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">химиялык </ins>реакция кислота-негиздик же протолиттик реакция делип, Брёнстеддин тео&shy;риясы протолиттик теория деп аталат. Льюис <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча химиялык </ins>реакция убагында 2 электронду ко&shy;шуп алуучулар кислота, ал эми 2 электронун берген заттар негиздер деп аталат. Натыйжада негиздин электрондорунун эсебинен кислота</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>заттар (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">НС1</del>, HNО<sub>3</sub>, Н<sub>2</sub>SО<sub>4 </sub>ж. б.) кислоталар деп аталат. Сууда диссоцияланганда, Н<sup>+ </sup>ионун (гид&shy;роксоний ионун Н<sub>3</sub>О ) пайда кылат. Кислота&shy;нын диссоциациялануу даражасы канчалык</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өзүнүн электрондорун толуктайт ж-а электрон&shy;дук катмары туруктуу жаңы бирикме (туз) пайда болот. Ошентип, Льюис заттардын кислота<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</ins>&shy;негиздик касиетин анын сырткы электрондук түзүлүшү м-н байланыштырат. Бул эки теория практикада кеңири колдонулат. Чөйрөнүн кис&shy;лоталык же негиздик болушу, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">химиялык </ins>реакцияны ылдамдатуу, өзгөртүү (кислота-негиздик ка&shy;тализ), нейтралдоо, гидролиз, металлдарды ойдуруу ж. б. кислота-негиздик реакцияга не&shy;гизделген. Жалпыга белгилүү бул эки теория&shy;дан башка дагы бир нече теория ж-а көз караш бар.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">+</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">луулук электр станциялары ж-а металлургия&shy;лык з-ддор</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">азоттун оксиди (NO) м-н диоксидин</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жогору</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б. а. </del>суудагы эритмесинде Н<sub>3</sub>О</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">канча-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(NO ) – жылуулук электр станциялары ж-а ав-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">лык </del>көп болсо, кислота ошончолук күчтүү бо&shy;лот. Курамында гидроксил тобу ОН болуп (КОН, NaОН, LiОН, Са(ОН)<sub>2</sub>, Ва(ОН)<sub>2 </sub>ж. б.), эритмеле&shy;ри диссоциацияланганда, ОН<sup>–</sup><sup> </sup>ионун пайда кы&shy;луучу заттар негиздер деп аталат. Көпчүлүк зат&shy;тар бир реакцияда кислоталык, экинчи реак&shy;цияда негиздик касиетти көрсөтөт (к. <i>Амфо&shy;тердүүлүк</i>). Заттарды кислоталык ж-а негиздик деп бөлүүдө бирдей көз караш, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б. а. </del>бирдиктүү критерий иштелип чыга элек. Жалпыга белгилүү</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>эки теория бар. Алар – даниялык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">физ.</del>-химик</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Й. Н. Брёнстед м-н <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">амер. физ.</del>-химик Г. Н. Льюис&shy;тин теориялары. Брёнстед курамында суутеги</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>болуп, реакция убагында Н<sup>+ </sup>иондору – протон&shy;дорду берүүчү заттарды кислоталарга, протон&shy;дорду кошуп алуучу заттарды негиздер классы&shy;на киргизет. Протонду кислотадан негизге берүү м-н жүргөн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хим. </del>реакция кислота-негиздик же протолиттик реакция делип, Брёнстеддин тео&shy;риясы протолиттик теория деп аталат. Льюис <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча хим. </del>реакция убагында 2 электронду ко&shy;шуп алуучулар кислота, ал эми 2 электронун берген заттар негиздер деп аталат. Натыйжада негиздин электрондорунун эсебинен кислота</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өзүнүн электрондорун толуктайт ж-а электрон&shy;дук катмары туруктуу жаңы бирикме (туз) пайда болот. Ошентип, Льюис заттардын кислота&shy;негиздик касиетин анын сырткы электрондук түзүлүшү м-н байланыштырат. Бул эки теория практикада кеңири колдонулат. Чөйрөнүн кис&shy;лоталык же негиздик болушу, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хим. </del>реакцияны ылдамдатуу, өзгөртүү (кислота-негиздик ка&shy;тализ), нейтралдоо, гидролиз, металлдарды ойдуруу ж. б. кислота-негиздик реакцияга не&shy;гизделген. Жалпыга белгилүү бул эки теория&shy;дан башка дагы бир нече теория ж-а көз караш бар.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <i>У. А. Асанов, Т. Т. Кудайбергенов, К. Рыс&shy;мендеев.</i> Жалпы химия. Б., 1998. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <i>У. А. Асанов, Т. Т. Кудайбергенов, К. Рыс&shy;мендеев.</i> Жалпы химия. Б., 1998.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 257-306 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 257-306 бб]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Dildehttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%9E%D0%A2%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%A0_%D0%96%D0%90%D0%9D%D0%90_%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%98%D0%97%D0%94%D0%95%D0%A0&diff=36092&oldid=prevvol4>KadyrM, 10:39, 12 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 карата2025-11-12T10:39:50Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:39, 12 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol4>KadyrMhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%9E%D0%A2%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%A0_%D0%96%D0%90%D0%9D%D0%90_%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%98%D0%97%D0%94%D0%95%D0%A0&diff=36093&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-11-12T04:50:10Z<p>1 версия</p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>КИСЛОТАЛАР ЖАНА НЕГИЗДЕР</b> – хим. би&shy;рикмелердин класстары. Суутек атомдору бар<br />
заттар (НС1, HNО<sub>3</sub>, Н<sub>2</sub>SО<sub>4 </sub>ж. б.) кислоталар деп аталат. Сууда диссоцияланганда, Н<sup>+ </sup>ионун (гид&shy;роксоний ионун Н<sub>3</sub>О ) пайда кылат. Кислота&shy;нын диссоциациялануу даражасы канчалык<br />
+<br />
луулук электр станциялары ж-а металлургия&shy;лык з-ддор, азоттун оксиди (NO) м-н диоксидин<br />
жогору, б. а. суудагы эритмесинде Н<sub>3</sub>О<br />
канча-<br />
(NO ) – жылуулук электр станциялары ж-а ав-<br />
лык көп болсо, кислота ошончолук күчтүү бо&shy;лот. Курамында гидроксил тобу ОН болуп (КОН, NaОН, LiОН, Са(ОН)<sub>2</sub>, Ва(ОН)<sub>2 </sub>ж. б.), эритмеле&shy;ри диссоциацияланганда, ОН<sup>–</sup><sup> </sup>ионун пайда кы&shy;луучу заттар негиздер деп аталат. Көпчүлүк зат&shy;тар бир реакцияда кислоталык, экинчи реак&shy;цияда негиздик касиетти көрсөтөт (к. <i>Амфо&shy;тердүүлүк</i>). Заттарды кислоталык ж-а негиздик деп бөлүүдө бирдей көз караш, б. а. бирдиктүү критерий иштелип чыга элек. Жалпыга белгилүү<br />
эки теория бар. Алар – даниялык физ.-химик<br />
Й. Н. Брёнстед м-н амер. физ.-химик Г. Н. Льюис&shy;тин теориялары. Брёнстед курамында суутеги<br />
болуп, реакция убагында Н<sup>+ </sup>иондору – протон&shy;дорду берүүчү заттарды кислоталарга, протон&shy;дорду кошуп алуучу заттарды негиздер классы&shy;на киргизет. Протонду кислотадан негизге берүү м-н жүргөн хим. реакция кислота-негиздик же протолиттик реакция делип, Брёнстеддин тео&shy;риясы протолиттик теория деп аталат. Льюис б-ча хим. реакция убагында 2 электронду ко&shy;шуп алуучулар кислота, ал эми 2 электронун берген заттар негиздер деп аталат. Натыйжада негиздин электрондорунун эсебинен кислота<br />
өзүнүн электрондорун толуктайт ж-а электрон&shy;дук катмары туруктуу жаңы бирикме (туз) пайда болот. Ошентип, Льюис заттардын кислота&shy;негиздик касиетин анын сырткы электрондук түзүлүшү м-н байланыштырат. Бул эки теория практикада кеңири колдонулат. Чөйрөнүн кис&shy;лоталык же негиздик болушу, хим. реакцияны ылдамдатуу, өзгөртүү (кислота-негиздик ка&shy;тализ), нейтралдоо, гидролиз, металлдарды ойдуруу ж. б. кислота-негиздик реакцияга не&shy;гизделген. Жалпыга белгилүү бул эки теория&shy;дан башка дагы бир нече теория ж-а көз караш бар.<br />
<br />
<br />
Ад.: <i>У. А. Асанов, Т. Т. Кудайбергенов, К. Рыс&shy;мендеев.</i> Жалпы химия. Б., 1998.<br />
[[Категория:4-том, 257-306 бб]]<br />
</div>Kadyrm